Language

ENहिગુ
Scripture Library

Rasamañjarī · Chapter 8

8.1

Rmañj, 8
atha sampakvadoṣasya proktamañjanamācaret /
hemante śiśire caiva madhyāhne'ñjanamiṣyate

8.2

pūrvāhne cāparāhṇe ca grīṣme śaradi ceṣyate /
varṣāsu kuryādatyuṣṇe vā vasante sadaiva hi

8.3

śrānte prarudite bhīte pītamadye navajvare /
ajīrṇe vegaghāte ca añjanaṃ na praśasyate

8.4

hareṇumātrāṃ kurvīta vartiṃ tīkṣṇāñjane bhiṣak /
pramāṇaṃ madhyamaṃ sārdhaṃ dviguṇaṃ ca mṛdau bhavet

8.5

sūtakaṃ gandhakaḥ petaṃ cāṅgerīrasasaṃmūrchitam /
añjanaṃ dṛṣṭidaṃ nṛṇāṃ netrāmayavināśanam

8.6

rasendrabhujagau tulyau tābhyāṃ dviguṇamañjanam /
sūtaturyāṃśaṃ karpūramañjanaṃ nayanāmṛtam

8.7

kṛṣṇasarpavasā śaṃkhaḥ katakaṃ kaṭphalamañjanam /
rasa eva marīcena andhānāṃ darśanaṃ param

8.8

śaṃkhasya bhāgāścatvāras tadardhena manaḥśilā /
manaḥśilārdhaṃ maricaṃ maricārddhena pippalī

8.9

vāriṇā timiraṃ hanti arbudaṃ hanti mastunā /
cipiṭaṃ madhunā hanti strīkṣīreṇa ca puṣpakam

8.10

apāmārgaśikhāṃ ghṛṣṭvā madhunā saindhavena ca /
tāmrapātre kṛtā netre hanti pīḍāṃ suvistarāt

8.11

dantairdantivarāhoṣṭragohayājakharodbhavaiḥ /
śaṅkhamuktāmbhodhiphenayutaiḥ sarvair vicūrṇayet /
hanti vartiḥ kṛtā ślakṣṇaṃ śukrāṇāṃ nāśinī param

8.12

tutthamākṣikasindhūtthaśivāśaṃkhamanaḥśilā /
gairikodakaphenaṃ ca maricaṃ ceti cūrṇayet

8.13

saṃyojya madhunā kuryādandhānāṃ sā rasakriyā /
vartmarogaṃ ca timiraṃ kācaśukraharaṃ param

8.14

śaṅkhanābhivibhītasya majjā pathyā manaḥśilā /
pippalī maricaṃ kuṣṭhaṃ vacā ceti samāṃśakam

8.15

chāgīkṣīreṇa saṃpiṣṭvā vartiṃ kṛtvā yathonmitām /
hareṇumātrāṃ saṃghṛṣya jalaiḥ kuryādathāñjanam

8.16

timiraṃ māṃsavṛddhiṃ ca kācaṃ paṭalam arbudam /
rājyandhaṃ vārṣikaṃ puṣpaṃ varticandrodayā jayet

8.17

śuddhe nāge drute tulyaṃ śuddhasūtaṃ vinikṣipet /
kṛṣṇāñjanaṃ tayostulyaṃ sarvamekatra cūrṇayet

8.18

daśamāṃśena karpūramasmiṃścūrṇe pradāpayet /
etat pratyañjanaṃ netragadajinnayanāmṛtam

8.19

bhuktvā pāṇitalaṃ ghṛṣṭvā cakṣuṣor yadi dīyate /
jātā rogāḥ praṇaśyanti na bhavanti kadācana

8.20

triphalāyāḥ kaṣāyeṇa prātarnayanadhāvanāt /
acireṇaiva tadvāri timirāṇi vyapohati

8.21

triphalā lauhacūrṇaṃ tu vāriṇā peṣayet samam /
dvayostulyena tailena pacenmṛdvagninā kṣaṇam

8.22

tailatulye bhṛṅgarase tattailaṃ tu vipācayet /
snigdhabhāṇḍagataṃ bhūmau sthitvā māsātsamuddharet

8.23

saptāhaṃ lepayedveṣṭya kadalyāśca dalaiḥ śiraḥ /
nirvāte kṣīrabhojī syāt chālayet triphalājalaiḥ

8.24

nityameva prakartavyaṃ saptāhaṃ rañjanaṃ bhavet /
yāvajjīvaṃ na sandehaḥ kacāḥ syurbhramaropamāḥ

8.25

kākamācī yavā jātī samaṃ kṛṣṇatilaṃ tataḥ /
tattailaṃ grāhayedyantre tena syāt keśarañjanam

8.26

lohamalāmalakalkaḥ sajapā kusumairnaraḥ sadā snāyī /
palitānīha nihanyād gaṅgāsnāyīva narakaugham

8.27

kāśmaryā mūlamādau sahacarakusumaṃ ketakīnāṃ ca mūlaṃ lauhaṃ cūrṇaṃ sabhṛṅgaṃ triphalajalayutaṃ tailamebhir vipakvam /
kṛtvā vai lohabhāṇḍe kṣititalanihitaṃ māsam ekaṃ nidhāya keśāḥ kāśaprakāśā bhramarakulanibhā lepanād eva kṛṣṇāḥ

8.28

vajrīkṣīreṇa saptāhaṃ suśvetān bhāvayettilān /
tailena liptāḥ keśāḥ syuḥ śuklā vai nātra saṃśayaḥ

Original text: Rasamañjarī · Edition: Siddhinandan Mishra, Varanasi: Chaukhambha Orientalia, 1995 · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc