Language

ENहिગુ
Scripture Library

Parameshvara Samhita · Chapter 12

12.1

// śrīḥ //
dvādaśo'dhyāyaḥ
sanakaḥ ---
jāte hyākasmike lope sadvyāpārasya nityaśaḥ/
snānādiyoganiṣṭhasya tathā naimittikasya ca

12.2

vatsarotsavaniṣṭhasya vividhasya mahāmate!/
kṛcchracāndrāyaṇādīnāṃ sadvṛttānāṃ tathaiva ca

12.3

caturṇāmāśramasthānāṃ varṇānāṃ ca striyastathā/
śreṣṭhamadhyamavittānāṃ nyū(ja)nānāmapi tatvataḥ

12.4

bhaktānāṃ puṇḍarīkākṣe śraddhāsaṃyamasevinām/
yāvajjīvāvadhiṃ kālaṃ tatpūjākṛtacetasām

12.5

sākṣāttanmantraniṣṭhānāṃ yathāvanmunipuṅgava!/
pātatrāṇamupāyaṃ tu śrotumicchāmi sāmpratam

12.6

kṛtena yena bhaktānāṃ jāyate kṛtakṛtyatā/
śāṇḍilyaḥ ---
vakṣye samyaṅ‌mahābuddhe! sāramud‌dhṛtya sarvataḥ

12.7

sarvalokahitārthāya sāvadhānena cetasā/
lopa(bha)buddhiṃ vinā yasya bhogānāmapyasaṃbhavaḥ

12.8

sāmarthyena vinā yasya kṛcchrādīnāṃ varicyutiḥ/
jvarādivyādhidoṣeṇa jātaṃ yasyāhnikakṣayam

12.9

cāturmāstasya cāprāptiḥ yasya svātantryato vinā/
tasya tasya mahābuddhe! śrṛṇu yadvihitaṃ hitam

12.10

sāṃsparśikānāṃ bhogānāṃ mātrāvittaṃ hi pūraṇam/
hṛdayaṅgamasaṃjñānāmannaṃ ca haviṣā plutam

12.11

aupacārikabhogānāṃ bījāni vividhāni ca/
kṛcchracāndrāyaṇādīnāṃ vratānāṃ paripūrakaḥ

12.12

viśeṣārcanasaṃyuktaścāturmāsyasya saṃyamaḥ/
sautraṃ pratisaraṃ citraṃ muktāhāropamaṃ śubham

12.13

śamaṃ nayati bhaktānāṃ sarvadā lopamāhnikam/
yathāśvamedhaṃ viprāṇāṃ sarvecchāparipūrakam

12.14

rājasūyaṃ nṛpāṇāṃ ca bhaktānāṃ bhūṣaṇaṃ tathā/
bhūṣaṇānāṃ yathā madhye kaustubhaṃ varabhūṣaṇam

12.15

jñeyaṃ pavitrakaṃ tadvadbhogajālasya cāntare/
yat‌ pūrayati bhaktānāṃ vyāpāraṃ pārameśvaram

12.16

bhogamokṣāptaye śaśvadbhodastasmāttu ko'dhikaḥ/
bhaktānāṃ satataṃ bhaktyā sālokyaṃ vidadhāti vai

12.17

sāmīpyaṃ sādhakānāṃ ca nānāsiddhisamanvitam/
sāyujyaṃ sādhakendrāṇāṃ svamantrātmani yacchati

12.18

taduttarāyaṇe'tīte cāturmāsyasya madhyataḥ/
kuryācchubhe dine vipra! sarvadoṣavivarjite

12.19

kālo'pi trividhaḥ proktaścāturmāsyopalakṣitaḥ/
āṣāḍhapañcadaśyāstu yāvadvai kārtikasya ca

12.20

saṃpūrṇacandradivasaṃ taṃ kālaṃ cāndramantimam/
ākarkaṭakasaṃkrāntestulābhogakṣayāvadhi

12.21

kālaṃ tamaṣṭapakṣaṃ ca sauraṃ madhyamasaṃjñitam/
ekādaśyādi (mā) vā'nto yaścāturmāsyopalakṣitaḥ

12.22

kālaṃ taṃ vaiṣṇavaṃ viddhi tūttamaṃ sarvasiddhidam/
aprāpterasya kālasya tvantarāyeṇa kenacit

12.23

nirvāhaṇīyo hyaparaḥ kālaścāndrāyaṇādinā/
sampādyaṃ caiva tanmadhye vidhivadyāgapūrakam

12.24

prāvṛṭ‌kāle pravṛtte tu trailokyodaravartinām/
manuṣyāmarasiddhānāṃ kartavyaṃ cāgravartinām

12.25

pravartante hi vai yena śraddhayā vatsaraṃ prati/
mahatyasmin mahābuddhe! vyāpāre pārameśvare

12.26

vibhoḥ śayanasaṃsthasya kāle puṣpaphalākule/
gagane lambamāne tu sabalākairvalāhakaiḥ

12.27

kumudotpalakalhārairbhūṣite vasudhātale/
vanopavana udyānairharite śādvalādikaiḥ

12.28

śālisasyādikairyukte palvalodakaśobhite/
pavitrakaṃ kṛtaṃ viṣṇoranantasyātituṣṭidam

12.29

tasmādyatnena tat kuryāccāturmāsyasya madhyataḥ/
śrāvaṇyāṃ śuklapakṣe tu dvādaśyāṃ dvijasattama!

12.30

ādāvante tathā kuryādadvādaśīṣvakhilāsu ca/
saṅ‌krāntiṣu ca sarvāsu paurṇamāsīṣu vā dvija!

12.31

amāvāsyāsvaśeṣāsu tṛtīyāsu tathaiva ca/
nabhasyeṣu ca rohiṇyāmaṣṭamyāṃ ca mahāmate!

12.32

prathamā ca dvitīyā ca pañcamī ca trayodaśī/
daśamyekādaśītyevametāsvapi yathāruci

12.33

kṛṣṇapakṣe'praśastāḥsyuḥ śuklapakṣe viśeṣataḥ/
candro gurussitaścāndro jñeyāstvete śubhapradāḥ

12.34

pavitrārohaṇādau tu nakṣatrāṇi śrṛṇuṣva me/
tryuttarāsu ca revatyāmaśbinyāṃ bharaṇīṣu ca

12.35

punarvasau tathā haste rohiṇyāṃ śravaṇe'pi ca/
vaiṣṇaveṣvatha ṛkṣeṣu tatkṣaṇeṣvakhileṣu ca

12.36

cāturmāsyasya kālasya tūtthānadvādaśī tu yā/
ṣaḍaśītimukhā divyā tasyāmāropayettu yaḥ

12.37

pavitrakaṃ jagadyoneḥ sa pavitrīkaroti ca/
atītāṃ vartamānāṃ ca eṣyāṃ svakulasantatim

12.38

tatra sannihitaḥ sākṣānnānānirmāṇavigrahaiḥ/
bhaktānāṃ puṇḍarīkākṣaḥ paramātmācyuto hariḥ

12.39

yadyapyevaṃ mahābuddhe! bhaktānāṃ nityameva hi/
nārāyaṇastu mantrātmā sthitaḥ sannihitaḥ svayam

12.40

tathāpi balavattā vai tattithestatra karmaṇi/
sannidhiṃ bhajate yena mantriṇāṃ mantrarāṭ‌ prabhuḥ

12.41

grīṣmakālaṃ samāsādya yathārkastīkṣṇatāṃ brajet/
svarūpamajahanneva sannidhānataraṃ vibhoḥ

12.42

satpātradeśakālānāmāsṛṣṭeḥ sthitaye tu vai/
ataḥ pavitrakaṃ tasyāmanyasyāṃ tadasambhavāt

12.43

kāryaṃ kriyāparairbhaktyā sākhaṇḍā yena jāyate/
pavitrārohaṇaṃ viṣṇorvarjayeditareṣu ca

12.44

prāsādasyāgrataḥ kuryāttadarthaṃ maṇṭapaṃ dvija!/
prathamāvaraṇe vāpi dvitīyāvaraṇe'pi vā

12.45

tṛtīyāvaraṇe vātha caturthe pañcame'pi vā/
agrālābhe tadanyatra yathāvāñchitadiggatam

12.46

caturaśraṃ samaṃ vāpi prāk‌paścimadigāyatam/
saumyayāmyāyataṃ vāpi karturicchānurūpataḥ

12.47

tathā prāgānanaṃ yadvā yathābhimatadiṅ‌mukham/
dvāviṃśatidhanurmānaṃ maṇṭapaṃ cottamaṃ bhavet

12.48

aṣṭādaśadhanurmānaṃ maṇ‍ṭapaṃ madhyamaṃ bhavet/
adhamaṃ dvādaśadhanurmānaṃ syādathavā dvija!

12.49

pañcahastāt samārabhya dvidvihastavivardhanāt/
trisaptakaraparyantaṃ mānairnavavidhaṃ bhavet

12.50

yadvottamaṃ daśakaraṃ madhyamaṃ cāṣṭahastakam/
ṣaष़ḍddastamadhamaṃ vidyāt kṣudraṃ hastatrayāyatam

12.51

triṃśatkarāvasānaṃ vā ṣaṭ‌karāt pañjaviṃśatiḥ/
ekaṃ saṃgṛhyamāneṣu hyeṣu vittānurūpataḥ

12.52

sopapīṭhamadhiṣṭhānaṃ kevalaṃ vā masūrakam/
adhiṣṭhānoparistambhaṃ prastaraṃ ca trivargakam

12.53

kapotavṛtisaṃyuktaṃ yadvoktākṛtivarjitam/
ekatripañcasaptādibhittibhedaiḥ samāvṛtam

12.54

pratyaṅgoktairalaṅkārairyuktaṃ vā tadvivarjitama/
śilayeṣṭakayā vāpi pkayā vāpyavkayā

12.55

ekadvāraṃ caturdvāraṃ yadvā dvāradvayānvitam/
bittiyuktamayuktaṃ vā koṇabhittiyutaṃ tu vā

12.56

kevalaṃ vā prapāmātramuktalakṣaṇavarjitam/
kṣiprakarmaprasiddhyarthaṃ śarakāṣṭhamayaṃ śubham

12.57

gavākṣakānvitaṃ caiva dvāraistu paribhūṣitam/
channaṃ vitānakenordhve prākāraṃ parikalpayet

12.58

kṣetrasaṅkocavistārau karturicchānurūpataḥ/
śilpaśāstrānusāreṇa kṛtvaivaṃ maṇḍapaṃ dvija!

