Rasaratnākara · Chapter 2.6

RRĀ, 2, 6
yeṣāṃ rāmā ramaṇakuśalā rāgasaktāḥ pragalbhāḥ kāmāsaktā hariṇanayanāścandrabimbānanāśca /
teṣāṃ vakṣye madanasukhadāṃ vīryavṛddhiṃ prabhūtāṃ mattāḥ siddhāḥ śatamapi dṛḍhāstādṛśāstoṣayanti

vajrahemārkasūtābhralohabhasma kramottaram /
sarvaṃ kanyādravairmardyaṃ śālmalyāśca dravaistryaham

tadruddhvā kācakūpyantarvālukāyāṃ tryahaṃ pacet /
tatkalkaṃ musalīkvāthair vajrārkakṣīrasaṃyutaiḥ

dinaikaṃ mardayetkhalve ruddhvāntarbhūdhare puṭet /
yāmāduddhṛtya saṃcūrṇyaṃ sitākṛṣṇātrijātakaiḥ

samaiḥ samaṃ vimiśryātha māṣaikaṃ bhakṣayetsadā /
māgadhī musalī yaṣṭī vānarībījakaṃ samam

cūrṇaṃ sitājyagokṣīraiḥ palārdhaṃ pāyayedanu /
kāminīnāṃ sahasraikaṃ ramamāṇo na muhyati /
sevanāddṛḍhakāyaḥ syādraso'yaṃ makaradhvajaḥ

śuddhasūtaṃ samaṃ gandhaṃ raktotpaladaladravaiḥ /
yāmaṃ mardyaṃ punargandhaṃ sārdhaṃ tatra vinikṣipet

pūrvadrāvairdinaṃ mardyaṃ rasārdhaṃ gandhakaṃ punaḥ /
dattvā tadvaddinaṃ mardyaṃ kācakūpyāṃ nirodhayet

dinaikaṃ vālukāyantre pakvamuddhṛtya cūrṇayet /
bhūkuṣmāṇḍīkaṣāyeṇa bhāvayeddinasaptakam

chāyāyāṃ tatsitātulyaṃ niṣkaikaṃ bhakṣayetsadā /
śaṇamūlaṃ sabījaṃ ca musalī śarkarā samam

gavāṃ kṣīraiḥ palārdhaṃ tu anu rātrau sadā pibet /
anantaṃ vardhate vīryaṃ raso'yaṃ madanodayaḥ

śuddhasūtasamaṃ gandhaṃ badarīcitrakadravaiḥ /
mardyaṃ cāṅkollajairdrāvaistaptakhalve dinatrayam

sadyo hatājamāṃsasya piṇḍe nyastaṃ ca sīvayet /
tatpiṇḍaṃ tilatailena lohapātre śanaiḥ pacet

yāvanmāṃsaṃ raktavarṇaṃ tataḥ sūtaṃ samuddharet /
tridinaṃ musalīkvāthairbhāvitaṃ sitayā yutam

niṣkaikaṃ bhakṣayennityaṃ raso'yaṃ madaneśvaraḥ /
vidārīkandacūrṇaṃ tu kṣīrājyena palaṃ pibet

ramayetstrīśataṃ nityaṃ tattyāgādandhatāṃ vrajet /
mṛtābhraṃ pāradaṃ svarṇaṃ tulyaṃ mardyaṃ dinatrayam

musalītriphalākvāthair vājigandhākaṣāyakaiḥ /
kadalīkandajairdrāvaistadgolaṃ cāndhitaṃ puṭet

bhūdhare dinamātraṃ tu samuddhṛtyātha mardayet /
dinaikaṃ pūrvajair drāvaistadvadruddhvā puṭe pacet

punarmardyaṃ punaḥ pācyamevamaṣṭapuṭaiḥ pacet /
śālmalījātaniryāsaistulyaṃ śarkarayā saha

khādenniṣkadvayaṃ nityaṃ drāvayedvanitāśatam /
gokṣīrairmarkaṭībījaṃ palārdhaṃ pāyayedanu

sarvāṅgodvartanaṃ kuryātsayavaiḥ śālmalīdravaiḥ /
rasaḥ kāmakalākhyo'yaṃ mahāvīryakaro nṛṇām

mṛtasūtaṃ trayo bhāgā bhāgaikaṃ hāṭakaṃ mṛtam /
kadalīkandajairdrāvaiḥ śālmalījadravairdinam

