Language

ENहिગુ
Scripture Library

Rasaratnākara · Chapter 2.1

2.1.1

RRĀ, 2
RRĀ, 2, 1
jayati sa rasarājo mṛtyuśaṅkāpahārī sakalaguṇanidhānaṃ kāyakalpādhikārī /
valipalitavināśaṃ sevito vīryavṛddhiṃ sthiram api kurute yaḥ kāminīnāṃ prasaṅgam

2.1.2

athātaḥ sampravakṣyāmi dehasiddhiṃ suśobhanām /
yasyāḥ siddhau manuṣyāṇāṃ jāyante sarvasiddhayaḥ

2.1.3

na dehena vinā kiṃcid iṣṭam asti jagattraye /
tasmāt sarvaprayatnena tasmin yatno vidhīyatām

2.1.4

śubhanakṣatradivase vamane recane kṛte /
tato viśeṣaśuddhyarthaṃ ketakīstanajaṃ dravam

2.1.5

tridinaṃ kuḍavaikaikaṃ loṇadoṣaharaṃ pibet /
viḍaṅgaṃ ca vacā kuṣṭhaṃ ketakīstanasaṃyutam

2.1.6

kvathitaṃ tridinaṃ pītam amladoṣaharaṃ param /
śyāmāvahniviḍaṅgāni tryūṣaṇaṃ triphalā vṛṣaḥ

2.1.7

saindhavaṃ devadāruś ca mustā caitat samaṃ samam /
ghṛtair lehyaṃ tu karṣaikaṃ saptāhāt sarvadoṣajit

2.1.8

evaṃ viśuddhadehas tu pūjayed devatāṃ gurum /
kumārīṃ yoginīcakraṃ tataḥ kuryād rasāyanam

2.1.9

{rasāyana}
nirvāte bhūgṛhe vātha bāhyacintāvivarjitaḥ /
jitendriyo jitakrodhaḥ kṣīraśālyannabhug bhavet

2.1.10

ṣaṣṭyodanaṃ yavānnaṃ ca godhūmaṃ mudgayūṣakam /
jāṅgalaṃ bhakṣayen māṃsaṃ kevalaṃ kṣīram eva vā

2.1.11

balānnaṃ vātha bhuñjīta śākaloṇavivarjitam /
abhyaṅgaṃ mastunā kuryāt snānaṃ caiva sukhāmbunā

2.1.12

kākinīṃ strīṃ bhajen nityaṃ svānukūlāṃ suyauvanām /
rasendre bhakṣyamāṇe tu kāmāndho jāyate naraḥ

2.1.13

maithunena vinā tasya hy ajīrṇo jāyate rasaḥ /
ajīrṇe kampadāhārtī hikkā mūrchā jvaro 'ratiḥ

2.1.14

kāsaśvāsārucicchardibhramamohā bhavanti hi /
seveta subhagāṃ tasmād durbhagāṃ parivarjayet

2.1.15

abhyaṅgaṃ kaṭutailena kāñjikaṃ madirāṃ dadhi /
kaliṅgakāravallyamlatailakūṣmāṇḍarājikāḥ

2.1.16

bilvacchatrākavārtākavidalaṃ kākamācikām /
mūlakaṃ laśunaṃ tīkṣṇaṃ śītam uṣṇaṃ ca varjayet

2.1.17

rātrau jāgaraṇaṃ tyājyaṃ divāsvāpaṃ ca maithunam /
kalahodvegacintāś ca śokaṃ caiva vivarjayet

2.1.18

āvarjanād bhavec chūlaṃ nidrālasyaṃ jvaro 'ratiḥ /
tryahaṃ pibet tatpraśāntyai vāriṇā karkaṭīphalam

2.1.19

śuṇṭhīsaindhavacūrṇaṃ vā mātuluṅgāmlakair lihet /
sauvarcalaṃ gavāṃ mūtraiḥ pibed vā tatpraśāntaye

2.1.20

vandhyākarkoṭakīṃ puṅkhāṃ pātālagaruḍīṃ jalaiḥ /
kvāthayed aṣṭaguṇitais tadaṣṭāṃśaṃ sasaindhavam

2.1.21

pibet sarvavikāraghnaṃ tridinaṃ śivabhāṣitam /
mūlaṃ vā kāravallyutthaṃ saindhavaṃ vā gavāṃ jalaiḥ

2.1.22

tridinaṃ karṣamātraṃ tu pibet sarvavikārajit /
apathyaśīlinām etat kathitaṃ rasasevinām

2.1.23

amum eva vidhiṃ kuryād rasāyanavidhau kila /
amṛtaṃ vidhisaṃyuktaṃ vidhihīnaṃ tu tad viṣam

2.1.24

cāturjātakakarpūrakaṅkolaṃ kaṭukīphalam /
khādet tāmbūlasaṃyuktaṃ rasasaṅkrāmaṇe hitam

2.1.25

athātra vakṣyate samyag ādau pāradamāraṇam /
samukhasya rasendrasya vāsanāmukhitasya vā

2.1.26

krameṇa jārayet svarṇaṃ samāṃśaṃ pūrvavat tataḥ /
tattulyaṃ gandhakaṃ tasmin dattvā divyauṣadhidravaiḥ

2.1.27

mardayet tridinaṃ khalve mūṣāyāṃ cāndhitaṃ tataḥ /
karīṣāgnau divārātraṃ trirātraṃ vā tuṣāgninā

2.1.28

sveditaṃ mardayed bhūyo bījair divyauṣadhodbhavaiḥ /
tulyaṃ khalve caturyāmaṃ vajramūṣāndhitaṃ dhamet

2.1.29

bhasmasūtaṃ bhavet tadvai yojyaṃ sarvarasāyane /
śuddhasūtaṃ samaṃ svarṇaṃ yāmam amlair vimardayet

2.1.30

prakṣālya grāhayet piṣṭīṃ piṣṭyardhaṃ śuddhagandhakam /
gandhārdhaṃ ṭaṅkaṇaṃ dattvā sarvatulyāṃ haridrikām

2.1.31

strīpuṣpeṇa tu tatsarvaṃ mardyaṃ rambhādravānvitam /
dinānte golakaṃ kṛtvā vālukāyantragaṃ pacet

2.1.32

dinaṃ mandāgninā taṃ vai samuddhṛtya vicūrṇayet /
cūrṇāṃśaṃ gandhakaṃ dattvā garbhayantre tryahaṃ pacet

2.1.33

tuṣāgninā laghutvena jāyate bhasmasūtakaḥ /
śuddhasūtas tribhāgaḥ syād bhāgaikaṃ tāmracūrṇakam

2.1.34

dinaikaṃ mardayed amlaiḥ kṣālitaṃ piṣṭim āharet /
mākṣikād dhautasattvaṃ ca piṣṭitulyaṃ prakalpayet

2.1.35

tatsarvaṃ tridinaṃ mardyaṃ cakramardadaladravaiḥ /
tadgolaṃ garbhayantrasthaṃ tridinaṃ tuṣavahninā

2.1.36

karīṣāgnau divārātraṃ paced vā bhasmatāṃ vrajet /
śuddhasūtaṃ vyomasattvaṃ suvarṇaṃ ca samaṃ samam

2.1.37

sarvatulyaṃ viḍaṃ dattvā mardyaṃ rambhādravair dinam /
bījair divyauṣadhīnāṃ ca tulyair mardyaṃ dinadvayam

2.1.38

garbhayantragataṃ pacyān mriyate pūrvavat puṭe /
caturaṅguladīrghaṃ syād vistāre cāṅgulatrayam

2.1.39

mṛnmayaṃ sampuṭaṃ kṛtvā chāyāśuṣkaṃ ca kārayet /
lavaṇaṃ viṃśabhāgaṃ syād bhāgam ekaṃ tu guggulum

2.1.40

sarvaṃ toyaiḥ prapiṣyātha tenaiva sampuṭodaram /
liptvā tatra rasaṃ rundhyād garbhayantram idaṃ bhavet

2.1.41

vimalā pāradaṃ śuddhaṃ tulyaṃ nirguṇḍikādravaiḥ /
mardayet tridinaṃ taṃ vai kācakūpyāṃ niveśayet

2.1.42

kācakūpyā hy abhāve tu nirundhyāccharāvasampuṭe /
pācayed vālukāyantre caturyāmān mṛto bhavet

2.1.43

mākṣikād dhautasattvaṃ tu tatsamaṃ śuddhagandhakam /
dvābhyāṃ tulyaṃ śuddharasaṃ dinaṃ nirguṇḍikādravaiḥ

2.1.44

tat sarvaṃ marditaṃ golaṃ vajramūṣāndhitaṃ pacet /
dinaikaṃ vālukāyantre mṛtaṃ syād raktavarṇakam

2.1.45

ūrdhvādho gandhakaṃ tulyaṃ dātavyaṃ śuddhapārade /
udare pakvamūṣāyāḥ kākamācīdravaṃ punaḥ

2.1.46

dvābhyāṃ caturguṇaṃ dattvā tām ācchādya pacec chanaiḥ /
kramāgnau vālukāyantre caturyāmān mṛto bhavet

2.1.47

snuhyā vā hemavallyā vā kṣīraiḥ śuddharasaṃ dinam /
mardayed gandhakaṃ tulyaṃ garbhayantragataṃ puṭet

2.1.48

pūrvavat kramayogena mṛtaṃ yogeṣu yojayet /
śuddhasūtasamaṃ guñjālākṣorṇāmadhuṭaṅkaṇam

2.1.49

tat sarvaṃ bhṛṅgajair drāvair dinam ekaṃ vimardayet /
vajramūṣāndhitaṃ dhmātaṃ mriyate śaśisannibham

2.1.50

dravais tu kīṭamāriṇyā hy ajamodādravaiś ca vā /
ahimāryā dravair vātha kiṃvā śvetāṅkuladravaiḥ

2.1.51

mardayet pāradaṃ śuddhaṃ samagandhaṃ dinatrayam /
sampuṭe mṛnmaye ruddhvā karīṣāgnau divāniśi

2.1.52

pacet tuṣāgninā vātha tridinān mriyate dhruvam /
śuddhasūtaṃ mṛtaṃ vajraṃ samāṃśaṃ taptakhalvake

2.1.53

haṃsapādyā dravair mardyaṃ tridinānte samuddharet /
bījair divyauṣadhīnāṃ ca vajramūṣāṃ pralepayet

2.1.54

tatra pūrvarasaṃ ruddhvā tridinaṃ tuṣavahninā /
pācayitvā samuddhṛtya tatsamaṃ śuddhapāradam

2.1.55

ekīkṛtya tryahaṃ mardyaṃ haṃsapādyā dravair dṛḍham /
tadgolaṃ pūrvavat pacyān mṛtaṃ bhavati śobhanam

2.1.56

vajrābhrādyaṣṭalohānāṃ rasakhaṇḍe yathoditam /
māraṇaṃ vādikhaṇḍe vā tathā jñeyaṃ rasāyane

2.1.57

evaṃ mṛto rasavaraḥ paramāmūtaḥ syāt tatsevakāḥ satatam asya dṛḍhaṃ tu teṣām /
dehaṃ karoti sahasā surasundarīṇāṃ krīḍākṣamaṃ paramasundaram eva nityam

Original text: Rasaratnākara · Edition: Vaidya Jadavji Tricumji Acarya Benares : Caukhamba Sanskrit Office, 1939 · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc