રામાયણ · અધ્યાય 7.079

તાં કથામ્ ઇલસંબદ્ધાં રામેણ સમુદીરિતામ્
લક્ષ્મણો ભરતશ્ ચૈવ શ્રુત્વા પરમવિસ્મિતૌ

તૌ રામં પ્રાઞ્જલીભૂત્વા તસ્ય રાજ્ઞો મહાત્મનઃ
વિસ્તરં તસ્ય ભાવસ્ય તદા પપ્રચ્છતુઃ પુનઃ

કથં સ રાજા સ્ત્રીભૂતો વર્તયામ્ આસ દુર્ગતિમ્
પુરુષો વા યદા ભૂતઃ કાં વૃત્તિં વર્તયત્ય્ અસૌ

તયોસ્ તદ્ ભાષિતં શ્રુત્વા કૌતૂહલસમન્વિતમ્
કથયામ્ આસ કાકુત્ષ્ઠસ્ તસ્ય રાજ્ઞો યથા ગતમ્

તમ્ એવ પ્રથમં માસં સ્ત્રીભૂત્વા લોકસુન્દરી
તાભિઃ પરિવૃતા સ્ત્રીભિર્ યે ઽસ્ય પૂર્વં પદાનુગાઃ

તત્ કાનનં વિગાહ્યાશુ વિજહ્રે લોકસુન્દરી
દ્રુમગુલ્મલતાકીર્ણં પદ્ભ્યાં પદ્મદલેક્ષણા

વાહનાનિ ચ સર્વાણિ સંત્યક્ત્વા વૈ સમન્તતઃ
પર્વતાભોગવિવરે તસ્મિન્ રેમે ઇલા તદા

અથ તસ્મિન્ વનોદ્દેશે પર્વતસ્યાવિદૂરતઃ
સરઃ સુરુચિરપ્રખ્યં નાનાપક્ષિગણાયુતમ્

દદર્શ સા ઇલા તસ્મિન્ બુધં સોમસુતં તદા
જ્વલન્તં સ્વેન વપુષા પૂર્ણં સોમમ્ ઇવોદિતમ્

તપન્તં ચ તપસ્ તીવ્રમ્ અમ્ભોમધ્યે દુરાસદમ્
યશક્ સરં કામગમં તારુણ્યે પર્યવસ્થિતમ્

સા તં જલાશયં સર્વં ક્ષોભયામ્ આસ વિસ્મિતા
સહ તૈઃ પૂર પુરુષૈઃ સ્ત્રીભૂતૈ રઘુનન્દન

બુધસ્ તુ તાં નિરીક્ષ્યૈવ કામબાણાભિપીડિતઃ
નોપલેભે તદાત્માનં ચચાલ ચ તદામ્ભસિ

ઇલાં નિરીક્ષમાણઃ સ ત્રૈલોક્યાભ્યધિકાં શુભામ્
ચિન્તાં સમભ્યતિક્રામત્ કા ન્વ્ ઇયં દેવતાધિકા

ન દેવીષુ ન નાગીષુ નાસુરીષ્વ્ અપ્સરઃસુ ચ
દૃષ્ટપૂર્વા મયા કા ચિદ્ રૂપેણૈતેન શોભિતા

સદૃશીયં મમ ભવેદ્ યદિ નાન્યપરિગ્રહા
ઇતિ બુદ્ધિં સમાસ્થાય જલાત્ સ્થલમ્ ઉપાગમત્

સ આશ્રમં સમુપાગમ્ય ચતસ્રઃ પ્રમદાસ્ તતઃ
શબ્દાપયત ધર્માત્મા તાશ્ ચૈનં ચ વવન્દિરે

સ તાઃ પપ્રચ્છ ધર્માત્મ કસ્યૈષા લોકસુન્દરી
કિમર્થમ્ આગતા ચેહ સત્યમ્ આખ્યાત માચિરમ્

શુભં તુ તસ્ય તદ્વાક્યં મધુરં મધુરાક્ષરમ્
શ્રુત્વા તુ તાઃ સ્ત્રિયઃ સર્વા ઊચુર્ મધુરયા ગિરા

અસ્માકમ્ એષા સુશ્રોણી પ્રભુત્વે વર્તતે સદા
અપતિઃ કાનનાન્તેષુ સહાસ્માભિર્ અટત્ય્ અસૌ

તદ્ વાક્યમ્ અવ્યક્તપદં તાસાં સ્ત્રીણાં નિશમ્ય તુ
વિદ્યામ્ આવર્તનીં પુણ્યામ્ આવર્તયત સ દ્વિજઃ

સો ઽર્થં વિદિત્વા નિખિલં તસ્ય રાજ્ઞો યથાગતમ્
સર્વા એવ સ્ત્રિયસ્ તાશ્ ચ બભાષે મુનિપુંગવઃ

અત્ર કિં પુરુષા ભદ્રા અવસઞ્ શૈલરોધસિ
વત્સ્યથાસ્મિન્ ગિરૌ યૂયમ્ અવકાશો વિધીયતામ્

મૂલપુત્રફલૈઃ સર્વા વર્તયિષ્યથ નિત્યદા
સ્ત્રિયઃ કિમ્પુરુષાન્ નામ ભર્તૄન્ સમુપલપ્સ્યથ

તાઃ શ્રુત્વા સોમપુત્રસ્ય વાચં કિંપુરુષીકૃતાઃ
ઉપાસાં ચક્રિરે શૈલં બહ્વ્યસ્ તા બહુધા તદા