Parameshvara Samhita · Chapter 21
// śrīḥ //
ekoviṃśā'yoyaḥ
śāṇḍilyaḥ ---
mune! hiraṇyagarbhādau viśeṣo vakṣyate'dhunā/
hemagarbhavidhānaṃ tu prathamaṃ kathyate mayā
sanakaḥ ---
yadyadatrocyate karma tulābhāre'pi noditam/
sādhāraṇaṃ bhavettattat sarveṣāmapi kramaṇām
tulābhārādikānāṃ tu vibhavādyānuguṇyataḥ/
prāgvanmaṇṭapanirmāṇaṃ pīṭhādiparikalpanam
pratiṣṭhoditamārgeṇa kuryādvā maṇṭapādikam/
yadvāṣṭasaptaṣaṭpañcacatustrikaravistṛtam
triṃśadaṅagulamānaṃ tu golakaikaikahānitaḥ/
unnataṃ madhyapīṭhaṃ syāt tattatkṣetrānusārataḥ
caturhastaṃ samārabhya ṣaṭṣaṭgolakahānitaḥ/
vistṛtaṃ pārśvayoḥ pīṭhadvitayaṃ parikalpayet
viṃśatyaṃgulamānācca dvidvikāṃgulahānitaḥ/
tadunnatiryathā sā'ntye sārdhahaste daśāṃgulā
dvayoktamānādardhaṃ vā bhavet sarvatra connatiḥ/
pīṭhānāmantarāḻaṃ tu kalpayet karasaṃmitam
karārdhaṃ vardhayedvāpi bhavedyāvaccatuṣkaram/
antarāḻaṃ bhavettāvadyathā vā nātisaṅkaṭam
yathoditeṣu māneṣu yathābhimatamānataḥ/
kuryāt kuṇḍagaṇaṃ cāpi lakṣaṇenopalakṣitam
āsthānamaṇṭapādye tu yathaitat kalpayettadā/
madhyapīṭhoditaṃ karma tatrade(dde)vāsane bhavet
tadudak dakṣayoḥ pīṭhadvayamuktapramāṇataḥ/
prākdikkuṇḍasya vai prācyāṃ pīṭhaṃ kuryāt smaṃ śubham
saptaṣaṭpañcahastaṃ vā catustridvikaraṃ tu vā/
ekahastocchritaṃ vā'pi tadardhocchritameva vā
tasyopariṣṭāt kartavyaṃ hemagarbhaniveśanam/
tulābhāroditaṃ karma pīṭhoparyathavā caret
yadvā kuṃbhādiyajanaṃ adhivāsanakarma ca/
maṇṭape kalpayitvā, tatprapāyāṃ vā samācaret
hemagarbhaniveśaṃ tu prapāyāṃ vā samācaret/
kuṃbhayāgādikaṃ rūpaṃ karturicchānurūpataḥ
tulābhārādike'nyasmin dinepyevaṃ samācaret/
tataḥ kuryācca sauvarṇamekāṃgulaghanaṃ dṛḍham
adhaḥ pātraṃ cordhvapātraṃ yathāsaṅgatayostayoḥ/
sukhāsanaṃ syānnṛpatervistṛtaṃ kalpayettathā
adhaḥ pātraṃ suvarṇaānāṃ sahasreṇa palena vā/
yadvā niṣkasahasreṇa, tadardhenordhvapātrakam
evaṃ pātradvayaṃ kuryāt sarvālaṅkārasaṃyutam/
vibhave sarvapātrāṇi kuryāddhemamayāni ca
adhivāsadinoktaṃ tu tulābhāravadācaret/
pātradvayasyodak pīṭhe hyadhivāsaṃ samācaret
tataḥ karmadinoktaṃ tu prāgvat kṛtvā krameṇa tu/
indradikkalpite pīṭhe bhārairdvādaśabhirmune!
śālīnāṃ viṣṭaraṃ kṛtvā tabūrdhve taṇḍulān nyaset/
tadardhamānāṃstasyordhve tadardhāṃstu tilān nyaset
śālibhiḥ samabhārān vā taṇḍulāṃśca tilān nyaset/
adhivāsepyevameva bhavedvittānusārataḥ
evameva bhavedvāpi tulābhārādikarmaṇi/
mārgaṃ vā vyāghrajaṃ carma śālyāderantarāntarā
vinyasennavavastraṃ vā vibhave tritayaṃ tu vā/
anyacca maṅgaḻaṃ kuryādvastraveṣṭanapūrvakam
adhaḥ pātraṃ tadūrdhve tu nyaset prāgadhivāsitam/
muhūrte śobhane prāpte gṛhītvā bhūpatiṃ guruḥ
susnātaṃ bhūṣitaṃ prāgvadvastramālyādibhūṣaṇaiḥ/
mahārghairvividhaiścāpi khaḍgakheṭakavarjitam
prāgvattatvopasaṃhāraṃ kṛtvā jīvāvaśeṣitam/
saṅkhatūryaninādādyaiḥ sahacātra niveśayet
adhasthe prāṅmukhaṃ yadvā vinyaset pratyagānanam/
varmaṇā vinyasedūrdhve hyūrdhvapātramadhomukham
tadaṇḍāntaḥ samāsīne tasmiṃstasyāgrato guruḥ/
upaviśyāsane prāgvat tatvotpattiṃ samācaret
aṇḍājjātaṃ tu taṃ smṛtvā tatastasmāttu bhūpatim/
snānapīṭhe samāveśya maṅgaḻadravyavāsitaiḥ
navabhiḥ pañcabhirvāpi kuṃbhairudakapūritaiḥ/
vastrādiveṣṭitaiḥ kuryādabhūpaterabhiṣecanam
kalpayet prokṣaṇaṃ vā'pi ṛtvigbhiḥ saha deśikaḥ/
kṛtvā tatastaṃ khācāntaṃ bhūṣaṇādivibhūṣitam
praṇāmaṃ kārayedbhūyo bhūyo bhagavato vibhoḥ/
jātakarmādisaṃskāraṃ jātārthaṃ juhuyāt kramāt
tilairājyaiśca bahubhiḥ sarvasaṃpūraṇāya ca/
sarvadoṣavināśāya tataḥ pūrṇāṃ ca pātayet
bhūṣaṇāni ca te pātre nṛpo dadyāddharervibhoḥ/
dānāt phalaṃ ca pūrvoktaṃ vibhorāyatane sadā
svayaṃvyaktādike kuryāttulābhārādi karma ca/
tadā'pi bhūpasya phalaṃ bhaveddānoditaṃ kramāt
anukalpe tadardhaṃ tu dadyādbhagavato vibhoḥ/
ardhaṃ dadyādbāhnaṇemyo tulābhāre tathaiva ca
tulābhārāhvayaṃ karma hemagarbhābhidhaṃ ca yat/
etaddvayaṃ tu mukhyaṃ syāt sarveṣāmapi karmaṇām
krameṇa vakṣyamāṇānāṃ tilaparvatapūrvakam/
anyattu sakalaṃ karma tulābhāravadācaret
hemaniṣkasahasraṃ vai dadyādvai gurudakṣiṇām/
tadardhaṃ śataniṣkaṃ vā tadardhaṃ vā yathāvasu
daśaniṣkaṃ tadardhaṃ vā tadardhaṃ vā'tha dakṣiṇām/
ācāryāya pradadyādvai na kadācidadakṣiṇam
tulābhārādikaṃ karma sarveṣāmapi ṛtvijām/
dakṣiṇā tu tadardhā syāt tadardhā paricāriṇām
anyeṣāṃ tu yathāśakti, tato'nyasmiṃstu vāsare/
kuṃbhamaṇḍalakuṇḍasthavibhoḥ kuryādvisarjanam
viśeṣārcanasaṃyuktaṃ tato'nyasmindine tu vā/
evaṃ sarvatra vai kuryādvisarjanavidhiṃ dvija!
iti śrīpāñcarātre pārameśvarasaṃhitāyāṃ kriyākāṇḍe prāyaścittahiraṇyagarbhavidhirnāma ekaviṃśodhyāyaḥ/
******************
Original text: parameśvarasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0