Rasaprakāśasudhākara · Chapter 1
śaśikalākalitaṃ hi śubhānanaṃ śivanidhānamatho ṛṣipūjitam
jananapālanasaṃharaṇātmakaṃ hariharaṃ prathamaṃ praṇamāmyaham //
kumudakundasitāmbaradhāriṇīṃ vimalamauktikahārasuśobhitām
sakalasiddhagaṇair api sevitām aharahaḥ praṇamāmi ca śāradām //
vadanakuṃjaram abhradaladyutiṃ trinayanaṃ ca caturbhujavāmanam
kanakaratnasuśobhitaśekharaṃ gaṇapatiṃ prathamaṃ praṇamāmyaham //
giriśadhāma sadā mahadadbhutaṃ sakalarogavighātakaraṃ param
sakalasiddhisamūhaviśāradaṃ praṇatapāpaharaṃ bhavapāradam //
prathamaṃ pāradotpattiṃ kathayāmi yathātatham
tataḥ śodhanakaṃ tasya tathāṣṭādaśa karma ca //
caturdhā baṃdhavijñānaṃ bhasmatvaṃ sūtakasya ca
dhātūnāṃ śodhanaṃ caiva māraṇaṃ guṇavarṇanam //
aṣṭau mahārasāḥ samyak procyante 'tra mayā khalu
tathā coparasānāṃ hi guṇāḥ śodhanamāraṇam //
drutipātaṃ ca sarveṣāṃ kathayāmi savistaram
ratnānāṃ guṇadoṣaśca tathā śodhanamāraṇam //
krāmaṇaṃ raṃjanaṃ caiva drutimelānakaṃ rase
rasāṃśca śatasaṃkhyākān kathayāmi savistarāt //
auṣadhīnāṃ samākhyātā bhedāścatvāra eva ca
divyauṣadhyo rasauṣadhyaḥ siddhauṣadhyastathā parāḥ //
mahauṣadhya iti proktā yaṃtrāṇyatha puṭāni ca
mūṣāścaiva hi dhātūnāṃ kautukāni samāsataḥ //
vājīkaraṇayogāśca śukrarataṃbhakarāsta
nātisaṃkṣepavistārāt graṃthe 'smin parikalpitāḥ //
himālayātpaścimadigvibhāge girīndranāmā ruciro 'sti bhūdharaḥ
tatsannidhāne 'tisuvṛttakūpe sākṣādraseṃdro nivasatyayaṃ hi //
kumārikārūpaguṇena yuktā svalaṃkṛtā vāhavare 'dhirūḍhā
tatrāgatā kūpamavekṣamāṇā nivartitā sā mahatā javena //
pradhāvitaḥ sūtavaraścaturṣu kakupsu bhūmau patito hi nūnam //
paritaḥ parvatātsamyak kṣetraṃ dvādaśayojanam
vistīrṇaṃ ca suvṛttaṃ hi sūtakasya samīritam //
tanmṛdaḥ pātane yaṃtre pātitaḥ khalu rogahā
jāyate ruciraḥ sākṣād ucyate pāradaḥ svayam //
kūpādviniḥsṛtaḥ sūtaś caturdikṣu gato dvijaḥ
kṣatriyo vaiśyaśūdrau ca caturṇāṃ jāyate khalu //
śvetā kṛṣṇā tathā pītā raktā vai jāyate chaviḥ
prācyāṃ yāmyāṃ pratīcyāṃ ca kauberyāṃ ca diśi kramāt //
śvetaḥ śvetavidhāne syāt kṛṣṇo dehakarastathā
pītavarṇaḥ svarṇakartā rakto rogavināśakṛt //
sarva ekīkṛtā eva sarvakāryakarāḥ sadā
sevitāḥ sarvarogaghnāḥ sarvasiddhividhāyakāḥ //
itthaṃ sūtodbhavaṃ jñātvā na rogaivārdhyate khalu
śodhito māritaścaiva krāmitaḥ sāritaḥ śubhaḥ //
