Ramayana · Chapter 6.052
tad uktam atikāyasya balino bāhuśālinaḥ
kumbhakarṇasya vacanaṃ śrutvovāca mahodaraḥ
kumbhakarṇakule jāto dhṛṣṭaḥ prākṛtadarśanaḥ
avalipto na śaknoṣi kṛtyaṃ sarvatra veditum
na hi rājā na jānīte kumbhakarṇa nayānayau
tvaṃ tu kaiśorakād dhṛṣṭaḥ kevalaṃ vaktum icchasi
sthānaṃ vṛddhiṃ ca hāniṃ ca deśakālavibhāgavit
ātmanaś ca pareṣāṃ ca budhyate rākṣasarṣabha
yat tu śakyaṃ balavatā kartuṃ prākṛtabuddhinā
anupāsitavṛddhena kaḥ kuryāt tādṛśaṃ budhaḥ
yāṃs tu dharmārthakāmāṃs tvaṃ bravīṣi pṛthag āśrayān
anuboddhuṃ svabhāvena na hi lakṣaṇam asti te
karma caiva hi sarveṣāṃ kāraṇānāṃ prayojanam
śreyaḥ pāpīyasāṃ cātra phalaṃ bhavati karmaṇām
niḥśreyasa phalāv eva dharmārthāv itarāv api
adharmānarthayoḥ prāptiḥ phalaṃ ca pratyavāyikam
aihalaukikapāratryaṃ karma pumbhir niṣevyate
karmāṇy api tu kalpyāni labhate kāmam āsthitaḥ
tatra kḷptam idaṃ rājñā hṛdi kāryaṃ mataṃ ca naḥ
śatrau hi sāhasaṃ yat syāt kim ivātrāpanīyate
ekasyaivābhiyāne tu hetur yaḥ prakṛtas tvayā
tatrāpy anupapannaṃ te vakṣyāmi yad asādhu ca
yena pūrvaṃ janasthāne bahavo 'tibalā hatāḥ
rākṣasā rāghavaṃ taṃ tvaṃ katham eko jayiṣyasi
ye purā nirjitās tena janasthāne mahaujasaḥ
rākṣasāṃs tān pure sarvān bhītān adyāpi paśyasi
taṃ siṃham iva saṃkruddhaṃ rāmaṃ daśarathātmajam
sarpaṃ suptam ivābuddhyā prabodhayitum icchasi
jvalantaṃ tejasā nityaṃ krodhena ca durāsadam
kas taṃ mṛtyum ivāsahyam āsādayitum arhati
saṃśayastham idaṃ sarvaṃ śatroḥ pratisamāsane
ekasya gamanaṃ tatra na hi me rocate tava
hīnārthas tu samṛddhārthaṃ ko ripuṃ prākṛto yathā
niścitaṃ jīvitatyāge vaśam ānetum icchati
yasya nāsti manuṣyeṣu sadṛśo rākṣasottama
katham āśaṃsase yoddhuṃ tulyenendravivasvatoḥ
evam uktvā tu saṃrabdhaṃ kumbhakarṇaṃ mahodaraḥ
uvāca rakṣasāṃ madhye rāvaṇo lokarāvaṇam
labdhvā punas tāṃ vaidehīṃ kimarthaṃ tvaṃ prajalpasi
yadecchasi tadā sītā vaśagā te bhaviṣyati
dṛṣṭaḥ kaś cid upāyo me sītopasthānakārakaḥ
rucitaś cet svayā buddhyā rākṣaseśvara taṃ śṛṇu
ahaṃ dvijihvaḥ saṃhrādī kumbhakarṇo vitardanaḥ
pañcarāmavadhāyaite niryāntīty avaghoṣaya
tato gatvā vayaṃ yuddhaṃ dāsyāmas tasya yatnataḥ
jeṣyāmo yadi te śatrūn nopāyaiḥ kṛtyam asti naḥ
atha jīvati naḥ śatrur vayaṃ ca kṛtasaṃyugāḥ
tataḥ samabhipatsyāmo manasā yat samīkṣitum
vayaṃ yuddhād ihaiṣyāmo rudhireṇa samukṣitāḥ
vidārya svatanuṃ bāṇai rāmanāmāṅkitaiḥ śitaiḥ
bhakṣito rāghavo 'smābhir lakṣmaṇaś ceti vādinaḥ
tava pādau grahīṣyāmas tvaṃ naḥ kāma prapūraya
tato 'vaghoṣaya pure gajaskandhena pārthiva
hato rāmaḥ saha bhrātrā sasainya iti sarvataḥ
prīto nāma tato bhūtvā bhṛtyānāṃ tvam ariṃdama
bhogāṃś ca parivārāṃś ca kāmāṃś ca vasudāpaya
tato mālyāni vāsāṃsi vīrāṇām anulepanam
peyaṃ ca bahu yodhebhyaḥ svayaṃ ca muditaḥ piba
tato 'smin bahulībhūte kaulīne sarvato gate
praviśyāśvāsya cāpi tvaṃ sītāṃ rahasi sāntvaya
dhanadhānyaiś ca kāmaiś ca ratnaiś caināṃ pralobhaya
anayopadhayā rājan bhayaśokānubandhayā
akāmā tvadvaśaṃ sītā naṣṭanāthā gamiṣyati
rañjanīyaṃ hi bhartāraṃ vinaṣṭam avagamya sā
nairāśyāt strīlaghutvāc ca tvadvaśaṃ pratipatsyate
sā purā sukhasaṃvṛddhā sukhārhā duḥkhakarṣitā
tvayy adhīnaḥ sukhaṃ jñātvā sarvathopagamiṣyati
etat sunītaṃ mama darśanena rāmaṃ hi dṛṣṭvaiva bhaved anarthaḥ
ihaiva te setsyati motsuko bhūr mahān ayuddhena sukhasya lābhaḥ
anaṣṭasainyo hy anavāptasaṃśayo ripūn ayuddhena jayañ janādhipa
yaśaś ca puṇyaṃ ca mahan mahīpate śriyaṃ ca kīrtiṃ ca ciraṃ samaśnute
Original text: Rāmāyaṇa · Edition: John Smith's Rāmāyaṇa-Page (last comparison: 2020-04-16) · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0