Language

ENहिગુ
Scripture Library

Parameshvara Samhita · Chapter 21

21.1

// śrīḥ //
ekoviṃśā'yoyaḥ
śāṇḍilyaḥ ---
mune! hiraṇyagarbhādau viśeṣo vakṣyate'dhunā/
hemagarbhavidhānaṃ tu prathamaṃ kathyate mayā

21.2

sanakaḥ ---
yadyadatrocyate karma tulābhāre'pi noditam/
sādhāraṇaṃ bhavettattat sarveṣāmapi kramaṇām

21.3

tulābhārādikānāṃ tu vibhavādyānuguṇyataḥ/
prāgvanmaṇṭapanirmāṇaṃ pīṭhādiparikalpanam

21.4

pratiṣṭhoditamārgeṇa kuryādvā maṇṭapādikam/
yadvāṣṭasaptaṣaṭ‌pañcacatustrikaravistṛtam

21.5

triṃśadaṅagulamānaṃ tu golakaikaikahānitaḥ/
unnataṃ madhyapīṭhaṃ syāt tattatkṣetrānusārataḥ

21.6

caturhastaṃ samārabhya ṣaṭ‌ṣaṭ‌golakahānitaḥ/
vistṛtaṃ pārśvayoḥ pīṭhadvitayaṃ parikalpayet

21.7

viṃśatyaṃgulamānācca dvidvikāṃgulahānitaḥ/
tadunnatiryathā sā'ntye sārdhahaste daśāṃgulā

21.8

dvayoktamānādardhaṃ vā bhavet sarvatra connatiḥ/
pīṭhānāmantarāḻaṃ tu kalpayet karasaṃmitam

21.9

karārdhaṃ vardhayedvāpi bhavedyāvaccatuṣkaram/
antarāḻaṃ bhavettāvadyathā vā nātisaṅkaṭam

21.10

yathoditeṣu māneṣu yathābhimatamānataḥ/
kuryāt kuṇḍagaṇaṃ cāpi lakṣaṇenopalakṣitam

21.11

āsthānamaṇṭapādye tu yathaitat kalpayettadā/
madhyapīṭhoditaṃ karma tatrade(dde)vāsane bhavet

21.12

tadudak dakṣayoḥ pīṭhadvayamuktapramāṇataḥ/
prākdikkuṇḍasya vai prācyāṃ pīṭhaṃ kuryāt smaṃ śubham

21.13

saptaṣaṭpañcahastaṃ vā catustridvikaraṃ tu vā/
ekahastocchritaṃ vā'pi tadardhocchritameva vā

21.14

tasyopariṣṭāt kartavyaṃ hemagarbhaniveśanam/
tulābhāroditaṃ karma pīṭhoparyathavā caret

21.15

yadvā kuṃbhādiyajanaṃ adhivāsanakarma ca/
maṇṭape kalpayitvā, tatprapāyāṃ vā samācaret

21.16

hemagarbhaniveśaṃ tu prapāyāṃ vā samācaret/
kuṃbhayāgādikaṃ rūpaṃ karturicchānurūpataḥ

21.17

tulābhārādike'nyasmin dinepyevaṃ samācaret/
tataḥ kuryācca sauvarṇamekāṃgulaghanaṃ dṛḍham

21.18

adhaḥ pātraṃ cordhvapātraṃ yathāsaṅgatayostayoḥ/
sukhāsanaṃ syānnṛpatervistṛtaṃ kalpayettathā

21.19

adhaḥ pātraṃ suvarṇaānāṃ sahasreṇa palena vā/
yadvā niṣkasahasreṇa, tadardhenordhvapātrakam

21.20

evaṃ pātradvayaṃ kuryāt sarvālaṅkārasaṃyutam/
vibhave sarvapātrāṇi kuryāddhemamayāni ca

21.21

adhivāsadinoktaṃ tu tulābhāravadācaret/
pātradvayasyodak pīṭhe hyadhivāsaṃ samācaret

21.22

tataḥ karmadinoktaṃ tu prāgvat kṛtvā krameṇa tu/
indradikkalpite pīṭhe bhārairdvādaśabhirmune!

21.23

śālīnāṃ viṣṭaraṃ kṛtvā tabūrdhve taṇḍulān nyaset/
tadardhamānāṃstasyordhve tadardhāṃstu tilān nyaset

21.24

śālibhiḥ samabhārān vā taṇḍulāṃśca tilān nyaset/
adhivāsepyevameva bhavedvittānusārataḥ

21.25

evameva bhavedvāpi tulābhārādikarmaṇi/
mārgaṃ vā vyāghrajaṃ carma śālyāderantarāntarā

21.26

vinyasennavavastraṃ vā vibhave tritayaṃ tu vā/
anyacca maṅgaḻaṃ kuryādvastraveṣṭanapūrvakam

21.27

adhaḥ pātraṃ tadūrdhve tu nyaset prāgadhivāsitam/
muhūrte śobhane prāpte gṛhītvā bhūpatiṃ guruḥ

21.28

susnātaṃ bhūṣitaṃ prāgvadvastramālyādibhūṣaṇaiḥ/
mahārghairvividhaiścāpi khaḍ‌gakheṭakavarjitam

21.29

prāgvattatvopasaṃhāraṃ kṛtvā jīvāvaśeṣitam/
saṅkhatūryaninādādyaiḥ sahacātra niveśayet

21.30

adhasthe prāṅ‌mukhaṃ yadvā vinyaset pratyagānanam/
varmaṇā vinyasedūrdhve hyūrdhvapātramadhomukham

21.31

tadaṇḍāntaḥ samāsīne tasmiṃstasyāgrato guruḥ/
upaviśyāsane prāgvat tatvotpattiṃ samācaret

21.32

aṇḍājjātaṃ tu taṃ smṛtvā tatastasmāttu bhūpatim/
snānapīṭhe samāveśya maṅgaḻadravyavāsitaiḥ

21.33

navabhiḥ pañcabhirvāpi kuṃbhairudakapūritaiḥ/
vastrādiveṣṭitaiḥ kuryādabhūpaterabhiṣecanam

21.34

kalpayet prokṣaṇaṃ vā'pi ṛtvigbhiḥ saha deśikaḥ/
kṛtvā tatastaṃ khācāntaṃ bhūṣaṇādivibhūṣitam

21.35

praṇāmaṃ kārayed‌bhūyo bhūyo bhagavato vibhoḥ/
jātakarmādisaṃskāraṃ jātārthaṃ juhuyāt kramāt

21.36

tilairājyaiśca bahubhiḥ sarvasaṃpūraṇāya ca/
sarvadoṣavināśāya tataḥ pūrṇāṃ ca pātayet

21.37

bhūṣaṇāni ca te pātre nṛpo dadyāddharervibhoḥ/
dānāt phalaṃ ca pūrvoktaṃ vibhorāyatane sadā

21.38

svayaṃvyaktādike kuryāttulābhārādi karma ca/
tadā'pi bhūpasya phalaṃ bhaveddānoditaṃ kramāt

21.39

anukalpe tadardhaṃ tu dadyādbhagavato vibhoḥ/
ardhaṃ dadyādbāhnaṇemyo tulābhāre tathaiva ca

21.40

tulābhārāhvayaṃ karma hemagarbhābhidhaṃ ca yat/
etad‌dvayaṃ tu mukhyaṃ syāt sarveṣāmapi karmaṇām

21.41

krameṇa vakṣyamāṇānāṃ tilaparvatapūrvakam/
anyattu sakalaṃ karma tulābhāravadācaret

21.42

hemaniṣkasahasraṃ vai dadyādvai gurudakṣiṇām/
tadardhaṃ śataniṣkaṃ vā tadardhaṃ vā yathāvasu

21.43

daśaniṣkaṃ tadardhaṃ vā tadardhaṃ vā'tha dakṣiṇām/
ācāryāya pradadyādvai na kadācidadakṣiṇam

21.44

tulābhārādikaṃ karma sarveṣāmapi ṛtvijām/
dakṣiṇā tu tadardhā syāt tadardhā paricāriṇām

21.45

anyeṣāṃ tu yathāśakti, tato'nyasmiṃstu vāsare/
kuṃbhamaṇḍalakuṇḍasthavibhoḥ kuryādvisarjanam

21.46

viśeṣārcanasaṃyuktaṃ tato'nyasmindine tu vā/
evaṃ sarvatra vai kuryādvisarjanavidhiṃ dvija!

iti śrīpāñcarātre pārameśvarasaṃhitāyāṃ kriyākāṇḍe prāyaścittahiraṇyagarbhavidhirnāma ekaviṃśodhyāyaḥ/
******************

Original text: parameśvarasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc