Scripture Library

Rāmāyaṇa-southern-2 (southern recension) · Chapter 2.7

2.7.1

Rāmāyaṇa, Ayodhyākāṇḍa, 7
jñātidāsī yato jātā kaikeyyās tu sahoṣitā /
prāsādaṃ candrasaṃkāśam āruroha yadṛcchayā

2.7.2

siktarājapathāṃ kṛtsnāṃ prakīrṇakamalotpalām /
ayodhyāṃ mantharā tasmāt prāsādād anvavaikṣata

2.7.3

patākābhir varārhābhir dhvajaiś ca samalaṃkṛtām /
siktāṃ candanatoyaiś ca śiraḥsnātajanair vṛtām

2.7.4

avidūre sthitāṃ dṛṣṭvā dhātrīṃ papraccha mantharā /
uttamenābhisaṃyuktā harṣeṇārthaparā satī

2.7.5

rāmamātā dhanaṃ kiṃ nu janebhyaḥ samprayacchati /
atimātraṃ praharṣo 'yaṃ kiṃ janasya ca śaṃsa me /
kārayiṣyati kiṃ vāpi samprahṛṣṭo mahīpatiḥ

2.7.6

vidīryamāṇā harṣeṇa dhātrī paramayā mudā /
ācacakṣe 'tha kubjāyai bhūyasīṃ rāghave śriyam

2.7.7

śvaḥ puṣyeṇa jitakrodhaṃ yauvarājyena rāghavam /
rājā daśaratho rāmam abhiṣecayitānagham

2.7.8

dhātryās tu vacanaṃ śrutvā kubjā kṣipram amarṣitā /
kailāsaśikharākārāt prāsādād avarohata

2.7.9

sā dahyamānā kopena mantharā pāpadarśinī /
śayānām etya kaikeyīm idaṃ vacanam abravīt

2.7.10

uttiṣṭha mūḍhe kiṃ śeṣe bhayaṃ tvām abhivartate /
upaplutamahaughena kim ātmānaṃ na budhyase

2.7.11

aniṣṭe subhagākāre saubhāgyena vikatthase /
calaṃ hi tava saubhāgyaṃ nadyāḥ srota ivoṣṇage

2.7.12

evam uktā tu kaikeyī ruṣṭayā paruṣaṃ vacaḥ /
kubjayā pāpadarśinyā viṣādam agamat param

2.7.13

kaikeyī tv abravīt kubjāṃ kaccit kṣemaṃ na manthare /
viṣaṇṇavadanāṃ hi tvāṃ lakṣaye bhṛśaduḥkhitām

2.7.14

mantharā tu vacaḥ śrutvā kaikeyyā madhurākṣaram /
uvāca krodhasaṃyuktā vākyaṃ vākyaviśāradā

2.7.15

sā viṣaṇṇatarā bhūtvā kubjā tasyā hitaiṣiṇī /
viṣādayantī provāca bhedayantī ca rāghavam

2.7.16

akṣemaṃ sumahad devi pravṛttaṃ tvadvināśanam /
rāmaṃ daśaratho rājā yauvarājye 'bhiṣekṣyati

2.7.17

sāsmy agādhe bhaye magnā duḥkhaśokasamanvitā /
dahyamānānaleneva tvaddhitārtham ihāgatā

2.7.18

tava duḥkhena kaikeyi mama duḥkhaṃ mahad bhavet /
tvadvṛddhau mama vṛddhiś ca bhaved atra na saṃśayaḥ

2.7.19

narādhipakule jātā mahiṣī tvaṃ mahīpateḥ /
ugratvaṃ rājadharmāṇāṃ kathaṃ devi na budhyase

2.7.20

dharmavādī śaṭho bhartā ślakṣṇavādī ca dāruṇaḥ /
śuddhabhāve na jānīṣe tenaivam atisaṃdhitā

2.7.21

upasthitaṃ prayuñjānas tvayi sāntvam anarthakam /
arthenaivādya te bhartā kausalyāṃ yojayiṣyati

2.7.22

apavāhya sa duṣṭātmā bharataṃ tava bandhuṣu /
kālyaṃ sthāpayitā rāmaṃ rājye nihatakaṇṭake

2.7.23

śatruḥ patipravādena mātreva hitakāmyayā /
āśīviṣa ivāṅkena bāle paridhṛtas tvayā

2.7.24

yathā hi kuryāt sarpo vā śatrur vā pratyupekṣitaḥ /
rājñā daśarathenādya saputrā tvaṃ tathā kṛtā

2.7.25

pāpenānṛtasāntvena bāle nityaṃ sukhocite /
rāmaṃ sthāpayatā rājye sānubandhā hatā hy asi

2.7.26

sā prāptakālaṃ kaikeyi kṣipraṃ kuru hitaṃ tava /
trāyasva putram ātmānaṃ māṃ ca vismayadarśane

2.7.27

mantharāyā vacaḥ śrutvā śayanāt sa śubhānanā /
evam ābharaṇaṃ tasyai kubjāyai pradadau śubham

2.7.28

dattvā tv ābharaṇaṃ tasyai kubjāyai pramadottamā /
kaikeyī mantharāṃ hṛṣṭā punar evābravīd idam

2.7.29

idaṃ tu manthare mahyam ākhyāsi paramaṃ priyam /
etan me priyam ākhyātuḥ kiṃ vā bhūyaḥ karomi te

2.7.30

rāme vā bharate vāhaṃ viśeṣaṃ nopalakṣaye /
tasmāt tuṣṭāsmi yad rājā rāmaṃ rājye 'bhiṣekṣyati

2.7.31

na me paraṃ kiṃcid itas tvayā punaḥ priyaṃ priyārhe suvacaṃ vaco varam /
tathā hy avocas tvam ataḥ priyottaraṃ varaṃ paraṃ te pradadāmi taṃ vṛṇu

Original text: Rāmāyaṇa-southern-2 · Edition: T.R. Krishnacarya: The Valmiki Ramayana - According to Southern recension, 1905 (Repr. Delhi : Sri Satguru Publications, 1982) · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0