Rāmāyaṇa-southern-2 (southern recension) · Chapter 2.91

Rāmāyaṇa, Ayodhyākāṇḍa, 91
susaṃrabdhaṃ tu saumitriṃ lakṣmaṇaṃ krodhamūrchitam /
rāmas tu parisāntvyātha vacanaṃ cedam abravīt

kim atra dhanuṣā kāryam asinā vā sacarmaṇā /
maheṣvāse mahāprājñe bharate svayam āgate

prāptakālaṃ yad eṣo 'smān bharato draṣṭum icchati /
asmāsu manasāpy eṣa nāhitaṃ kiṃcid ācaret

vipriyaṃ kṛtapūrvaṃ te bharatena kadā na kim /
īdṛśaṃ vā bhayaṃ te 'dya bharataṃ yo 'tra śaṅkase

na hi te niṣṭhuraṃ vācyo bharato nāpriyaṃ vacaḥ /
ahaṃ hy apriyam uktaḥ syāṃ bharatasyāpriye kṛte

kathaṃ nu putrāḥ pitaraṃ hanyuḥ kasyāṃcid āpadi /
bhrātā vā bhrātaraṃ hanyāt saumitre prāṇam ātmanaḥ

yadi rājyasya hetos tvam imāṃ vācaṃ prabhāṣase /
vakṣyāmi bharataṃ dṛṣṭvā rājyam asmai pradīyatām

ucyamāno hi bharato mayā lakṣmaṇa tattvataḥ /
rājyam asmai prayaccheti bāḍham ity eva vakṣyati

tathokto dharmaśīlena bhrātrā tasya hite rataḥ /
lakṣmaṇaḥ praviveśeva svāni gātrāṇi lajjayā

vrīḍitaṃ lakṣmaṇaṃ dṛṣṭvā rāghavaḥ pratyuvāca ha /
eṣa manye mahābāhur ihāsmān draṣṭum āgataḥ

vanavāsam anudhyāya gṛhāya pratineṣyati /
imāṃ vāpy eṣa vaidehīm atyantasukhasevinīm

etau tau saṃprakāśete gotravantau manoramau /
vāyuvegasamau vīra javanau turagottamau

sa eṣa sumahākāyaḥ kampate vāhinīmukhe /
nāgaḥ śatruṃjayo nāma vṛddhas tātasya dhīmataḥ

avatīrya tu sālāgrāt tasmāt sa samitiṃjayaḥ /
lakṣmaṇaḥ prāñjalir bhūtvā tasthau rāmasya pārśvataḥ

bharatenātha saṃdiṣṭā sammardo na bhaved iti /
samantāt tasya śailasya senāvāsam akalpayat

adhyardham ikṣvākucamūr yojanaṃ parvatasya sā /
pārśve nyaviśad āvṛtya gajavājirathākulā

sā citrakūṭe bharatena senā dharmaṃ puraskṛtya vidhūya darpam /
prasādanārthaṃ raghunandanasya virocate nītimatā praṇītā