Pramāṇavārttikaṭīkā · Chapter 41

/ ścit kāraṇād bhāva utpāda iti cet* ayam abhiprāyo na sarvasya sataḥ kāraṇāyattatā / kecid dhi santaḥ kūṭasthanityā eva dikkālaparamāṇvādayaḥ tataś ca satvād ity asya hetos tair evānekānta iti / ākasmikīty ahetukā .. ///
V Pramāṇavārttikaṭīkā
r1 /// .. .. .. .. .. .. kasmād vyavasāyaphalatvān niścayaphalatvāt praṃāṇānāṃ pratyakṣam api hi pramāṇaṃ sarvākāragrahaṇe 'pi yeṣv evākāreṣu niścayam ā .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. + + + n. cey. .. .. .. .. .. .. .. .. .. /

/ paricchedo yasya cetasa iti vigrahaḥ / saṃśaye saty avaśyaṃ na pravartitavyam ity evaṃ niścitaṃ ceto na karotīty arthaḥ / saṃśayād api kvacil lokasya kṛṣīvalādeḥ pravṛtteḥ kathaṃ tarhy apravṛttiphalatvenāsyāḥ prāmāṇyam uktam ity ata āha / tathātve tad i + + + .. .. .. /

/ .. .y. .. .. .r. .. seyam adṛśyaviṣayānupalabdhir apravṛttiphalāproktā / liṅgātiśayabhāvinīti liṅgam anupalabdhis tasyātiśayo viśeṣa upalabdhilakṣaṇaprāptasyeti / tasya bhāvaḥ satvam* / tad yasyām asti sā tathoktā / liṅgaviśeṣaṇavatīty arthaḥ / upalabdhilakṣaṇa + + + + + + + yāvat* / /

/ prāptasyety asmād viśeṣaṇād utpadyate / atretyādinā vyācaṣṭe / atety asadvyavahāre / yathodāhṛtā prāg iti / asajjñānaphalā kācid dhetubhedavyapekṣayetyādinā / yat punar uktam apramāṇam anupalabdhir iti / nāviśeṣeṇa boddhavyaṃ kiṃtu svabhāvetyādi / deśādiviprakarṣa .. bhāvaḥ jñāpakaṃ liṅgaṃ tayo /

/ sādhye nasti prāmāṇyam iti svabhāvājñānaṃ pratyakṣanivṛttiḥ / jñāpakājñānam anumānanivṛttiḥ / adṛśyaviṣayāyāḥ pratyakṣānumānanivṛtter ayaṃ nyāya udāhṛta iti samudāyārthaḥ / yasyetyādinā vyācaṣṭe / yasya kasyacid arthasya viprakṛṣṭasya svabhāvaḥ pratyakṣeṇa nopalabhyate deśādiviprakarṣāt* kāraṇāt* sa svabhāvaḥ / tad anu /

/ .. tyakṣanivṛttimātreṇāsan nāma yathoktaṃ prāg iti na ca tathā viprakṣṛṭeṣu svasāmarthyopādānāj jñānotpādanaśaktir astītyādinā svabhāvājñānasyety etad vyākhyāya / jñāpakājñānasyety etad vyākhyātukāma āha yo 'pītyādi / jñāpakasyety asya vivaraṇaṃ liṅgasyeti / atīndriyaḥ pratikṣipyate 'rthaḥ / sarvathaiva yathā nāsti viraktaṃ /

/ .. vā pratikṣipyate / atra viśeṣaḥ pratikṣipyate na dharmisattāmātraṃ yathā nāsti dānetyādi / dānaṃ ca hiṃsāviratiś ceti dvandvaḥ / tadviṣayāś cetanās tathoktā dānacetanānāṃ hiṃsāviraticetanāṃ cety arthaḥ / abhyudayahetutā viśiṣṭānāgataphalahetutā / atra cetanānāṃ na svarūpaṃ pratikṣipyate tā .. .. .. /