Parameshvara Samhita · Chapter 20
// śrīḥ //
viṃśo'dhyāyaḥ
sanakaḥ ---
tulāpuruṣadānādi mama saṃsūcitaṃ purā/
bhūbhujāṃ tadvidhānaṃ me vistareṇa mune! vada
śāṇḍilyaḥ ---
śrṛṇu samyak pravaṣyāmi dvija! sarvāghanāśanam/
tulāpuruṣadānādyaṃ sarvakāmaphalapradam
prajāpālanaśīlasya satvaniṣṭhasya bhūbhujaḥ/
kadācit karmalopena devakopo'bhijāyate
tathaiva rāṣṭrasaṃkṣobhaḥ prajāpīḍā ca vardhate/
tathā varṇāśramācārairdeśaḥ syāt kaluṣīkṛtaḥ
vedavaidikadharmāśca cyavante kālaviplavaiḥ/
bādhyate pratibhūpālairuparyupari bhūpatiḥ
śūnyo janapado bhūyāt prajā nasyanti tatkṣaṇāt/
svadoṣajanitaṃ kaṣṭamiti buddhyā mahīpatiḥ
sapurodhāḥ sahāmātyaḥ saprajāpadamādarāt/
pañcarātravidhānajñaṃ sarvabhūtahite ratam
alolupaṃ cāpyakrodhaṃ ṛjuṃ bhāgavataṃ dvijam/
karmadvayavidhānajñaṃ deśikendraṃ samāśrayet
purāvṛttaṃ tu sakalaṃ svāparādhanimittajam/
sarvaṃ nivedya gurave yathāvṛttaṃ mahīpatiḥ
rakṣa rakṣeti caraṇau praṇamya samudīrayan/
so'pi tadvacanaṃ śrutvā sarvānugrahakārakaḥ
vittamāhṛtya nṛpaternyāyadharmasamāhṛtam/
pravartate'tha tat karma ṛtvigbhiḥ pañcarātrikaiḥ
traividyairapi tatkarmakuśalairbhagavatparaiḥ/
caitrādiṣu ca māseṣu viṣuve cāyanadvaye
vyatīpāte ca janmarkṣe candrasūryoparāgayoḥ/
śravaṇe vāsave'śvinyāṃ kṛttikāsvathavā mune!
rohiṇyāṃ saumyanakṣatre punarvasvorviśeṣataḥ/
puṣye vā hastanakṣatre uttarāsu tathaiva ca
citrāyāṃ ca tathā svātau maitre mūle tathaiva ca/
duḥsvapne gṛhapīḍāyāṃ mahotpāteṣu satsvapi
vyādhite ca tathārāṣṭre kuryāt kartuśca sammate/
etannimittamuddiśya kartavyaṃ cettadaiva tu
prārabhettadyathā doṣaviplavo nābhijāyate/
svayaṃvyaktādike sthāne viṣṇoḥ sarvaguṇānvite
yathābhimatadigvaktre purastādbhagavadgṛhe/
trivargaṃ maṇṭapaṃ kuryāccaturaśraṃ samantataḥ
saptaviṃśatkaraṃ kṣetraṃ saptadhā saṃvibhajya ca/
hastocchrāyāṃ mahāvediṃ sarvālaṅkāramaṇḍitām
dikṣu cārohaṇairyuktāṃ tribhirmadhya prakalpayet/
tadūrdhve madhyato dikṣu pārthivaṃ pīṭhapañcakam
tālonnataṃ trihastaṃ ca tristhānayajanāya ca/
bhūpateradhivāsārthaṃ svarṇāderapi vastunaḥ
tulāyāḥ khaḍgamukhyasya bhūṣaṇānāṃ ca vāsasām/
maṇḍalaṃ madhyeme pīṭhe, prāksthaṃ cakrābjasannibh
kuṇḍaṃ dakṣiṇadikpīṭhaṃ nṛpajāgaraṇāspadam/
pratyaksthe kuṃbhayāgaṃ tu, saumyasthai svarṇasañcayaḥ
tulādīnāṃ ca saṃskāraḥ kāryasteṣāṃ ca bāhyataḥ/
hastamātraṃ parityajya dikkuṇḍāni prakalpayet
caturaśraṃ ca cakrābhaṃ śaṅkhābhaṃ cāmbujākṛti/
vidikṣu vahnyādīśāntaṃ śrṛgu kuṇḍagaṇaṃ kramāt
yonyākāraṃ trikoṇaṃ ca vasvaśrārddhendulakṣaṇe/
pīṭhordhve kalpanīyāni cakrādyairaṅkitāni ca
parito'pi triyaṃśena caturdvārasamanvitam/
koṇeṣu ca subhityāḍhyaṃ mukhabhadravirājitam
vividhārohaṇairyuktaṃ sarvālaṅkāramaṇḍitam/
purobhāge prapā kāryā mānādyāgālayopamā
madhyato raṅgasaṃyuktā paścimāśāṃ visṛjya ca/
prāk dakṣiṇottarāśāsu dvibhaktyā prāvṛtā dṛḍhā
mahotsave pratiṣṭhāyāṃ pavitrārohaṇādiṣu/
purā yathoktaṃ bahudhā teṣvekasmin prakalpite
maṇṭape vā prakurvīta tulārohādikaṃ dvayam/
purastādevamāpādya maṇṭapaṃ pūrvatomukham
paścādārohaṇatulā vidheyā vidhicoditā/
ekāṅgulaghane tulye khuvṛtte hastanirmite
dhaṭe hemādinā kārye prodyadarkasamaprabhe/
paridhāvaṅgulaṃ tyaktvā valayairdikṣu kīlite
tulādaṇḍasamāyāme śrṛṅkhalāpāśayojite/
kāḻāyasamayaṃ daṇḍaṃ kāryaṃ hastatrayāyatam
tritālanāhaṃ madhye tu dvitālaṃ pārśvayordvayoḥ/
tālamātraṃ parityajya kālāyasamayaṃ calam
bālacandrasamākāravaktrādaṃṣṭrādvayaṃ dvayoḥ/
śrṛṅkhalāpāśayogārthaṃ kṛtvā, madhye tadūrdhvataḥ
tīkṣṇāgrāṃ sthāpayejjihvāmacalāṃ ṣoḍaśāṅgulamām/
śaṃsantīṃ sāmpavaiṣamye, tadūrdhve toraṇaṃ calam
aṣṭādaśāṅgulāyāmaṃ viśrāntaṃ pārsvayordvayoḥ/
balākāvadanaṃ, vaktraṃ yojayettoraṇopari
tulāmevaṃ samāpādya lakṣaṇenopalakṣitām/
prasiddhayajñadārūtthau sāravantau ṛjū dṛḍhau
dvihastapariṇāhau ca hastaiḥ ṣaḍbhiḥ samucchritau/
mūlataścaturaśrābhau madhyatoṣṭāśra lakṣitau
ūrdhvato vartulākārau śilpiśreṣṭhena nirmitau/
caturaśrasya kuṇḍasya prācyāṃ dvārasya cāntare
dakṣiṇottarayoḥ sthāpyau dvihastenāntarīkṛtau/
hastaiḥ pañcabhirucchrāye nikhātau hastamānataḥ
samānajātivṛkṣotthaṃ yojayeduttaraṃ tayoḥ/
staṃbhāgratulyavistāraṃ tāvanmānonnataṃ dṛḍham
maṅgaḻairaṣṭabirjuṣṭaṃ pārśvayośca śriyānvitam/
madhyatastadadhastācca kīlayedvalayaṃ dṛḍham
tulāvalambanārthaṃ ca tāmrajaṃ vā'yasaṃ tu vā/
kāryātha tāḍanīyaṣṭirāyāmāt ṣoḍaśāṅgulā
prakoṣṭhapariṇāhā ca lauhī vā sāradārujā/
yāgopakaraṇānyatra homopakaraṇānyapi
