Language

ENहिગુ
Scripture Library

Parameshvara Samhita · Chapter 20

20.1

// śrīḥ //
viṃśo'dhyāyaḥ
sanakaḥ ---
tulāpuruṣadānādi mama saṃsūcitaṃ purā/
bhūbhujāṃ tadvidhānaṃ me vistareṇa mune! vada

20.2

śāṇḍilyaḥ ---
śrṛṇu samyak pravaṣyāmi dvija! sarvāghanāśanam/
tulāpuruṣadānādyaṃ sarvakāmaphalapradam

20.3

prajāpālanaśīlasya satvaniṣṭhasya bhūbhujaḥ/
kadācit karmalopena devakopo'bhijāyate

20.4

tathaiva rāṣṭrasaṃkṣobhaḥ prajāpīḍā ca vardhate/
tathā varṇāśramācārairdeśaḥ syāt kaluṣīkṛtaḥ

20.5

vedavaidikadharmāśca cyavante kālaviplavaiḥ/
bādhyate pratibhūpālairuparyupari bhūpatiḥ

20.6

śūnyo janapado bhūyāt prajā nasyanti tatkṣaṇāt/
svadoṣajanitaṃ kaṣṭamiti buddhyā mahīpatiḥ

20.7

sapurodhāḥ sahāmātyaḥ saprajāpadamādarāt/
pañcarātravidhānajñaṃ sarvabhūtahite ratam

20.8

alolupaṃ cāpyakrodhaṃ ṛjuṃ bhāgavataṃ dvijam/
karmadvayavidhānajñaṃ deśikendraṃ samāśrayet

20.9

purāvṛttaṃ tu sakalaṃ svāparādhanimittajam/
sarvaṃ nivedya gurave yathāvṛttaṃ mahīpatiḥ

20.10

rakṣa rakṣeti caraṇau praṇamya samudīrayan/
so'pi tadvacanaṃ śrutvā sarvānugrahakārakaḥ

20.11

vittamāhṛtya nṛpaternyāyadharmasamāhṛtam/
pravartate'tha tat karma ṛtvigbhiḥ pañcarātrikaiḥ

20.12

traividyairapi tatkarmakuśalairbhagavatparaiḥ/
caitrādiṣu ca māseṣu viṣuve cāyanadvaye

20.13

vyatīpāte ca janmarkṣe candrasūryoparāgayoḥ/
śravaṇe vāsave'śvinyāṃ kṛttikāsvathavā mune!

20.14

rohiṇyāṃ saumyanakṣatre punarvasvorviśeṣataḥ/
puṣye vā hastanakṣatre uttarāsu tathaiva ca

20.15

citrāyāṃ ca tathā svātau maitre mūle tathaiva ca/
duḥsvapne gṛhapīḍāyāṃ mahotpāteṣu satsvapi

20.16

vyādhite ca tathārāṣṭre kuryāt kartuśca sammate/
etannimittamuddiśya kartavyaṃ cettadaiva tu

20.17

prārabhettadyathā doṣaviplavo nābhijāyate/
svayaṃvyaktādike sthāne viṣṇoḥ sarvaguṇānvite

20.18

yathābhimatadigvaktre purastādbhagavad‌gṛhe/
trivargaṃ maṇṭapaṃ kuryāccaturaśraṃ samantataḥ

20.19

saptaviṃśatkaraṃ kṣetraṃ saptadhā saṃvibhajya ca/
hastocchrāyāṃ mahāvediṃ sarvālaṅkāramaṇḍitām

20.20

dikṣu cārohaṇairyuktāṃ tribhirmadhya prakalpayet/
tadūrdhve madhyato dikṣu pārthivaṃ pīṭhapañcakam

20.21

tālonnataṃ trihastaṃ ca tristhānayajanāya ca/
bhūpateradhivāsārthaṃ svarṇāderapi vastunaḥ

20.22

tulāyāḥ khaḍgamukhyasya bhūṣaṇānāṃ ca vāsasām/
maṇḍalaṃ madhyeme pīṭhe, prāksthaṃ cakrābjasannibh

20.23

kuṇḍaṃ dakṣiṇadikpīṭhaṃ nṛpajāgaraṇāspadam/
pratyaksthe kuṃbhayāgaṃ tu, saumyasthai svarṇasañcayaḥ

20.24

tulādīnāṃ ca saṃskāraḥ kāryasteṣāṃ ca bāhyataḥ/
hastamātraṃ parityajya dikkuṇḍāni prakalpayet

20.25

caturaśraṃ ca cakrābhaṃ śaṅkhābhaṃ cāmbujākṛti/
vidikṣu vahnyādīśāntaṃ śrṛgu kuṇḍagaṇaṃ kramāt

20.26

yonyākāraṃ trikoṇaṃ ca vasvaśrārddhendulakṣaṇe/
pīṭhordhve kalpanīyāni cakrādyairaṅkitāni ca

20.27

parito'pi triyaṃśena caturdvārasamanvitam/
koṇeṣu ca subhityāḍhyaṃ mukhabhadravirājitam

20.28

vividhārohaṇairyuktaṃ sarvālaṅkāramaṇḍitam/
purobhāge prapā kāryā mānādyāgālayopamā

20.29

madhyato raṅgasaṃyuktā paścimāśāṃ visṛjya ca/
prāk dakṣiṇottarāśāsu dvibhaktyā prāvṛtā dṛḍhā

20.30

mahotsave pratiṣṭhāyāṃ pavitrārohaṇādiṣu/
purā yathoktaṃ bahudhā teṣvekasmin prakalpite

20.31

maṇṭape vā prakurvīta tulārohādikaṃ dvayam/
purastādevamāpādya maṇṭapaṃ pūrvatomukham

20.32

paścādārohaṇatulā vidheyā vidhicoditā/
ekāṅgulaghane tulye khuvṛtte hastanirmite

20.33

dhaṭe hemādinā kārye prodyadarkasamaprabhe/
paridhāvaṅ‌gulaṃ tyaktvā valayairdikṣu kīlite

20.34

tulādaṇḍasamāyāme śrṛṅkhalāpāśayojite/
kāḻāyasamayaṃ daṇḍaṃ kāryaṃ hastatrayāyatam

20.35

tritālanāhaṃ madhye tu dvitālaṃ pārśvayordvayoḥ/
tālamātraṃ parityajya kālāyasamayaṃ calam

20.36

bālacandrasamākāravaktrādaṃṣṭrādvayaṃ dvayoḥ/
śrṛṅkhalāpāśayogārthaṃ kṛtvā, madhye tadūrdhvataḥ

20.37

tīkṣṇāgrāṃ sthāpayejjihvāmacalāṃ ṣoḍaśāṅ‌gulamām/
śaṃsantīṃ sāmpavaiṣamye, tadūrdhve toraṇaṃ calam

20.38

aṣṭādaśāṅ‌gulāyāmaṃ viśrāntaṃ pārsvayordvayoḥ/
balākāvadanaṃ, vaktraṃ yojayettoraṇopari

20.39

tulāmevaṃ samāpādya lakṣaṇenopalakṣitām/
prasiddhayajñadārūtthau sāravantau ṛjū dṛḍhau

20.40

dvihastapariṇāhau ca hastaiḥ ṣaḍ‌bhiḥ samucchritau/
mūlataścaturaśrābhau madhyatoṣṭāśra lakṣitau

20.41

ūrdhvato vartulākārau śilpiśreṣṭhena nirmitau/
caturaśrasya kuṇḍasya prācyāṃ dvārasya cāntare

20.42

dakṣiṇottarayoḥ sthāpyau dvihastenāntarīkṛtau/
hastaiḥ pañcabhirucchrāye nikhātau hastamānataḥ

20.43

samānajātivṛkṣotthaṃ yojayeduttaraṃ tayoḥ/
staṃbhāgratulyavistāraṃ tāvanmānonnataṃ dṛḍham

20.44

maṅgaḻairaṣṭabirjuṣṭaṃ pārśvayośca śriyānvitam/
madhyatastadadhastācca kīlayedvalayaṃ dṛḍham

20.45

tulāvalambanārthaṃ ca tāmrajaṃ vā'yasaṃ tu vā/
kāryātha tāḍanīyaṣṭirāyāmāt ṣoḍaśāṅ‌gulā

20.46

prakoṣṭhapariṇāhā ca lauhī vā sāradārujā/
yāgopakaraṇānyatra homopakaraṇānyapi

20.47

sruksruvādīni sarvāṇi kuṃbhāśca karakādayaḥ/
tathāṣṭamaṅgaḻādīni śaktyā hemādijāni vā

20.48

aṅkurānarpayitvā'tha prāgukte'nyatame dine/
pālikādiṣu pātreṣu maṅgaḻārthaṃ prayogavit

20.49

saṃbhārāṇi ca sarvāṇi sambhartavyāni sādaram/
maṇṭapālaṃkriyārthaṃ ca tristhānayajanāya ca

20.50

candanādīni gandhāni patrapuṣpaphalāni ca/
sitādivarṇayuktāni vāsāṃsi vividhāni ca

20.51

sarvakuṇḍeṣu homārthaṃ samidhāṃ saptakaṃ bahu/
dikkuṇḍeṣu ca hotavyāḥ siddhārthīḥ kāmyakarmaṇām

20.52

palāśakhadirāśvatthodumbaraprabhavā api/
vidikṣu pippalaplakṣavaṭakāśmaryajātayaḥ

20.53

samidhaḥ sarvakuṇḍeṣu pālāśyastadalābhataḥ/
hemarājatatāmrotthāḥ kalaśā mṛṇmayāstu vā

20.54

śālipūrvāṇi dhānyāni bījāni ca viśeṣataḥ/
dadhikṣīrājyakuṃbhāni ṣaḍvidhāni rasānyapi

20.55

taṇḍulāni viśuddhāni pākayogyānyanukṣaṇam/
karmaṇyānyupadaṃśāni pākapātrāṇyanekaśaḥ

20.56

niveśanārthasthālīkāḥ pātrāṇyarghyādikasya ca/
pradīpadhūpapātrāṇi suguṇānyadbhutāni ca

20.57

pādyapratigrahādīni yāgopakaraṇāni ca/
guggulvagarupūrvāṇi dhūpadravyāṇi yānyapi

20.58

snānakuṃbhopayogyāni yāni sarvauṣadhāni ca/
dānarthaṃ brāhnāṇādīnāṃ dhanadhānyāmbarāṇi ca

20.59

bhūṣaṇāni mahārhāṇi deśikendrasya ṛtvijām/
hemādi dakṣiṇaārthaṃ ca saṃbhartavyā yathābalam

20.60

yāgālayamalaṃkuryāt pavitrārohaṇe yathā/
vitānairdhvajikābhiśca tuhgairyavanikāpaṭaiḥ

20.61

kṣaumairnānāvidhairvastrairghaṇṭācāmaradarpaṇaiḥ/
vyālambidarbhamālābhiḥ kadaḻīpanasādibhiḥ

20.62

sugandhapuṣpamālābhiḥ sauvarṇairmañjarīgaṇaiḥ/
saphalaiḥ kadaḻīpūganāḻikerādibhūruhaiḥ

20.63

pradīpaiḥ prakaraiḥ puṣpaiḥ sitādyairvarṇakairapi/
toraṇairdvārakuṃbhaiśca savatsaiḥ surabhīgaṇaiḥ

20.64

maṇḍitaiḥ khalu śrṛhgādau kṣaumasragbhūṣaṇādibhiḥ/
evamādyairalaṃkṛtya yathāśobhaṃ tu maṇṭapam

20.65

tṛtīye vāsare pūrve karmāhāddivasakṣaye/
ṛtvigbhirdeśikendrastu kṛtasandhyāvidhikramaḥ

20.66

praviśya maṇṭapaṃ prāgvat puṇyāhoktipurassaram/
arcanaṃ vāsudevasya sahomaṃ prāk samāpya ca

20.67

yāgālayaṃ tu sarvatra gavyairabhyukṣya pañcabhiḥ/
dravyāṇi yāgayogyāni tattatsthāne niyojayet

20.68

prabhātāyāṃ tu śarvarayāṃ pūrvāhne dehaśuddhaye/
uptaromanakhaśmaśrurbhūpatirniyataḥ śuciḥ

20.69

dhautadantaśca susnātaḥ pariśuddhāmbarāvṛtaḥ/
sitālepanapuṣpādyairañcitaḥ saṃsmaran harim

20.70

upoṣito ghṛtaṃ prāśya brāhnaṇairvedapāragaiḥ/
pārāyaṇamṛcāṃ śrṛṇvannāsīta sapurohitaḥ

20.71

niśāmukhe pravṛtte tu ṛtvigbirdeśikottamaḥ/
praviśedyāgasadanaṃ kṛtvā dvārsthārcanaṃ sudhīḥ

20.72

tristhānasthaṃ jagannāthaṃ yajeddīkṣāvidheḥ samam/
puṇyāhaṃ pūrvamuccārya ṛtvigbhiḥ kuṃbhamudvahan

20.73

kuṃbhamaṇḍalayoḥ pūjāṃ vistareṇa samāpya ca/
svakuṇḍe havanaṃ kuryāt samidbhiḥ saptabhiḥ purā

20.74

śāntihomaṃ tataḥ paścānmadhukṣīrādibhiḥ kramāt/
pratyekaṃ śatasaṅkhyaṃ ca pūrṇāntaṃ mūlamuccaran

20.75

svamārgeṇa tu saṃskṛtya guruḥ kuṇḍagaṇaṃ tataḥ/
teṣu prabhavayogena homārthaṃ dikṣu yojayet

20.76

caturo vāsudevādināmnā ekāyanān dvijān/
taiḥ svaśākhoditairmantraiḥ hotavyaṃ tu krameṇa tu

20.77

ṛgādyāṃścaturo vedān vidikkuṇḍeṣu vinyaset/
mantrairarcitaliṅgaistu svaśākhotthaisca pāvanaiḥ

20.78

homaṃ kuryādyathāyogaṃ puṃsūktenaiva vā dvija!/
bhūḥ svāheti bhuvaḥ svāhā, svaḥ svāheti tathaiva ca

20.79

bhūrbhuvassuvaḥsvāheti mantrairvā vahnidkkramāt/
bhūḥ puruṣāya svāhā, bhuvaḥ puruṣāya svāhā

20.80

svaḥ puruṣāya svāhā, bhūrbhuvassvaḥ puruṣāya svāhā/
etaiścaturbhirmantrairvā juhuyāddikkrameṇa tu

20.81

sāstrāṇāṃ lokapālānāṃ kumudādigaṇasya ca/
aṣṭānāṃ mahgaḻānāṃ ca prāgvat syāt sthāpanādikam

20.82

pālāśādisamidbhedāścarubhedāśca pūrvavat/
pratikuṇḍaṃ ca kuṃbhānāṃ sthāpanādyaṃ tu pūrvavat

20.83

caturṇāṃ ṛṅnayādīnāṃ tathā caikāntināmapi/
niveśanādikaṃ kāryaṃ puroditavidhānataḥ

20.84

evaṃ krameṇa saṃpādya tadante bhūpatiṃ guruḥ/
prāśayet pañcagavyaṃ tu kuśodakasamanvitam

20.85

bhagavatpādatoyaṃ ca sarvapāpaharaṃ śubham/
bhakṣayeccaruśeṣaṃ tu koṣṭhasaṃśodhanāya ca

20.86

kṛtvā dakṣiṇapīṭhe tu śālibhāraistu viṣṭaram/
navasaṅkhyaistadūrdhve tu mārgaṃ carma tu vinyaset

20.87

vyāghrajaṃ vā tadūrdhve tu darbhānāstīrya sākṣatān/
prāgagrānudagagrān vā tasminnāropya bhūpatim

20.88

pūrṇodakuṃbhāṃścaturaḥ prāgvadvastrādibhūṣitān/
caturdikṣvapi saṃsthāpya teṣvarcyā mūrtayaḥ kramāt

20.89

caturvidhāni cānnāni tāsāṃ dadyāt krameṇa tu/
tato homaśca kartavyaḥ kuṇḍeṣu prākkrameṇa tu

20.90

tato būpasya purataḥ upaviśyāsane guruḥ/
taddehasthitatatvānāṃ śuddhiṃ kuryādvidhānataḥ

20.91

prāk teṣāṃ vilayaṃ kṛtvā tataḥ sṛṣṭiṃ samācaret/
kuryāt kautukabandhaṃ ca prāgvattasyāpi cātmanaḥ

20.92

svarṇasañcayamāhṛtya tintriṇīmiśravāriṇā/
nirmalīkṛtya saṃprokṣya vīryamantreṇa tatpunaḥ

20.93

udak dik saṃsthite pīṭhe śālibhāraistribhiḥ kṛte/
pīṭhe niveśyādhivāsya vāsolaṅkārapūrvakam

20.94

anyacca sarvaṃ saṃsthāpya varmaṇā cāvakuṇṭhayet/
tataścakrābjamālikhya tvanyadvā maṇḍalaṃ śubham

20.95

ratnajairdhātujairvāpi varṇakaiḥ paripūrayet/
gītanṛttādikaiḥ stotraiḥ śaṅkhavādyādinisvanaiḥ

20.96

maṅgaḻairvividhaiścānyairjāgareṇa nayenniśām/
divyādyāyatane kāryaṃ viśeṣayajanaṃ vibhoḥ

20.97

tataḥ karmadine brāhne muhūrte deśikaḥ svayam/
kṛtvā snānādikaṃ sarvaṃ nityakarmavidhānataḥ

20.98

tato yajedviśeṣeṇa kuṃbhasthaṃ jagatīpatim/
maṇḍalasthaṃ krameṇaiva vividhairbhogasañcayaiḥ

20.99

aupacārikasāṃsparśahṛdayaṅgamasaṃjñitaiḥ/
paramānnādikaistatra prabūtairannasañcayaiḥ

20.100

evamiṣṭvā tato'gnisthaṃ vibhuṃ santarpayet kramāt/
samitsaptakapūrvaistu mūlena saghṛtaistilaiḥ

20.101

sahasramāhutīnāṃ tu śataṃ vā'pi samācaret/
sarvavighnavināśārthamastreṇāpi tathācaret

20.102

ṛtvijaśca svakuṇḍeṣu juhuyuḥ pūrvavat kramāt/
patitāsu ca pūrṇāsu sarvakuṇḍeṣu vai kramāt

20.103

saṃsnāpya mūlamantreṇa, puṃsūktena tathaiva ca/
suprakṣāḻitapāṇyaṃghriṃ svācāntaṃ paribhūṣitam

20.104

niśādhivāsitaiḥ sarvairvastramālyānulepanaiḥ/
sarvairābharaṇaiścaiva mahārghairvividhairapi

20.105

khaṅgakheṭakahastaṃ ca samādāya guruḥ svayam/
muhūrte śobhane prāpte pāṇinā pṛthivīpatim

20.106

puṇyāhaṃ vācayitvā tu sarvamaṅgaḻasaṃyutam/
kalaśasthaladikkuṃbhasarvakuṇḍeṣu saṃsthitam

20.107

vibhuṃ pradakṣiṇīkṛtya kārayitvā namaskriyām/
brāhnaṇāgryānanujñāpya tulāṃ nītvā pradakṣiṇam

20.108

tasyāḥ paścimadiksaṃsthe bhūyaḥ prāgānanaṃ dhaṭe/
āropayenmūlamantraṃ sāṅgamāvartayan guruḥ

20.109

divyān balādikān mantrān tathā sūktaṃ tu pauruṣam/
prākpātre bhūpatisamaṃ nikṣipet svarṇasañcayam

20.110

niśādhivāsitaṃ tveṣa tulābhāraḥ samo bhavet/
evaṃ vā'pi tulābhāre prāk dhaṭe vinyasennṛpam

20.111

pratyaṅ‌mukhaṃ paścime tu nikṣipet svarṇasañcayam/
śataniṣkādhikaḥ śreṣṭho, madhyamo'rdhādhiko bhavet

20.112

śatapādādhikaḥ sa syāttulābhāraḥ kaniṣṭhakaḥ/
tatkāle ṛṅbhayādyāśca catvāro dikṣu saṃsthitāḥ

20.113

svaśākhāḥ samadhīyīran, vidiśāsu ca saṃsthitāḥ/
sadbrahnajñā adhīrayan śākhāḥ paramapāvanāḥ

20.114

śaṅkhakāhaḻabheryādivādyāni vividhāni ca/
vādayeyuḥ samantācca tattadvādyaviśāradāḥ

20.115

gītaṃ tu vividhaṃ kuryuḥ gītaśāstraviśāradāḥ/
vividhāni ca nṛttāni kuryuśca parito diśaḥ

20.116

anyacca maṅgaḻaṃ yadyata tattat sarvaṃ tu kārayet/
tatastu sarvakuṇḍeṣu śāntihomaṃ ca kārayet

20.117

tilairājyaiśca bahubhiḥ śatamaṣṭottaraṃ kramāt/
bhūpatirmanasā dhyāyet bhagavantaṃ janārdanam

20.118

ekanāḍīṃ tadardhaṃ vā āsīta nṛpatirdhaṭe/
tato'varuhya vai tasmāt praṇameddaṇḍavaddharim

20.119

tatastu bhūṣaṇairvastrairbhūṣayedbhūpatirgurum/
suvarṇadakṣiṇāṃ dadyācchataniṣkāṃ tu tatsamām

20.121

ṛtvigbhyastu tadardhaṃ vā ye cānye tatra karmaṇi/
niyojitāstu sāhāyye tebhyaḥ karmānurūpataḥ / 120 //
dravyāṇi dadyānnṛpatirvastrāṇi vividhāni ca/
suvarṇasañcayāṃstāṃśca bhūṣaṇāni ca bhūpatiḥ

20.122

svayaṃ vyaktādike sthāne dadyādbhagavato vibhoḥ/
dānāt phalaviśeṣaṃ tu samākarṇaya sāṃpratam

20.123

svayaṃ vyakte vibhoḥ sthāne yo dadyād‌bhūpatirhareḥ/
sarvapāpavinirmuktaḥ sarvāmayaviyojitaḥ

20.124

sarvasaṃpatsamṛddhaśca sarvadeśādhipo bhavet/
bhuṅ‌kte ca vividhān bhogāniha loke paratra ca

20.125

koṭikoṭiguṇaṃ dānaṃ tathaiva ca phalaṃ bhavet/
dānaṃ yaddivyāyatane tadanantaguṇaṃ bhavet

20.126

ārṣe ca said‌dhāyatane dānaṃ lakṣaguṇaṃ bhavet/
sadviprakalpite dānaṃ sahasraguṇitaṃ bhavet

20.127

satkṣatrakalpite sthāne dānaṃ śataguṇaṃ bhavet/
sadvaiśyakalpite sthāne tadardhaguṇitaṃ bhavet

20.128

sacchūdrakalpite dattaṃ dviṣaṭ‌kaguṇitaṃ bhavet/
ananyaśaraṇairvarṇaiḥ sthāne tu parikalpite

20.129

dānaṃ daśaguṇaṃ proktaṃ varṇairvyāmiśrayājibhiḥ/
nirmitāyatane dattaṃ tat pañcaguṇitaṃ bhavet

20.130

dāne mukhyavidhiḥ proktastvanukalpamataḥ śrṛṇu/
tatra ye śrotriyāḥ prāptā vaighṇavā brāhnaṇottamāḥ

20.131

suvarṇasañcayādyaṃ ca tebhyo dadyādyathākramam/
yāgopakaraṇaṃ sarvamācāryāya pradāpayet

20.132

yaḥ kuryād‌bhūpatiḥ kaścit anyo vā dhanavān sakṛt/
tulābhārāhvayaṃ karma sarvapāpaiḥ pramucyate

20.133

rogairanabibhūtaśca bhaviṣyati na saṃśayaḥ/
yaḥ kuryānniyamenaiva karmaitat prativatsaram

20.134

tasya puṇyaphalāvāptiṃ kaḥ śaknotyabhivarṇitum/
tatkāle bhagavadyāgaṃ catuḥsthānārcanānvitam

20.135

divyādyāyatane samyak kārayet pṛthivīpatiḥ/
tadanyasmin dine vipra! snāpayet puruṣottamam

20.136

sahasrakalaśaiḥ samyak puroditavidhānataḥ/
yadvānyasnapanenaiva tattatkālocitena vai

20.137

catusaḥthānārcanaṃ tatra viśeṣāt kārayennṛpaḥ/
mahāhavirnivedyaṃ ca viśeṣeṇaiva kārayet

20.138

tatrāpi deśikādibhyo dadyādvai dakṣiṇāṃ kramāt/
dīnāndhakṛpaṇānāthān bālavṛddhakṛśāturān

20.139

bhojayecca vidhānena dravyādīnyapi dāpayet/
vividhāni ca bījāni śālyādīnyapi dāpayet

20.140

bandīkṛtāṃśca visṛjet kārāgṛhaniveśitān/
eṣa te kathito vipra! tulābhāravidhiḥ kramāt

20.141

hiraṇyagarbhādyanyeṣvapyevameva samācaret/
evaṃ kuryāttulābhāraṃ yaḥ sakṛdbahuśo'pi vā

20.142

sarvapāpavimokṣastu tasya syānnātra saṃśayaḥ/
yo vā bhagavato'rthe tu mātāpitrorgurostu vā

20.143

svaprāṇāṃstyajatāṃ bhaktyā viprādīnāṃ mahāmate/
nimittī tu bhavettasya tulābhārādikena ca

20.144

bahuśo'nuṣṭhitenaiva samyageva tu karmaṇā/
anyairvā vihitairvipra! prāyaścittaiḥ suduṣkaraiḥ

20.145

brahnahatyo'tthadoṣasya śuddhirbhavati vā na vā/
prāṇatyāgaḥ kṛtastena viṣvarṇthe yanmahātmanā

20.146

tasmānna niṣkṛtirvipra! bhavettasya nimittinaḥ/
brāhnaṇāḥ kṣatriyā vaiśyā viṣṇvarthe maudgalāstu vā

20.147

parityajeyuḥ svaprāṇān bhagavadbhaktisaṃyutāḥ/
bhṛgvādibhirupāyaistu pañcabhirvā viṣādikaiḥ

20.148

anyaisteṣāṃ bhavet sadyau vājapeyādijaṃ phalam/
sakāmasya tu niṣkāmaḥ prāpnuyāt paramāṃ gatim

20.149

mahātmanastu tān viddhi viṣṇvarthe tyaktajīvitān/
ātmahatyotthadoṣaiste na lipyante kadācana

20.150

ātmahatyotthadoṣāḥ syuranyeṣāṃ sarvadā dvija!/
evaṃ bhagavadarthe tu prāṇatyāge kṛtādaraḥ

20.151

yamuddiśya tyajet prāṇān taṃ vidyādbrahnaghātakam/
mukhyavipre mṛte tasya taddoṣaḥ syāccaturguṇaḥ

20.152

kṣatriye brahnahatyotthadoṣastu triguṇo bhavet/
nimittinaḥ sa doṣaḥ syād‌dviguṇaḥ saṃsthite viśi

20.153

nimittine mṛte śūdre doṣa ekaguṇo bhavet/
evaṃ doṣavivṛddhistu bhavedvipre nimittini

20.154

nimittini kṣatriyādāvekaikaguṇavardhanāt/
bhavet pūrvoktadoṣastu atārthe nāsti saṃśayaḥ

20.155

evaṃ mṛte vipramātre doṣa ukto nimittinaḥ/
mukhyadoṣaḥ pañcaguṇo brahnacāriṇi saṃsthite

20.156

gṛhasthe yajvani mṛte sa doṣaḥ ṣaḍ‌guṇo bhavet/
vānaprasthe mṛte mukhyadoṣaḥ saptaguṇo bhavet

20.157

sannyāsāśramaniṣṭhe tu saṃsthite tu nimittinaḥ/
syānmukhyadoṣo'ṣṭaguṇa evaṃ tu kathito mune!

20.158

nimittino doṣavṛddhiḥ viṣṇvarthe maraṇe sati/
evaṃ nimittabhūtānāṃ dvijādīnāṃ na niṣkṛtiḥ

20.159

tatra yat brāhnaṇairuktaṃ vivekanirataissadā/
sarvaśāstrārthatatvajñaiḥ tat kuryādavicārataḥ

anyathā tu mahān doṣo bhaveddeśādhipasya tu/
iti śrīpāñcarātre pārameśvarasaṃhitāyāṃ kriyākāṇḍe prāyaścittatulābhāravidhirnāma viṃśodhyāyaḥ/
*************

Original text: parameśvarasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc