Language

ENहिગુ
Scripture Library

Rasādhyaya, 1-302+com with Ṭīkā · Verses 116x-135

116x

bhūkhagaṭaṅkaṇamanaḥśilalavaṇāsuriśigrukāñcikais tridinam /
svedena dīnadīpto'sau grāsārthī jāyate sūtaḥ //

117

vyāptāsya kācakumpyataḥ sal lūṇaṃ naimbukaṃ rasam
palaṃ dhānyābhrakaṃ kṣiptvā limped vastramṛdā mukham //

118

mukhe koḍīyakaṃ dadyāt kuḍīkāvālukābhṛtā
kumpikāṃ vālukāmadhye kṣiptvā copari vālukām //

119

pradāyādho'ṣṭayāmaṃ ca haṭhāgniṃ jvālayet sudhīḥ
palaṃ dhānyābhrakaṃ caikaṃ jāraṇīyam aharniśam //

120

sūtādaṣṭaguṇaṃ jāryaṃ dhānyābhraṃ rasavedinā
nāmnāsau gaganagrāsaḥ pāradaḥ parikīrtitaḥ //

121

ekapattrīkṛtaṃ sarvam abhrakaṃ tadanantaram
taptakharparavinyastaṃ pradahettīvravahninā //

122

agastipuṣpatoye ca kumudānāṃ rasena ca
varṣābhūtundalīyena maricaiḥ sumukhena ca //

123

māhiṣeṇaiva dugdhena sārayitvābhrakaṃ tataḥ
yavaviccikatoyena plāvayitvā puṭe pacet //

124

maricāsurīsiddhārtha viṣacūrṇaiśca sūtakam
svedayet kāñjike baddhaṃ dolāyāṃ divasatrayam //

125

evaṃ svinno rasaḥ paścāt kāñjike yavaviccikām
samūlapattrāṃ saṃkuṭya saṃdhayitvā vicakṣaṇaḥ //

126

kāñjike jāyate devya rasabandhe tu nityaśaḥ
hemā kriyā hemamukhe tāre tāramukhaṃ kṛtam //

127

yavaviccikatoyena svedayan svedayed budhaḥ
lohāgre bhramatho śāla sudagdhaṃ varṣayet tathā //

128

jīrṇasya lakṣaṇaṃ jñeyaṃ jalaukādaṇḍadhāriṇaḥ
dvitīye kākaviṣṭābhaṃ tṛtīye tailako bhavet //

129

kapilo 'tha nihṛdgāro vipruṣo naiva muñcati
agnau hi ghrātanikvastho vyomajīrṇasya lakṣaṇam //

130

atha vaikṛtakasparśād divyauṣadhimukhaṃ prati
atha ha carati kṣipraṃ kṣaṇādeva nibadhyate //

131

tato lohakapālasthaṃ svedayenmṛduvahninā
sukhoṣṇenāranālena prakṣālitarasaṃ budhaḥ //

132

evam abhrakajīrṇasya rasasyāṣṭamabhāgataḥ
viḍaṃ dadyāc ca vidhivaj jārayet taṃ vicakṣaṇaḥ //

133

evaṃ ṣaḍguṇajīrṇaṃ tu sūtakaṃ jārayet budhaḥ
bhūmau lagati yatkṣipraṃ taddhānyābhrakam ucyate
abhrake dviguṇe jīrṇe dhūmavyājena gacchati //

134

jīrṇe caturguṇe tasmin gatiśaktirvihanyate
utplutyotplutya bāhye ca mūṣāyāḥ patati dhruvam //

135

jīrṇe ca ṣaḍguṇe sūtaṃ kampate 'sau muhurmuhuḥ
bāhye coḍḍīya no yāti sthitaḥ sthāne sthirāyate //

Original text: Rasādhyaya, 1-302+com with Ṭīkā · Edition: Ramakrsna Sarma Benares : Chowkhamba Sanskrit Series, north of Gopal Mandir, 1930 (Kashi Sanskrit Series, 79 [Haridas Sanskrit Granthamala], Ayurveda Section, 2) · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc