Rasaratnākara · Chapter 2.1
RRĀ, 2
RRĀ, 2, 1
jayati sa rasarājo mṛtyuśaṅkāpahārī sakalaguṇanidhānaṃ kāyakalpādhikārī /
valipalitavināśaṃ sevito vīryavṛddhiṃ sthiram api kurute yaḥ kāminīnāṃ prasaṅgam
athātaḥ sampravakṣyāmi dehasiddhiṃ suśobhanām /
yasyāḥ siddhau manuṣyāṇāṃ jāyante sarvasiddhayaḥ
na dehena vinā kiṃcid iṣṭam asti jagattraye /
tasmāt sarvaprayatnena tasmin yatno vidhīyatām
śubhanakṣatradivase vamane recane kṛte /
tato viśeṣaśuddhyarthaṃ ketakīstanajaṃ dravam
tridinaṃ kuḍavaikaikaṃ loṇadoṣaharaṃ pibet /
viḍaṅgaṃ ca vacā kuṣṭhaṃ ketakīstanasaṃyutam
kvathitaṃ tridinaṃ pītam amladoṣaharaṃ param /
śyāmāvahniviḍaṅgāni tryūṣaṇaṃ triphalā vṛṣaḥ
saindhavaṃ devadāruś ca mustā caitat samaṃ samam /
ghṛtair lehyaṃ tu karṣaikaṃ saptāhāt sarvadoṣajit
evaṃ viśuddhadehas tu pūjayed devatāṃ gurum /
kumārīṃ yoginīcakraṃ tataḥ kuryād rasāyanam
{rasāyana}
nirvāte bhūgṛhe vātha bāhyacintāvivarjitaḥ /
jitendriyo jitakrodhaḥ kṣīraśālyannabhug bhavet
ṣaṣṭyodanaṃ yavānnaṃ ca godhūmaṃ mudgayūṣakam /
jāṅgalaṃ bhakṣayen māṃsaṃ kevalaṃ kṣīram eva vā
balānnaṃ vātha bhuñjīta śākaloṇavivarjitam /
abhyaṅgaṃ mastunā kuryāt snānaṃ caiva sukhāmbunā
kākinīṃ strīṃ bhajen nityaṃ svānukūlāṃ suyauvanām /
rasendre bhakṣyamāṇe tu kāmāndho jāyate naraḥ
maithunena vinā tasya hy ajīrṇo jāyate rasaḥ /
ajīrṇe kampadāhārtī hikkā mūrchā jvaro 'ratiḥ
kāsaśvāsārucicchardibhramamohā bhavanti hi /
seveta subhagāṃ tasmād durbhagāṃ parivarjayet
abhyaṅgaṃ kaṭutailena kāñjikaṃ madirāṃ dadhi /
kaliṅgakāravallyamlatailakūṣmāṇḍarājikāḥ
bilvacchatrākavārtākavidalaṃ kākamācikām /
mūlakaṃ laśunaṃ tīkṣṇaṃ śītam uṣṇaṃ ca varjayet
rātrau jāgaraṇaṃ tyājyaṃ divāsvāpaṃ ca maithunam /
kalahodvegacintāś ca śokaṃ caiva vivarjayet
āvarjanād bhavec chūlaṃ nidrālasyaṃ jvaro 'ratiḥ /
tryahaṃ pibet tatpraśāntyai vāriṇā karkaṭīphalam
śuṇṭhīsaindhavacūrṇaṃ vā mātuluṅgāmlakair lihet /
sauvarcalaṃ gavāṃ mūtraiḥ pibed vā tatpraśāntaye
vandhyākarkoṭakīṃ puṅkhāṃ pātālagaruḍīṃ jalaiḥ /
kvāthayed aṣṭaguṇitais tadaṣṭāṃśaṃ sasaindhavam
pibet sarvavikāraghnaṃ tridinaṃ śivabhāṣitam /
mūlaṃ vā kāravallyutthaṃ saindhavaṃ vā gavāṃ jalaiḥ
tridinaṃ karṣamātraṃ tu pibet sarvavikārajit /
apathyaśīlinām etat kathitaṃ rasasevinām
amum eva vidhiṃ kuryād rasāyanavidhau kila /
amṛtaṃ vidhisaṃyuktaṃ vidhihīnaṃ tu tad viṣam
cāturjātakakarpūrakaṅkolaṃ kaṭukīphalam /
khādet tāmbūlasaṃyuktaṃ rasasaṅkrāmaṇe hitam
athātra vakṣyate samyag ādau pāradamāraṇam /
samukhasya rasendrasya vāsanāmukhitasya vā
krameṇa jārayet svarṇaṃ samāṃśaṃ pūrvavat tataḥ /
tattulyaṃ gandhakaṃ tasmin dattvā divyauṣadhidravaiḥ
mardayet tridinaṃ khalve mūṣāyāṃ cāndhitaṃ tataḥ /
karīṣāgnau divārātraṃ trirātraṃ vā tuṣāgninā
sveditaṃ mardayed bhūyo bījair divyauṣadhodbhavaiḥ /
tulyaṃ khalve caturyāmaṃ vajramūṣāndhitaṃ dhamet
bhasmasūtaṃ bhavet tadvai yojyaṃ sarvarasāyane /
śuddhasūtaṃ samaṃ svarṇaṃ yāmam amlair vimardayet
prakṣālya grāhayet piṣṭīṃ piṣṭyardhaṃ śuddhagandhakam /
gandhārdhaṃ ṭaṅkaṇaṃ dattvā sarvatulyāṃ haridrikām
strīpuṣpeṇa tu tatsarvaṃ mardyaṃ rambhādravānvitam /
dinānte golakaṃ kṛtvā vālukāyantragaṃ pacet
dinaṃ mandāgninā taṃ vai samuddhṛtya vicūrṇayet /
cūrṇāṃśaṃ gandhakaṃ dattvā garbhayantre tryahaṃ pacet
tuṣāgninā laghutvena jāyate bhasmasūtakaḥ /
śuddhasūtas tribhāgaḥ syād bhāgaikaṃ tāmracūrṇakam
dinaikaṃ mardayed amlaiḥ kṣālitaṃ piṣṭim āharet /
mākṣikād dhautasattvaṃ ca piṣṭitulyaṃ prakalpayet
tatsarvaṃ tridinaṃ mardyaṃ cakramardadaladravaiḥ /
tadgolaṃ garbhayantrasthaṃ tridinaṃ tuṣavahninā
karīṣāgnau divārātraṃ paced vā bhasmatāṃ vrajet /
śuddhasūtaṃ vyomasattvaṃ suvarṇaṃ ca samaṃ samam
sarvatulyaṃ viḍaṃ dattvā mardyaṃ rambhādravair dinam /
bījair divyauṣadhīnāṃ ca tulyair mardyaṃ dinadvayam
garbhayantragataṃ pacyān mriyate pūrvavat puṭe /
caturaṅguladīrghaṃ syād vistāre cāṅgulatrayam
mṛnmayaṃ sampuṭaṃ kṛtvā chāyāśuṣkaṃ ca kārayet /
lavaṇaṃ viṃśabhāgaṃ syād bhāgam ekaṃ tu guggulum
sarvaṃ toyaiḥ prapiṣyātha tenaiva sampuṭodaram /
liptvā tatra rasaṃ rundhyād garbhayantram idaṃ bhavet
vimalā pāradaṃ śuddhaṃ tulyaṃ nirguṇḍikādravaiḥ /
mardayet tridinaṃ taṃ vai kācakūpyāṃ niveśayet
kācakūpyā hy abhāve tu nirundhyāccharāvasampuṭe /
pācayed vālukāyantre caturyāmān mṛto bhavet
mākṣikād dhautasattvaṃ tu tatsamaṃ śuddhagandhakam /
dvābhyāṃ tulyaṃ śuddharasaṃ dinaṃ nirguṇḍikādravaiḥ
tat sarvaṃ marditaṃ golaṃ vajramūṣāndhitaṃ pacet /
dinaikaṃ vālukāyantre mṛtaṃ syād raktavarṇakam
ūrdhvādho gandhakaṃ tulyaṃ dātavyaṃ śuddhapārade /
udare pakvamūṣāyāḥ kākamācīdravaṃ punaḥ
dvābhyāṃ caturguṇaṃ dattvā tām ācchādya pacec chanaiḥ /
kramāgnau vālukāyantre caturyāmān mṛto bhavet
snuhyā vā hemavallyā vā kṣīraiḥ śuddharasaṃ dinam /
mardayed gandhakaṃ tulyaṃ garbhayantragataṃ puṭet
pūrvavat kramayogena mṛtaṃ yogeṣu yojayet /
śuddhasūtasamaṃ guñjālākṣorṇāmadhuṭaṅkaṇam
tat sarvaṃ bhṛṅgajair drāvair dinam ekaṃ vimardayet /
vajramūṣāndhitaṃ dhmātaṃ mriyate śaśisannibham
dravais tu kīṭamāriṇyā hy ajamodādravaiś ca vā /
ahimāryā dravair vātha kiṃvā śvetāṅkuladravaiḥ
mardayet pāradaṃ śuddhaṃ samagandhaṃ dinatrayam /
sampuṭe mṛnmaye ruddhvā karīṣāgnau divāniśi
pacet tuṣāgninā vātha tridinān mriyate dhruvam /
śuddhasūtaṃ mṛtaṃ vajraṃ samāṃśaṃ taptakhalvake
haṃsapādyā dravair mardyaṃ tridinānte samuddharet /
bījair divyauṣadhīnāṃ ca vajramūṣāṃ pralepayet
tatra pūrvarasaṃ ruddhvā tridinaṃ tuṣavahninā /
pācayitvā samuddhṛtya tatsamaṃ śuddhapāradam
ekīkṛtya tryahaṃ mardyaṃ haṃsapādyā dravair dṛḍham /
tadgolaṃ pūrvavat pacyān mṛtaṃ bhavati śobhanam
vajrābhrādyaṣṭalohānāṃ rasakhaṇḍe yathoditam /
māraṇaṃ vādikhaṇḍe vā tathā jñeyaṃ rasāyane
evaṃ mṛto rasavaraḥ paramāmūtaḥ syāt tatsevakāḥ satatam asya dṛḍhaṃ tu teṣām /
dehaṃ karoti sahasā surasundarīṇāṃ krīḍākṣamaṃ paramasundaram eva nityam
Original text: Rasaratnākara · Edition: Vaidya Jadavji Tricumji Acarya Benares : Caukhamba Sanskrit Office, 1939 · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0