Language

ENहिગુ
Scripture Library

Pāramitāsamāsa · Chapter 4

4.1

// kṣāntipāramitāsamāsaḥ //
4. vīryapāramitāsamāsaḥ
sarvaṃsahe kṣāntibale ca rūḍhe sarvādbhutānyārabhate sa śauryāt /
vīryeṇa kāryāntamahābalena yasmāt sa devānapi yātyatītya

4.2

sudṛśyapārāṇyapi laukikāni kāryāṇi nirvīryaduruttarāṇi /
aprāpyarūpaṃ tu na kiṃ cid asti khedānabhijñena parākrameṇa

4.3

ārabdham evotsahate na hīna ārabhya madhyastu viṣādameti /
parārtham aśrāntaparākramāste nirvāṇamutsṛjya samārabhante

4.4

prāyeṇa dainyopahato jano 'yaṃ svādhīnavīryo 'pi gurusvakāryaḥ /
ahīnavīryasya tu merusāro 'pyakhedasādhyaḥ parakāryabhāraḥ

4.5

saṃsārakoṭyorubhayoḥ samānaiḥ prayāmasārairdivasairyadi syuḥ /
saṃvatsarāstatpracayātidīrghaiḥ kalpaiḥ samudrodakabindutulyaiḥ

4.6

utpādayeyaṃ yadi bodhicittam ekaikametena parākrameṇa /
saṃbhāraśeṣaṃ cinuyāṃ tathāpi bhūyaḥsamutsāritakhedadainyaḥ

4.7

ekaikamevaṃ yadi bodhicittaṃ prāpyeta saṃbhāravidhiśca śeṣaḥ /
tathāpi bodhiṃ samudānayeyaṃ kṛpāsamutsāhitadhairyasāraḥ

4.8

saṃsāraduḥkhaṃ svamacintayitvā saṃnāhadārḍhyaṃ yadacintyamevam /
ādyaṃ samādānamidaṃ vadanti vīravratānāṃ karuṇātmakānām

4.9

padbhyāṃ atikramya kukūlakalpāṃ kṛtsnāṃ mahīmāyudhasaṃvṛtāṃ vā /
yaddraṣṭum apyutsahate munīndrān pātuṃ śivaṃ dharmarasāyanaṃ vā

4.10

saṃsārapaṅkājjanatā mayeyam uddhṛtya nirvāṇasukhe niveṣyā /
utkṣepanikṣepavidhau padānāṃ yaccittamevaṃ ca samādadāti

4.11

yad vā hitārthaṃ kramate parasya puṇyāni vā lokahitāya cittam /
parākramaḥ so 'kṣayavikramāṇāṃ śrīmatsamādānavidhau dvitīyaḥ

4.12

puṇyasya cotpādasamānakālaṃ saṃbuddhabhāve pariṇāmanaṃ yat /
tadakṣayatvaṃ samudāgamāya śubhaṃ samādānam udāharanti

4.13

mahatsu vāmbhaḥsu yathā niṣikto naivodabinduḥ kṣayamabhyupaiti /
saṃbuddhabhāve pariṇāmitasya tathaiva puṇyasya na saṃkṣayo 'sti

4.14

tathā hi kāruṇyaviśuddhabuddhiḥ sarvajñabhāvāya phalantyamūni /
puṇyāni lokasya carācarasyetyevaṃ sa tānyārabhate susattvaḥ

4.15

mahātrisāhasragataṃ janaughaṃ nirvāpayedekadine na kaścit /
kalpaṃ tathā naiva ca sattvadhātostenāpi kiṃ cit paripācitaṃ syāt

4.16

śrutvāpi sattvākṣayatāṃ imāṃ yaḥ sattvānaśeṣān vininīṣureva /
viṣādadoṣānavalīḍhavīryaḥ kastasya dūrastha ihārthasāraḥ

4.17

yaḥ puṇyarāśirjagatāṃ samagrastāvatpramāṇairdaśabhirjinasya /
nivṛttimāgacchati romakūpa ekaika ekaikasujātaromā

4.18

śatena bhūyo guṇitena tena puṇyena romāspadasaṃśritena /
bhavatyanuvyañjanamekameva śeṣāṇi tasya prabhavanti kāye

4.19

tāvadguṇādeva ca puṇyarāśestasmād anuvyañjanasaṃpraviṣṭāt /
pratyekaśastasya jinatvaśaṃsi nirvartate lakṣaṇacitrakarma

4.20

sallakṣaṇotpattinimittabhūtāt sahasrasaṃkhyāguṇitācca puṇyāt /
nirvartate tasya manojñavarṇā saṃpūrṇacandrasphuṭakāntirūrṇā

4.21

ūrṇābhinirvṛttikarmaṃ ca puṇyaṃ śatapramāṇairguṇitaṃ sahasraiḥ /
karoti tasyānavalokanīyaṃ chattarābhamuṣṇīṣalalāmaśīrṣam

4.22

ayaṃ mayā puṇyanidhiḥ parārthaṃ saṃceya ityuttamabodhicitte /
vīryonmukhe kena mukhena tasmiṃllayapravṛttirlabhatāṃ praveśam

