Language

ENहिગુ
Scripture Library

Rasamañjarī · Chapter 1

1.1

Rmañj, 1
yadgaṇḍamaṇḍalagalanmadhuvāri binduḥ pānālasāti nibhṛtāṃ lalitālimālā /
yadguñjitena vinihanti navendranīla śaṅkāṃ sa vo gaṇapatiḥ śivamātanotu

1.2

indīvarī bhavati yacca caraṇāravindadvandve purandarapuraḥsaradevatānām /
vandārutā kalayatāṃ sukirīṭakoṭiḥ śrī śāradā bhavatu sā bhavapāradāya

1.3

he bhasmāṅgaviraktirūpaguṇadaṃ taṃ preraṇādaṃ śivaṃ gaṅgābhūṣitaśekharaṃ smaraharaṃ śaktisvarūpaṃ prabho /
tvāmīśaṃ karuṇārṇavaṃ śaraṇadaṃ vidyānidhiṃ nirguṇaṃ sūtendraṃ girijāpatiṃ śaśidharaṃ māṅgalyadevaṃ namaḥ /
śrīvaidyanāthatanayaḥ sunayaḥ suśīlaḥ śrīśālinātha iti viśrutanāmadheyaḥ /
tenāvalokya vidhivad vividhaprabandhān ārambhate sukṛtinā rasamañjarīyam

1.4

sanmadhuvrataṃ vṛndānāṃ satataṃ cittahāriṇī /
anekarasapūrṇeyaṃ kriyate rasamañjarī

1.5

harati sakalarogānmūrchito yo narāṇāṃ vitarati kila baddhaḥ khecaratvaṃ javena /
sakalasuramunīndrair vanditaṃ śambhubījaṃ sa jayati bhavasindhuḥ pāradaḥ pārado'yam

1.6

śuṣkendhanamahārāśiṃ yadvaddahati pāvakaḥ /
tadvaddahati sūto'yaṃ rogān doṣatrayodbhavān

1.7

tejo mṛgāṅkamaule soḍhuṃ yannaiva tejasāṃ puñjaiḥ /
ajarāmaratāṃ vitarati kalpataruṃ ca raseśvaraṃ vande

1.8

yo na vetti kṛpārāśiṃ rasahariharātmakam /
vṛthā cikitsāṃ kurute sa vaidyo hāsyatāṃ vrajet

1.9

gurusevāṃ vinā karma yaḥ kuryānmūḍhacetasaḥ /
sa yāti niṣphalatvaṃ hi svapnalabdhadhanaṃ yathā

1.10

vidyāṃ gṛhītumicchanti cauryacchadmabalādinā /
na teṣāṃ sidhyate kiṃcinmaṇimantrauṣadhādikam

1.11

mantrasiddho mahāvīro niścalaḥ śivavatsalaḥ /
devībhaktaḥ sadā dhīro devatāyāgatatparaḥ

1.12

sarvaśāstrārthatattvajñaḥ kuśalo rasakarmaṇi /
etallakṣaṇasaṃyukto rasavidyāgururbhavet

1.13

śiṣyo nijagurorbhaktaḥ satyavaktā dṛḍhavrataḥ /
nirālasyaḥ svadharmajño devyārādhanatatparaḥ

1.14

<pāradanāmāni>
śivabījaṃ sūtarājaḥ pāradaśca rasendrakaḥ /
etāni rasanāmāni tathānyāni śive yathā

1.15

antaḥsunīlo bahirujjvalo vā madhyāhṇasūryapratimaprakāśaḥ /
śasto'tha dhūmraḥ paripāṇḍuraśca citro na yojyo rasakarmasiddhaye

1.16

doṣamukto yadā sūtastadā mṛtyurujāpahaḥ /
sākṣādamṛtam evaiṣa doṣayukto raso viṣam

1.17

<pāradadoṣāḥ>
nāgo vaṅgo'gnicāpalyam asahyatvaṃ viṣaṃ giriḥ /
malā hyete ca vijñeyā doṣāḥ pāradasaṃsthitāḥ

1.18

jāḍyaṃ kuṣṭhaṃ mahādāhaṃ vīryanāśaṃ ca mūrcchanām /
mṛtyuṃ sphoṭaṃ rogapuñjaṃ kurvantyete kramānnṛṇām

1.19

<pāradaśodhana>
athātaḥ sampravakṣyāmi pāradasya ca śodhanam /
raso grāhyaḥ sunakṣatre palānāṃ śatamātrakam

1.20

pañcāśat pañcaviṃśadvā daśa pañcaikameva vā /
palād ūnaṃ na kartavyaṃ rasasaṃskāramuttamam

1.21

<pāradaśodhana (1)>
palatrayaṃ citrakasarṣapāṇāṃ kumārīkanyābṛhatīkaṣāyaiḥ /
dinatrayaṃ marditasūtakastu vimucyate pañcamalādidoṣaiḥ

1.22

<pāradaśodhana (2)>
iṣṭikārajanīcūrṇaiḥ ṣoḍaśāṃśaṃ rasasya ca /
mardayettaṃ tathā khalve jambīrotthadravairdinam

1.23

<sāmānyadoṣaśodhanam>
kāñjikaiḥ kṣālayetsūtaṃ nāgadoṣaṃ vimuñcati /
viśālāṅkolacūrṇena vaṅgadoṣaṃ vimuñcati

1.24

rājavṛkṣo malaṃ hanti pāvako hanti pāvakam /
cāpalyaṃ kṛṣṇadhattūras triphalā viṣanāśinī

1.25

kaṭutrayaṃ giriṃ hanti asahyatvaṃ trikaṇṭakaḥ /
pratidoṣaṃ palāṃśena tatra sūtaṃ sakāñjikam

1.26

sarvadoṣavinirmuktaḥ saptakañcukavarjitaḥ /
jāyate śuddhasūto'yaṃ yojayet sarvakarmasu

1.27

<pāradaśodhanam (2)>
suvastragālitaṃ khalve sūtaṃ kṣiptvā vimardayet /
uddhṛtya cāranālena mṛdbhāṇḍe kṣālayet sudhīḥ

1.28

rasasya daśamāṃśaṃ tu gandhaṃ dattvā vimardayet /
jambīrotthadravair yāmaṃ pātyaṃ pātanayantrake

1.29

punar mardyaṃ punaḥ pātyaṃ saptavāraṃ viśuddhaye /
yuktaṃ sarvasya sūtasya taptakhalve vimardanam

1.30

<taptakhalva>
ajāśakṛttuṣāgniṃ tu bhūgarbhe tritayaṃ kṣipet /
tasyoparisthitaṃ khalvaṃ taptakhalvamidaṃ smṛtam

1.31

<pāradaśodhanam>
kumāryāśca niśācūrṇair dinaṃ sūtaṃ vimardayet /
pātayetpātanāyantre samyak śuddho bhavedrasaḥ

1.32

<pāradaśodhana>
śrīkhaṇḍadevadāruśca kākatuṇḍī jayādravaiḥ /
karkoṭīmusalīkanyādravaṃ dattvā vimardayet

1.33

dinaikaṃ mardayetpaścācchuddhaṃ ca viniyojayet /
<pāradaśodhana>
athavā hiṅgulāt sūtaṃ grāhayet tannigadyate

1.34

jambīranimbunīreṇa marditaṃ hiṅgulaṃ dinam /
ūrdhvapātanayantreṇa grāhyaḥ syānnirmalo rasaḥ

1.35

kañcukairnāgavaṅgādyair nirmukto rasakarmaṇi /
vinā karmāṣṭakenaiva sūto'yaṃ sarvakarmakṛt

1.36

sarvasiddhamatam etad īritaṃ sūtaśuddhikaram adbhutaṃ param /
alpakarmavidhibhūrisiddhidaṃ dehalohakaraṇe hi śasyate

1.37

saṃskārahīnaṃ khalu sūtarājaṃ yaḥ sevate tasya karoti bādhām /
dehasya nāśaṃ vividhaṃ ca kuṣṭhaṃ kaṣṭaṃ ca rogāñjanayennarāṇām

Original text: Rasamañjarī · Edition: Siddhinandan Mishra, Varanasi: Chaukhambha Orientalia, 1995 · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc