Parashara Smriti · Chapter 12

duḥsvapnaṃ yadi paśyet tu vānte tu kṣurakarmaṇi /
maithune pretadhūme ca snānam eva vidhīyate //

ajñānāt prāśya viṇmūtraṃ surāsaṃspṛṣṭam eva ca /
punaḥ saṃskāram arhanti trayo varṇā dvijātayaḥ //

ajinaṃ mekhalā daṇḍo bhaikṣyacaryā vratāni ca /
nivartante dvijātīnāṃ punaḥ saṃskārakarmaṇi //

viṇmūtrabhojī śudhyarthaṃ prājāpatyaṃ samācaret /
pañcagavyaṃ ca kurvīta snātvā pītvā śucir bhavet //

jalāgnipatane caiva pravrajyānāśakeṣu ca /
pratyāvasitavarṇānāṃ kathaṃ śuddhir vidhīyate //

prājāpatyadvayenaiva tīrthābhigamanena ca /
vṛṣaikādaśadānena varṇāḥ śudhyanti te trayaḥ //

brāhmaṇasya pravakṣyāmi vanaṃ gatvā catuṣpathe /
saśikhaṃ vapanaṃ kṛtvā prājāpatyadvayaṃ caret //

godvayaṃ dakṣiṇāṃ dadyāc chuddhiṃ svāyaṃbhuvo 'bravīt /
mucyate tena pāpena brāhmaṇatvaṃ ca gacchati //

snānāni pañca puṇyāni kīrtitāni manīṣibhiḥ /
āgneyaṃ vāruṇaṃ brāhmaṃ vāyavyaṃ divyam eva ca //

āgneyaṃ bhasmanā snānam avagāhya tu vāruṇam /
āpo hi ṣṭheti ca brāhmaṃ vāyavyaṃ gorajaḥ smṛtam //

yat tu sātapavarṣeṇa tat snānaṃ divyam ucyate /
tatra snātvā tu gaṅgāyāṃ snāto bhavati mānavaḥ //

snātuṃ yāntaṃ dvijaṃ sarve devāḥ pitṛgaṇaiḥ saha /
vāyubhūtās tu gacchanti tṛṣārtāḥ salilārthinaḥ //

nirāśās te nivartante vastraniṣpīḍane kṛte /
tasmān na pīḍayed vastraṃ akṛtvā pitṛtarpaṇam //

romakūpeṣv avasthāpya yas tilair tarpayet pitṝn /
pitaras tarpitās tena rudhireṇa malena ca //

avadhūnoti yaḥ keśān snātvā yas tūtsṛjen malam /
ācāmed vā jalasthe 'pi sa bāhyaḥ pitṛdaivataiḥ //

śiraḥ prāvṛttya kaṇṭhaṃ vā muktakacchaśikho 'pi vā /
vinā yajñopavītena ācānto 'py aśucir bhavet //

jale sthalastho nācāmej jalasthaś ca bahiḥsthale /
ubhe spṛṣṭvā samācānta ubhayatra śucir bhavet //

snātvā pītvā kṣute supte bhuktvā rathyopasarpaṇe /
ācāntaḥ punar ācāmed vāso viparidhāya ca //

kṣute niṣṭhīvane caiva dantocchiṣṭe tathānṛte /
patitānāṃ ca saṃbhāṣe dakṣiṇaṃ śravaṇaṃ spṛśet //

prabhāsādīni tīrthāni gaṅgādyāḥ saritas tathā /
viprasya dakṣiṇe karṇe santīti manur abravīt //

agnir āpaś ca vedāś ca somasūryānilās tathā /
sarva eva tu viprasya śrotre tiṣṭhanti dakṣiṇe //

bhāskarasya karaiḥ pūtaṃ divā snānaṃ praśasyāte /
apraśastaṃ niśi snānaṃ rāhor anyatra darśanāt //

snānaṃ dānaṃ japo homaḥ kartavyo rāhudarśane /
anyadā tv aśucī rātris tasmāt tāṃ parivarjayet //

maruto vasavo rudrā ādityāś caiva devatāḥ /
sarve some pralīyante tasmād dānaṃ tu tadgrahe //

khalayajñe vivāhe ca saṃkrāntau grahaṇe tathā /
śarvaryāṃ dānam asty eva nānyatraiva vidhīyate //

putrajanmani yajñe ca tathā cātyayakarmaṇi /
rāhoś ca darśane dānaṃ praśastaṃ nānyadā niśi //

mahāniśā tu vijñeyā madhyasthaṃ praharadvayam /
pradoṣapaścimau yāmau dinavat snānam ācaret //

caityavṛkṣaś citir yūpaś caṇḍālaḥ somavikrayī /
etāṃs tu brāhmaṇaḥ spṛṣṭvā savāsā jalam āviśet //

asthisaṃcayanāt pūrvaṃ ruditvā snānam ācaret /
antardaśāhe viprasya hy ūrdhvam ācamanaṃ bhavet //

sarvaṃ gaṅgāsamaṃ toyaṃ rāhugraste divākare /
somagrahe tathaivoktaṃ snānadānādikarmasu //

kuśaiḥ pūtaṃ tu yat snānaṃ kuśenopaspṛśed dvijaḥ /
kuśena coddhṛtaṃ toyaṃ somapānasamaṃ bhavet //

agnikāryāt paribhraṣṭāḥ saṃdhyopāsanavarjitāḥ /
vedaṃ caaivānadhīyānāḥ sarve te vṛṣalāḥ smṛtāḥ //

tasmād vṛṣalabhītena brāhmaṇena viśeṣataḥ /
adhyetavyo 'py ekadeśo yadi sarvaṃ na śakyate //

śūdrānnarasapuṣṭasyāpy adhīyānasya nityaśaḥ /
japato juhvato vāpi gatir ūrdhvā na vidyate //

śūdrānnaṃ śūdrasaṃparkaḥ śūdreṇa tu sahāsanam /
śūdrāj jñānāgamaś caiva jvalantam api pātayet //

yaḥ śūdryā pācayen nityaṃ śūdrī ca gṛhamedhinī /
varjitaḥ pitṛdevebhyo rauravaṃ yāti sa dvijaḥ //

mṛtasūtakapuṣṭāṅgo dvijaḥ śūdrānnabhojanaḥ /
ahaṃ tan na vijānāmi kāṃ kāṃ yoniṃ gamiṣyati //

gṛdhro dvādaśajanmāni daśajanmāni sūkaraḥ /
śvayonau saptajanmā syād ity evaṃ manur abravīt //

dakṣiṇārtham tu yo vipraḥ śūdrasya juhuyād dhaviḥ /
brāhmaṇas tu bhavec chūdraḥ śūdras tu brāhmaṇo bhavet //

maunavrataṃ samāśritya āsīno na vaded dvijaḥ /
bhuñjāno hi vaded yas tu tad annaṃ parivarjayet //

ardhe bhukte tu yo vipras tasmin pātre jalaṃ pibet /
hataṃ daivaṃ ca pitryaṃ ca ātmānaṃ copaghātayet //

bhuñjāneṣu tu vipreṣu yo 'gre pātraṃ vimuñcati /
sa mūḍhaḥ sa ca pāpiṣṭho brahmaghnaḥ sa khalūcyate //

bhājaneṣu ca tiṣṭhatsu svastikurvanti ye dvijāḥ /
na devās tṛptim āyānti nirāśāḥ pitaras tathā //

asnātvā naiva bhuñjītā ajaptvāgnim ahūya ca /
parṇapṛṣṭhe na bhuñjīta rātrau dīpaṃ vinā tathā //

gṛhasthas tu dayāyukto dharmam evānucintayet /
poṣyavargārthasiddhyarthaṃ nyāyavartī subuddhimān //

nyāyopārjitavittena kartavyaṃ hy ātmarakṣaṇam /
anyāyena tu yo jīvet sarvakarmabahiṣkṛtaḥ //

agnicit kapilā satrī rājā bhikṣur mahodadhiḥ /
dṛṣṭamātrāḥ punanty ete tasmāt paśyet tu nityaśaḥ //

araṇiṃ kṛṣṇamārjāraṃ candanaṃ sumaṇiṃ ghṛtam /
tilān kṛṣṇājinaṃ chāgaṃ gṛhe caitāni rakṣayet //

gavāṃ śataṃ saikavṛṣaṃ yatra tiṣṭhaty ayantritam /
tat kṣetraṃ daśagaṇitaṃ gocarmaparikīrtitam //

brahmahatyādibhir martyo manovākkāyakarmajaiḥ /
etad gocarmadānena mucyate sarvakilbiṣaiḥ //

kuṭumbine daridrāya śrotriyāya viśeṣataḥ /
yad dānaṃ dīyate tasmai tad dānaṃ śubhakārakam //

vāpīkūpataḍāgādyair vājapeyaśatair mukhaiḥ /
gavāṃ koṭipradānena bhūmihartā na śudhyati //

aṣṭādaśadinād arvāk snānam eva rajasvalā /
ata ūrdhvaṃ trirātraṃ syād uśanā munir abravīt //

yugaṃ yugadvayaṃ caiva triyugaṃ ca caturyugam /
cāṇḍālasūtikodakyā patitānām adhaḥ kramāt //

tataḥ saṃnidhimātreṇa sacailaṃ snānam ācaret /
snātvāvalokayet sūryam ajñānāt spṛśate yadi //

vidyamāneṣu hasteṣu brāhmaṇo jñānadurbalaḥ /
toyaṃ pibati vaktreṇa śvayonau jāyate dhruvam //

yas tu kruddhaḥ pumān brūyāj jāyāyās tu agamyatām /
punar icchati ced enāṃ vipramadhye tu śrāvayet //

śrāntaḥ kruddhas tamo'ndho vā kṣutpipāsābhayārditaḥ /
dānaṃ puṇyam akṛtvā tu prāyaścittaṃ dinatrayam //

upaspṛśet triṣavaṇaṃ mahānadyupasaṃgame /
cīrṇānte caiva gāṃ dadyād brāhmaṇān bhojayed daśa //

durācārasya viprasya niṣiddhācaraṇasya ca /
annaṃ bhuktvā dvijaḥ kuryād dinam ekam abhojanam //

sadācārasya viprasya tathā vedāntavedinaḥ /
bhuktvānnaṃ mucyate pāpād ahorātrāntarān naraḥ //

ūrdhvocchiṣṭam adhocchiṣṭam antarikṣam ṛtau tathā /
kṛcchratrayaṃ prakurvīta aśaucamaraṇe tathā //

kṛcchraṃ devy ayutaṃ caiva prāṇāyāmaśatadvayam /
puṇyatīrthe 'nārdraśiraḥ snānaṃ dvādaśasaṃkhyayā //

dviyojane tīrthayātrā kṛcchram ekaṃ prakalpitam /
gṛhasthaḥ kāmataḥ kuryād retasaḥ skhalanaṃ bhuvi //

sahasraṃ tu japed devyāḥ prāṇāyāmais tribhiḥ saha /
caturvidyopapannas tu vidhivad brahmaghātake //

samudrasetugamanaṃ prāyaścittaṃ vinirdiśet /
setubandhapathe bhikṣāṃ cāturvarṇyāt samācaret //

varjayitvā vikarmasthāṃś chatropānadvivarjitaḥ /
ahaṃ duṣkṛtakarmā vai mahāpātakakārakaḥ //

gṛhadvāreṣu tiṣṭhāmi bhikṣārthī brahmaghātakaḥ /
gokuleṣu vasec caiva grāmeṣu nagareṣu vā //

tapo vaneṣu tīrtheṣu nadīprasravaṇeṣu vā /
eteṣu khyāpayann enaḥ puṇyaṃ gatvā tu sāgaram //

daśayojanavistīrṇaṃ śatayojanam āyatam /
rāmacandrasamādiṣṭa nalasaṃcayasaṃcitam //

setuṃ dṛṣṭvā samudrasya brahmahatyāṃ vyapohati /
setuṃ dṛṣṭvā viśuddhātmā tv avagāheta sāgaram //

yajeta vāśvamedhena rājā tu pṛthivīpatiḥ /
punaḥ pratyāgate veśma vāsārtham upasarpati //

saputraḥ saha bhṛtyaiś ca kuryād brāhmaṇabhojanam /
gāś caivaikaśataṃ dadyāc caturvidhyeṣu dakṣiṇām //

brāhmaṇānāṃ prasādena brahmahā tu vimucyate /
savanasthāṃ striyaṃ hatvā brahmahatyāvrataṃ caret //

madyapaś ca dvijaḥ kuryān nadīṃ gatvā samudragām /
cāndrāyaṇe tataś cīrṇe kuryād brāhmaṇabhojanam //

anaḍutsahitāṃ gāṃ ca dadyād vipreṣu dakṣiṇām /
surāpānaṃ sakṛt kṛtvā agnivarṇaṃ surāṃ pibet //

sa pāvayed athātmānam ihaloke paratra ca /
apahṛtya suvarṇaṃ tu brāhmaṇasya tataḥ svayam //

gacchen musalam ādāya rājābhyāśaṃ vadhāya tu /
tataḥ śuddhim avāpnoti rājñāsau mukta eva ca //

kāmatas tu kṛtaṃ yat syān nānyathā vadham arhati /
āsanāc chayanād yānāt saṃbhāṣāt saha bhojanāt //

saṃkrāmanti hi pāpāni tailabindur ivāmbhasi /
cāndrāyaṇaṃ yāvakaṃ tu tulāpuruṣa eva ca //

gavāṃ caivānugamanaṃ sarvapāpapraṇāśanam /
etat pārāśaraṃ śāstraṃ ślokānāṃ śatapañcakaṃ /
dvinavatyā samāyuktaṃ dharmaśāstrasya saṃgrahaḥ //

yathādhyayanakarmāṇi dharmaśāstram idaṃ tathā /
adhyetavyaṃ prayatnena niyataṃ svargagāminā //