Rāmāyaṇa-southern-2 (southern recension) · Chapter 2.64

Rāmāyaṇa, Ayodhyākāṇḍa, 64
bharate bruvati svapnaṃ dūtās te klāntavāhanāḥ /
praviśyāsahyaparikhaṃ ramyaṃ rājagṛhaṃ puram

samāgamya tu rājñā ca rājaputreṇa cārcitāḥ /
rājñaḥ pādau gṛhītvā tu tam ūcur bharataṃ vacaḥ

purohitas tvā kuśalaṃ prāha sarve ca mantriṇaḥ /
tvaramāṇaś ca niryāhi kṛtyam ātyayikaṃ tvayā

atra viṃśatikoṭyas tu nṛpater mātulasya te /
daśakoṭyas tu sampūrṇās tathaiva ca nṛpātmaja

pratigṛhya ca tat sarvaṃ svanuraktaḥ suhṛjjane /
dūtān uvāca bharataḥ kāmaiḥ sampratipūjya tān

kaccit sukuśalī rājā pitā daśaratho mama /
kaccic cārogatā rāme lakṣmaṇe vā mahātmani

āryā ca dharmaniratā dharmajñā dharmadarśinī /
arogā cāpi kausalyā mātā rāmasya dhīmataḥ

kaccit sumitrā dharmajñā jananī lakṣmaṇasya yā /
śatrughnasya ca vīrasya sārogā cāpi madhyamā

ātmakāmā sadā caṇḍī krodhanā prājñamāninī /
arogā cāpi kaikeyī mātā me kim uvāca ha

evam uktās tu te dūtā bharatena mahātmanā /
ūcuḥ sampraśritaṃ vākyam idaṃ taṃ bharataṃ tadā /
kuśalās te naravyāghra yeṣāṃ kuśalam icchasi // RamS_2,64.10* //
bharataś cāpi tān dūtān evam ukto 'bhyabhāṣata /
āpṛcche 'haṃ mahārājaṃ dūtāḥ saṃtvarayanti mām

evam uktvā tu tān dūtān bharataḥ pārthivātmajaḥ /
dūtaiḥ saṃcodito vākyaṃ mātāmaham uvāca ha

rājan pitur gamiṣyāmi sakāśaṃ dūtacoditaḥ /
punar apy aham eṣyāmi yadā me tvaṃ smariṣyasi

bharatenaivam uktas tu nṛpo mātāmahas tadā /
tam uvāca śubhaṃ vākyaṃ śirasy āghrāya rāghavam

gaccha tātānujāne tvāṃ kaikeyī suprajās tvayā /
mātaraṃ kuśalaṃ brūyāḥ pitaraṃ ca paraṃtapa

purohitaṃ ca kuśalaṃ ye cānye dvijasattamāḥ /
tau ca tāta maheṣvāsau bhrātarau rāmalakṣmaṇau

tasmai hastyuttamāṃś citrān kambalān ajināni ca /
abhisatkṛtya kaikeyo bharatāya dhanaṃ dadau

rukmaniṣkasahasre dve ṣoḍaśāśvaśatāni ca /
satkṛtya kaikeyī putraṃ kekayo dhanam ādiśat

tathāmātyān abhipretān viśvāsyāṃś ca guṇānvitān /
dadāv aśvapatiḥ śīghraṃ bharatāyānuyāyinaḥ

airāvatān aindraśirān nāgān vai priyadarśanān /
kharāñ śīghrān susaṃyuktān mātulo 'smai dhanaṃ dadau

antaḥpure 'tisaṃvṛddhān vyāghravīryabalānvitān /
daṃṣṭrāyudhān mahākāyāñ śunaś copāyanaṃ dadau

sa mātāmaham āpṛcchya mātulaṃ ca yudhājitam /
ratham āruhya bharataḥ śatrughnasahito yayau

rathān maṇḍalacakrāṃś ca yojayitvā paraḥśatam /
uṣṭrago'śvakharair bhṛtyā bharataṃ yāntam anvayuḥ

balena gupto bharato mahātmā sahāryakasyātmasamair amātyaiḥ /
ādāya śatrughnam apetaśatrur gṛhād yayau siddha ivendralokāt