svedanaṃ mardanaṃ caiva mūrcchanaṃ syāttadutthitam
pātanaṃ rodhanaṃ samyak niyāmanasudīpane //
tathābhrakagrāsamāna cāraṇaṃ ca krameṇa hi
garbhadrutirbāhyadrutiḥ proktaṃ jāraṇakaṃ tathā //
sāraṇaṃ krāmaṇaṃ proktaṃ vedhakarma ca raṃjanam
sevanaṃ pāradasyātha karmāṇyaṣṭādaśaiva hi
uddeśato mayātraiva nāmāni kathitāni vai //
doṣāḥ pañca samuddiṣṭāḥ pāradānāṃ bhiṣagvaraiḥ
malo viṣaṃ tathā vahnir mado darpaśca vai kramāt
mūrcchāṃ mṛtyuṃ madaṃ caiva sphoṭaṃ kuryuḥ śirobhramam //
kañcukāḥ sapta sūtasya kathayāmi yathārthataḥ
nāmāni kathayāmyeṣāṃ devīśāstrānusārataḥ //
mṛcchailajalaśulbāyo nāgavaṃgasamudbhavāḥ
sūtake kaṃcukāḥ sapta tataścaiva viṣopamāḥ //
dvādaśaiva hi doṣāḥ syur yaiśca niṣkāsitā dvijaiḥ
teṣāṃ hi rasasiddhiḥ syād apare yamasannibhāḥ
tasmāddoṣāpaharaṇaṃ kartavyaṃ bhiṣaguttamaiḥ //
tatra svedanakaṃ kuryād yathāvacca śubhe dine
sūtasya svedanaṃ kāryaṃ dolāyaṃtreṇa vārtikaiḥ //
kṣārau cāmlena sahitau tathā ca paṭupaṃcakam
trikaṭu triphalā caiva citrakeṇa samanvitā //
puṣpakāsīsasaurāṣṭryau sarvāṇyeva tu mardayet
oṣadhāni samāṃśāni rasād aṣṭamabhāgataḥ //
kṛtvāndhamūṣāṃ teṣāṃ tu tanmadhye pāradaṃ kṣipet
triguṇena suvastreṇa bhūrjapatreṇa veṣṭayet //
guṇena kāṣṭhakhaṇḍe vai baddhāṃ tu rasapoṭalīm
lambāyamānāṃ bhāṇḍe tu tuṣavāriprapūrite //
tridinaṃ svedayetsamyak svedanaṃ tadudīritam //
atha mardanakaṃ karma yena śuddhatamo rasaḥ
prajāyate vistareṇa kathayāmi yathātatham //
khalve vimardayetsūtaṃ dināni trīṇi caiva hi
atha khalvapramāṇaṃ hi vakṣye tatra mayādhunā //
kalāṃgulas tadāyāmaś cotsedho 'pi navāṃgulaḥ
vistareṇa tathā kuryān nimnatvena ṣaḍaṅgulam //
dvyaṃgulaḥ pṛṣṭhavistāro madhye 'timasṛṇīkṛtaḥ
ardhacandrākṛtiścāpi mardako 'tra daśāṃgulaḥ //
sūtaḥ pañcapalastasmin mardayet kāñjikaistryaham
bahirmalavināśāya rasarājaṃ tu niścitam //
uṣṇakāṃjikatoyena kṣālayet tadanantaram //
ataḥparaṃ pravakṣyāmi pāradasya tu mūrcchanam
mūrcchanaṃ doṣarahitaṃ saptakañcukanāśanam //
svarjikā yāvaśūkaśca tathā ca paṭupaṃcakam
amlauṣadhāni sarvāṇi sūtena saha mardayet //
khalve dinatrayaṃ tāvad yāvannaṣṭatvam āpnuyāt
svarūpasya vināśena mūrcchanaṃ tadihocyate
nirmalatvam avāpnoti granthibhedaśca jāyate //
athotthāpanakaṃ karma pāradasya bhiṣagvaraiḥ
