Parashara Smriti · Chapter 11

amedhyareto gomāṃsaṃ caṇḍālānnam athāpi vā /
yadi bhuktaṃ tu vipreṇa kṛcchraṃ cāndrāyaṇaṃ caret //

tathaiva kṣatriyo vaiśyo 'py ardhaṃ cāndrāyaṇaṃ caret /
śūdro 'py evaṃ yadā bhuṅkte prājāpatyaṃ samācaret //

pañcagavyaṃ pibec chūdro brahmakūrcaṃ pibed dvijaḥ /
ekadvitricatur gā vā dadyād viprādyanukramāt //

śūdrānnaṃ sūtakānnaṃ ca abhojyasyānnam eva ca /
śaṅkitaṃ pratiṣiddhānnaṃ pūrvocchiṣṭaṃ tathaiva ca //

yadi bhuktaṃ tu vipreṇa ajñānād āpadāpi vā /
jñātvā samācaret kṛcchraṃ brahmakūrcaṃ tu pāvanam //

bālair nakulamārjārair annam ucchiṣṭitaṃ yadā /
tiladarbhodakaiḥ prokṣya śudhyate nātrasaṃśayaḥ //

ekapaṅktyupaviṣṭānāṃ viprāṇāṃ saha bhojane /
yady eko 'pi tyajet pātraṃ śeṣam annaṃ na bhojayet //

mohād bhuñjīta yas tatra paṅktāv ucchiṣṭabhojane /
prāyaścittaṃ cared vipraḥ kṛcchraṃ sāṃtapanaṃ tathā //

pīyūṣaṃ śvetalaśunaṃ vṛntākaphalagṛñjane /
palāṇḍuvṛkṣaniryāsa devasvakavakāni ca //

uṣṭrīkṣīram avikṣīram ajñānād bhuñjate dvijaḥ /
trirātram upavāsena pañcagavyena śudhyati //

maṇḍūkaṃ bhakṣayitvā tu mūṣikāmāṃsam eva ca /
jñātvā vipras tv ahorātraṃ yāvakānnena śudhyati //

kṣatriyaś cāpi vaiśyaś ca kriyāvantau śucivratau /
tadgṛhe tu dvijair bhojyaṃ havyakavyeṣu nityaśaḥ //

ghṛtaṃ tailaṃ tathā kṣīraṃ bhakṣyaṃ snehena pācitam /
gatvā nadītaṭe vipro bhuñjīyāc chūdrabhojanam //

madyamāṃsarataṃ nityaṃ nīcakarmapravartakam /
taṃ śūdraṃ varjayed vipraḥ śvapākam iva dūrataḥ //

dvijaśuśrūṣaṇaratān madyamāṃsavivarjitān /
svakarmaṇi ratān nityaṃ na tān śūdrān tyajed dvijaḥ //

ajñānād bhuñjate viprāḥ sūtake mṛtake 'pi vā /
prāyaścittaṃ kathaṃ teṣāṃ varṇe varṇe vinirdiśet //

gāyatryaṣṭasahasreṇa śuddhiḥ syāc chūdrasūtake /
vaiśye pañcasahasreṇa trisahasreṇa kṣatriye //

brāhmaṇasya yadā bhuṅkte dve sahasre tu dāpayet /
athavā vāmadaivyena sāmnaivaikena śudhyati //

śuṣkānnaṃ gorasaṃ snehaṃ śūdraveśmana āgatam /
pakvaṃ vipragṛhe bhuktaṃ bhojyaṃ tan manur abravīt //

āpatkāleṣu vipreṇa bhuktaṃ śūdragṛhe yadi /
manastāpena śudhyeta drupadāṃ vā japec chatam //

dāsanāpitagopāla kulamitrārdhasīliṇaḥ /
ete śūdreṣu bhojyānnā yaś cātmānaṃ nivedayet //

śūdrakanyāsamutpanno brāhmaṇena tu saṃskṛtaḥ /
saṃskārāt tu bhaved dāsaḥ asaṃskārāt tu nāpitaḥ //

kṣatriyāc chūdrakanyāyāṃ samutpannas tu yaḥ sutaḥ /
sa gopāla iti jñeyo bhojyo viprair na saṃśayaḥ //

vaiśyakanyāsamutpanno brāhmaṇena tu saṃskṛtaḥ /
sa hy ārdhika iti jñeyo bhojyo viprair na saṃśayaḥ //

bhāṇḍasthitam abhojyeṣu jalaṃ dadhi ghṛtaṃ payaḥ /
akāmatas tu yo bhuṅkte prāyaścittaṃ kathaṃ bhavet //

brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaḥ śūdro vā upasarpati /
brahmakūrcopavāsena yājyavarṇasya niṣkṛtiḥ //

śūdrāṇāṃ nopavāsaḥ syāc chūdro dānena śudhyati /
brahmakūrcam ahorātraṃ śvapākam api śodhayet //

gomūtraṃ gomayaṃ kṣīraṃ dadhi sarpiḥ kuśodakam /
nirdiṣṭaṃ pañcagavyaṃ tu pavitraṃ pāpaśodhanam //

gomūtraṃ kṛṣṇavarṇāyāḥ śvetāyāś caiva gomayam /
payaś ca tāmravarṇāyā raktāyā gṛhyate dadhi //

kapilāyā ghṛtaṃ grāhyaṃ sarvaṃ kāpilam eva vā /
mūtram ekapalaṃ dadyād aṅguṣṭhārdhaṃ tu gomayam //

kṣīraṃ saptapalaṃ dadyād dadhi tripalam ucyate /
ghṛtam ekapalaṃ dadyāt palam ekaṃ kuśodakam //

gāyatryādāya gomūtraṃ gandhadvāreti gomayam /
āpyāyasveti ca kṣīraṃ dadhikrāvṇas tathā dadhi //

tejo 'si śukram ity ājyaṃ devasya tvā kuśodakam /
pañcagavyam ṛcā pūtaṃ sthāpayed agnisaṃnidhau //

āpohiṣṭheti cāloḍya mānastoketi mantrayet /
saptāvarās tu ye darbhā achinnāgrāḥ śukatviṣaḥ //

etair uddhṛtya hotavyaṃ pañcagavyaṃ yathāvidhi /
irāvatī idaṃ viṣṇur mānastoketi śaṃvatī //

etābhiś caiva hotavyaṃ hutaśeṣaṃ pibed dvijaḥ /
āloḍya praṇavenaiva nirmanthya praṇavena tu //

uddhṛtya praṇavenaiva pibec ca praṇavena tu /
yat tv asthigataṃ pāpaṃ dehe tiṣṭhati dehinām //

brahmakūrco dahet sarvaṃ pradīptāgnir ivendhanam /
pavitraṃ triṣu lokeṣu devatābhir adhiṣṭhitam //

varuṇaś caiva gomūtre gomaye havyavāhanaḥ /
dadhni vāyuḥ samuddiṣṭaḥ somaḥ kṣīre ghṛte raviḥ //

pibataḥ patitaṃ toyaṃ bhājane mukhaniḥsṛtam /
apeyaṃ tad vijānīyāt pītvā cāndrāyaṇaṃ caret //

kūpe ca patitaṃ dṛṣṭvā śvasṛgālau ca markaṭam /
asthicarmādi patitaṃ pītvāmedhyā apo dvijaḥ //

nāraṃ tu kuṇapaṃ kākaṃ viḍvarāhakharoṣṭrakam /
gāvayaṃ saupratīkaṃ ca māyūraṃ khāḍgakaṃ tathā //

vaiyāghram ārkṣaṃ saiṃhaṃ vā kūpe yadi nimajjati /
taṭākasyātha duṣṭasya pītaṃ syād udakaṃ yadi //

prāyaścittaṃ bhavet puṃsaḥ krameṇaitena sarvaśaḥ /
vipraḥ śudhyet trirātreṇa kṣatriyas tu dinadvayāt //

ekāhena tu vaiśyas tu śūdro naktena śudhyati /
parapākanivṛttasya parapākaratasya ca //

apacasya ca bhuktvānnaṃ dvijaś cāndrāyaṇaṃ caret /
apacasya ca yad dānaṃ dātuś cāsya kutaḥ phalam //

dātā pratigrahītā ca tau dvau nirayagāminau /
gṛhītvāgniṃ samāropya pañcayajñān na nirvapet //

parapākanivṛtto 'sau munibhiḥ parikīrtitaḥ /
pañcayajñān svayaṃ kṛtvā parānnenopajīvati //

satataṃ prātar utthāya parapākaratas tu saḥ /
gṛhasthadharmā yo vipro dadāti parivarjitaḥ //

ṛṣibhir dharmatattvajñair apacaḥ parikīrtitaḥ /
yuge yuge tu ye dharmās teṣu teṣu ca ye dvijāḥ //

teṣāṃ nindā na kartavyā yugarūpā hi te dvijāḥ /
huṃkāraṃ brāhmaṇasyoktvā tvaṃkāraṃ ca garīyasaḥ //

snātvā tiṣṭhann ahaḥ śeṣam abhivādya prasādayet /
tāḍayitvā tṛṇenāpi kaṇṭhe baddhvāpi vāsasā //

vivādenāpi nirjitya praṇipatya prasādayet /
avagūrya tv ahorātraṃ trirātraṃ kṣitipātane //

atikṛcchraṃ ca rudhire kṛcchro 'bhyantaraśoṇite /
navāham atikṛcchrī syāt pāṇipūrānnabhojanaḥ //

trirātram upavāsī syād atikṛcchraḥ sa ucyate /
sarveṣām eva pāpānāṃ saṃkare samupasthite //

daśasāhasram abhyastā gāyatrī śodhanaṃ paraṃ //