Rāmāyaṇa-southern-2 (southern recension) · Chapter 2.12

Rāmāyaṇa, Ayodhyākāṇḍa, 12
putraśokārditaṃ pāpā visaṃjñaṃ patitaṃ bhuvi /
viveṣṭamānam udīkṣya saikṣvākam idam abravīt

pāpaṃ kṛtveva kim idaṃ mama saṃśrutya saṃśravam /
śeṣe kṣititale sannaḥ sthityāṃ sthātuṃ tvam arhasi

āhuḥ satyaṃ hi paramaṃ dharmaṃ dharmavido janāḥ /
satyam āśritya hi mayā tvaṃ ca dharmaṃ pracoditaḥ

saṃśrutya śaibyaḥ śyenāya svāṃ tanuṃ jagatīpatiḥ /
pradāya pakṣiṇo rājañ jagāma gatim uttamām

tathā hy alarkas tejasvī brāhmaṇe vedapārage /
yācamāne svake netre uddhṛtyāvimanā dadau

saritāṃ tu patiḥ svalpāṃ maryādāṃ satyam anvitaḥ /
satyānurodhāt samaye velāṃ svāṃ nātivartate

samayaṃ ca mamāryemaṃ yadi tvaṃ na kariṣyasi /
agratas te parityaktā parityakṣyāmi jīvitam

evaṃ pracodito rājā kaikeyyā nirviśaṅkayā /
nāśakat pāśam unmoktuṃ balir indrakṛtaṃ yathā

udbhrāntahṛdayaś cāpi vivarṇavadano 'bhavat /
sa dhuryo vai parispandan yugacakrāntaraṃ yathā

vihvalābhyāṃ ca netrābhyām apaśyann iva bhūmipaḥ /
kṛcchrād dhairyeṇa saṃstabhya kaikeyīm idam abravīt

yas te mantrakṛtaḥ pāṇir agnau pāpe mayā dhṛtaḥ /
taṃ tyajāmi svajaṃ caiva tava putraṃ saha tvayā

tataḥ pāpasamācārā kaikeyī pārthivaṃ punaḥ /
uvāca paruṣaṃ vākyaṃ vākyajñā roṣamūrchitā

kim idaṃ bhāṣase rājan vākyaṃ gararujopamam /
ānāyayitum akliṣṭaṃ putraṃ rāmam ihārhasi

sthāpya rājye mama sutaṃ kṛtvā rāmaṃ vanecaram /
niḥsapatnāṃ ca māṃ kṛtvā kṛtakṛtyo bhaviṣyasi

sa nunna iva tīkṣṇeṇa pratodena hayottamaḥ /
rājā pracodito 'bhīkṣṇaṃ kaikeyīm idam abravīt

dharmabandhena baddho 'smi naṣṭā ca mama cetanā /
jyeṣṭhaṃ putraṃ priyaṃ rāmaṃ draṣṭum icchāmi dhārmikam

iti rājño vacaḥ śrutvā kaikeyī tadanantaram /
svayam evābravīt sūtaṃ gaccha tvaṃ rāmam ānaya

tataḥ sa rājā taṃ sūtaṃ sannaharṣaḥ sutaṃ prati /
śokāraktekṣaṇaḥ śrīmān udvīkṣyovāca dhārmikaḥ

sumantraḥ karuṇaṃ śrutvā dṛṣṭvā dīnaṃ ca pārthivam /
pragṛhītāñjaliḥ kiṃcit tasmād deśād apākraman

yadā vaktuṃ svayaṃ dainyān na śaśāka mahīpatiḥ /
tadā sumantraṃ mantrajñā kaikeyī pratyuvāca ha

sumantra rāmaṃ drakṣyāmi śīghram ānaya sundaram /
sa manyamānaḥ kalyāṇaṃ hṛdayena nananda ca

sumantraś cintayāmāsa tvaritaṃ coditas tayā /
vyaktaṃ rāmo 'bhiṣekārtham ihāyāsyati dharmavit

iti sūto matiṃ kṛtvā harṣeṇa mahatā punaḥ /
nirjagāma mahātejā rāghavasya didṛkṣayā

tataḥ purastāt sahasā vinirgato mahīpatīn dvāragatān vilokayan /
dadarśa paurān vividhān mahādhanān upasthitān dvāram upetya viṣṭhitān