4.23

sarve 'pi sattvā yadi lokadhātau pratyekabuddhaiḥ sadṛśā bhaveyuḥ /
jñānena tebhyo 'bhyadhikaprabhāvaḥ kṣāntistha eko 'pi hi bodhisattvaḥ

4.24

tathaiva ca kṣāntibalasthitebhyo viśeṣaṃ āyātyavivartanīyaḥ /
aśrāntavīryaḥ kuśalaprayoge yallaukike caiva taduttare ca

4.25

tebhyaḥ puṇaścādhika eva dūraṃ ya ekajātipratibaddhabodhiḥ /
ka eva vādo dṛḍhavīryavatsu ye bodhimūle prathamaṃ niṣaṇṇāḥ

4.26

tādṛgvidhajñānaviśuddhipūrṇaḥ syād yadyaśeṣena ca lokadhātuḥ /
yāyāt kalāṃ so 'pi na bodhimūle sthitasya mārātikṛtāntyajāteḥ

4.27

tādṛgvidhajñānaviśuddhacittāḥ syuryadyaśeṣena ca sarvalokāḥ /
balapradeśasya muneratulyāḥ kalāpradeśairapi te samagrāḥ

4.28

ityadbhutajñānasamudramekaḥ kṛpātmako nistarituṃ prayāti /
avyāhatājñaḥ paracittacāre prajñāvabhāsaṃ ca nabho viśālam

4.29

sarveṣu sattveṣu ca tasya mātrā samānahārdā karuṇābhyudeti /
saṃbuddhadharmāśca tato 'vaśeṣāstasyādbhutāḥ saṃprabhavantyaśeṣāḥ

4.30

ebhiḥ samādānaguṇairupetaḥ śuddhaśravaiḥ pelavasattvasattvaiḥ /
aṣṭābhiraṅgairiva tattvamārgo vīryaprakarṣādadhikaṃ vibhāti

4.31

vīryaṃ tridhā yaḥ kuśalaprayogastasmācca vākkāyamanoviśeṣāḥ /
prasthānaviṣṭhānasamāhitasya vīryaprakarṣasya manomayasya

4.32

yo bodhicittapraṇayaḥ samaśca kṛpā ca nairātmagatau kṣamā ca /
caturvikalpo janasaṃgrahaśca sarveṣu dharmeṣvanavagrahaśca

4.33

saṃsārapaṅke yadakhinnatā ca traidhātukasyaiva ca nopalabdhiḥ /
sarvasvadānaṃ na ca tena mānaḥ samagraśikṣasya na śikṣayā ca

4.34

parāpakārairavikāri dhairyaṃ cittasya cātyantamavikṣatiryā /
ārambhadārḍhayaṃ kuśalakriyāsu prītirvivekaikarasā ca citte

4.35

caturvidhadhyānasamāpanaṃ ca cittasya nidhyaptiranātmataśca /
atṛptatā ca śrutavistareṇa nyāyapraveśastadavekṣaṇācca

4.36

yā deśanā caiva yathāśrutānāṃ jñānaṃ ca dharmānabhilāpyatāyām /
pañcasvabhijñāsu ca yatprabhutvam abhyāsamātrā ca taduttarāyām

4.37

yadṛddhipādeṣvabhinirhṛtatvaṃ paṭvī na cāyāsamayī kriyā ca /
samyakprahāṇeṣu ca yaḥ prayogaḥ śubhāśubhādeva ca yā vimuktiḥ

4.38

yatkauśalaṃ cendriyanirṇayeṣu nirindriyān paśyati yacca dharmān /
mārgasya saṃbhāravimārgaṇaṃ ca na cāsya kiṃ cid gamanaṃ kutaścit

4.39

ityevamādyaṃ pṛthucitravīryaṃ prasthānaviṣṭhānaviśeṣacitram /
asyākṣayatvapratipūraṇārthaṃ prasthānakarmaiva viśeṣahetuḥ

4.40

nimittakarmasvapi na pravartate vitiṣṭhate jñānamaye ca karmaṇi /
kṛpāguṇādyan na jahāti saṃskṛtaṃ na coruvīryo 'pi patatyasaṃskṛte

4.41

apūrvadharmaśrutiralparogatā durāsadetvaṃ śrutadharmadhāraṇam /
amānuṣebhyo 'pi parigrahodayaḥ samādhigotrapratilambha eva ca

4.42

vrajantyavandhyā yadaharniśaṃ kriyā guṇairna hāniṃ yadutpaiti mauśalīm /
vivṛddha evotpalavacca yadguṇairmanuṣyadharmādadhikaprayojanaiḥ

4.43

yaśo viśālam ca sukhaṃ sukhodayaṃ vinītakārpaṇyamanastvamuttamam /
guṇāśca teṣāmiha dṛṣṭadhārmikā bhavanti vīryāditi ko 'tra vismayaḥ

4.44

trailokyapūjyamamitoruguṇaṃ saṃbuddhabhāvamapi yānti yadā /
vīryavyāpāśrayadṛḍhāḥ puruṣā na syād ataḥ ka iva vīryaparaḥ

Original text: Pāramitāsamāsa · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc