Rasamañjarī · Chapter 4
Rmañj, 4
<18 viṣāni>
aṣṭādaśavidhaṃ jñeyaṃ kandajaṃ parikīrtitam /
kālakūṭaṃ mayūrākhyaṃ bindukaṃ saktukaṃ tathā
vālukaṃ vatsanābhaṃ ca śaṅkhanābhaṃ sumaṅgalam /
śṛṅgīṃ markaṭakaṃ mustaṃ kardamaṃ puṣkaraṃ śikhī
hāridraṃ haritaṃ cakraṃ viṣaṃ hālāhalāhvayam /
<Aussehen der Gifte>
ghanaṃ rūkṣaṃ ca kaṭhinaṃ bhinnāñjanasamaprabham
kandākāraṃ samākhyātaṃ kālakūṭaṃ mahāviṣam /
mayūrābhaṃ mayūrākhyaṃ binduvad bindukaḥ smṛtaḥ
citram utpalakandābhaṃ śaktukaṃ śaktuvad bhavet /
vālukaṃ vālukākāraṃ vatsanābhaṃ tu pāṇḍuram
śaṃkhanābhaṃ śaṃkhavarṇaṃ śubhravarṇaṃ sumaṅgalam /
ghanaṃ guruṃ ca niviḍaṃ śṛṅgākāraṃ tu śṛṅgikam
markaṭaṃ kapivarṇābhaṃ mustākāraṃ tu mustakam /
kardamaṃ kardamākāraṃ sitaṃ pītaṃ ca kardamam
puṣkaraṃ puṣkarākāraṃ śikhi śikhiśikhāprabham /
hāridrakaṃ haridrābhaṃ haritaṃ haritaṃ smṛtam
cakrākāraṃ bhaveccakraṃ nīlavarṇaṃ halāhalam /
brāhmaṇaḥ pāṇḍurastatra kṣatriyo raktavarṇakaḥ
vaiśyaḥ pītaprabhaḥ śūdraḥ kṛṣṇābho ninditaḥ smṛtaḥ /
brāhmaṇo dīyate roge kṣatriyo viṣabhakṣaṇe /
vaiśyo vyādhiṣu sarveṣu sarpadaṣṭāya śūdrakam
<viṣamāraṇa>
samaṭaṅkaṇakaṃ piṣṭaṃ tadviṣaṃ mṛtamucyate /
yojayet sarvarogeṣu na vikāraṃ karoti hi
<viṣaśodhana (?)>
viṣabhāgāṃśca kaṇavat sthūlān kṛtvā tu bhājane /
tataḥ gomūtrakaṃ kṣiptvā pratyahaṃ nityanūtanam
śoṣayet tridinādūrdhvaṃ kṛtvā tīvrātape tataḥ /
prayogeṣu prayuñjīta bhāgamānena tadviṣam
<viṣasevana>
viṣasya māraṇaṃ proktamatha sevāṃ pravacmyaham
śaradgrīṣmavasanteṣu varṣāsu ca pradāpayet /
cāturmāsye hared rogān kuṣṭhalūtādikānapi
prathame sarṣapī mātrā dvitīye sarṣapadvayam /
tṛtīye ca caturthe ca pañcame divase tathā
ṣaṣṭhe ca saptame caiva kramavṛddhyā vivardhayet /
saptasarṣapamātreṇa prathamaṃ saptakaṃ bhavet
kramahāniṃ tathā pakṣe dvitīyaṃ saptakaṃ viṣam /
yavamātraṃ viṣaṃ deyaṃ tṛtīye saptake kramāt
vṛddhyāṃ hānyāṃ ca dātavyaṃ caturthasaptake tathā /
yavamātraṃ graset svastho guñjāmātraṃ tu kuṣṭhavān
aśītiryasya varṣāṇi vasuvarṣāṇi yasya vā /
viṣaṃ tasmai na dātavyaṃ dattaṃ ced doṣakārakam
dadedvai sarvarogeṣu mṛtāśini hitāśini /
kṣīrāśanaṃ prayoktavyaṃ rasāyanarate nare
brahmacaryaṃ pradhānaṃ hi viṣakalpe tadācaret /
pathye svasthamanā bhūtvātadā siddhirna saṃśayaḥ
mātrādhikaṃ yadā martyaḥ pramādādbhakṣayedviṣam /
aṣṭau vegāstadā tasya jāyante nātra saṃśayaḥ
prathame vega udvego dvitīye vepathurbhavet /
tṛtīye ghoradāhaḥ syāccaturthe patanaṃ bhuvi
phenaṃ tu pañcame vege ṣaṣṭhe vikalatā bhavet /
jaḍatā saptame vege maraṇaṃ cāṣṭame bhavet
viṣavegāṃśca vijñāya mantratantrair vināśayet /
sādhakānāṃ hitārthāya sadāśivamukhodgataḥ
sarvaviṣavināśārthaṃ procyate mantra uttamaḥ
oṃ namo bhagavate ghoṇeyan hara hara dara dara para para tara tara bara bara vadha vadha vaḥ vaḥ laḥ laḥ raṃ raṃ lāṃ lāṃ lāṃ haralāṃ hara hara bhava sara rāṃ rāṃ kṣīṃ kṣīṃ hīṃ hīṃ bhagavati śrīghoṇeyan saṃ saṃ saṃ vara vara rasaḥ dha vara vara khaṇḍa ca rūpa hrīṃ vara vihaṃgama mānuṣa yogakṣemaṃ vada śeṣāre śeṣāre ṣaṣaḥ svāhā
vidyaiṣā smṛtimātreṇa naśyante gutthakādayaḥ /
sapta japtena toyena prokṣayet kālacoditam
uttiṣṭhati savegena śikhābandhena dhārayet /
trimantritena śaṃkhena dundubhir vādayed yadi
deśāntare śarīre'pi nirviṣaṃ kurute kṣaṇāt /
viṣaṃ dṛṣṭvā yadā mantrī mantramāvartayetsakṛt /
dṛṣṭvā nirviṣatāṃ yāti api māraśatāni ca
goghṛtapānāddharate vividhaṃ garalaṃ ca vandhyakarkoṭī /
sakalaviṣadoṣaśamanī triśūlikā surabhijihvā ca
<viṣamāraṇa>
tutthena ṭaṅkaṇenaiva mriyate peṣaṇādviṣam /
atimātraṃ tadā bhuṅkte tadājyaṃ ṭaṅkaṇaṃ pibet
na dātavyaṃ na bhoktavyaṃ viṣaṃ vāde kadācana /
ācāryeṇa tu bhoktavyaṃ śiṣyapratyayakāraṇam
Original text: Rasamañjarī · Edition: Siddhinandan Mishra, Varanasi: Chaukhambha Orientalia, 1995 · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0