gokṣīraiśca dinaṃ mardyaṃ kṣaṇaikaṃ pācayedghṛtaiḥ /
tanmadhye śarkarāṃ drākṣāṃ dhātrīṃ rambhāphalaṃ madhu

gokṣīraṃ musalīṃ māṣān kokilākṣasya bījakam /
sūtāccaturguṇaṃ kṣiptvā mardyaṃ śālmalijairdravaiḥ

tatsarvaṃ dinamekaṃ tu kāmadevo raso bhavet /
niṣkamātraṃ sadā bhakṣyaṃ gavāṃ kṣīraṃ pibedanu

maithune dṛḍhaliṅgaḥ syāddrāvayedvanitākulam /
prārambharajasā strīṇāṃ mardayed bhasmasūtakam

mṛtaṃ tāmraṃ ca tāraṃ ca gandhakaṃ ca samaṃ dinam /
sitāmadhvājyasaṃyuktaṃ niṣkaṃ bhuktvā pibetpayaḥ

ratikāmaraso nāma kāminīramaṇe hitaḥ /
vānarīmūlagodhūmaṃ kokilākṣasya bījakam

māṣāścekṣurasaiḥ sarvaṃ loḍitaṃ pācayedghṛtaiḥ /
tenaiva vaṭakāḥ kāryā nityaṃ khādeddvayaṃ dvayam

anupānamidaṃ siddhaṃ sevanādramayecchatam /
śuddhasūtasamaṃ gandhaṃ tryahaṃ kahlārajairdravaiḥ

marditaṃ cāndhitaṃ pacyādyāmaṃ vālukayantrake /
raktāgastyadravairbhāvyaṃ dinaikaṃ tu sitāyutam

niṣkamātraṃ sadā khādedraso'yaṃ madavardhanaḥ /
ajasya vṛṣaṇaṃ kṣīre pakvaṃ tilasitāyutam

yatheṣṭaṃ bhakṣayeccānu ramayetkāminīśatam /
paladvayaṃ dvayaṃ śuddhaṃ pāradaṃ gandhakaṃ śubham

karṣaikaṃ māritaṃ svarṇaṃ palaikaṃ mṛtatāmrakam /
raupyabhasma caturniṣkaṃ sarvaṃ pañcāmṛtairdinam

mardyaṃ ruddhvā dinaṃ pacyādbhūdhare taṃ samuddharet /
piṣṭvā pañcāmṛtaiḥ khādedvaṭikāṃ badarākṛtim

anaṅgasundarī khyātā rāmāṇāṃ ramate śatam /
śālmalīmūlacūrṇaṃ tu madhuśarkarayānvitam

palaikaṃ bhakṣayeccānu sitākṣīraṃ tu pāyayet /
śālmalyutthairdravairmardyaḥ pakṣaikaṃ śuddhapāradaḥ

śuddhagandhaṃ trisaptāhaṃ taddravairmardayetpṛthak /
samāv etau punarmardyau ghṛtairyāmacatuṣṭayam

tadgolaṃ bandhayedvastre ghṛtairyāmadvayaṃ pacet /
tatastaṃ śālmalīdrāvairmardayeddivasatrayam

nikṣipetkācakūpyantarvālukāyantragaṃ pacet /
kṣipecchālmalijaṃ drāvaṃ kūpyā garbhe dināvadhi

sārdrameva samuddhṛtya miśryaṃ tatsitayā samam /
niṣkamātraṃ sadā khādedraso'yaṃ kāmanāyakaḥ

musalīṃ sasitāṃ kṣīraiḥ palaikāṃ pāyayedanu /
kāminīnāṃ sahasraṃ tu kṣobhayennimiṣāntare

śuddhasūtatrayo bhāgā bhāgaikaṃ tāmracūrṇakam /
kṛtvā piṣṭīṃ nirudhyātha rambhākandodare punaḥ

mṛlliptaṃ śoṣitaṃ pacyāddinaikaṃ karīṣāgninā /
evaṃ saptadinaṃ pacyātkande kande dinaṃ dinam

uddhṛtya bandhayedvastre dṛḍhe caiva caturguṇe /
kṣudraśambūkamāṃsāktachāgīraktagataṃ pacet

dolāyantre tryahaṃ yāvaddeyaṃ raktaṃ punaḥ punaḥ /
guḍūcyā gajapippalyā kadalyā kokilākṣakaiḥ

gokṣurīvānarīmūlajātīmūlasya ca dravaiḥ /
pācayettatkaṣāyairvā dolāyantre dinatrayam

tataḥ kṣīre sitāyukte tadvatpacyāddināvadhi /
uddhṛtya musalīkvāthairmardyaṃ yāmacatuṣṭayam

rasaḥ pūrṇendunāmāyaṃ khādenmāṃsaṃ sitāyutam /
gokṣuro vānarībījaṃ guḍūcī gajapippalī

kokilākṣasya bījāni majjā kārpāsabījajā /
śatāvarī ca rambhāyāḥ phalaṃ sarvaṃ samaṃ bhavet

sarvatulyā sitā yojyā madhunā loḍitaṃ lihet /
palārdhamanupānaṃ syāttataḥ peyaṃ gavāṃ payaḥ

kāminīnāṃ sahasraikaṃ ramate kāmadevavat /
padmabījaṃ kaseruṃ ca kandaṃ nālaṃ ca karṇikām

musalī bhṛṅgarāṭ drākṣā pakvaṃ śleṣmātakaṃ phalam /
vijayā markaṭī māṣāḥ śaṇabījāni vai tilāḥ

kokilākṣasya bījāni bhūkuṣmāṇḍī śatāvarī /
śṛṅgāṭaṃ cirbhiṭaṃ phañjībījāni cāśvagandhikā

etatsarvaṃ samaṃ cūrṇya pādāṃśaṃ cāharetpṛthak /
pādāṃśasyāṣṭamāṃśena śuddhaṃ sūtaṃ vimiśrayet

pāradādaṣṭamāṃśaṃ ca karpūraṃ tatra nikṣipet /
cāturjātakamekaikaṃ karpūrāddviguṇaṃ bhavet

sūtatulyā sitā yojyā mardyaṃ rambhādravairdinam /
tadgolaṃ ḍāmare yantre kramavṛddhāgninā pacet

dinānte cordhvalagnaṃ tadgrāhyaṃ rambhādravairdṛḍham /
marditaṃ sitayā tulyaṃ māṣaikaṃ bhakṣayetsadā

raso madanakāmo'yaṃ balavīryavivardhanaḥ /
divyarūpā bhajedrāmāḥ kāmākulakalānvitāḥ

bhāgatrayaṃ tu yatpūrvaṃ pṛthakcūrṇaṃ surakṣitam /
kulīramāṃsacchāgāṇḍacaṭakāṇḍāni vai pṛthak

pratyekaṃ cūrṇayettulyaṃ sarvatulyaṃ gavāṃ payaḥ /
tatsarvaṃ cālayan pacyād yāvatpiṇḍatvamāgatam

prasārya kāṣṭhapātrāntaśchāyāśuṣkaṃ vicūrṇayet /
asya cūrṇasya karpūraṃ catuḥṣaṣṭyaṃśakaṃ kṣipet

cāturjātakacūrṇaṃ tu kṣipeddvātriṃśadaṃśataḥ /
sarvatulyā sitā yojyā rakṣayennūtane ghaṭe

karṣadvayaṃ gavāṃ kṣīrairanupānaiḥ sadā pibet /
niṣekaṃ māritaṃ cābhraṃ khādeccharkarayā samam

śālmalīmūlacūrṇaṃ tu bhṛṅgarājasya mūlakam /
palaikaṃ sitayā cānu seveta kāminīśatam

vānarīkokilākṣasya bījāni tilamāṣakāḥ /
vāsāgokṣurayormūlaṃ sarvaṃ cūrṇaṃ samaṃ bhavet

cūrṇatulyaṃ mṛtaṃ cābhraṃ sarvatulyā tu śarkarā /
etatkarṣaṃ gavāṃ kṣīraiḥ pibet kāmāṅganāyakaḥ

tailena pakvaṃ caṭakaṃ khādetpūrvaṃ tu bhojanāt /
bhojanānte pibetkṣīraṃ rāmāṇāṃ ramayecchatam

aśvagandhāśatāvaryoḥ śālmalyāścitrakasya ca /
mūlaṃ musalījaṃ kandaṃ kokilākṣasya bījakam

vidārīpadminīkandaṃ vānarībījakaṃ samam /
etaccūrṇaṃ mṛtābhraṃ tu tulyaṃ śarkarayā samam

palārdhaṃ pāyayetkṣīraiḥ khādetkukkuṭamāṃsakam /
kṣīrapānaṃ tataḥ kṛtvā ramayetkāminīśatam

dhātrīphalasya cūrṇaṃ tu bhāvayettatphaladravaiḥ /
ekaviṃśativārān vai śoṣyaṃ peṣyaṃ punaḥ punaḥ

tatpādāṃśaṃ mṛtaṃ lohaṃ madhvājyaśarkarānvitam /
palaikaṃ bhakṣayennityaṃ sitākṣīraṃ pibedanu

dhātrīlohaprabhāvena ramayet kāminīśatam /
punarnavā nāgabalā vājigandhā śatāvarī

gokṣuraṃ musalīkandaṃ mṛtaṃ sūtaṃ samaṃ samam /
cūrṇaṃ madhvājyasaṃyuktaṃ niṣkaṃ bhuktvā pibetpayaḥ

taṇḍulaṃ vānarībījaṃ cūrṇayetsitayā samam /
āloḍayedgavāṃ kṣīraistena pacyādapūpikām

tāṃ ghṛtairbhakṣayeccānu ramayetkāminīkulam /
vānarībījacūrṇaṃ tu tvagvarjyaṃ māṣacūrṇakam

nālikerodakair bhāvyaṃ yāmānte peṣayettataḥ /
viṃśatyaṃśena piṣṭasya mṛtamabhraṃ vimiśrayet

ghṛtaistadvaṭakaṃ paktvā madhvājyābhyāṃ tu bhakṣayet /
kṣīraṃ sitāṃ cānupibedrāmāṇāṃ ramate śatam

vālukāsambhavaṃ matsyaṃ supakvaṃ bhakṣayedghṛtaiḥ /
ṣaṇḍho'pi jāyate kāmī vīryastambhaḥ prajāyate

ūrṇanābhiṃ samaṃ kṣaudraiḥ piṣṭvā nābhiṃ pralepayet /
mucyate baddhaṣaṇḍho'pi kṣīrairvahniṃ pibedanu

svayamagnirasaṃ cātra triniṣkaṃ bhakṣayetsadā /
ghṛtāktā dalitā māṣāḥ kṣīreṇa saha pācitāḥ

sitājyasaṃyutā bhakṣyā vīryavṛddhikarā hy alam /
kṣaṇe kṣaṇe bhajedrāmāṃ yathā pārāvato dhruvam

samyaṅmāritamabhrakaṃ kaṭuphalaṃ kuṣṭhāśvagandhāmṛtā methī mocaraso vidārimusalīgokaṇṭakekṣurakām /
rambhākandaśatāvarī hy ajamodā māṣāstilā dhānyakaṃ yaṣṭī nāgabalā kacoramadanaṃ jātīphalaṃ saindhavam

bhārgīkarkaṭaśuṅgibhṛṅgatrikaṭu dvau jīrakau citrakaṃ cāturjātapunarnavāgajakaṇādrākṣāśaṇaṃ vāsakaḥ /
śālmalyaṅghri phalatrikaṃ kapibhavaṃ bījaṃ samaṃ cūrṇayec cūrṇāṃśā vijayāsitādviguṇitā madhvājyamiśraṃtu tat

karṣārdhāṃ gulikāṃ vilehyamathavā kṛtvā sadā sevayet peyā kṣīrasitānu vīryakaraṇe stambhe'pyalaṃ kāminām /
śyāmāvaśyakaraḥ samādhisukhadaḥ saṅge'ṅganādrāvakaḥ kṣīṇe puṣṭikaraḥ kṣayakṣayakaro nānāmayadhvaṃsakaḥ

kāsaśvāsamahātisāraśamano mandāgnisaṃdīpano hy arśāṃsi grahaṇīpramehanicayaśleṣmātisārapraṇut /
nityānandakaver viśeṣakavitāvācāvilāsodbhavaṃ datte sarvaṃ mahāsthiradaśāṃ dhyānāvasāne bhṛśam

abhyāsena nihanti mṛtyupalitaṃ kāmeśvaro vatsarāt sarveṣāṃ hitakārako nigaditaḥ śrīnityanāthena vai vṛddhānāmapi kāmavardhanakaraḥ prauḍhāṅganāsaṃgame siddho'yaṃ dhanavastvamoghasukhado bhūpaiḥ sadā sevyatām

ityetaduktaṃ bahuvīryavardhanaṃ rātrau sadā kṣīrasitāsamanvitam /
bhuktottaraṃ sevitamāśu kāmināṃ vidagdharāmākulavaśyakārakam