sruksruvādīni sarvāṇi kuṃbhāśca karakādayaḥ/
tathāṣṭamaṅgaḻādīni śaktyā hemādijāni vā
aṅkurānarpayitvā'tha prāgukte'nyatame dine/
pālikādiṣu pātreṣu maṅgaḻārthaṃ prayogavit
saṃbhārāṇi ca sarvāṇi sambhartavyāni sādaram/
maṇṭapālaṃkriyārthaṃ ca tristhānayajanāya ca
candanādīni gandhāni patrapuṣpaphalāni ca/
sitādivarṇayuktāni vāsāṃsi vividhāni ca
sarvakuṇḍeṣu homārthaṃ samidhāṃ saptakaṃ bahu/
dikkuṇḍeṣu ca hotavyāḥ siddhārthīḥ kāmyakarmaṇām
palāśakhadirāśvatthodumbaraprabhavā api/
vidikṣu pippalaplakṣavaṭakāśmaryajātayaḥ
samidhaḥ sarvakuṇḍeṣu pālāśyastadalābhataḥ/
hemarājatatāmrotthāḥ kalaśā mṛṇmayāstu vā
śālipūrvāṇi dhānyāni bījāni ca viśeṣataḥ/
dadhikṣīrājyakuṃbhāni ṣaḍvidhāni rasānyapi
taṇḍulāni viśuddhāni pākayogyānyanukṣaṇam/
karmaṇyānyupadaṃśāni pākapātrāṇyanekaśaḥ
niveśanārthasthālīkāḥ pātrāṇyarghyādikasya ca/
pradīpadhūpapātrāṇi suguṇānyadbhutāni ca
pādyapratigrahādīni yāgopakaraṇāni ca/
guggulvagarupūrvāṇi dhūpadravyāṇi yānyapi
snānakuṃbhopayogyāni yāni sarvauṣadhāni ca/
dānarthaṃ brāhnāṇādīnāṃ dhanadhānyāmbarāṇi ca
bhūṣaṇāni mahārhāṇi deśikendrasya ṛtvijām/
hemādi dakṣiṇaārthaṃ ca saṃbhartavyā yathābalam
yāgālayamalaṃkuryāt pavitrārohaṇe yathā/
vitānairdhvajikābhiśca tuhgairyavanikāpaṭaiḥ
kṣaumairnānāvidhairvastrairghaṇṭācāmaradarpaṇaiḥ/
vyālambidarbhamālābhiḥ kadaḻīpanasādibhiḥ
sugandhapuṣpamālābhiḥ sauvarṇairmañjarīgaṇaiḥ/
saphalaiḥ kadaḻīpūganāḻikerādibhūruhaiḥ
pradīpaiḥ prakaraiḥ puṣpaiḥ sitādyairvarṇakairapi/
toraṇairdvārakuṃbhaiśca savatsaiḥ surabhīgaṇaiḥ
maṇḍitaiḥ khalu śrṛhgādau kṣaumasragbhūṣaṇādibhiḥ/
evamādyairalaṃkṛtya yathāśobhaṃ tu maṇṭapam
tṛtīye vāsare pūrve karmāhāddivasakṣaye/
ṛtvigbhirdeśikendrastu kṛtasandhyāvidhikramaḥ
praviśya maṇṭapaṃ prāgvat puṇyāhoktipurassaram/
arcanaṃ vāsudevasya sahomaṃ prāk samāpya ca
yāgālayaṃ tu sarvatra gavyairabhyukṣya pañcabhiḥ/
dravyāṇi yāgayogyāni tattatsthāne niyojayet
prabhātāyāṃ tu śarvarayāṃ pūrvāhne dehaśuddhaye/
uptaromanakhaśmaśrurbhūpatirniyataḥ śuciḥ
dhautadantaśca susnātaḥ pariśuddhāmbarāvṛtaḥ/
sitālepanapuṣpādyairañcitaḥ saṃsmaran harim
upoṣito ghṛtaṃ prāśya brāhnaṇairvedapāragaiḥ/
pārāyaṇamṛcāṃ śrṛṇvannāsīta sapurohitaḥ
niśāmukhe pravṛtte tu ṛtvigbirdeśikottamaḥ/
praviśedyāgasadanaṃ kṛtvā dvārsthārcanaṃ sudhīḥ
tristhānasthaṃ jagannāthaṃ yajeddīkṣāvidheḥ samam/
puṇyāhaṃ pūrvamuccārya ṛtvigbhiḥ kuṃbhamudvahan
kuṃbhamaṇḍalayoḥ pūjāṃ vistareṇa samāpya ca/
svakuṇḍe havanaṃ kuryāt samidbhiḥ saptabhiḥ purā
śāntihomaṃ tataḥ paścānmadhukṣīrādibhiḥ kramāt/
pratyekaṃ śatasaṅkhyaṃ ca pūrṇāntaṃ mūlamuccaran
svamārgeṇa tu saṃskṛtya guruḥ kuṇḍagaṇaṃ tataḥ/
teṣu prabhavayogena homārthaṃ dikṣu yojayet
caturo vāsudevādināmnā ekāyanān dvijān/
taiḥ svaśākhoditairmantraiḥ hotavyaṃ tu krameṇa tu
ṛgādyāṃścaturo vedān vidikkuṇḍeṣu vinyaset/
mantrairarcitaliṅgaistu svaśākhotthaisca pāvanaiḥ
homaṃ kuryādyathāyogaṃ puṃsūktenaiva vā dvija!/
bhūḥ svāheti bhuvaḥ svāhā, svaḥ svāheti tathaiva ca
bhūrbhuvassuvaḥsvāheti mantrairvā vahnidkkramāt/
bhūḥ puruṣāya svāhā, bhuvaḥ puruṣāya svāhā
svaḥ puruṣāya svāhā, bhūrbhuvassvaḥ puruṣāya svāhā/
etaiścaturbhirmantrairvā juhuyāddikkrameṇa tu
sāstrāṇāṃ lokapālānāṃ kumudādigaṇasya ca/
aṣṭānāṃ mahgaḻānāṃ ca prāgvat syāt sthāpanādikam
pālāśādisamidbhedāścarubhedāśca pūrvavat/
pratikuṇḍaṃ ca kuṃbhānāṃ sthāpanādyaṃ tu pūrvavat
caturṇāṃ ṛṅnayādīnāṃ tathā caikāntināmapi/
niveśanādikaṃ kāryaṃ puroditavidhānataḥ
evaṃ krameṇa saṃpādya tadante bhūpatiṃ guruḥ/
prāśayet pañcagavyaṃ tu kuśodakasamanvitam
bhagavatpādatoyaṃ ca sarvapāpaharaṃ śubham/
bhakṣayeccaruśeṣaṃ tu koṣṭhasaṃśodhanāya ca
kṛtvā dakṣiṇapīṭhe tu śālibhāraistu viṣṭaram/
navasaṅkhyaistadūrdhve tu mārgaṃ carma tu vinyaset
vyāghrajaṃ vā tadūrdhve tu darbhānāstīrya sākṣatān/
prāgagrānudagagrān vā tasminnāropya bhūpatim
pūrṇodakuṃbhāṃścaturaḥ prāgvadvastrādibhūṣitān/
caturdikṣvapi saṃsthāpya teṣvarcyā mūrtayaḥ kramāt
caturvidhāni cānnāni tāsāṃ dadyāt krameṇa tu/
tato homaśca kartavyaḥ kuṇḍeṣu prākkrameṇa tu
tato būpasya purataḥ upaviśyāsane guruḥ/
taddehasthitatatvānāṃ śuddhiṃ kuryādvidhānataḥ
prāk teṣāṃ vilayaṃ kṛtvā tataḥ sṛṣṭiṃ samācaret/
kuryāt kautukabandhaṃ ca prāgvattasyāpi cātmanaḥ
svarṇasañcayamāhṛtya tintriṇīmiśravāriṇā/
nirmalīkṛtya saṃprokṣya vīryamantreṇa tatpunaḥ
udak dik saṃsthite pīṭhe śālibhāraistribhiḥ kṛte/
pīṭhe niveśyādhivāsya vāsolaṅkārapūrvakam
anyacca sarvaṃ saṃsthāpya varmaṇā cāvakuṇṭhayet/
tataścakrābjamālikhya tvanyadvā maṇḍalaṃ śubham
ratnajairdhātujairvāpi varṇakaiḥ paripūrayet/
gītanṛttādikaiḥ stotraiḥ śaṅkhavādyādinisvanaiḥ
maṅgaḻairvividhaiścānyairjāgareṇa nayenniśām/
divyādyāyatane kāryaṃ viśeṣayajanaṃ vibhoḥ
tataḥ karmadine brāhne muhūrte deśikaḥ svayam/
kṛtvā snānādikaṃ sarvaṃ nityakarmavidhānataḥ
tato yajedviśeṣeṇa kuṃbhasthaṃ jagatīpatim/
maṇḍalasthaṃ krameṇaiva vividhairbhogasañcayaiḥ
aupacārikasāṃsparśahṛdayaṅgamasaṃjñitaiḥ/
paramānnādikaistatra prabūtairannasañcayaiḥ
evamiṣṭvā tato'gnisthaṃ vibhuṃ santarpayet kramāt/
samitsaptakapūrvaistu mūlena saghṛtaistilaiḥ
sahasramāhutīnāṃ tu śataṃ vā'pi samācaret/
sarvavighnavināśārthamastreṇāpi tathācaret
ṛtvijaśca svakuṇḍeṣu juhuyuḥ pūrvavat kramāt/
patitāsu ca pūrṇāsu sarvakuṇḍeṣu vai kramāt
saṃsnāpya mūlamantreṇa, puṃsūktena tathaiva ca/
suprakṣāḻitapāṇyaṃghriṃ svācāntaṃ paribhūṣitam
niśādhivāsitaiḥ sarvairvastramālyānulepanaiḥ/
sarvairābharaṇaiścaiva mahārghairvividhairapi
khaṅgakheṭakahastaṃ ca samādāya guruḥ svayam/
muhūrte śobhane prāpte pāṇinā pṛthivīpatim
puṇyāhaṃ vācayitvā tu sarvamaṅgaḻasaṃyutam/
kalaśasthaladikkuṃbhasarvakuṇḍeṣu saṃsthitam
vibhuṃ pradakṣiṇīkṛtya kārayitvā namaskriyām/
brāhnaṇāgryānanujñāpya tulāṃ nītvā pradakṣiṇam
tasyāḥ paścimadiksaṃsthe bhūyaḥ prāgānanaṃ dhaṭe/
āropayenmūlamantraṃ sāṅgamāvartayan guruḥ
divyān balādikān mantrān tathā sūktaṃ tu pauruṣam/
prākpātre bhūpatisamaṃ nikṣipet svarṇasañcayam
niśādhivāsitaṃ tveṣa tulābhāraḥ samo bhavet/
evaṃ vā'pi tulābhāre prāk dhaṭe vinyasennṛpam
pratyaṅmukhaṃ paścime tu nikṣipet svarṇasañcayam/
śataniṣkādhikaḥ śreṣṭho, madhyamo'rdhādhiko bhavet
śatapādādhikaḥ sa syāttulābhāraḥ kaniṣṭhakaḥ/
tatkāle ṛṅbhayādyāśca catvāro dikṣu saṃsthitāḥ
svaśākhāḥ samadhīyīran, vidiśāsu ca saṃsthitāḥ/
sadbrahnajñā adhīrayan śākhāḥ paramapāvanāḥ
śaṅkhakāhaḻabheryādivādyāni vividhāni ca/
vādayeyuḥ samantācca tattadvādyaviśāradāḥ
gītaṃ tu vividhaṃ kuryuḥ gītaśāstraviśāradāḥ/
vividhāni ca nṛttāni kuryuśca parito diśaḥ
anyacca maṅgaḻaṃ yadyata tattat sarvaṃ tu kārayet/
tatastu sarvakuṇḍeṣu śāntihomaṃ ca kārayet
tilairājyaiśca bahubhiḥ śatamaṣṭottaraṃ kramāt/
bhūpatirmanasā dhyāyet bhagavantaṃ janārdanam
ekanāḍīṃ tadardhaṃ vā āsīta nṛpatirdhaṭe/
tato'varuhya vai tasmāt praṇameddaṇḍavaddharim
tatastu bhūṣaṇairvastrairbhūṣayedbhūpatirgurum/
suvarṇadakṣiṇāṃ dadyācchataniṣkāṃ tu tatsamām
ṛtvigbhyastu tadardhaṃ vā ye cānye tatra karmaṇi/
niyojitāstu sāhāyye tebhyaḥ karmānurūpataḥ / 120 //
dravyāṇi dadyānnṛpatirvastrāṇi vividhāni ca/
suvarṇasañcayāṃstāṃśca bhūṣaṇāni ca bhūpatiḥ
svayaṃ vyaktādike sthāne dadyādbhagavato vibhoḥ/
dānāt phalaviśeṣaṃ tu samākarṇaya sāṃpratam
svayaṃ vyakte vibhoḥ sthāne yo dadyādbhūpatirhareḥ/
sarvapāpavinirmuktaḥ sarvāmayaviyojitaḥ
sarvasaṃpatsamṛddhaśca sarvadeśādhipo bhavet/
bhuṅkte ca vividhān bhogāniha loke paratra ca
koṭikoṭiguṇaṃ dānaṃ tathaiva ca phalaṃ bhavet/
dānaṃ yaddivyāyatane tadanantaguṇaṃ bhavet
ārṣe ca saiddhāyatane dānaṃ lakṣaguṇaṃ bhavet/
sadviprakalpite dānaṃ sahasraguṇitaṃ bhavet
satkṣatrakalpite sthāne dānaṃ śataguṇaṃ bhavet/
sadvaiśyakalpite sthāne tadardhaguṇitaṃ bhavet
sacchūdrakalpite dattaṃ dviṣaṭkaguṇitaṃ bhavet/
ananyaśaraṇairvarṇaiḥ sthāne tu parikalpite
dānaṃ daśaguṇaṃ proktaṃ varṇairvyāmiśrayājibhiḥ/
nirmitāyatane dattaṃ tat pañcaguṇitaṃ bhavet
dāne mukhyavidhiḥ proktastvanukalpamataḥ śrṛṇu/
tatra ye śrotriyāḥ prāptā vaighṇavā brāhnaṇottamāḥ
suvarṇasañcayādyaṃ ca tebhyo dadyādyathākramam/
yāgopakaraṇaṃ sarvamācāryāya pradāpayet
yaḥ kuryādbhūpatiḥ kaścit anyo vā dhanavān sakṛt/
tulābhārāhvayaṃ karma sarvapāpaiḥ pramucyate
rogairanabibhūtaśca bhaviṣyati na saṃśayaḥ/
yaḥ kuryānniyamenaiva karmaitat prativatsaram
tasya puṇyaphalāvāptiṃ kaḥ śaknotyabhivarṇitum/
tatkāle bhagavadyāgaṃ catuḥsthānārcanānvitam
divyādyāyatane samyak kārayet pṛthivīpatiḥ/
tadanyasmin dine vipra! snāpayet puruṣottamam
sahasrakalaśaiḥ samyak puroditavidhānataḥ/
yadvānyasnapanenaiva tattatkālocitena vai
catusaḥthānārcanaṃ tatra viśeṣāt kārayennṛpaḥ/
mahāhavirnivedyaṃ ca viśeṣeṇaiva kārayet
tatrāpi deśikādibhyo dadyādvai dakṣiṇāṃ kramāt/
dīnāndhakṛpaṇānāthān bālavṛddhakṛśāturān
bhojayecca vidhānena dravyādīnyapi dāpayet/
vividhāni ca bījāni śālyādīnyapi dāpayet
bandīkṛtāṃśca visṛjet kārāgṛhaniveśitān/
eṣa te kathito vipra! tulābhāravidhiḥ kramāt
hiraṇyagarbhādyanyeṣvapyevameva samācaret/
evaṃ kuryāttulābhāraṃ yaḥ sakṛdbahuśo'pi vā
sarvapāpavimokṣastu tasya syānnātra saṃśayaḥ/
yo vā bhagavato'rthe tu mātāpitrorgurostu vā
svaprāṇāṃstyajatāṃ bhaktyā viprādīnāṃ mahāmate/
nimittī tu bhavettasya tulābhārādikena ca
bahuśo'nuṣṭhitenaiva samyageva tu karmaṇā/
anyairvā vihitairvipra! prāyaścittaiḥ suduṣkaraiḥ
brahnahatyo'tthadoṣasya śuddhirbhavati vā na vā/
prāṇatyāgaḥ kṛtastena viṣvarṇthe yanmahātmanā
tasmānna niṣkṛtirvipra! bhavettasya nimittinaḥ/
brāhnaṇāḥ kṣatriyā vaiśyā viṣṇvarthe maudgalāstu vā
parityajeyuḥ svaprāṇān bhagavadbhaktisaṃyutāḥ/
bhṛgvādibhirupāyaistu pañcabhirvā viṣādikaiḥ
anyaisteṣāṃ bhavet sadyau vājapeyādijaṃ phalam/
sakāmasya tu niṣkāmaḥ prāpnuyāt paramāṃ gatim
mahātmanastu tān viddhi viṣṇvarthe tyaktajīvitān/
ātmahatyotthadoṣaiste na lipyante kadācana
ātmahatyotthadoṣāḥ syuranyeṣāṃ sarvadā dvija!/
evaṃ bhagavadarthe tu prāṇatyāge kṛtādaraḥ
yamuddiśya tyajet prāṇān taṃ vidyādbrahnaghātakam/
mukhyavipre mṛte tasya taddoṣaḥ syāccaturguṇaḥ
kṣatriye brahnahatyotthadoṣastu triguṇo bhavet/
nimittinaḥ sa doṣaḥ syāddviguṇaḥ saṃsthite viśi
nimittine mṛte śūdre doṣa ekaguṇo bhavet/
evaṃ doṣavivṛddhistu bhavedvipre nimittini
nimittini kṣatriyādāvekaikaguṇavardhanāt/
bhavet pūrvoktadoṣastu atārthe nāsti saṃśayaḥ
evaṃ mṛte vipramātre doṣa ukto nimittinaḥ/
mukhyadoṣaḥ pañcaguṇo brahnacāriṇi saṃsthite
gṛhasthe yajvani mṛte sa doṣaḥ ṣaḍguṇo bhavet/
vānaprasthe mṛte mukhyadoṣaḥ saptaguṇo bhavet
sannyāsāśramaniṣṭhe tu saṃsthite tu nimittinaḥ/
syānmukhyadoṣo'ṣṭaguṇa evaṃ tu kathito mune!
nimittino doṣavṛddhiḥ viṣṇvarthe maraṇe sati/
evaṃ nimittabhūtānāṃ dvijādīnāṃ na niṣkṛtiḥ
tatra yat brāhnaṇairuktaṃ vivekanirataissadā/
sarvaśāstrārthatatvajñaiḥ tat kuryādavicārataḥ
anyathā tu mahān doṣo bhaveddeśādhipasya tu/
iti śrīpāñcarātre pārameśvarasaṃhitāyāṃ kriyākāṇḍe prāyaścittatulābhāravidhirnāma viṃśodhyāyaḥ/
*************
Original text: parameśvarasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0