Ramayana · Chapter 7.079

tāṃ kathām ilasaṃbaddhāṃ rāmeṇa samudīritām
lakṣmaṇo bharataś caiva śrutvā paramavismitau

tau rāmaṃ prāñjalībhūtvā tasya rājño mahātmanaḥ
vistaraṃ tasya bhāvasya tadā papracchatuḥ punaḥ

kathaṃ sa rājā strībhūto vartayām āsa durgatim
puruṣo vā yadā bhūtaḥ kāṃ vṛttiṃ vartayaty asau

tayos tad bhāṣitaṃ śrutvā kautūhalasamanvitam
kathayām āsa kākutṣṭhas tasya rājño yathā gatam

tam eva prathamaṃ māsaṃ strībhūtvā lokasundarī
tābhiḥ parivṛtā strībhir ye 'sya pūrvaṃ padānugāḥ

tat kānanaṃ vigāhyāśu vijahre lokasundarī
drumagulmalatākīrṇaṃ padbhyāṃ padmadalekṣaṇā

vāhanāni ca sarvāṇi saṃtyaktvā vai samantataḥ
parvatābhogavivare tasmin reme ilā tadā

atha tasmin vanoddeśe parvatasyāvidūrataḥ
saraḥ suruciraprakhyaṃ nānāpakṣigaṇāyutam

dadarśa sā ilā tasmin budhaṃ somasutaṃ tadā
jvalantaṃ svena vapuṣā pūrṇaṃ somam ivoditam

tapantaṃ ca tapas tīvram ambhomadhye durāsadam
yaśak saraṃ kāmagamaṃ tāruṇye paryavasthitam

sā taṃ jalāśayaṃ sarvaṃ kṣobhayām āsa vismitā
saha taiḥ pūra puruṣaiḥ strībhūtai raghunandana

budhas tu tāṃ nirīkṣyaiva kāmabāṇābhipīḍitaḥ
nopalebhe tadātmānaṃ cacāla ca tadāmbhasi

ilāṃ nirīkṣamāṇaḥ sa trailokyābhyadhikāṃ śubhām
cintāṃ samabhyatikrāmat kā nv iyaṃ devatādhikā

na devīṣu na nāgīṣu nāsurīṣv apsaraḥsu ca
dṛṣṭapūrvā mayā kā cid rūpeṇaitena śobhitā

sadṛśīyaṃ mama bhaved yadi nānyaparigrahā
iti buddhiṃ samāsthāya jalāt sthalam upāgamat

sa āśramaṃ samupāgamya catasraḥ pramadās tataḥ
śabdāpayata dharmātmā tāś cainaṃ ca vavandire

sa tāḥ papraccha dharmātma kasyaiṣā lokasundarī
kimartham āgatā ceha satyam ākhyāta māciram

śubhaṃ tu tasya tadvākyaṃ madhuraṃ madhurākṣaram
śrutvā tu tāḥ striyaḥ sarvā ūcur madhurayā girā

asmākam eṣā suśroṇī prabhutve vartate sadā
apatiḥ kānanānteṣu sahāsmābhir aṭaty asau

tad vākyam avyaktapadaṃ tāsāṃ strīṇāṃ niśamya tu
vidyām āvartanīṃ puṇyām āvartayata sa dvijaḥ

so 'rthaṃ viditvā nikhilaṃ tasya rājño yathāgatam
sarvā eva striyas tāś ca babhāṣe munipuṃgavaḥ

atra kiṃ puruṣā bhadrā avasañ śailarodhasi
vatsyathāsmin girau yūyam avakāśo vidhīyatām

mūlaputraphalaiḥ sarvā vartayiṣyatha nityadā
striyaḥ kimpuruṣān nāma bhartṝn samupalapsyatha

tāḥ śrutvā somaputrasya vācaṃ kiṃpuruṣīkṛtāḥ
upāsāṃ cakrire śailaṃ bahvyas tā bahudhā tadā