Language

ENहिગુ
Scripture Library

Prakāśasaṃhitā · Chapter 1.4

1.4.1

iti śrī paratattavanarṇaye prakāśasaṃhitāyāṃ prathamaparicchede tṛtīyo 'dhyāyaḥ
śrīhaṃsa uvāca
sūkṣmaṃ sarvajagadbījaṃ mitaṃ trātaṃ ca viṣṇunā /
pradhānamavyaktamiti yadvadanti manīṣiṇaḥ

1.4.2

mahāmāyetyavidyeti prakṛtirmohinīti ca /
triguṇātmakamavyaktaṃ trirūpaṃ tattriśaktimat

1.4.3

avidyākāmakarmādi bījamityapi tāṃ viduḥ /
rakṣitaṃ pralaye sṛṣṭā(vevā)vaṇvanantasvarūpavān

1.4.4

anādikarmagranthīti bandhobandhakamityapi /
ajāmananyavaśagāṃ kalāṣoḍaśasaṃyutām

1.4.5

tīvraduḥkhātmakāṃ nānāyoniprāpakamīritam /
nārikelasamākāraṃ paricchedatrayātmakam
mūrdhnicchidrayutaṃ divyaṃ ratnavadbhāsvaraṃ sadā /
viṣṇunā ramayācchannācchidragarbhāvakāśavat

1.4.7

sṛṣṭau laye ramā tasya māninī ca nirantaram /
sṛṣṭāveva brahmavāyū sabhāryāvabhimāninau

1.4.8

rajaḥsattvatamaḥsaṃjñabhāgatrayasamanvitam /
satvabhāgaḥ śuklavarṇaḥ raktavarṇastu rājasaḥ

1.4.9

nīlavarṇastamobhāga iti bhāgatrayātmakaḥ /
jñānakarmendriyakalāḥ rajobhāge vyavasthitāḥ

1.4.10

tamobhāgagatāḥ pañcatanmātrāsaṃjñitāḥ kalāḥ /
manaḥ kalā satvabhāgagatā sarvapradhānikā

1.4.11

manobuddhirahaṅkāraścittaṃ ceti caturvidham /
kāmakrodhamahālobhamadamātsaryamohakāḥ

1.4.12

dveṣāhaṅkāramamakārerṣyasūyābhayādayaḥ /
manodoṣāstadvihīnaṃ manojñānāya sādhanam

1.4.13

manaścaturvidhaṃ nityaṃ jaḍaprakṛtigaṃ matam /
tajjanyamapyanityaṃ syāttatra cittaṃ na doṣayuk

1.4.14

manaḥ svarṇādyanekārthamapekṣāṃ janayiṣyati /
buddhirniṣiddhabhogcchāṃ sadāsaṃkalpayiṣyati

1.4.15

ahaṅkāraḥ pumarthānāṃ ghātakaḥḥ sottamaiḥ saha /
spardhāṃ viṣṇusuradveṣaṃ kalpayatyapi sarvaśaḥ

1.4.16

cittaṃ satsādhanagataṃ karoti puruṣaṃ sadā /
satsādhanamahaṅkārakalitaṃ pāpamevahi

1.4.17

ahaṅkāravihīnaṃ taccittaṃ vijñānasādhanam /
racite bhārate varṣe yathā mānuṣasattanum

1.4.18

labdhvā gurukulāvāsaṃ kṛtvānekasujanmabhiḥ /
kṛtvātmayogyasatkarma labdhasadgurusevayā

1.4.19

prasannairupadiṣṭoru sacchāstraśravaṇādibhiḥ /
vṛttijñānapradaṃ tacca vṛttibhaktyādi sādhakam

1.4.20

tābhyāṃ svārūpikajñānabhaktirvyaktirbhaviṣyati /
svārūpikaṃ mano nityaṃ tataḥ svārūpikī matiḥ

1.4.21

vyaktā bhavati nityā sā bhaktiḥ svārūpikī tathā /
saivānandasvarūpeṇa nityā mukteṣu tiṣṭhati

