Language

ENहिગુ
Scripture Library

Ramayana · Chapter 6.051

6.051.001

tasya rākṣasarājasya niśamya paridevitam
kumbhakarṇo babhāṣe 'tha vacanaṃ prajahāsa ca

6.051.002

dṛṣṭo doṣo hi yo 'smābhiḥ purā mantravinirṇaye
hiteṣv anabhiyuktena so 'yam āsāditas tvayā

6.051.003

śīghraṃ khalv abhyupetaṃ tvāṃ phalaṃ pāpasya karmaṇaḥ
nirayeṣv eva patanaṃ yathā duṣkṛtakarmaṇaḥ

6.051.004

prathamaṃ vai mahārāja kṛtyam etad acintitam
kevalaṃ vīryadarpeṇa nānubandho vicāritaḥ

6.051.005

yaḥ paścāt pūrvakāryāṇi kuryād aiśvaryam āsthitaḥ
pūrvaṃ cottarakāryāṇi na sa veda nayānayau

6.051.006

deśakālavihīnāni karmāṇi viparītavat
kriyamāṇāni duṣyanti havīṃṣy aprayateṣv iva

6.051.007

trayāṇāṃ pañcadhā yogaṃ karmaṇāṃ yaḥ prapaśyati
sacivaiḥ samayaṃ kṛtvā sa sabhye vartate pathi

6.051.008

yathāgamaṃ ca yo rājā samayaṃ vicikīrṣati
budhyate sacivān buddhyā suhṛdaś cānupaśyati

6.051.009

dharmam arthaṃ ca kāmaṃ ca sarvān vā rakṣasāṃ pate
bhajate puruṣaḥ kāle trīṇi dvandvāni vā punaḥ

6.051.010

triṣu caiteṣu yac chreṣṭhaṃ śrutvā tan nāvabudhyate
rājā vā rājamātro vā vyarthaṃ tasya bahuśrutam

6.051.011

upapradānaṃ sāntvaṃ vā bhedaṃ kāle ca vikramam
yogaṃ ca rakṣasāṃ śreṣṭha tāv ubhau ca nayānayau

6.051.012

kāle dharmārthakāmān yaḥ saṃmantrya sacivaiḥ saha
niṣevetātmavāṃl loke na sa vyasanam āpnuyāt

6.051.013

hitānubandham ālokya kāryākāryam ihātmanaḥ
rājā sahārthatattvajñaiḥ sacivaiḥ saha jīvati

6.051.014

anabhijñāya śāstrārthān puruṣāḥ paśubuddhayaḥ
prāgalbhyād vaktum icchanti mantreṣv abhyantarīkṛtāḥ

6.051.015

aśāstraviduṣāṃ teṣāṃ na kāryam ahitaṃ vacaḥ
arthaśāstrānabhijñānāṃ vipulāṃ śriyam icchatām

6.051.016

ahitaṃ ca hitākāraṃ dhārṣṭyāj jalpanti ye narāḥ
avekṣya mantrabāhyās te kartavyāḥ kṛtyadūṣaṇāḥ

6.051.017

vināśayanto bhartāraṃ sahitāḥ śatrubhir budhaiḥ
viparītāni kṛtyāni kārayantīha mantriṇaḥ

6.051.018

tān bhartā mitrasaṃkāśān amitrān mantranirṇaye
vyavahāreṇa jānīyāt sacivān upasaṃhitān

6.051.019

capalasyeha kṛtyāni sahasānupradhāvataḥ
chidram anye prapadyante krauñcasya kham iva dvijāḥ

6.051.020

yo hi śatrum avajñāya nātmānam abhirakṣati
avāpnoti hi so 'narthān sthānāc ca vyavaropyate

6.051.021

tat tu śrutvā daśagrīvaḥ kumbhakarṇasya bhāṣitam
bhrukuṭiṃ caiva saṃcakre kruddhaś cainam uvāca ha

6.051.022

mānyo gurur ivācāryaḥ kiṃ māṃ tvam anuśāsati
kim evaṃ vākśramaṃ kṛtvā kāle yuktaṃ vidhīyatām

6.051.023

vibhramāc cittamohād vā balavīryāśrayeṇa vā
nābhipannam idānīṃ yad vyarthās tasya punaḥ kṛthāḥ

6.051.024

asmin kāle tu yad yuktaṃ tad idānīṃ vidhīyatām
mamāpanayajaṃ doṣaṃ vikrameṇa samīkuru