karaṇīyaṃ prayatnena rasaśāstrasya vartmanā //
dolāyaṃtre tataḥ svedyaḥ pūrvavaddivasatrayam
sūryātape mardito 'sau dinamekaṃ śilātale
utthāpanaṃ bhavetsamyak mūrchādoṣavināśanam //
pātanaṃ hi mahatkarma kathayāmi suvistaram
tridhā pātanamityuktaṃ rasadoṣavināśanam //
ūrdhvapātastvadhaḥpātas tiryakpātaḥ krameṇa hi
ūrdhvapātanayaṃtrasya lakṣaṇaṃ tadihocyate
mṛṇmayī sthālikā kāryā cocchritā tu ṣaḍaṃgulā //
mukhe saptāṅgulāyāmā paritastridaśāṃgulā
iyanmānā dvitīyā ca kartavyā sthālikā śubhā //
kṣāradvayaṃ rāmaṭhaṃ ca tathā hi paṭupañcakam
amlavargeṇa saṃyuktaṃ sūtakaṃ taistu mardayet //
lepayettena kalkena adhaḥsthāṃ sthālikāṃ śubhām
uparisthām adhovaktrāṃ dattvā saṃpuṭamācaret //
sabhasmalavaṇenaiva mudrāṃ tatra prakārayet
culyāṃ sthālīṃ niveśyātha dhānyāgniṃ tatra kārayet //
tasyopari jalādhānaṃ kāryaṃ yāmacatuṣṭayam
svāṅgaśītalatāṃ jñātvā ūrdhvaṃgaṃ grāhayedrasam //
ūrdhvapātanayaṃtraṃ hi tadevaṃ parikīrtitam
pūrvoktāṃ sthālikāṃ samyak viparītāṃ tu paṃkile
garte tu sthāpitāṃ bhūmau jvālayenmūrdhni pāvakam //
yāmatritayaparyaṃtaṃ adhaḥ patati pāradaḥ
adhaḥpātanayaṃtraṃ hi kīrtitaṃ rasavedibhiḥ //
pūrvoktairauṣadhaiḥ sārdhaṃ rasarājaṃ vimardayet
tiryagghaṭe rasaṃ kṣiptvā tanmukhe hyaparo ghaṭaḥ //
kanīyānudare chidraṃ chidre cāyasanālikām
nālikāṃ jalapātrasthāṃ kārayecca bhiṣagvaraiḥ //
adhastādrasayaṃtrasya tīvrāgniṃ jvālayedbudhaḥ
yāmatritayaparyaṃtaṃ tiryakpāto bhavedrasaḥ //
yaṃtrāṇāṃ pātanānāṃ ca tritayaṃ sukaraṃ khalu //
kathitaṃ hi mayā samyak rasāgamanidarśanāt //
adhunā kathayiṣyāmi rasarodhanakarma ca
yatkṛte ca palatvaṃ hi rasarājasya śāmyati //
sindhūdbhavaṃ daśapalaṃ jalaprasthatrayaṃ tathā
dhārayedghaṭamadhye ca sūtakaṃ doṣavarjitam //
pidhānena yathā samyak mudritaṃ mṛtsnayā khalu
nirvāte nirjane deśe dhārayed divasatrayam //
anenaiva prakāreṇa rodhanaṃ kuru vaidyarāṭ //
ataḥparaṃ pravakṣyāmi pāradasya niyāmanam
jalasaiṃdhavasaṃyukto ghaṭastho hi rasottamaḥ
dinatrayaṃ sveditaśca vīryavānapi jāyate //
athedānīṃ pravakṣyāmi rasarājasya dīpanam
bubhukṣā vyāpakatvaṃ ca yena kṛtvā prajāyate //
rājikā lavaṇopetā maricaṃ śigruṭaṃkaṇe
kāsīsasaṃyutā kāṃkṣī kāṃjikena samanvitaiḥ //
dināni trīṇi saṃsvedya paścāt kṣāreṇa mardayet
anenaiva prakāreṇa dīpanaṃ jāyate dhruvam //