1.4.22

indriyāṇāṃ golakāni dṛśyānyāhuḥ samagraśaḥ /
atīndriyāṇīndriyāṇi jñānakarmamayāni ca

1.4.23

śrotratvaṅnetrarasanaghrāṇādyā jñānaśaktayaḥ /
vākpāṇipādapāyūpasthāḥ sarve karmaśaktayaḥ

1.4.24

śrotraṃ śabdagrāhiśabdo dvividhaḥ parikīrtitaḥ /
śabdo dhvanyātmako varṇātmakaśceti tadādimaḥ

1.4.25

ahaṅkārātsamudbhūtaḥ ākāśotpattikāraṇaḥ /
dhvanyātmakastu śabdastu prathamaḥ parikīrtitaḥ

1.4.26

jñānakarmendriyamanomātrāḥ sūkṣmāhyanādayaḥ /
nityāśca pralaye sṛṣṭāvanityāste prakīrtitāḥ

1.4.27

varṇātmakastu yaḥśabdo nityaḥ sarvagato vibhuḥ /
dravyamityeva sarveṣāṃ na guṇaḥ kasyacinmate

1.4.28

vedāḥ padādvarṇataśca śabdataḥ svaratastathā /
anādinityāste sarvepyapauruṣeyaguṇotkarāḥ

1.4.29

viṣṇormāhātmyavijñaptau satprameye ca sādhakāḥ /
śāstrāṇica purāṇāni pauruṣeyāṇi kṛtsnaśaḥ

1.4.30

yathārthāni praṇītāni hariṇātha surarṣibhiḥ /
nityānyevārthato varṇakramayogādanityakāḥ

1.4.31

sātvikāni purāṇāni manvādi smṛtayastathā /
yathārtha eva tatroktaṃ grāhyaṃ śrīharitatparaiḥ

1.4.32

vārāhaṃ vaiṣṇavaṃ pādmaṃ vāyuproktaṃ ca gāruḍam /
śrīmadbhāgavataṃ caiva sātvikānīti hi śrutiḥ

1.4.33

brahmāṇḍaṃ brahmavaivartaṃ mārkaṇḍeyaṃ ca vāmanam /
bhaviṣyaṃ nārasiṃhaṃ ca rājasāni ṣaḍaiva hi

1.4.34

mātsyaṃ kaurmyaṃ tathā laiṅgyaṃ śaivaṃ skāndaṃ tathaiva ca /
pāśupatasaṃjñikaṃ ceti tāmasāni vido viduḥ

1.4.35

grāhyaṃ sarvaṃ sātvikoktaṃ yojanā bhedatothavā /
vedavedānusāreṣu virodhe 'nyārthakalpanā

1.4.36

itarāṇi viruddhāni pralambhabhramajānyapi /
vyāsoktāni purāṇāni sātvikānyapi kṛtsnaśaḥ

1.4.37

kvacit kvacit purāṇāni prāyojñānakarāṇyapi /
āsurāveśavaśataḥ tadanyoktānyanantaśaḥ

1.4.38

śrotrāgrāhyāṇi santyeva apramāṇāni tānyalam /
paraśuklatrayoktāni nityaṃ viṣṇvājñayaiva tu

1.4.39

atipramāṇāni daityāveśājñānādi varjanāt /
badhiratvādayaḥ śrotrṛdoṣāstadvarjitendriyaiḥ(yāḥ)

1.4.40

etāni viṣayāṇyāhuḥ śrotavyāni sahasraśaḥ /
śabdadoṣavihīnāni grāhyāṇi manasā saha

1.4.41

tatroktānantasuguṇaṃ nirdeṣaṃ jñeyamīśvaram /
gamyaṃ satyaṃ ca sukhacinmayaṃ viṣṇuṃ sanātanam

1.4.42

ātmeśvaraṃ hariṃ bhaktyopā(styā)syamuktā bhavanti hi /
kuśāstreṣūktadurmārge heyatā buddhisaṃyutam

Original text: Prakāśasaṃhitā (a Pāñcarātrasaṃhitā) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc