Ramayana · Chapter 5.045
senāpatīn pañca sa tu pramāpitān hanūmatā sānucarān savāhanān
samīkṣya rājā samaroddhatonmukhaṃ kumāram akṣaṃ prasamaikṣatākṣatam
sa tasya dṛṣṭyarpaṇasaṃpracoditaḥ pratāpavān kāñcanacitrakārmukaḥ
samutpapātātha sadasy udīrito dvijātimukhyair haviṣeva pāvakaḥ
tato mahad bāladivākaraprabhaṃ prataptajāmbūnadajālasaṃtatam
rathāṃ samāsthāya yayau sa vīryavān mahāhariṃ taṃ prati nairṛtarṣabhaḥ
tatas tapaḥsaṃgrahasaṃcayārjitaṃ prataptajāmbūnadajālaśobhitam
patākinaṃ ratnavibhūṣitadhvajaṃ manojavāṣṭāśvavaraiḥ suyojitam
surāsurādhṛṣyam asaṃgacāriṇaṃ raviprabhaṃ vyomacaraṃ samāhitam
satūṇam aṣṭāsinibaddhabandhuraṃ yathākramāveśitaśaktitomaram
virājamānaṃ pratipūrṇavastunā sahemadāmnā śaśisūryavarvasā
divākarābhaṃ ratham āsthitas tataḥ sa nirjagāmāmaratulyavikramaḥ
sa pūrayan khaṃ ca mahīṃ ca sācalāṃ turaṃgamataṅgamahārathasvanaiḥ
balaiḥ sametaiḥ sa hi toraṇasthitaṃ samartham āsīnam upāgamat kapim
sa taṃ samāsādya hariṃ harīkṣaṇo yugāntakālāgnim iva prajākṣaye
avasthitaṃ vismitajātasaṃbhramaḥ samaikṣatākṣo bahumānacakṣuṣā
sa tasya vegaṃ ca kaper mahātmanaḥ parākramaṃ cāriṣu pārthivātmajaḥ
vicārayan khaṃ ca balaṃ mahābalo himakṣaye sūrya ivābhivardhate
sa jātamanyuḥ prasamīkṣya vikramaṃ sthiraḥ sthitaḥ saṃyati durnivāraṇam
samāhitātmā hanumantam āhave pracodayām āsa śarais tribhiḥ śitaiḥ
tataḥ kapiṃ taṃ prasamīkṣya garvitaṃ jitaśramaṃ śatruparājayor jitam
avaikṣatākṣaḥ samudīrṇamānasaḥ sabāṇapāṇiḥ pragṛhītakārmukaḥ
sa hemaniṣkāṅgadacārukuṇḍalaḥ samāsasādāśu parākramaḥ kapim
tayor babhūvāpratimaḥ samāgamaḥ surāsurāṇām api saṃbhramapradaḥ
rarāsa bhūmir na tatāpa bhānumān vavau na vāyuḥ pracacāla cācalaḥ
kapeḥ kumārasya ca vīkṣya saṃyugaṃ nanāda ca dyaur udadhiś ca cukṣubhe
tataḥ sa vīraḥ sumukhān patatriṇaḥ suvarṇapuṅkhān saviṣān ivoragān
samādhisaṃyogavimokṣatattvavic charān atha trīn kapimūrdhny apātayat
sa taiḥ śarair mūrdhni samaṃ nipātitaiḥ kṣarann asṛgdigdhavivṛttalocanaḥ
navoditādityanibhaḥ śarāṃśumān vyarājatāditya ivāṃśumālikaḥ
tataḥ sa piṅgādhipamantrisattamaḥ samīkṣya taṃ rājavarātmajaṃ raṇe
udagracitrāyudhacitrakārmukaṃ jaharṣa cāpūryata cāhavonmukhaḥ
sa mandarāgrastha ivāṃśumālī vivṛddhakopo balavīryasaṃyutaḥ
kumāram akṣaṃ sabalaṃ savāhanaṃ dadāha netrāgnimarīcibhis tadā
tataḥ sa bāṇāsanaśakrakārmukaḥ śarapravarṣo yudhi rākṣasāmbudaḥ
śarān mumocāśu harīśvarācale balāhako vṛṣṭim ivācalottame
tataḥ kapis taṃ raṇacaṇḍavikramaṃ vivṛddhatejobalavīryasāyakam
kumāram akṣaṃ prasamīkṣya saṃyuge nanāda harṣād ghanatulyavikramaḥ
sa bālabhāvād yudhi vīryadarpitaḥ pravṛddhamanyuḥ kṣatajopamekṣaṇaḥ
samāsasādāpratimaṃ raṇe kapiṃ gajo mahākūpam ivāvṛtaṃ tṛṇaiḥ
sa tena bāṇaiḥ prasabhaṃ nipātitaiś cakāra nādaṃ ghananādaniḥsvanaḥ
samutpapātāśu nabhaḥ sa mārutir bhujoruvikṣepaṇa ghoradarśanaḥ
samutpatantaṃ samabhidravad balī sa rākṣasānāṃ pravaraḥ pratāpavān
rathī rathaśreṣṭhatamaḥ kirañ śaraiḥ payodharaḥ śailam ivāśmavṛṣṭibhiḥ
sa tāñ śarāṃs tasya vimokṣayan kapiś cacāra vīraḥ pathi vāyusevite
śarāntare mārutavad viniṣpatan manojavaḥ saṃyati caṇḍavikramaḥ
tam āttabāṇāsanam āhavonmukhaṃ kham āstṛṇantaṃ vividhaiḥ śarottamaiḥ
avaikṣatākṣaṃ bahumānacakṣuṣā jagāma cintāṃ ca sa mārutātmajaḥ
tataḥ śarair bhinnabhujāntaraḥ kapiḥ kumāravaryeṇa mahātmanā nadan
mahābhujaḥ karmaviśeṣatattvavid vicintayām āsa raṇe parākramam
abālavad bāladivākaraprabhaḥ karoty ayaṃ karma mahan mahābalaḥ
na cāsya sarvāhavakarmaśobhinaḥ pramāpaṇe me matir atra jāyate
ayaṃ mahātmā ca mahāṃś ca vīryataḥ samāhitaś cātisahaś ca saṃyuge
asaṃśayaṃ karmaguṇodayād ayaṃ sanāgayakṣair munibhiś ca pūjitaḥ
parākramotsāhavivṛddhamānasaḥ samīkṣate māṃ pramukhāgataḥ sthitaḥ
parākramo hy asya manāṃsi kampayet surāsurāṇām api śīghrakāriṇaḥ
na khalv ayaṃ nābhibhaved upekṣitaḥ parākramo hy asya raṇe vivardhate
pramāpaṇaṃ tv eva mamāsya rocate na vardhamāno 'gnir upekṣituṃ kṣamaḥ
iti pravegaṃ tu parasya tarkayan svakarmayogaṃ ca vidhāya vīryavān
cakāra vegaṃ tu mahābalas tadā matiṃ ca cakre 'sya vadhe mahākapiḥ
sa tasya tān aṣṭahayān mahājavān samāhitān bhārasahān vivartane
jaghāna vīraḥ pathi vāyusevite talaprahālaiḥ pavanātmajaḥ kapiḥ
tatas talenābhihato mahārathaḥ sa tasya piṅgādhipamantrinirjitaḥ
sa bhagnanīḍaḥ parimuktakūbaraḥ papāta bhūmau hatavājir ambarāt
sa taṃ parityajya mahāratho rathaṃ sakārmukaḥ khaḍgadharaḥ kham utpatat
tapo'bhiyogād ṛṣir ugravīryavān vihāya dehaṃ marutām ivālayam
tataḥ kapis taṃ vicarantam ambare patatrirājānilasiddhasevite
sametya taṃ mārutavegavikramaḥ krameṇa jagrāha ca pādayor dṛḍham
sa taṃ samāvidhya sahasraśaḥ kapir mahoragaṃ gṛhya ivāṇḍajeśvaraḥ
mumoca vegāt pitṛtulyavikramo mahītale saṃyati vānarottamaḥ
sa bhagnabāhūrukaṭīśiro dharaḥ kṣarann asṛn nirmathitāsthilocanaḥ
sa bhinnasaṃdhiḥ pravikīrṇabandhano hataḥ kṣitau vāyusutena rākṣasaḥ
mahākapir bhūmitale nipīḍya taṃ cakāra rakṣo'dhipater mahad bhayam
maharṣibhiś cakracarair mahāvrataiḥ sametya bhūtaiś ca sayakṣapannagaiḥ
suraiś ca sendrair bhṛśajātavismayair hate kumāre sa kapir nirīkṣitaḥ
nihatya taṃ vajrasutopamaprabhaṃ kumāram akṣaṃ kṣatajopamekṣaṇam
tad eva vīro 'bhijagāma toraṇaṃ kṛtakṣaṇaḥ kāla iva prajākṣaye
Original text: Rāmāyaṇa · Edition: John Smith's Rāmāyaṇa-Page (last comparison: 2020-04-16) · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0