tīvratvaṃ vegakāritvaṃ vyāpakatvaṃ bubhukṣutā
balavattvaṃ viśeṣeṇa kṛte samyak prajāyate //
mukhotpādanakaṃ karma prakāro dīpanasya hi
kathayāmi samāsena yathāvadrasaśodhanam //
aṣṭādaśāṃśabhāgena kanakena ca sūtakaḥ
nimbūrasena saṃmardyo vāsaraikamataḥparam //
kṣāraiśca lavaṇai ramyaiḥ sveditaḥ kāṃjikena hi
kṣālite kāṃjikenaiva vaktraṃ bhoktuṃ prajāyate //
tāpyasatvaṃ kalāṃśena hemnā tad dviguṇena ca
taptam āyasakhalvena taptenātha pramardayet //
vyaktaṃ hi rasacukreṇa kṣāreṇa caṇakasya hi
jaṃbīrapūrakajalair mardayedekaviṃśatim //
vāsare yāmamekaṃ tu pratyekaṃ hi vimardayet
yātudhānamukhaṃ samyak yātyeva hi na saṃśayaḥ //
dvitīyo dīpanasyaivaṃ prakāraḥ kathito mayā
sūtasyāṣṭau ca saṃskārāḥ kathitā dehakarmaṇi //
tathā ca daśa karmāṇi dehalohakarāṇi hi //
athedānīṃ pravakṣyāmi bhakṣaṇaṃ cābhrakasya hi
karoṭividhinā samyak kartavyaṃ lohasaṃpuṭam //
jalayaṃtrasya yogena viḍena sahito rasaḥ
bhakṣayatyeva cābhrasya kavalāni na saṃśayaḥ //
ato hi jalayaṃtrasya lakṣaṇaṃ kathyate mayā
suvṛttaṃ lohapātraṃ ca jalaṃ tatrāḍhakatrayam //
tanmadhye sudṛḍhaṃ samyak kartavyaṃ lohasaṃpuṭam
lohasaṃpuṭamadhye tu nikṣiptaṃ śuddhapāradam //
biḍena sahitaṃ caiva ṣoḍaśāṃśena yatnataḥ
catuḥṣaṣṭyaṃśakaṃ cābhra sattvaṃ saṃpuṭake tathā //
saṃpuṭaṃ mudrayetpaścāt dṛḍhayā toyamṛtsnayā
vahnimṛttikayā vāpi saṃdhirodhaṃ tu kārayet //
culyāṃ niveśya taṃ yaṃtraṃ jalenoṣṇena pūritam
kramādagniḥ prakartavyo divasārdhakameva hi //
evaṃ kṛte grāsamānaṃ bhakṣayennātra saṃśayaḥ
anenaiva prakāreṇa ṣaḍgrāsaṃ bhakṣayed dhruvam //
bhakṣite cābhrasattve tu sarvakāryeṣu siddhidaḥ
mānaṃ mānavihīnena kartuṃ kena na śakyate //
tasmānmayā mānakarma kathitavyaṃ yathoditam
catuḥṣaṣṭyaṃśato bījaṃ pāradānmukhakārakam //
paścād dvātriṃśabhāgena dātavyaṃ bījamuttamam
tataḥṣoḍaśabhāgena bījasya kavalaṃ nyaset //
rasādaṣṭamabhāgena dātavyaṃ bhiṣaguttamaiḥ
caturthenātha bhāgena grāsa evaṃ pradīyate //
tathā ca samabhāgena grāsenaiva ca sādhayet
biḍena ṣoḍaśāṃśena kṣudhito jāyate rasaḥ //
yadā jīrṇo bhaved grāsaḥ pātitaśca viḍena hi //
kāsīsasindhulavaṇa sauvarcalasurāṣṭrikāḥ
gaṃdhakena samaṃ kṛtvā viḍo 'yaṃ vahnikṛd bhavet //
atha garbhadruteḥ karma cāraṇaṃ guṇavardhanam
kathayāmi yathātathyaṃ rasarājasya siddhidam //
tāpyasatvābhrasattvaṃ ca ghoṣākṛṣṭaṃ ca tāmrakam
samabhāgāni sarvāṇi dhmāpayetkhadirāgninā //
bhastrikādvitayenaiva yāvadabhrakaśeṣakam
tadabhrasatvaṃ sūtasya cārayetsamabhāgikam //
anenaiva prakāreṇa triguṇaṃ jāraṇaṃ rase
garbhadruterjāraṇaṃ hi kathitaṃ bhiṣaguttamaiḥ //
bāhyadrutividhānaṃ hi kathyate gurumārgataḥ
abhrasatvaṃ hi mūṣāyāṃ vajravallīrasena hi //
sauvarcalena saṃdhmātaṃ rasarūpaṃ prajāyate
abhradruteśca sūtasya samāṃśairmelanaṃ kṛtam //
tena bandhatvamāyāti bāhyā sā kathyate drutiḥ
bāhyadrutikriyākarma śivabhaktyā hi sidhyati //
guroḥ prasādātsatataṃ mahābhairavapūjanāt
śivayorarcanādeva bāhyagā sidhyati drutiḥ //
atha jāraṇakaṃ karma kathayāmi suvistaram
abhrakaṃ tāpyasatvaṃ ca samaṃ kṛtvā tu saṃdhamet //
abhraśeṣaṃ kṛtaṃ yacca tatsatvaṃ jārayedrase
evaṃ pūtidvayenaiva ghanasatvaṃ hi sādhayet //
dhātuvādavidhānena lohakṛt dehakṛnna hi
gajavaṃgau mahāghorāv asevyau hi nirantaram //
sādhitaṃ ghanasatvaṃ tad retitaṃ rajaḥsannibham
bubhukṣitarasasyāsye nikṣiptaṃ vallamātrakam //
raso gadyāṇakasyāpi turyabhāgaḥ prakīrtitaḥ
tāmrapātrasthamamlaṃ vai saiṃdhavena samanvitam //
kṣīreṇa sahitaṃ vāpi prahitaṃ dvidināvadhi
jātaṃ tutthasamaṃ nīlaṃ kalkaṃ tatprocyate budhaiḥ //
kalkenānena sahitaṃ sūtakaṃ ca vimardayet
dinatrayaṃ taptakhalve dhautaḥ paścācca kāṃjikaiḥ //
sthāpayetkāṃsyapātre tu tadūrdhvādho viḍaṃ nyaset
rasasyāṣṭamabhāgena saṃpuṭaṃ kārayettataḥ //
bhūrjapatrairmukhaṃ ruddhvā sūtreṇaiva tu veṣṭayet
saṃpuṭaṃ vāsasāveṣṭya dolāyāṃ svedayettataḥ //
gomūtreṇāmlavargeṇa kāṃjikena dinaṃ dinam
aśmapātre'tha lohasya pātre kācamaye 'thavā //
uṣṇakāṃjikatoyena kṣālayitvā rasaṃ tataḥ
dṛḍhe caturguṇe vastre kṣiptvādhaḥ pīḍanādrasaḥ //
nipatatyanyapātre tu sarvo 'pi yadi pāradaḥ
tadābhraṃ jāritaṃ samyak daṇḍadhārī bhavedrasaḥ //
grāsamāne punardeyaṃ abhrabījamanuttamam
aṣṭagrāsena sarvaṃ hi jārayed gurumārgataḥ //
evaṃ kṛte samaṃ cābhraṃ sūtake jīryati dhruvam
svahastena kṛtaṃ samyak jāraṇaṃ na śrutaṃ mayā //
samābhre jārite samyak daṇḍadhārī bhavedrasaḥ
bālaśca kathyate so'pi kiṃcitkāryakaro bhavet //
dviguṇe triguṇe caiva kathyate 'tra mayā khalu
caturguṇe 'bhrake jīrṇe kiśoraḥ kathyate mayā //
jīrṇe pañcaguṇe cābhre yuvā caiva rasottamaḥ
ṣaḍguṇe jārite tvabhre vṛddhaścaiva rasottamaḥ //
saptāṣṭaguṇite cābhra satve jīrṇe 'tivṛddhakaḥ
sarvasiddhikaraḥ so 'yaṃ pāradaḥ pāradaḥ svayam //
anenaiva prakāreṇa sarvalohāni jārayet //
athedānīṃ pravakṣyāmi vedhavṛddheśca kāraṇam
mahāsiddhikaraṃ yatsyāt sāraṇaṃ sarvakarmaṇām //
dhūrtapuṣpasamākārā mūṣāṣṭāṅguladīrghikā
mukhe suvistṛtā kāryā caturaṃgulasaṃmitā //
mṛṇmayā sāpi śuṣkā ca madhye 'timasṛṇīkṛtā
anyā pidhānikā mūṣā sunimnā chidrasaṃyutā //
śuddhaṃ sujāritaṃ sūtaṃ mūṣāmadhye nidhāpayet
matsyakacchapamaṇḍūka jalaukāmeṣasūkarāḥ //
ekīkṛtya vasāmeṣām evaṃ tailaṃ tu sāraṇam
bhūnāgaviṭ tathā kṣaudraṃ vāyasānāṃ purīṣakam //
tathaiva śalabhādīnāṃ mahiṣīkarṇayormalam
rasasya ṣoḍaśāṃśena caiteṣāṃ kalkamādiśet //
paṭena gālitaṃ kṛtvā tailamadhye niyojayet
sāraṇārthe kṛtaṃ tailaṃ tasmin taile supācayet //
bījaṃ ca kalkamiśraṃ hi kṛtvā mūṣopari nyaset
pidhānena dvitīyena mūṣāvaktraṃ nirundhayet //
bhasmanā lavaṇenaiva mūṣāyugmaṃ tu mudrayet
mūṣikāyāstribhāgaṃ hi khanitvā vasudhāṃ kṣipet //
tadūrdhvaṃ dhmāpayetsamyak dṛḍhāṃgāraiḥ kharāgninā
evaṃ saṃjāritaṃ bījaṃ rasamadhye patatyalam //
bandhamāyāti sūtendraḥ sārito guṇavān bhavet
prathamaṃ jāritaścaiva sāritaḥ sarvasiddhidaḥ //
no jāritaḥ sāritaśca kathaṃ bandhakaro bhavet
gurūpadeśato dṛṣṭaṃ sāraṇaṃ karma cottamam //
hastānubhavayogena kṛtaṃ samyak śrutaṃ nahi //
atha krāmaṇakaṃ karma pāradasya nigadyate
śāstrātkṛtaṃ na dṛṣṭaṃ hi yathāvat krāmayedrasam //
karṇamalaṃ mahiṣīṇāṃ strīdugdhaṃ ṭaṃkaṇena sammiśram /
etānyeva samāni ca kṛtvā dravyāṇi mardayecca dinam //
viṣaṃ ca daradaścaiva rasako raktakāntakau
indragopaśca tuvarī mākṣikaṃ kākaviṭ tathā //
kalkametad adhordhvaṃ hi madhye sūtaṃ nidhāpayet
kācacūrṇaṃ tato dattvā cāndhamūṣāgataṃ dhamet //
anena krāmaṇenaiva pāradaḥ kramate kṣaṇāt
idaṃ krāmaṇakaṃ śreṣṭhaṃ nandirājena bhāṣitam //
tāpyasattvaṃ tathā nāgaṃ śuddhaṃ krāmaṇakaṃ tathā
bījāni pāradasyāpi kramate ca na saṃśayaḥ //
atha vedhavidhānaṃ hi kathayāmi suvistaram
yena vijñātamātreṇa vedhajño jāyate naraḥ //
dhūrtatailamaheḥphenaṃ kaṃguṇītailameva ca
bhṛṅgītailaṃ viṣaṃ caiva tailaṃ jātīphalodbhavam //
hayamāraśiphātailam abdheḥśoṣakatailakam
etānyanyāni tailāni viddhi vedhakarāṇi ca //
siddhasūtena ca samaṃ marditaṃ vedhakṛd bhavet //
lepavedhastathā kṣepaḥ kuṃtavedhastathaiva ca //
dhūmākhyaḥ śabdavedhaḥ syād evaṃ pañcavidhaḥ smṛtaḥ
sūkṣmāṇi tāmrapatrāṇi kaladhūtabhavāni ca
kalkena lepitānyeva dhmāpayed andhamūṣayā //
śītībhūte tamuttārya lepavedhaśca kathyate
drute tāmre 'thavā raupye rasaṃ tatra vinikṣipet //
vidhyate tena sahasā kṣepavedhaḥ sa kathyate
drāvayennāgarūpyaṃ ca tāmraṃ caiva tathāvarān //
pārado 'nyatame pātre drāvite 'tra niyojitaḥ
vedhate kuntavedhaḥ syād iti śāstravido 'bruvan //
dhūmasparśena jāyante dhātavo hemarūpyakau
dhūmavedhaḥ sa vijñeyo rasarājasya niścitam //
baddhe rasavare sākṣāt sparśanājjāyate ravaḥ
tathaiva jāyate vedhaḥ śabdavedhaḥ sa kathyate //
athedānīṃ pravakṣyāmi raṃjanaṃ pāradasya hi
rañjitaḥ krāmitaścaiva sākṣāddevo maheśvaraḥ //
raṃjanaṃ lohatāmrābhyāṃ rasakena vidhīyate
tathā raktagaṇenaiva kartavyaṃ śāstravartmanā //
gandharāgeṇa kartavyaṃ pāradasyātha raṃjanam
tāmreṇa raktakācena raktasaindhavakena ca //
aṃdhamūṣāgataṃ sūtaṃ rañjayettāmrakādibhiḥ
iṣṭikāyantrayogena gandharāgeṇa rañjayet //
rasakasya ca rāgeṇa tulāyantrasya yogataḥ
mardanāttīkṣṇacūrṇena rañjayetsūtakaṃ sadā //
tāmrakalkīkṛtenaiva sthāpayetsaptavāsaram
raṃjanaṃ sūtarājasya jāyate nātra saṃśayaḥ //
mṛṇmūṣā ca prakartavyā raktavargeṇa lepitā
tanmadhye pāradaṃ kṣiptvā dhmānād rañjanakaṃ bhavet //
mayā saṃkṣepataḥ proktaṃ raṃjanaṃ pāradasya hi
śāstramārgeṇa bahudhā raṃjanaṃ hi nidarśitam //
atha sevanakaṃ karma pāradasya daśāṣṭamam
kathyate 'tra prayatnena vistareṇa mayādhunā //
yatnena sevitaḥ sūtaḥ śāstramārgeṇa siddhidaḥ
anyathā bhakṣitaścaiva viṣavanmārayennaram //
ādau tu vamanaṃ kṛtvā paścādrecanamācaret
tato mṛtābhraṃ bhakṣeta paścātsūtasya sevanam //
samyak sūtavaraḥ śuddho dehalohakaraḥ sadā
sevitaḥ sarvarogaghnaḥ sarvasiddhikaro bhavet //
yāvanmānena lohasya gadyāṇe vedhakṛdbhavet
tāvanmānena dehasya bhakṣito rogahā bhavet //
rājikātha priyaṃguśca sarṣapo mudgamāṣakau
raktikā caṇako vātha vallamātro bhavedrasaḥ //
eṣā mātrā rase proktā sarvakarmaviśāradaiḥ
anupānena bhuñjīta parṇakhaṇḍikayā saha //
itthaṃ saṃsevite sūte sarvarogādvimucyate
sarvapāpādvinirmuktaḥ prāpnoti paramāṃ gatim //
Original text: Rasaprakāśasudhākara · Edition: Jivram Kalidas Sastri Gondal : Rasasala Ausadhasram, 1940 · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0