Ramayana · Chapter 4.007

evam uktas tu sugrīvo rāmeṇārtena vānaraḥ
abravīt prāñjalir vākyaṃ sabāṣpaṃ bāṣpagadgadaḥ

na jāne nilayaṃ tasya sarvathā pāparakṣasaḥ
sāmarthyaṃ vikramaṃ vāpi dauṣkuleyasya vā kulam

satyaṃ tu pratijānāmi tyaja śokam ariṃdama
kariṣyāmi tathā yatnaṃ yathā prāpsyasi maithilīm

rāvaṇaṃ sagaṇaṃ hatvā paritoṣyātmapauruṣam
tathāsmi kartā nacirād yathā prīto bhaviṣyasi

alaṃ vaiklavyam ālambya dhairyam ātmagataṃ smara
tvadvidhānāṃ na sadṛśam īdṛśaṃ buddhilāghavam

mayāpi vyasanaṃ prāptaṃ bhāryā haraṇajaṃ mahat
na cāham evaṃ śocāmi na ca dhairyaṃ parityaje

nāhaṃ tām anuśocāmi prākṛto vānaro 'pi san
mahātmā ca vinītaś cā kiṃ punar dhṛtimān bhavān

bāṣpam āpatitaṃ dhairyān nigrahītuṃ tvam arhasi
maryādāṃ sattvayuktānāṃ dhṛtiṃ notsraṣṭum arhasi

vyasane vārtha kṛcchre vā bhaye vā jīvitāntage
vimṛśan vai svayā buddhyā dhṛtimān nāvasīdati

bāliśas tu naro nityaṃ vaiklavyaṃ yo 'nuvartate
sa majjaty avaśaḥ śoke bhārākrānteva naur jale

eṣo 'ñjalir mayā baddhaḥ praṇayāt tvāṃ prasādaye
pauruṣaṃ śraya śokasya nāntaraṃ dātum arhasi

ye śokam anuvartante na teṣāṃ vidyate sukham
tejaś ca kṣīyate teṣāṃ na tvaṃ śocitum arhasi

hitaṃ vayasya bhāvena brūhi nopadiśāmi te
vayasyatāṃ pūjayan me na tvaṃ śocitum arhasi

madhuraṃ sāntvitas tena sugrīveṇa sa rāghavaḥ
mukham aśrupariklinnaṃ vastrāntena pramārjayat

prakṛtiṣṭhas tu kākutsthaḥ sugrīvavacanāt prabhuḥ
saṃpariṣvajya sugrīvam idaṃ vacanam abravīt

kartavyaṃ yad vayasyena snigdhena ca hitena ca
anurūpaṃ ca yuktaṃ ca kṛtaṃ sugrīva tat tvayā

eṣa ca prakṛtiṣṭho 'ham anunītas tvayā sakhe
durlabho hīdṛśo bandhur asmin kāle viśeṣataḥ

kiṃ tu yatnas tvayā kāryo maithilyāḥ parimārgaṇe
rākṣasasya ca raudrasya rāvaṇasya durātmanaḥ

mayā ca yad anuṣṭheyaṃ visrabdhena tad ucyatām
varṣāsv iva ca sukṣetre sarvaṃ saṃpadyate tava

mayā ca yad idaṃ vākyam abhimānāt samīritam
tat tvayā hariśārdūla tattvam ity upadhāryatām

anṛtaṃ noktapūrvaṃ me na ca vakṣye kadā cana
etat te pratijānāmi satyenaiva śapāmi te

tataḥ prahṛṣṭaḥ sugrīvo vānaraiḥ sacivaiḥ saha
rāghavasya vacaḥ śrutvā pratijñātaṃ viśeṣataḥ

mahānubhāvasya vaco niśamya harir narāṇām ṛṣabhasya tasya
kṛtaṃ sa mene harivīra mukhyas tadā svakāryaṃ hṛdayena vidvān