6.051.025

yadi khalv asti me sneho bhrātṛtvaṃ vāvagacchasi
yadi vā kāryam etat te hṛdi kāryatamaṃ matam

6.051.026

sa suhṛdyo vipannārthaṃ dīnam abhyavapadyate
sa bandhur yo 'panīteṣu sāhāyyāyopakalpate

6.051.027

tam athaivaṃ bruvāṇaṃ tu vacanaṃ dhīradāruṇam
ruṣṭo 'yam iti vijñāya śanaiḥ ślakṣṇam uvāca ha

6.051.028

atīva hi samālakṣya bhrātaraṃ kṣubhitendriyam
kumbhakarṇaḥ śanair vākyaṃ babhāṣe parisāntvayan

6.051.029

alaṃ rākṣasarājendra saṃtāpam upapadya te
roṣaṃ ca saṃparityajya svastho bhavitum arhasi

6.051.030

naitan manasi kartavvyaṃ mayi jīvati pārthiva
tam ahaṃ nāśayiṣyāmi yatkṛte paritapyase

6.051.031

avaśyaṃ tu hitaṃ vācyaṃ sarvāvasthaṃ mayā tava
bandhubhāvād abhihitaṃ bhrātṛsnehāc ca pārthiva

6.051.032

sadṛśaṃ yat tu kāle 'smin kartuṃ snigdhena bandhunā
śatrūṇāṃ kadanaṃ paśya kriyamāṇaṃ mayā raṇe

6.051.033

adya paśya mahābāho mayā samaramūrdhani
hate rāme saha bhrātrā dravantīṃ harivāhinīm

6.051.034

adya rāmasya tad dṛṣṭvā mayānītaṃ raṇāc chiraḥ
sukhībhava mahābāho sītā bhavatu duḥkhitā

6.051.035

adya rāmasya paśyantu nidhanaṃ sumahat priyam
laṅkāyāṃ rākṣasāḥ sarve ye te nihatabāndhavāḥ

6.051.036

adya śokaparītānāṃ svabandhuvadhakāraṇāt
śatror yudhi vināśena karomy asrapramārjanam

6.051.037

adya parvatasaṃkāśaṃ sasūryam iva toyadam
vikīrṇaṃ paśya samare sugrīvaṃ plavageśvaram

6.051.038

na paraḥ preṣaṇīyas te yuddhāyātula vikrama
aham utsādayiṣyāmi śatrūṃs tava mahābala

6.051.039

yadi śakro yadi yamo yadi pāvakamārutau
tān ahaṃ yodhayiṣyāmi kubera varuṇāv api

6.051.040

girimātraśarīrasya śitaśūladharasya me
nardatas tīkṣṇadaṃṣṭrasya bibhīyāc ca puraṃdaraḥ

6.051.041

atha vā tyaktaśastrasya mṛdgatas tarasā ripūn
na me pratimukhe kaś cic chaktaḥ sthātuṃ jijīviṣuḥ

6.051.042

naiva śaktyā na gadayā nāsinā na śitaiḥ śaraiḥ
hastābhyām eva saṃrabdho haniṣyāmy api vajriṇam

6.051.043

yadi me muṣṭivegaṃ sa rāghavo 'dya sahiṣyati
tataḥ pāsyanti bāṇaughā rudhiraṃ rāghavasya te

6.051.044

cintayā bādhyase rājan kimarthaṃ mayi tiṣṭhati
so 'haṃ śatruvināśāya tava niryātum udyataḥ

6.051.045

muñca rāmād bhayaṃ rājan haniṣyāmīha saṃyuge
rāghavaṃ lakṣmaṇaṃ caiva sugrīvaṃ ca mahābalam
asādhāraṇam icchāmi tava dātuṃ mahad yaśaḥ

6.051.046

vadhena te dāśaratheḥ sukhāvahaṃ sukhaṃ samāhartum ahaṃ vrajāmi
nihatya rāmaṃ sahalakṣmaṇena khādāmi sarvān hariyūthamukhyān

6.051.047

ramasva kāmaṃ piba cāgryavāruṇīṃ kuruṣva kṛtyāni vinīyatāṃ jvaraḥ
mayādya rāme gamite yamakṣayaṃ cirāya sītā vaśagā bhaviṣyati

Original text: Rāmāyaṇa · Edition: John Smith's Rāmāyaṇa-Page (last comparison: 2020-04-16) · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc