Rāmāyaṇa-southern-2 (southern recension) · Chapter 2.48
Rāmāyaṇa, Ayodhyākāṇḍa, 48
te tu tasmin mahāvṛkṣa uṣitvā rajanīṃ śivām /
vimale 'bhyudite sūrye tasmād deśāt pratasthire
yatra bhāgīrathī gaṅgā yamunām abhivartate /
jagmus taṃ deśam uddiśya vigāhya sumahad vanam
te bhūmim āgān vividhān deśāṃś cāpi manoramān /
adṛṣṭapūrvān paśyantas tatra tatra yaśasvinaḥ
yathākṣemeṇa gacchan sa paśyaṃś ca vividhān drumān /
nivṛttamātre divase rāmaḥ saumitrim abravīt
prayāgam abhitaḥ paśya saumitre dhūmam unnatam /
agner bhagavataḥ ketuṃ manye saṃnihito muniḥ
nūnaṃ prāptāḥ sma sambhedaṃ gaṅgāyamunayor vayam /
tathā hi śrūyate śabdo vāriṇo vārighaṭṭitaḥ
dārūṇi paribhinnāni vanajair upajīvibhiḥ /
bharadvājāśrame caite dṛśyante vividhā drumāḥ
dhanvinau tau sukhaṃ gatvā lambamāne divākare /
gaṅgāyamunayoḥ saṃdhau prāpatur nilayaṃ muneḥ
rāmas tv āśramam āsādya trāsayan mṛgapakṣiṇaḥ /
gatvā muhūrtam adhvānaṃ bharadvājam upāgamat
tatas tv āśramam āsādya muner darśanakāṅkṣiṇau /
sītayānugatau vīrau dūrād evāvatasthatuḥ
hutāgnihotraṃ dṛṣṭvaiva mahābhāgaṃ kṛtāñjaliḥ /
rāmaḥ saumitriṇā sārdhaṃ sītayā cābhyavādayat
nyavedayata cātmānaṃ tasmai lakṣmaṇapūrvajaḥ /
putrau daśarathasyāvāṃ bhagavan rāmalakṣmaṇau
bhāryā mameyaṃ vaidehī kalyāṇī janakātmajā /
māṃ cānuyātā vijanaṃ tapovanam aninditā
pitrā pravrājyamānaṃ māṃ saumitrir anujaḥ priyaḥ /
ayam anvagamad bhrātā vanam eva dṛḍhavrataḥ
pitrā niyuktā bhagavan pravekṣyāmas tapovanam /
dharmam evācariṣyāmas tatra mūlaphalāśanāḥ
tasya tadvacanaṃ śrutvā rājaputrasya dhīmataḥ /
upānayata dharmātmā gām arghyam udakaṃ tataḥ
mṛgapakṣibhir āsīno munibhiś ca samantataḥ /
rāmam āgatam abhyarcya svāgatenāha taṃ muniḥ
pratigṛhya ca tām arcām upaviṣṭaṃ sarāghavam /
bharadvājo 'bravīd vākyaṃ dharmayuktam idaṃ tadā
cirasya khalu kākutstha paśyāmi tvām ihāgatam /
śrutaṃ tava mayā cedaṃ vivāsanam akāraṇam
avakāśo vivikto 'yaṃ mahānadyoḥ samāgame /
puṇyaś ca ramaṇīyaś ca vasatv iha bhavān sukham
evam uktas tu vacanaṃ bharadvājena rāghavaḥ /
pratyuvāca śubhaṃ vākyaṃ rāmaḥ sarvahite rataḥ
bhagavann ita āsannaḥ paurajānapado janaḥ /
āgamiṣyati vaidehīṃ māṃ cāpi prekṣako janaḥ /
anena kāraṇenāham iha vāsaṃ na rocaye // RamS_2,48.22* //
ekānte paśya bhagavann āśramasthānam uttamam /
ramate yatra vaidehī sukhārhā janakātmajā
etac chrutvā śubhaṃ vākyaṃ bharadvājo mahāmuniḥ /
rāghavasya tato vākyam arthagrāhakam abravīt
daśakrośa itas tāta girir yasmin nivatsyasi /
maharṣisevitaḥ puṇyaḥ sarvataḥ sukhadarśanaḥ
golāṅgūlānucarito vānararkṣaniṣevitaḥ /
citrakūṭa iti khyāto gandhamādanasaṃnibhaḥ
yāvatā citrakūṭasya naraḥ śṛṅgāṇy avekṣate /
kalyāṇāni samādhatte na pāpe kurute manaḥ
ṛṣayas tatra bahavo vihṛtya śaradāṃ śatam /
tapasā divam ārūḍhāḥ kapālaśirasā saha
praviviktam ahaṃ manye taṃ vāsaṃ bhavataḥ sukham /
iha vā vanavāsāya vasa rāma mayā saha
sa rāmaṃ sarvakāmais taṃ bharadvājaḥ priyātithim /
sabhāryaṃ saha ca bhrātrā pratijagrāha dharmavit
tasya prayāge rāmasya taṃ maharṣim upeyuṣaḥ /
prapannā rajanī puṇyā citrāḥ kathayataḥ kathāḥ
prabhātāyāṃ rajanyāṃ tu bharadvājam upāgamat /
uvāca naraśārdūlo muniṃ jvalitatejasam
śarvarīṃ bhavann adya satyaśīla tavāśrame /
uṣitāḥ smeha vasatim anujānātu no bhavān
rātryāṃ tu tasyāṃ vyuṣṭāyāṃ bharadvājo 'bravīd idam /
madhumūlaphalopetaṃ citrakūṭaṃ vrajeti ha
tatra kuñjarayūthāni mṛgayūthāni cābhitaḥ /
vicaranti vanānteṣu tāni drakṣyasi rāghava
prahṛṣṭakoyaṣṭikakokilasvanair vināditaṃ taṃ vasudhādharaṃ śivam /
mṛgaiś ca mattair bahubhiś ca kuñjaraiḥ suramyam āsādya samāvasāśramam
Original text: Rāmāyaṇa-southern-2 · Edition: T.R. Krishnacarya: The Valmiki Ramayana - According to Southern recension, 1905 (Repr. Delhi : Sri Satguru Publications, 1982) · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0