रामायण · अध्याय 4.007

एवम् उक्तस् तु सुग्रीवो रामेणार्तेन वानरः
अब्रवीत् प्राञ्जलिर् वाक्यं सबाष्पं बाष्पगद्गदः

न जाने निलयं तस्य सर्वथा पापरक्षसः
सामर्थ्यं विक्रमं वापि दौष्कुलेयस्य वा कुलम्

सत्यं तु प्रतिजानामि त्यज शोकम् अरिंदम
करिष्यामि तथा यत्नं यथा प्राप्स्यसि मैथिलीम्

रावणं सगणं हत्वा परितोष्यात्मपौरुषम्
तथास्मि कर्ता नचिराद् यथा प्रीतो भविष्यसि

अलं वैक्लव्यम् आलम्ब्य धैर्यम् आत्मगतं स्मर
त्वद्विधानां न सदृशम् ईदृशं बुद्धिलाघवम्

मयापि व्यसनं प्राप्तं भार्या हरणजं महत्
न चाहम् एवं शोचामि न च धैर्यं परित्यजे

नाहं ताम् अनुशोचामि प्राकृतो वानरो ऽपि सन्
महात्मा च विनीतश् चा किं पुनर् धृतिमान् भवान्

बाष्पम् आपतितं धैर्यान् निग्रहीतुं त्वम् अर्हसि
मर्यादां सत्त्वयुक्तानां धृतिं नोत्स्रष्टुम् अर्हसि

व्यसने वार्थ कृच्छ्रे वा भये वा जीवितान्तगे
विमृशन् वै स्वया बुद्ध्या धृतिमान् नावसीदति

बालिशस् तु नरो नित्यं वैक्लव्यं यो ऽनुवर्तते
स मज्जत्य् अवशः शोके भाराक्रान्तेव नौर् जले

एषो ऽञ्जलिर् मया बद्धः प्रणयात् त्वां प्रसादये
पौरुषं श्रय शोकस्य नान्तरं दातुम् अर्हसि

ये शोकम् अनुवर्तन्ते न तेषां विद्यते सुखम्
तेजश् च क्षीयते तेषां न त्वं शोचितुम् अर्हसि

हितं वयस्य भावेन ब्रूहि नोपदिशामि ते
वयस्यतां पूजयन् मे न त्वं शोचितुम् अर्हसि

मधुरं सान्त्वितस् तेन सुग्रीवेण स राघवः
मुखम् अश्रुपरिक्लिन्नं वस्त्रान्तेन प्रमार्जयत्

प्रकृतिष्ठस् तु काकुत्स्थः सुग्रीववचनात् प्रभुः
संपरिष्वज्य सुग्रीवम् इदं वचनम् अब्रवीत्

कर्तव्यं यद् वयस्येन स्निग्धेन च हितेन च
अनुरूपं च युक्तं च कृतं सुग्रीव तत् त्वया

एष च प्रकृतिष्ठो ऽहम् अनुनीतस् त्वया सखे
दुर्लभो हीदृशो बन्धुर् अस्मिन् काले विशेषतः

किं तु यत्नस् त्वया कार्यो मैथिल्याः परिमार्गणे
राक्षसस्य च रौद्रस्य रावणस्य दुरात्मनः

मया च यद् अनुष्ठेयं विस्रब्धेन तद् उच्यताम्
वर्षास्व् इव च सुक्षेत्रे सर्वं संपद्यते तव

मया च यद् इदं वाक्यम् अभिमानात् समीरितम्
तत् त्वया हरिशार्दूल तत्त्वम् इत्य् उपधार्यताम्

अनृतं नोक्तपूर्वं मे न च वक्ष्ये कदा चन
एतत् ते प्रतिजानामि सत्येनैव शपामि ते

ततः प्रहृष्टः सुग्रीवो वानरैः सचिवैः सह
राघवस्य वचः श्रुत्वा प्रतिज्ञातं विशेषतः

महानुभावस्य वचो निशम्य हरिर् नराणाम् ऋषभस्य तस्य
कृतं स मेने हरिवीर मुख्यस् तदा स्वकार्यं हृदयेन विद्वान्