12.59

yāgārthaṃ suśubhaṃ vipra! tanmadye'tha prakalpayet/
dṛḍhāṃ samāṃ tadākārāmīṣat prāguttaraplavām

12.60

prochritāṃ ca viśeṣeṇa sthalāṃ darpaṇasannibhām/
sāmānyā na bhavedyena medinīmaṇṭapasya tu

12.61

dvidvikenāṅ‌gulīnāṃ tu pronnateryāvadaṣṭakam/
ekavṛddhyālpamānānāṃ yāgānāṃ tu sthalāṃgaṇam

12.62

navāṅ‌gulonnatestāvad‌yāvatpañcadaśāh‌gulam/
pronnatatvaṃ sthalānāṃ ca madhyamānamitātmanām

12.63

caturviṃśatyaṅ‌gulāntamuchrāyaṃ ṣoḍaśāṅ‌gulāt/
prāguktavṛddhyā kartavyaṃ jyeṣṭhamānamitātmanām

12.64

etaducchrāyamānaṃ ca kathitaṃ te sthalāsu ca/
pādamardhaṃ tu hastaṃ vā bistārāt sarvadikṣu vai

12.65

sthalānāmiṣṭakādyaiśca cinvīyāt prathamaṃ tataḥ/
mṛdā sampūrya tanmadhyamīṣadvālukayānvitam

12.66

parikṣya keśakīṭādīnākoṭya tadanantaram/
yāvadbhavati pūrvoktalakṣaṇaṃ vā viśeṣataḥ

12.67

sthalāṃ madhyonnatāṃ ramyāṃ saptāhaṃ saṃparīkṣya sā/
na dadāti yathābhedaṃ yāgayogyā bhavettadā

12.68

tadūrdhve vedikāṃ kuryāt anekacaraṇānvitām/
toraṇaiśca samāyuktāṃ vibhavecchānurūpataḥ

12.69

pāvanairyajñakāṣṭheśca sudṛḍhaiḥ saralaiḥ samaiḥ/
yathālakṣaṇayuktāni toraṇāni caturdiśi

12.70

dvārāṇāṃ bāhyato vipra! tadantarvā niyojayet/
trīṇi trīṇyathavā samyagekaikasyāṃ nyaseddiśi

12.71

bud‌dhvā maṇṭapavistāraṃ pañcakaṃ saptakaṃ tu vā/
etāni hemaratnādyaiścitrayedvibhave sati

12.72

śrīvṛkṣodumbaravaṭaplakṣotthairathavā dvija!/
pūrvādyuttaraparyanta toraṇānāṃ catuṣṭayam

12.73

catuṣṭayaṃ caturdikṣu hyeṣāmekaikameva vā/
toraṇānāṃ samucchrāyastambhāyāmasamaḥ smataḥ

12.74

stambhadvayāntarasthena mānena syāttu vistṛtiḥ/
stambhamastakamānena sādhikena sadaiva hi

12.75

taddaṇḍau vinyasedabhūmau stambhābhyantaragā sthitiḥ/
sadaiva dṛk‌svarūpāṇāṃ kāryā vedavidāṃvara!

12.76

dvārāṇāṃ bāhyato vipra! toraṇānāṃ yathā(dā) sthitiḥ/
talācchikharaparyantaṃ mānamuchrāyatastadā

12.77

sārdhaṃ samaṃ vā dviguṇaṃ taddaṇḍeṣu ca bhūgatam/
cakradvitayamadhyasthaṃ pakṣamaṇḍalamaṇḍitam

12.78

toraṇe toraṇe kuryādgaruḍaṃ cordhvasaṃsthitam/
matsyādīnavatārāṃśca prādurbhāvānanekaśaḥ

12.79

citroditena vidhinā caturdikṣu samālikhet/
munisiddhāmaravrātairanekād‌bhutadarśibhiḥ

12.80

dvīpācalavanodyānairbahubhirmṛgayūthapaiḥ/
saraḥsārasakalhārairjalakrīḍāparānvitaiḥ

12.81

khecarairaṅganāyuktairnṛpairvidyādharādikaiḥ/
praśāntamānasairviprairātmadhyānaparāyaṇaiḥ

12.82

evamādyairanantaiśca vyāpāraiścitrasaṃbhavaiḥ/
tadyāgaveśma sakalaṃ rañjanīyaṃ prayatnataḥ

12.83

kuryāt sudhāviliptaṃ vā bhūṣayettadanantaram/
darpaṇaiścāmarairvastrairdukūlairvividhojjvalaiḥ

12.84

ghaṇṭābhirardhacandrādyairātapatrairmanoharaiḥ/
procchritaiḥ kadalīpūgairdrumāṅgaiḥ pāvanairdṛḍhaiḥ

12.85

madhvājyadadhisatkṣīrasaṃpūrṇaiḥ kāṃsyabhājanaiḥ/
śālitaṇḍulapātraiśca sahiraṇyaiḥ phalaiḥ śubhaiḥ

12.86

lājasiddhārthakairbījabhājanaiḥ ṣaḍrasānvitaiḥ/
satsugandhaistvagelādyaiḥ parṇaiḥ pūgaphalaistathā

12.87

madhūkabadaradrākṣā ikṣubhistriphalaiḥ phalaiḥ/
yathartuprabhavaiḥ puṣpairvahubhiḥ prakarīyakaiḥ

12.88

ityevamādyairvividhairbhogapūgaistu pāvanaiḥ/
pavitreṇa vitānena susitenojjvalena vā

12.89

cakrāmburuhacihnena bhūṣayecca tadūrdhvataḥ/
stambhān saṃveṣṭayet paścād‌dukūlairvividhaiḥ pṛthak

12.90

prāguttarādidigbhāgādyāvatkoṇaṃ ca mārutam/
sitādivarṇabhedotthāḥ patākāstatra yojayet

12.91

evaṃ rāgavibhāgena pratyagbhāgācca vai punaḥ/
dakṣiṇāśāvadhiryāvad‌dvitīyaṃ ca catuṣṭayam

12.92

ekaiva sarvavarṇā ca nābhau kāryā vitānake/
bāhyato vedikāyāstu maṇḍapasya digaṣṭake

12.93

vahnikoṇāt samārabhya yāvatkoṇaṃ tu śāṅkaram/
sitāruṇaṃ ca pītaṃ ca kṛṣṇaṃ kuryāccatuṣṭayam

12.94

bhūyaścottaradigbhāgādyāvaddik‌paścimā dvija!/
tathāvidhaṃ catuṣkaṃ tu dhvajānāṃ parikhīrtitam

12.95

rājapāṣāṇavarṇābhaṃ cakrapakṣīśvaropagam/
vaijayantītrayaṃ kuryāttoraṇe pūrvadik‌sthite

12.96

dakṣiṇe sphaṭikābhaṃ tu āpye sindūravarcasam/
hemābhaṃ cottare kuryāttoraṇe dhvajakatrayam

12.97

catuṣkeṇa patākānāṃ yuktaṃ śvetādikena ca/
ekaikaṃ toraṇaṃ vātra tritayaṃ pañcakaṃ tu vā

12.98

ardhena toraṇāyāmāt patākānāṃ ca dīrghatā/
evaṃ tvabhinavaṃ kṛtvā yāgārthaṃ maṇḍapaṃ dvija!

12.99

snapanādyutsavāntasya vaiśeṣikagaṇasya ca/
purā prakalpitaṃ vātha maṇḍapaṃ bhūṣayettadā

12.100

evaṃ kṛte tataḥ paścādvedikāṃ toraṇaiḥ saha/
vilipya candanādyaistu gandhavarṇojjvalaiḥ kramāt

12.101

candanena samālabhya vedikāṃ kevalena ca/
bāh‌līkabhāvitenaiva tenaivādyaṃ ca toraṇam

12.102

liptaṃ mṛgamadenaiva kuryāddakṣiṇadiggatam/
tuṣāradhūlīdhavalaṃ paścimaṃ kārayettataḥ

12.103

kuṅ‌kumena samālabhya kevalenottare sthitam/
kṣīreṇa candanenaiva kuṅkumena kṛtāṃ sthalām

12.104

rajanīcūrṇayuktena harībereṇāmbunā saha/
puṇyagandhauṣadhībhistu dvārāṇāṃ maṇḍapāvanim

12.105

tatastu vividhairdhūpairbahubhirdhūpayed‌dvija!/
tatastiraskariṇyā tadveṣṭayet sarvato bahiḥ

12.106

maṇḍapasyottare bhāge kuryāt kuṇḍa puraiva tu/
yadvā dvija! tato'nyatra yāgāgrasthā ca varjyadik

12.107

dik‌traye'bhimatā yā dik‌ kuryādanalamaṇḍapam/
dhūmanirgamanopetaṃ nānākuṇḍabibhūṣitam

12.108

sārdrai(ndrai)śca supalāśaiśca suyuktaṃ torāṇādikaiḥ/
yadvā pacanagehe tu kuṇḍaṃ kuryāt salakṣaṇam

12.109

anyannaimittikārthaṃ tu purā klṛptaṃ tu vā bhavet/
evaṃ kṛte tataḥ kuryāt sambhāragrahaṇaṃ dvija!

12.110

saptame pañcame vāpi vāsare karmavāsarāt/
pūrvaṃ kṛtvāṅ‌kurāro(vā)paṃ tataḥ karma samārabhet

12.111

tataḥ praveśayettasmin sambhārān yāgamaṇḍape/
daśamyāṃ dvijaśārdūla! yatkiñciccopayujyate

12.112

bhūṣaṇādi tataḥ kuryādyathā tadavadhāraya/
teṣāṃ tu dvividhaṃ rūpaṃ sūkṣmasthūlavibhedataḥ

12.113

sarvabhāvena bhaktānāṃ yat pālayati sarvadā/
manovāk‌cittajaṃ kṛtsnaṃ vyāpāraṃ śubhalakṣaṇam

12.114

parijñeyamatastasmāt svarūpaṃ tasya yādṛśam/
phalameti ca vai yena bhaktānāṃ tatsamāpanāt

12.115

yadacchinnaṃ jagadyoneranantaprasaraṃ sitam/
vicchedamakṛtajñānāmeti nānātmanā svayam

12.116

jagatsūtraṃ tu tadviddhi hemasūtrādinā tu vai/
ṣāḍ‌guṇyamahimānaṃ yaddhatte pratisarātmanā

12.117

jñānarāgoparaktaṃ tu yuktaṃ kāryaistu vīryajaiḥ/
taijasairāvṛtaṃ mantrairbalenāvasitaṃ pari

12.118

aiśvaryamupacāre tu sampattau śaktito'vyayam/
evaṃ pavitrakaṃ tāvat parijñātaṃ jagat‌prabhoḥ

12.119

brahnaṇyadhipatau viṇṇau tathākāre pratiṣṭhite/
bhaktyā ca vidhivaddattaṃ dadāti bhagavatpadam

12.120

sthūlasya vyatiriktasya vyavahārapadasthitaiḥ/
padārthaiḥ kalpanīyā ca yathā tadavadhāraya

12.121

sūkṣmaṃ dṛḍhaṃ sitaṃ śrlakṣaṇaṃ sūtraṃ brahnaprasūtayā/
vinirmitaṃ kumāryā vā vṛddhayā vā vinītayā

12.122

śuddhayā vā vidhavayā sampāditamathāpi vā/
kṣaumaṃ vā paṭṭajaṃ vāpi keśaromādivarjitam

12.123

yathālabdhaṃ samādāya samyak prakṣālya vāriṇā/
tasya śuddhiṃ purā kṛtvā dahanāpyanena ca

12.124

avalokya smaranmūlaṃ viniṣpādya caturguṇam/
cāturātmyavyapekṣāyāmathavāṣṭaguṇaṃ dvija!

12.125

prabhavāpyayabuddhyā tu bhedabhinnopalakṣitam/
keśavādiṣvadhiṣṭhātṛbhāvena tricaturguṇam

12.126

tantubhirviṣamairviṣṇoḥ samasya parivarjayet/
pāvitrikī kriyā yasmādviṣamā sā na kasyacit

12.127

pavitrakāṇi kāryāṇi tantubhistaiḥ sutānitaiḥ/
mūlamantrādimantrāṇāṃ sarveṣāṃ munisattama!

12.128

kumbhasthamantramūrteḥ prāk kalpayed‌bhūṣaṇaṃ dvija!/
adhyardhaśamajairvyāsāddhārākāraiśca tantubhiḥ

12.129

śatenāṣṭottareṇādyaṃ dviguṇena dvitīyakam/
triguṇena tṛtīyaṃ tu vyāsamevaṃ tu tannayet

12.130

ṣaṭ‌triṃśad‌granthikaṃ cādyaṃ dvitīyaṃ dviguṇaṃ smṛtam/
tṛtīyaṃ triguṇaṃ kuryādevameva mahāmate!

12.131

maṇḍalasthasya ca vibhostathā vahnigatasya ca/
bimbasthasya pavitrāṇāṃ viśeṣamavadhāraya

12.132

mālākṛtiṃ ca śirasi yathecchagranthipūrvakam/
dvitīyamaṃsayoryāvallambitaṃ jānumaṇḍale

12.133

mūrdhnaḥ pādāvadhiryāvat‌tṛtīyamiti vistṛtam/
āmūrdhnaḥ pīṭhaparyantaṃ vanamālāpavitrakam

12.134

pṛthak‌pīṭhasya vai kuryāt svapramāṇena śobhanam/
bimbapratisarāṇāṃ ca vpāsaścāniyataḥ smṛtaḥ

12.135

sūtramānaṃ ca pūrvoktaṃ dviguṇaṃ sati saṃbhave/
triguṇaṃ vā muniśreṣṭha! vanamālākhyabhūṣaṇam

12.136

aṣṭotteraṇa sūtrāṇāṃ sahasreṇa samanvitam/
yadvā tadardhaṃ, pādaṃ vā kuryādvittānurūpataḥ

12.137

lepabhittipaṭasthe tu mūlabimbe yadā dvija!/
kuryādutsavabimbasya bhūṣaṇānāṃ tu ṣañcakam

12.138

tadāpi mūlabimbasya bhūṣaṇānyapi pūrvavat/
klapayedādyapūrvāṇi bimbapratisareṣu tu

12.139

vibhave devadeveśaṃ hārapañcasamanvitam/
nānākārāṇi tantūni muktāhārasamanvitam

12.140

tryaṅ‌gulāntaritā deyāḥ sarveṣāṃ granthayaḥ samāḥ/
saṅ‌khyānena vinā samyaṅ‌mātuluṅgopamāḥ śubhāḥ

12.141

aṣṭottaraśatagranthisaṃyuktā vanamālikā/
catuḥ sthānāvatīrṇasya vibhorāmantraṇāya ca

12.142

pavitramādyasadṛśamekaikaṃ vā dvayaṃ dvayam/
sarveṣāṃ karmabimbānāṃ tathā vai gopurādiṣu

12.143

sthitānāṃ mantrabimbānāṃ bhajatāṃ sannidhiṃ sadā/
uttamādīni sarvāṇi kuryādvai mukhyakalpane

12.144

prakalpayet tatsadṛśaṃ madhyamenottamena vā/
dvitayaṃ dvitayaṃ vāpi hyekaikaṃ vānukalpane

12.145

aṅgānāmapyupāṅgānāṃ lāñchanānāmapi dvija!/
bhūṣaṇānāṃ ca śaktīnāṃ tathaiva vihageśituḥ

12.146

prāgvattrīṇyathavā dve dve hyekaikaṃ vāthavā dvija!/
yathecchamānasaṃkhyotthaiḥ sūtraistu parikalpayet

12.147

sūtrabhramasamopetairgabhairbhūṣaṇasañcayam/
anyeṣāṃ maṇḍalāṅgānāṃ devānāṃ vibhave sati

12.148

pavitrakagaṇaṃ kuryādyatheccagranthitantubhiḥ/
tathaiva viṣvak‌senādeḥ parivāragaṇasya ca

12.149

mantrāstrakumbhayordve vai hyekaṃ vai maṇḍalasya ca/
dvayaṃ ca kuṇḍānalayoḥ śāstrapīṭhasya ca dvayam

12.150

lipervāk‌tatvabhūtasya śabdatatvasya ca prabhoḥ/
ghaṇṭākṣasūtrapūrvāṇāṃ kriyāṅgānāṃ mahātmanām

12.151

balipīṭhādidevānāṃ deśāntaranivāsinām/
gurvādīnāṃ caturṇāṃ tu harivīpsāpralāpinām

12.152

dvijottamādivarṇānāṃ nityamacyutabhāvinām/
gṛhasthabrahnacārīṇāṃ yatīnāṃ vanavāsinām

12.153

vṛddhānāṃ janakādīnāṃ bhagavattatvavedinām/
bandhūnāṃ bhrātṛpūrvāṇāṃ nārāyaṇaratātmanām

12.154

jāyāyā bhaktinamrāyā ratāyā arcane hareḥ/
sambandhināṃ ca mitrāṇāṃ bhagavaddhāmasevinām

12.155

taduttarasahāyānāṃ cāturātmyābhilāṣiṇām/
bhṛtyānāṃ svānukūlānāṃ puruṣottamayājinām

12.156

vṛddhaye yogyatāyaiva pavitrīkaraṇāya ca/
yathābhimatamānaistu tantubhirgranthibhistathā

12.157

kuryāt pavitranicayamathavā munisattama!/
gurvādīnāṃ caturṇāṃ tu yatīnāṃ ca kuṭumbinām

12.158

kramāccaturviṃśatibhiḥ sūtraiḥ ṣoḍaśabhistathā/
tato dvādaśabhiścaiva aṣṭābhiḥṣaṭ‌tribhistathā

12.159

pavitrakāṇi kāryāṇi granthayaḥ sūtrasaṃkhyayā/
ārādhakasya ca guroḥ kuryādve bhūṣaṇadvayam

12.160

sthūlakalpamidaṃ proktaṃ sūkṣmakalpamataḥ śrṛṇu/
śiraḥpramāṇenārcāyā bhūṣaṇaṃ prathamaṃ smṛtam

12.161

catuḥśatena sūtrāṇāṃ dvātriṃśadbhistathādhikaiḥ/
sūtrāvartaiśca susamaiḥ parikalpya suśobhanam

12.162

saptaviṃśatpramāṇena datvāsmin granthisañcayam/
karmādūrdhvagataṃ nābhipramāṇena pavitrakam

12.163

parikalpya dvitīyaṃ ca sūtrāṇāṃ munisattama!/
śatatrayeṇa ca tathā caturviṃśadbhireva ca

12.164

dviguṇairgranthinicayairanugarbhaṃ tu tat smṛtam/
skandhadeśāt samārabhya yāvatpādadvayāvadhi

12.165

netrasūtraistribhāgonaiḥ sūtragrāmaiśca kalpayet/
triguṇairgranthinicayaistato/।़nyad‌dvijasattama!

12.166

aṣṭottareṇa sūtrāṇāṃ śatena granthibhistathā/
śiraḥ pūrvāvatārādau yāvatpīṭhaṃ tu vaiṣṇavam

12.167

sūtrairgranthigaṇaiścaiva garbhaistu vividhaistataḥ/
maṇḍalasya pramāṇena kuryāccānyaccatuṣṭayam

12.168

prathamaṃ pajhamānena nābhimānaṃ dvitīyakam/
aratulyaṃ tṛtīyaṃ syāccaturthaṃ nemibhiḥ samam

12.169

ekāśītibhirāvartaiḥ sūtrāṇāṃ dvijasattama!/
agneḥ kuṇḍapramāṇena granthibhistāvadeva hi

12.170

bhūṣaṇatritayaṃ kuryādyathāyogaṃ mahāmate!/
aṣṭottaraśatādardhaiḥ sūtraistad‌granthibhistathā

12.171

bhūṣaṇaṃ susamaṃ caiva suśubhaṃ parikalpayet/
dvijendra! dvijamukhyānāṃ brāhnaṇānāṃ tadardhataḥ

12.172

mukhyametat smṛtaṃ kalpamanukalpamidaṃ śruṇu/
aṣṭādhikena sūtreṇa śatena prathamaṃ tvidam

12.173

caturbhāgonamaparaṃ tadardhena tṛtīyakam/
ādyāccaturthabhāgena caturthaṃ kalapayet tataḥ

12.174

tribhāgonaṃ caturthāttu agneḥ kuryāttu bhūṣaṇam/
dvijendrāṇāṃ prakurvīta saptaviṃśatitantujam

12.175

brāhmaṇānāṃ prakurvīta tantubhirnavabhirdvija!/
stanādūrdhvamadhonābherna kartavyaṃ kadācana

12.176

sūtratrayeṇa cānyeṣāṃ bhaktānāṃ tu jagad‌guroḥ/
sūkṣmakalpamidaṃ viddhi parakalpamidaṃ śrṛṇu

12.177

catuḥsthānāvatīrṇasya mukhyamantrasya vai vibhoḥ/
śatenāṣṭottareṇaiva hyardhenāṃśena vā mune!

12.178

tantūnāṃ bhūṣaṇaṃ kuryādekaikaṃ vā trayaṃ trayam/
japahomādikā saṃkhyā pūrṇaāriktā mahātmanām

12.179

samīkaroti bhaktānāṃ mantriṇāmata eva hi/
kuryāttadagranthinicayaṃ sūtrasaṃkhyopalakṣitam

12.180

yadṛcchayā tato'nyeṣāṃ yājyānāṃ parikalpya ca/
sūtrabhramasamopetairgarbhairbhūṣaṇasañcayam

12.181

tatastu devadevasya catuḥ sthānasthitasya yat/
pavitrakagaṇaṃ vipra! proktamādyapurassaram

12.182

kuryāttu garbharacanāṃ tasya sarvasya sattama!/
hemasadratnakarpūramālayakṣodakuṅ‌kumaiḥ

12.183

sarvauṣadhisamopetaistvagelādivimiśritaiḥ/
pāvanairvividhairdravyairnīvyā ca picunā saha

12.184

bījapūrasamākāramārdrāmalakaśaṅkhavat/
tadantarālāni punastvacchinnena tu tantunā

12.185

vibhāgapratipatyarthaṃ grathanīyānyadūrataḥ/
anyeṣāṃ sarvabimbānāṃ yathāvittānurūpataḥ

12.186

kalpayedgarbharacanāṃ pūrvoktadravyasañcayaiḥ/
ārādhakasya ca guroḥ sagarbhaṃ bhūṣaṇadvayam

12.187

vihitaṃ bhagavanmantranyāsāttādātmyabhāvanāt/
ato'nyeṣāmagarbhaṃ ca racanīyaṃ yathākramam

12.188

antarālagaṇaṃ gārbhaṃ kuryādbāh‌līkarañjitam/
alaṅ‌kṛtya ca sauvarṇairupariṣṭācca rūpyakaiḥ

12.189

pavitracchedasammūlaṃ jātarūpamayaistu vā/
śaṅkhapajagadācakamālāśrīvatsapūrvakaiḥ

12.190

ekasthaiva bahūnāṃ vā yathāvittānusārataḥ/
evaṃ kṛtvā pavitrāṇi krameṇa dvijasattama!

12.191

dhātuje vitate bhāṇḍe vastracchanne nidhāya ca/
athavā paittale bhāṇḍe mṛṇmaye vā suśobhane

12.192

pālāśe vāpi caikasmin māntraṃ bhūṣaṇasañcayam/
anyasmin laukikaṃ sthāpya samastaṃ dvijasattama!

12.193

ācchādya vāsasā paścāt susitenāhatena tu/
bandhayitvā tu sṛtreṇa dṛḍhena susitena ca

12.194

madhye tu yāgadravyāṇāṃ te bhāṇḍe viniveśya /
deśikaḥ pūrvavidhinā kṛtasnānaḥ kṛtāhnikaḥ

12.195

deśikendreṇa sahitau gatvā mantreśasannidhim/
prapūjya devadeveśamardhyagandhādibhiḥ kramāt

12.196

vijñāpya devadevāya "mā me vighnaṃ bhava" tviti/
tasmādanujñāṃ saṃgṛhya śirasāvanatena tu

12.197

niśāmukhe pravṛtte tu kartārghyakusumodyataḥ/
sahasadbrahnaghoṣeṇa stutimaṅgalapāṭhakaiḥ

12.198

śaṅkhatūryaninādaiśca puṣpairarghyasamanvitaiḥ/
kṛtvā dvārsthārcanaṃ vipra! praviśedyāgamaṇṭapam

12.199

idamuccārayenmantraṃ svareṇoccatareṇa tu/
" (oṃ) namo brahnaṇyadevāyācyutāyāvyayāya ca

12.200

ṛgyajussāmarūpāya śabdadehāya viṣṇave/"
praviśya kalśasthānaṃ samīpe tu varāsane

12.201

prāṅ‌mukhaḥ saṃsmarenmantraṃ pūrvavadvyāptibhāvite/
upaviśya yathānyāyamantaryāgāntamācaret

12.202

karādiśuddhipūrvaṃ tu, paścādarghyādikalpanam/
prāgvat kṛtvā tato'bhyarcya mantrasaṅ‌ghaṃ tu dehajam

12.203

dvau dvau tu pūrṇakalaśau sauvarṇau rājatau tu vā/
tāmrajau mṛṇmayau vātha sāpidhānau sapallavau

12.204

phalai ratnādikairyuktau sūtreṇa pariveṣṭitau/
śālipīṭhopari sthāyya pratidvāraṃ tu pārśvayoḥ

12.205

pālikānāṃ śarāvāṇāṃ vinyasettu trayaṃ trayam/
pritakoṇaṃ tu saṃsthāpya ghaṭikānāṃ trayaṃ trayam

12.206

dvārayāgaṃ tataḥ kuryāt pūrvādyuttarapaścimam/
arghyālabhanamālyaiśca dhūpairguggulumiśritaiḥ

12.207

vāstvīśaḥ kṣetranāthaśca dvāralakṣmīstathā dvija!/
caṇḍapracaṇḍau garuḍaḥ pūrvadvāre tu saṃsthitāḥ

12.208

dakṣe dhātṛvidhātārau paścime tu jayetarau/
bhadrākhyaśca subhadrākhyo hyuttare dakṣiṇāditaḥ

12.209

mūlabimbe yadā kuryāt pavitrārohaṇaṃ tadā/
maṇḍalasthasya devasya prāgādyuttarapaścimam

12.210

saṃsthānaṃ dvārsthadevānāṃ yātrābimbe yadā bhavet/
tatprāgapekṣayā teṣāṃ saṃsthānamuditaṃ tadā

12.211

mukhyenārghyāmbhasā prokṣya pṛthagbhāṇḍe sthitaṃ purā/
pañcagavyaṃ tato vipra! kalpayitvā hṛdādikaiḥ

12.212

kuśodakaṃ tadastreṇa datvādyenābhimantrayet/
kalpayet pañcagavyaṃ tu pañcopaniṣadaistu vā

12.213

atha pāṇidvayenaiva agnīṣomātmakena tu/
yogyatāpadavīṃ nītvā śodhayedvasudhāṃ tataḥ

12.214

mūlena sāmbhasānena prokṣayedyat purāhṛtam/
kauśeyena pavitreṇa dhyāyamānastameva hi

12.215

sarvabījāni dhānyāni siddhārthakayutānyatha/
kṛtvāstraparijaptāni dhyātvā hyastrasamāni ca

12.216

vighnopaśāntaye vegāddaśadikṣu vinikṣipet/
saṃhṛtya bahukūrcena prācyāṃ diśi nidhāya vai

12.217

īśānadiśi vā nyastvā yāgasyecchānurūpataḥ/
tadgarbhīkṛtya saṃlikhya hetirāṭ‌ candanādinā

12.218

cakraṃ dhyātvā maṇḍapordhve paṅkajaṃ vasudhātale/
rnigame ca gadāṃ devīṃ śaṅkhaṃ ca kakubhāṣṭake

12.219

prākārākāradehāṃ ca nānājvālāsamākulām/
śaktirūpāṃ gadāṃ vātha kevalāṃ mantrato nyaset

12.220

evaṃ kṛte tadā samyagbhavedvighnavināśanam/
athādāya dṛḍhaṃ śuddhamekarūpaṃ ca nirvraṇam

12.221

kumbhaṃ ca mṛṇmayaṃ ramyaṃ sauvarṇaṃ vātha rājatam/
ratnahāṭakasraggandhaphalasarvauṣadhīyutam

12.222

śubhapādapaśākhāḍhyaṃ paṭṭasraggandhabhūṣitam/
gālitodakasaṃpūrṇavāridhārānvitaṃ navam

12.223

candanādyupaliptaṃ ca paritaścākṣatānvitam/
veṣṭitaṃ paritaḥ sūtraiḥ vikīryopari tannyaset

12.224

taddevatāśarīraṃ tu vaśyadaṃ balavarcasam/
sāstreṇa cakramantreṇa mantrayedatha vardhanīm

12.225

pūrvoktadravyasaṃyuktāṃ paritaḥ sūtraveṣṭitām/
āvāhya mantranāthasya dakṣiṇe kalaśottare

12.226

vinyasya paritastatra sthāpayet kalaśāṣṭakam/
sapallavaṃ sāpidhānaṃ sūtreṇa pariveṣṭitam

12.227

kumbhamadhye vibhoḥprāgvadāsanaṃ parikalpya ca/
tanmadye puṇḍarīkākṣaṃ samāvāhya vidhānataḥ

12.228

sannidhiṃ sannirodhādibhogayāgāvasānakam/
pūrvavat sakalaṃ kṛtvā tasya dakṣiṇadiggatam

12.229

astravigraharūpaṃ ca dhyātvā'bhyarcya yathāvidhi/
dhvaṃsayantaṃ ca vighnānāṃ jālaṃ karmāvasānikam

12.230

idamabhyarthayeddevaṃ sāstraṃ baddhāñjaliḥ sthitaḥ/
"yāgālayaṃ hi viśveśa! gṛhāṇa racitaṃ mayā

12.231

āsamāptaṃ bhaja vibho kriyāṅgānāṃ ca sannidhim/"
tato'strodakadhārāṃ cāpyacchinnāṃ bhittigāṃ nayet

12.232

pradakṣiṇena prāgbhāgāttatpadāntaṃ ca tat smaret/
athaveśānadigbhāgāt tatpadāntaṃ dvijottama!

12.233

pṛṣṭhataḥ kalaśau bhrāmya tulyakālaṃ tu vā pṛthak/
kalśaṃ vardhanīyuktaṃ vinyasya vikirordhvagam

12.234

arghyadānaṃ tayoḥ kṛtvā puṣpādyaiḥ pūjayet punaḥ/
astreṇa vastrayugmaṃ tu ahataṃ cābhimantrya vai

12.235

dhūpādivāsitaṃ kṛtvā tāvubhau pariveṣṭya ca/
athavā bhadrapīṭhaṃ tu vinyasedvikirordhvagam

12.236

sāstraṃ hi mantrakalaśaṃ tatrādhāragataṃ nyaset/
catustridvyekabhārairvā śālibhirviṣṭare kṛte

12.237

tāvanmānāṃstadardhān vā tadūrdhve taṇḍulān nyaset/
tatpādāṃstatsamān vāpi tadūrdhve vinyasettilān

12.238

tadūrdhve cāhataṃ vastrayugmamāstīrya vai śubham/
kalaśaṃ varghanīyuktaṃ tadūrdhve vāpi vinyaset

12.239

prāgvat sāstraṃ tu deveśamāsanādikramādyajet/
vyāpāramācareddivyaṃ kumbhake ca smaran vibhum

12.240

nānisaṃ yujyate yasmāt tasmādeṣā pratikriyā/
vibhāvyā mantriṇā kaumbhī āstrīrakṣārthameva hi

12.241

tato'vatāryo bhagavān sthaṇḍile'bhyarcya sāsanam/
pradakṣiṇapraṇāmāntaṃ kuryāt sarvaṃ tu pūrvavat

12.242

maṇḍale kumbhayāge ca prokṣaṇasnānamācaret/
tatastu brahnaghoṣeṇa yāyāddevaniketanam

12.243

atha devagṛhaṃ gatvā puṇḍarīkākṣamacyutam/
aṣṭāṅgena namaskṛtya pūjayet puruṣottamam

12.244

arghyālabhanamālyaiśca dhūpairaṅgādisaṃyutam/
tat sarvaṃ yogyamāhartuṃ pūjāntaraniveditam

12.245

puṣpapūrvaṃ samādāya śirasā cābhinandya tat/
samarpya viṣvaksenasya hyastramantrābimantritaiḥ

12.246

sapīṭhaṃ bhagavadbimbaṃ nirmalīkṛtya vāribhiḥ/
prāsādaṃ śodhayitvā tu devadevaṃ samarcayet

12.247

snānaistu kṣīrapūrvairvā dhātrīphalapurassaraiḥ/
yathākramopadiṣṭaistu cānyairbhogairakṛtrimaiḥ

12.248

pradakṣiṇapraṇāmāntaṃ viśeṣāt sarvamācaret/
lepabhittipaṭasthaṃ tu mūlabimbaṃ yadā dvija!

12.249

tadā naimittike bimbe sarvaṃ kuryādviśeṣataḥ/
etasya sannidhau vipra! kṛtvā snapanamātrakam

12.250

snapanādhikṛte bimbe nityanaimittike'pi vā/
sarvamanyat pavitrāntaṃ mūlabimbe smācaret

12.251

nityotsavārthabimbe tu tadā kuryāt tadutsavam/
teṣāmasannidhau vipra! darpaṇe tatsamīpage

12.252

kuryāt snapanamātraṃ tu tadā kuryāt tadutsavam/
darbhamañjarije kūrce cakre vā kumbhake'pi vā

12.253

prāgvadanyat samastaṃ tu mūlabimbe samācaret/
tato homagṛhaṃ gatvā kuṇḍaṃ saṃskṛtya pūrvavat

12.254

tatrānarla ca saṃskṛtya kuryādvai mantratarpaṇam/
pūrvoktavidhinā paścāt saṃskṛtenātha vahninā

12.255

caruṃ saṃśrāpayecculyāṃ hṛdā kṣīrājyataṇḍulaiḥ/
samuddhṛtyājyapūtaṃ taṃ vinivedya yathākramam

12.256

kalaśasthalabimbānāmekāṃśaṃ juhuyāttataḥ/
yadvā yāgasamārambhāt pūrvaṃ saṃsādhya vai carum

12.257

kalaśasthalabimbānāṃ kramāt kṛtvā tu pūjanam/
sarvaṃ dvijapradānāntaṃ vahnau santarpayettataḥ

12.258

datvā pūrṇāhutiṃ paścāt prayāyādbimbasannidhim/
purā yasmin dine vipra! atīte vatsare kṛtaḥ

12.259

pavitrakopasaṃhārastaddinādāditaḥ smaran/
arghyapuṣpādibalibhiḥ pūjayet sarvamadhvaram

12.260

tadvadājyaṃ sapūrṇāntaṃ krameṇa juhuyāttataḥ/
maṇḍalāgramathāsādya mudrābandhādikaṃ tu vai

12.261

kṛtvā praṇāmaparyantaṃ tatastvekaṃ pavitrakam/
vāsitaṃ dhūpagandhābhyāṃ catuḥsthānasthitasya ca

12.262

vinivedya krameṇaiva dhūpaṃ datvārghyapūrvakam/
"nijānandamayairbhogairnityatṛptastvamavyayaḥ

12.263

tathāpi bhaktyā'tṛpto'haṃ tvāṃ yajāmyātmasiddhaye/"
iti vijñāpya devasya tato'streṇārghyavāriṇā

12.264

sarvaṃ bhūṣaṇapūrvaṃ tu saṃprokṣya dravyasañcayam/
śālibhistaḍuṇlairvāpi tilairvā tritayena vā

12.265

catustridvyekabhārairvā kṛte pīṭhe'thavā sthale/
niveśya vāyudigbhāge sthalasthaprāgapekṣayā

12.266

yadvā paścimadigbhāge deśikecchānurūpataḥ/
sitavastrānvitenaiva tvakṣatenaiva varmaṇā

12.267

arjayitvāstramantreṇa sthagayet kavacena tu/
evaṃ sarvatra vā kuryād‌dravyāṇāmadhivāsanam

12.268

barhipakṣasamopetaṃ sāṅgamiṣvaṣṭakaṃ tataḥ/
digvidikṣvastrajaptaṃ taddadyādyāganiketanam

12.269

pañcaraṅgeṇa sūtreṇa dṛḍhena susitena vā/
caturguṇena saṃveṣṭyābhyantarādyāgamaṇḍapam

12.270

pradakṣiṇacatuṣkaṃ tu varmamantraṃ tu saṃsmaran/
prāsādaṃ bāhyatastadvadveṣṭayodagnimandiram

12.271

veṣṭayedantarā prāgvattato deśikasattamaḥ/
svayaṃ samūhamabhyarthya pañcakālaparāyaṇam

12.272

ṣaṭ‌karmanirataṃ cāpi yatibṛndaṃ tu vaiṣṇavam/
samakṣaṃ bhavatāṃ bhaktyā śvaḥ prabhuṃ pūjayāmyaham

12.273

sannidhānamataḥ kāryaṃ madanugrahakāmyayā/
evamabyarthitebyastu hyanujñāṃ pratigṛhya ca

12.274

prāṅ‌mukhastvāsanārūḍho gurupāṇiparicyutam/
brahnakūrcaṃ pibet paścāccaruśeṣaṃ tu bhakṣayet

12.275

pibeddhṛdayasaṃjaptaṃ hemaratnakuśodakam/
bhagavatpādatoyaṃ ca sarvapāpaharaṃ śubham

12.276

adyāttadanu tāmbūlaṃ dantakāṣṭhasamantim/
ācamya nyāsapūrvaṃ tu sakalīkṛtya vigraham

12.277

sthalasthaṃ mantramuddhṛtya kumbhe'gnau nyasya vātmani/
kutape kambalopete sthitvā ca sakuśāstare

12.278

japenmantravaraṃ sāṅgaṃ paṭhaṃstotravarān śubhān/
kathāṃ sārveśvarīṃ puṇyāṃ kumbhaṃ niṣpādya maṇḍalam

12.279

ekābjaṃ bahupajhaṃ vā cakrābjādyamathāpi vā/
svayaṃ bhagavatā proktameteṣāṃ lakṣaṇādikam

12.280

pauṣkare devadevena samyak puṣkarajanmanaḥ/
athavā maṇḍalaṃ kumbhamapare vāsare dvija!

12.281

bhūṣaṇānāṃ tato gatvā sannidhiṃ dvijasattama!/
dāhāpyāyanayogena kuryāccaivādhivāsanam

12.282

dhyātvā dakṣiṇahaste tu dvādaśāraṃ jvalatprabham/
kalādvādaśasaṃyuktaṃ tadantaḥsthaṃ divākaram

12.283

dagdhaṃ tadraśmisaṅ‌ghena bhasmakūṭagataṃ smaret/
māntraṃ pavitrasaṅ‌ghaṃ tu niśśeṣaṃ janayettataḥ

12.284

sitaṃ ṣoḍaśapatrāḍhyaṃ vāmahaste'mbujaṃ smaret/
kṣapākaraṃ tu tanmadhye dhyāyet pūrṇakalānvitam

12.285

pīyūṣavṛṣṭisaṃpātaṃ muñcamānaṃ vicintayet/
tenāmṛtena tadbhasma bhāvayet sañcitaṃ dvija!

12.286

samutthitaṃ bhasmamadhyāt tat sarvaṃ cintayet punaḥ/
pañcabhūtātmakaṃ dhyātvā vyāpakatvena tat punaḥ

12.287

mūlamantreṇa samprokṣya saṃspṛśyātha nirīkṣya ca/
kumbhayogyāni caikasmin māṇḍalīyāni cāpare

12.288

bimbayogyāni caikasminnāgneyānyapare dvija!/
anyāni mantrayogyāni hyekasmin dvijasattama!

12.289

pātre pātre pṛthak sthāpya pātralābhānurūpataḥ/
ācchādya vāsasā paścāt susitenāhatena tu

12.290

tāni bhūṣaṇapātrāṇi krameṇa ca pṛthak pṛthak/
bandhanīyāni sūtreṇa dṛḍhena susitena ca

12.291

ācchādya pūrvavat tāni jāgareṇa nayenniśām/
ekādaśayāṃ prabhāte'tha snātvā pūjya janārdanam

12.292

ānimantrya gṛhaṃ gatvā yantritaḥ praṇipatya ca/
brāhnaṇān gurupūrvāṃśca viṣṇubhaktān dṛḍhavratān

12.293

svadharmaniratāṃścaiva devadevakriyāparān/
āpatkāle'pi saṃprāpte ye'rcayantyacyutaṃ prabhum

12.294

athānyān vaiṣṇavān kāṃścit suhṛtsambandhibāndhavān/
tataḥ puṇyāhaghoṣeṇa pravṛtte tu niśāmukhe

12.295

śaṅkhaśabdaiḥ sumaṅgalyairbrāhnaṇairdhvanibhiḥ saha/
paṭhadbhiḥśākunaṃ sūktaṃ praviśeddevamandiram

12.296

tato naimittikaṃ bimbaṃ vastrairmālyaiśca bhūṣaṇaiḥ/
vilepanairalaṅ‌kṛtya mūrtipaiḥ saha deśikaḥ

12.297

yānamāropya niṣkramya śaṅkhakāhalatūryakaiḥ/
tālavṛntaistathā cchatraiścāmarairvividhaiḥ sitaiḥ

12.298

naranātho yathādevaṃ maṇḍape sanniveśayet/
atha bhadrāsane devaṃ catuṣpādasamanvite

12.299

samāropyārcayeddevaṃ saviśeṣaṃ vidhānataḥ/
mahāhavirnivedyātha tarpayedvanhimadhyataḥ

12.300

tato'parāṅṇavelāyāṃ pravṛtte vā niśāmukhe/
puṇyāhoddhoṣaṇādyaiśca sahoktaiḥ sarvamaṅgalaiḥ

12.301

praveśayejjagannāthaṃ deveśaṃ yāgamaṇḍape/
yāgasya paścime deśe sauvarṇe bhadraviṣṭare

12.302

uparīṣṭādvitānena mauktikenaiva śobhayet/
devamāropya yāgasthavibhorabhimukhaṃ dvija!

12.303

yadvā daśamyāṃ bimbasthaṃ yāgāgāre vibhuṃ nyaset/
prāgdik‌pratyaṅ‌mukhā yojyā ṛṅ‌mayāḥ svāsaneṣu ca

12.304

dakṣiṇe ca udagvaktrān yajurvedāṃśca yojayet/
prāṅ‌mukhān paścime bhāge sāmajñān viniveśya ca

12.305

saha caikāyanairviprairmūrtisaṃjñopalakṣitaiḥ/
diśyuttarasyāṃ ca tato nityakarmaparāyaṇān

12.306

niveśyātharvavedajñān sarvān dvidvikasaṃkhyayā/
śrṛṇu vidhyantaraṃ bhūyo vistarād‌dvijasattama!

12.307

pūrve praty‌ṅ‌mukhaṃ kṛtvā āsanasthaṃ dvijottamam/
puṣpavastraistathoṣṇīṣairbhūṣitaṃ cāṅ‌gulīyakaiḥ

12.308

ṛṅbhantrān pāṭhayet puṇyān mantravidbhagavanmayān/
atha dakṣiṇadiksaṃsthaṃ vīkṣamāṇamudagdiśam

12.309

yajurbṛndaṃ vaiṣṇavaṃ tat pāṭhayeddeśikastu tat/
gāyecchuddhāni sāmāni sāmajñaḥ paścime sthitaḥ

12.310

bhaktaścodak‌sthito vrūyād‌ddakṣiṇāsyo'pyatharvavit/
svaśākhoktāṃstato mantrān jñānaliṅgānaśeṣataḥ

12.311

ekaikaṃ śiṣyavargeṇa vṛto yogyaḥ krameṇa tu/
bhagavadbhāvino ye ca yatayaḥ pāñcarātrikāḥ

12.312

caturbhirāptairviprādyairyuktastvīśadiśi nyaset/
ekāntinastvanāptaiśca yuktāṃścāgneyadiggatān

12.313

niveśya viprānairṛtyāṃ bhaktān vaikhānasāṃstathā/
caturbhirañjalīkaistu tato vāyavyagocare

12.314

sārambhiṇaḥ sātvatāṃśca tatkāle bhagavanmayān/
catvāro'tha caturdikṣu yojyāśca śiśino mune!

12.315

teṣāṃ caivānuyāyīraṃścatvārastu pravarttinaḥ/
brāhnaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāśca munisattama!

12.316

ekāyanīyaśākhotthān mantrān paramapāvanān/
pāṭhayecca yatīnāptapūrvān vai pāñcarātrikān

12.317

svānuṣṭhāne svakān mantrān japantaḥ saṃvadanti ca/
prāgādau cottarāntaṃ ca catvāro gurupūrvakāḥ

12.318

bahavaḥ samayajñānāḥ sātvatajñāḥ svaśaktitaḥ/
kṛtanyāsāstathā dhyānamudrālaṅ‌kṛtapāṇayaḥ

12.319

svavāsasā svakāṃ mudrāṃ cchannāṃ kuryuḥ parasparam/
gītanṛttaparāścānye agrataḥ stotrapāṭhakāḥ

12.320

vandibṛndayutā bāhye tathā dundubhivādinaḥ/
anye tu vaiṣṇavāḥ sarve pṛṣṭhataḥ pārśvato'pi ca

12.321

evaṃ niveśanaṃ kṛtvā sarveṣāṃ tu yathākramam/
tatastu devadevasya catuḥsthānasthitasya ca

12.322

krameṇa pūjanaṃ kuryāt pūrvavad‌dvijasattama!/
āsādya kalaśoddeśaṃ vinivedanamācaret

12.323

nānāviśeṣabhogānāṃ vibhārāmantraṇāya ca/
dantakāṣṭhaṃ satāmbūlaṃ mukhavāsaṃ sadarpaṇam

12.324

candanādīni gandhāni jātipūgaphalāni ca/
vinivedya nidhāyāgre dakṣiṇe'tha jagat‌prabhoḥ

12.325

gugguluṃ mṛṣṭadhūpaṃ ca prākāśaṃ tāmrapātragam/
dṛk‌prabhāmaṇḍanaṃ ramyaṃ hemasūtraṃ sakaṅkaṇam

12.326

madhvājyapūrite pātre taijase rocanāñjanam/
nyaset ṣaṭ‌kaṃ mahanmūrternetravastre sitāruṇe

12.327

paścibhe ca vibhordadyāt puṇyanadyudakaṃ tathā/
tīrthatoyaṃ nagotthaṃ ca nagamṛcchrīphalādi yat

12.328

śādvalaṃ nīladarbhāṃśca tāmrapātre'thavāyase/
uttare'tha vibhordadyāddevadevasya sattama!

12.329

mālyānyoṣadhayaḥ sapta bījāni ca phalāni ca/
tilataṇḍulapātrāṇi kṣīraṃ dadhi ghṛtaṃ sitā

12.330

gandhabṛndaṃ tvagelādyaṃ dhātavo gairikādayaḥ/
saphalaṃ nārikelaṃ ca vikārāstvaikṣavākhilāḥ

12.331

sarājate kāṃsyapātre saṃbhavānuguṇaṃ dvija!/
yajñaparṇapuṭe vā tu vinivedyamasaṃbhave

12.332

sakuśodaṃ sthalasthasya tāmbūlaṃ dantadhāvanam/
sitāni sottarīyāṇi upavītāni candanam

12.333

caturdigvinivedyātha bimbe'gnāvevameva hi/
tāni bhūṣaṇapātrāṇi vinivedya pṛthak pṛthak

12.334

sanniveśyāni purataścatuḥsthānasthitasya ca/
mūlabimbe yadā kuryāttadā sarvaṃ tadagrataḥ

12.335

sthāpya bhūṣaṇaparyantaṃ vinivedya yathākramam/
kuṅkumāgarukarpūraśrīkhaṇḍairadhivāsitam

12.336

catuḥ sthānāvatīrṇasya dadyādgandhapavitrakam/
tato'rghya puṣpadhūpaṃ ca mudrābandhaṃ samācaret

12.337

ādimadhyāvasāne tu samyak cchidrasya śāntaye/
japenmantravaraṃ sāṅgaṃ paścādbaddhāñjaliḥ paṭhet

12.338

praṇavadvidvayādyaṃ tu stotramantraṃ nimantrayet/
"sarvamantramayā'nanta! nityasannihitāvyaya!

12.339

guṇapradhānayogeśa! bhāvanābhogavigraha!/
nārāyaṇa! paraṃ brahna! prāṇeśa! caturākṛte!

12.340

sarvagācyuta! sanmūrte! sarvajña! puruṣottama!/
asmāt kālalavādyāvadvisarjanadināvadhi

12.341

nānāmantragaṇopetaḥ sannidhiṃ bhaja me prabho!/
devabimbe tu sanmūrtau kalaśe maṇḍalakṣitau

12.342

saṃkhyāsūtre'kṣasūtre ca pāvake guruvigrahe/
ghaṇṭāyāṃ sāstrapīṭhe ca yāgopakaraṇeṣu ca

12.343

sruk sruvādyeṣvaśeṣeṣu ekāntidvijamūrtiṣu/
viṣṇupārṣadabhedeṣu janmakarmarateṣu ca

12.344

śraddhāpūteṣu dakṣeṣu tvadekaśaraṇeṣu ca/
atītavātsarīyāṇāṃ snānādīnāṃ hi karmaṇām

12.345

naimittikānāṃ nityānāmapūrṇānāṃ hi śāntaye/
tvatprītaye yathāśāstramadya nirvartayāmyaham

12.346

pāvitrakavidhānaṃ ca sarvakarmaprapūraṇam/
ato'dya mukhavāsādyamupacāraṃ hi cārcanam

12.347

homāntamadhivāsīyaṃ kuru sarvaṃ hi cātmasāt/
tvāmarcayāmyahaṃ bhaktyā śaktyātīte'tha jāgare

12.348

yathāvadbrahnasūtrāntairbhogairbhogāpavargadaiḥ/
vijñapto'sīti bhagavan! vetsi sarvaṃ hṛdi sthitam

12.349

bhaktasya mama vātsalyāt prātaḥ kāryastvanugrahaḥ/"
evaṃ nimantrayitvājamaṣṭāṅgena namet kṣitau

12.350

catuḥ pradakṣiṇīkṛtya hṛdi mantramanusmaran/
gītanṛttādikaiḥ stotrervedapāṭhasamanvitaiḥ

12.351

jayaśabdasametaistu jāgareṇa nayenniśām/
snātvā brāhne muhūrte'tha kṛtakotukamaṅgalaḥ

12.352

mahatā vibhavena prāg‌dvārayāgaṃ samācaret/
nityaṃ karma purā kṛtvā hyekasminnadhikāriṇi

12.353

kumbhasthaṃ tu yajet prāgvanmaṇḍalasthaṃ tataḥ kramāt/
bimbasthaṃ devadeveśaṃ saviśeṣaṃ samarcayet

12.354

kṣīrādipañcaviṃśadbhiryathāvadadhivāsitaiḥ/
snānairanyaiśca vividhairbhogairbhakṣyādinirmitaiḥ

12.355

sāṃsparśikairāsanādyairvividhairupacārakaiḥ/
hṛdayaṅgamasaṃjñaistu bahubhedavinirmitaiḥ

12.356

japamudrāvasānāntamevaṃ kṛtvā krameṇa tu/
agnisthaṃ tarpayet paścādyathāvadanupūrvaśaḥ

12.357

atha bhūṣaṇapātrasya gatvā vai snnidhiṃ dvija!/
pūjayitvā samuddhāṭya pātraṃ prātisarīyakam

12.358

avalokya samādāya gatvā kalaśasannidhim/
ārādhanāṅganicayamavyaktaṃ tātvikaṃ bhavet

12.359

tṛtīyamubhayātmaṃ tu ādhyātmyāditrayaṃ tathā/
anusandhāya vai tasmin saṃsmaranaṃ hṛdayaṃ dhiyā

12.360

tatrāṣṭāṣṭakasaṃkhyaṃ tu avyaktaṃ bhogasaṅ‌garaham/
mantramudrāsamūhaṃ tu tātvikaṃ parikīrtitam

12.361

svādhyāyagītavādyādivratāni niyamāni ca/
dānānyutsavapūrvāṇi nānānaimittikāni ca

12.362

etānyubhayarūpāṇi puruṣārthapradāni ca/
prītidāni jagadyonau mantramūrtau janārdane

12.363

bhāsvaraṃ cinmayaṃ śuddhaṃ yadeṣāṃ rūpamakṣayam/
tadgarbheṣvanusandheyaṃ sūkṣmaṃ tadanu bhāsvaram

12.364

sūryenduvahnisaṃkāśamiyattāparikalpitam/
tad‌granthigaṇadeśeṣu bhāvanīyaṃ mahāmate!

12.365

susthūlaṃ vyāvahāryaṃ ca tṛtīyaṃ sārvalaukikam/
tat tantunicayoddeśe bhāvanīyaṃ sadaiva hi

12.366

evamādhyātmikīṃ vyāptiṃ lakṣayitvā tu tatparam/
cintayedadhidevākhyāṃ vyāpti māntrīmanaśvarīm

12.367

caturṇāmavinābhāvi yadrūpamamṛtopamam/
nānābhāsagaṇākīrṇaṃ mūrtāmūrtamanaśvaram

12.368

kirīṭamālāśrīvatsakaustubhānāṃ mahāmate!/
sannidhiṃ bhāvayennityamadhidaivātmanāṃ trayam

12.369

pṛthvyaṃp‌tejo'nilākāśapañcānāṃ samudāyi yat/
ramaṇīyaṃ śubhaṃ rūpaṃ bhaktānāṃ paritoṣakṛt

12.370

tadasya cādhibhūtatvaṃ mantavyaṃ yojanāvadhau/
dhyātvainaṃ mūlamantraṃ tu samudīrya tataḥ param

12.371

praṇavālaṅ‌kṛtaṃ mantraṃ tamudyatakaraḥ paṭhet/
"(oṃ) tvatpraptisādhanaṃ deva tānaṃ yadamalaṃ param

12.372

bhaktiśraddhāsamopetā satkriyā tvatprakāśitā/
akhaṇḍasiṃddhaye tasyā hyupāyaḥ kathitastvayā

12.373

jñānakarmaprasaktānāṃ bhaktānāṃ bhāvitātmanām/
pavitrākhyaṃ yathāśaktyā tvatprasādānmayā kṛtam

12.374

yathocitamidānīṃ tad‌dhyāyasva parameśvaram/
tasmācchubhataraṃ karma vijñānamamalaṃ hi yat

12.375

vidhyantaraṃ mantragaṇaṃ dravyasaṅ‌ghastvameva hi/
prāptiḥ pūrayitā pūrṇamapūrṇānāṃ hi karmaṇām

12.376

tathyenānena bhagavan! bhavabhaṅgārditasya ca/
aśaṭhasya kriyākāṃḍamakhaṇḍaṃ sarvamastu te

12.377

vijñapto'sīti bhagavan! ārthitā me parā tvayi/
vinā tvatparitoṣeṇa samyajjñānapradena ca

12.378

āpaṃtkāle'pi saṃprāpte buddhipūrvaṃ mayācputa!/
na santyājyaṃ kriyājñānaṃ tvaṃ sarvaṃ vetsi tatvataḥ

12.379

yathākālaṃ yathāvacca bhogairdeva! yathocitaiḥ/
nārcito'si yathā samyak khedaścetasi tena me

12.380

pūjanaṃ bhogasaṃbhogairājyahomaistu tarpaṇaiḥ/
tvayetat kṛtakṛtyatvānna kiñcidupayujyate

12.381

sukṣetraṃ vāpitaṃ hyetadakhilārthasya me'khilam/
phaliṣyatyamṛtatvena jñātvaivaṃ hi mayā purā

12.382

aṅgīkṛtaṃ gurumukhāt kintu sarveśvara! prabho!/
parisphurati me buddhau na nirvyūḍhaṃ yathāsthitam

12.383

manovākkāyakarmaistu āprabhātānniśāvadhi/
asvātantryādasāmarthyānmanasaścānavasthiteḥ

12.384

śītoṣṇavātavarṣārdyerantarāyairjvarādibhiḥ/
asampatteḥ kriyāṅgānāṃ deva! tvadanurūpiṇām

12.385

āpravṛtteḥ parānandaprāptiniṣṭhaṃ yadāhnikam/
yathoktamamarāṇāṃ tu yasmānna ghaṭate tataḥ

12.386

tasya sampūraṇārthaṃ tu pradhānataramarcanam/
pavitrakākhtyamādiṣṭaṃ vatsaraṃ prati yat tvayā

12.387

tanmayā kṛtamadhyakṣamarcitaṃ yadanirmalam/
kriyāyogādasaṃpūrṇaṃ tanme nirmalatāṃ naya

12.388

jñānato'jhānato vāpi yathoktaṃ na kṛtaṃ mayā/
tat sarvaṃ pūrṇamevāstu sutṛpto bhava sarvadā

12.390

omacyuta! jagannātha! mantramūrte! janārdana!/
rakṣa māṃ puṇḍarīkākṣa! kṣamasvāja! prasīda om //" 389 //
uktvevaṃ mūlamantraṃ tu hṛdādyairlāñchanaiḥ saha/
samudīrya tato dadyānmūrdhni mantrātmano vibhoḥ

12.391

sarvajñānakriyābhogaśubhasaṃkalpavigraham/
maṇḍalāntargatasyaivaṃ prāsādāntaḥsthitasya ca

12.392

evamagneḥ pavitre dve pradadyād‌dvijasattama!/
yadvā kirīṭamādye tu madhye śrīvatsakaustubhe

12.393

tṛtīye vanamālāṃ ca mantrairebhistu vinyaset/
"pajharāje kirīṭāya pajharāgavṛtaḥ svayam

12.394

pavitrake'sminnāgaccha kṣipraṃ sannihito bhava/
śrīvatsāya namastumyaṃ kaustubhāgaccha oṃ namaḥ

12.395

pavitrake'smin santiṣṭha sacchrīvatsāmalaprabha!/
āgaccha vanamāle! tvaṃ asmin sannihitā bhava

12.396

pavitrake jagadyoneryanmayā parikalpitam/"
śrṛṇu vidhyantaraṃ bhūyo dhyāyedādye dvijākhilam

12.397

sāṃvatsaraṃ tu yat karma āprabhātānniśāntimam/
dhyānotthaṃ niṣkalaṃ samyagapavargapradaṃ tu yat

12.398

saṃsmṛtya niṣkalaṃ mantraṃ śuddhoccārakrameṇa tu/
mantre sandhāya tatsūtraṃ sūtre mantraṃ tathaiva ca

12.399

ekīkṛtyātmanā sārdhaṃ dadyādvai mantramūrdhani/
samādāyāparaṃ sūtraṃ tasmin sakalaniṣkalam

12.400

dhyānakarmasvarūpaṃ tu karma dhyāyecca vātsaram/
smṛtvā cobhayarūpaṃ tu mantraṃ kalaśapūjitam

12.401

pūrvavaccānusandhānaṃ kṛtvā dadyāt pavitrakam/
tataḥ pratisaraṃ vipra! tṛtīyaṃ ca samāharet

12.402

bāhyasāṃvatsaraṃ karma sakalaṃ cākhilaṃ smaret/
pūjayantaṃ svamātmānamādhārācca parāvadhim

12.403

layabhogādhikārākhyakrameṇa sakalātmanā/
sakalaṃ mantranāthaṃ tu layabhogādhivigraham

12.404

smṛtvā kṛtvā ca sandhānaṃ dadyāt pratisaraṃ tataḥ/
arghyapuṣpaistathā gandhairmālyairdhūpaistathā dvija!

12.405

pūjayā sampuṭīkuryād‌bhūṣaṇāni pṛthak pṛthak/
antarāntarayogena ghaṇṭāśabdasamanvitam

12.406

samastaratnasaddhātupuṣpākṣataphalānvitā/
satsugandhārghyadarbhāḍhyalājasiddhārthakairyutā

12.407

prakṣeptavyā tu bahuśo vṛṣṭi karaghanairmudā/
kevalā puṣpavṛṣṭirvā śaṅkhādīnyapi nādayet

12.408

mantrāstrakumbhayordadyād‌bhūṣaṇe dhyānavarjite/
datvaivaṃ kalaśasthasya purā vipra! pavitrakam

12.409

anena vidhinā dadyānmaṇḍalasthasya vai purā/
pavitrakatrayaṃ śubhraṃ bhogasthāne ca nārada!

12.410

dadyāt samastamantrāṇāṃ trīmyekaṃ vā yathecchayā/
bimbasthaṃ tu samabyarcya pradadyād‌bhūṣaṇāni tu

12.411

kalaśoktakrameṇaiva vanamālākhyabhūṣaṇe/
avyaktādyanusandhānaṃ yadvā vidhyantaroditam

12.412

parādisthūlaparyantaṃ sarvaṃ kṛtvā nivedayet/
puṣaṅ‌nyāso yathā proktaḥ kirīṭādyasya sattama!

12.413

tatrāyaṃ hi viśeṣaḥ syāt kirīṭādyaṃ catuṣṭayam/
krameṇāvāhayedvipra! bhūṣaṇānāṃ catuṣṭaye

12.414

"kirīṭākhyasureśasya bhānutulyaprabhānvita!/
parivārayutastiṣṭha tvamasmin śīrṣabhūṣaṇe

12.415

vakṣaḥ sthale jagadyonerbhūṣaṇaṃ kalpitaṃ mayā/
śrīvatsāgaccha pūrṇendusamāna! bhagavatpriya!

12.416

vakṣaḥsbhale jagadyonerbhūṣaṇaṃ kalpitaṃ mayā/
kaustumāgaccha ratnānāmīśa! tvaṃ bhagavatpriya!

12.417

dhātupuṣpasamākīrṇe! pravālamaṇibhūṣite!/
vanamāle! samāgaccha devadevapriye! śubhe!"

12.418

caturbhiretairmantraistu krameṇāvāhayed‌dvija!/
aṅgānāmapyupāṅgānāṃ lāñchanānāṃ tathaiva ca

12.419

bhūṣaṇānāṃ ca śaktīnāṃ garuḍasya ca vai kramāt/
pīṭhasya tu pavitrāṇi pradadyāt kramaśastataḥ

12.420

evameva vibhordadyānmūlabimbagatasya ca/
sarveṣāṃ karmabimbānāṃ lakṣmyādīnāṃ tathaiva ca

12.421

anyeṣāmaṅgabimbānāṃ parivāragaṇasya ca/
krameṇa bhūṣaṇaṃ datvā yāyādagniniketanam

12.422

agnisthasya vibhordadyād‌bhūṣaṇāni tu pūrvavat/
yadā pavitrakāropo mūlabimebe tadā bhavet

12.423

nitye kuṇḍe'nyathā sa syānnityenaimittike'pi ca/
agnau nivedayed vipra! bhūṣaṇaṃ na tu homayet

12.424

yasmāt sanyāsamūrdhve tu vihitaṃ bhūṣaṇasya ca/
nāhartuṃ yujyate dagdhaṃ doṣamāharaṇaṃ vinā

12.425

deśikasya hṛdāropya pūjitasya ca devavat/
svaṃ svaṃ cāropya cānyeṣāṃ deśikānāṃ tathaiva ca

12.426

sādhakānāṃ tato datvā yāgāṅgānāmapi dvija!/
śāstrātmanastato datvā hyanyeṣāṃ kramaśastathā

12.427

paścāt pajhāsanaṃ bad‌dhvā devasyābhimukhaṃ sthitaḥ/
sakṛjjapenmahāmantraṃ sarvakarmapravardhanam

12.428

nāśanaṃ samayānāṃ ca doṣāṇāṃ smaraṇādapi/
tataḥ saṃśrāvayeddevaṃ tristhānasthaṃ krameṇa tu

12.429

"kāmato'kāmato vāpi na kṛtaṃ niyamārcayam/
kenacidvighnadoṣeṇa mayā yatparameśvara!

12.430

tena me manaso'tīva santāpo dahanātmakaḥ/
yataḥ samayadoṣeṇa bādhito'smi janārdana!

12.431

tvayoddiṣṭaṃ purā nātha! bhaktānāṃ hitakāmyayā/
doṣavidhvaṃsakṛccubhraṃ pavitraṃ tat kṛtaṃ mayā

12.432

prasīda me kuru trāṇaṃ jahi kopaṃ hi lopajam/
nimajjato bhavāmbhodhau samayapracyutasya ca

12.433

namo namaste mantrātman! prasīda parameśvara!/
pāhi pāhi trilokeśa! keśavā''rtivināśana!

12.434

tvatprasādācca me māstu doṣaḥ samayasaṃjñitaḥ/
adyāstu karmasampattirnityanaimittike prabho!"

12.435

śrutvaivamādarāttasya saṃsārārtasya mantrarāṭ/
pūrṇabhāvaṃ nayecchīghraṃ hanti doṣāṃśca sāmayān

12.436

tataḥ prāvaraṇairdānairyathāsampattisaṃbhṛtaiḥ/
sopavītottariyaiśca cchatropānahasaṃyutaiḥ

12.437

vividhairbhojanairvipra! dhūpārghyālabhanādikaiḥ/
pūjayedāptapūrvāṃśca yatipūrvāṃstathaiva ca

12.438

pañca vaikhānasāntāṃśca viprādīṃścaturastathā/
pañca yogaratādyāṃstu tathānyān vaiṣṇavān dvija!

12.439

ekāyanīyaśākhotthamantrāṇāṃ prathamaṃ tataḥ/
trayīmayānāṃ mantrāṇāṃ stotrāṇāṃ ca tathaiva ca

12.440

ud‌ghoṣaṇaṃ ca kartavyaṃ brāhnaṇairagrato vibhoḥ/
śaṅkhabherīninādaiśca kāhalīgītakaistathā

12.441

nṛttaiśca ninadairanyairmaṅgalaistoṣayet prabhum/
paścādutsavabimbaṃ tu yānamāropya deśikaḥ

12.442

mahotsavavidhiproktaṃ sarvamahgalasaṃyutam/
pradakṣiṇakrameṇaiva prāsādaṃ tu prameśayet

12.443

prārthanāṃ ca tataḥ kuryādyatīnāṃ bhāvitātmanām/
"yuṣmatprasādasāmarthyānmanasaḥ paripūrṇatā

12.444

kriyāṅgānāṃ tu sarveṣāṃ mā me'stu samayacyutiḥ/"
"evamastviti" vaktavyaṃ sarvaistālasamanvitam

12.445

tāṃścānupṛcchya naivedyapūrvaṃ kuryāt subhojanam/
bandhubhṛtyasamopetaḥ sa viśeṣaṃ dvijottama!

12.446

ekarātraṃ trirātraṃ vā saptarātraṃ tu vā dvija!/
pavitrakaṃ sthāpayitvā tataḥ sanyāsamācaret

12.447

athavārcāgataṃ vipra! tāvat saṃsthāpya bhūṣaṇam/
yāvadekādaśī śuklā saṃvṛttā kārtikasya tu

12.448

apanīya ca mālyādīn pradadyādvā dine dine/
no yānti mlānatāṃ yāvat saṃprāpte kālavāsare

12.449

mahadarcanapūrvaṃ tu kṛtvā pūrṇāvasānakam/
kramaśaścopasahṛtya svayaṃ gurvātmanā tu vā

12.450

ādāya pūjite pātre arcayitvā yathāvidhi/
jānunī bhūgate kṛtvā praṇipatya ca deśikam

12.451

mānayitvārghyapuṣpādyaiḥ praṇipatya svayaṃ purā/
vinivedya ca tat pātraṃ "prasādaḥ kriyatāṃ prabho"

12.452

svāśiṣaṃ bhagavatprītirvācyācāryeṇa tasya tu/
"yathāgamaṃ yathāśāstraṃ prasādāccaturātmanaḥ

12.453

tvayi sāṃvatsaraṃ kṛtyaṃ susaṃpūrṇaṃ sutāstu om/"
samutkīrya tatastasya āsanasthasya mūrdhani

12.454

kalaśadvitayaṃ māntraṃ kṛtvā saubhāgyamokṣadam/
visarjanaṃ vibhoḥ kuryāt pūjāpūrvaṃ yathākramam

12.455

viṣvak‌senaṃ yajet sāṅgaṃ tarpayet tadanantaram/
samāhṛtyākhilaṃ paścāt kṛte caitadvisarjane

12.456

yadyanniveditaṃ tasya hyagādhe'mbhasi nikṣipet/
yathāsaṃvatsarakṛto doṣaḥ samayapūrvakaḥ

12.457

nāśamāyāti vai kṣipraṃ pavitrāropaṇānmune!/
pāti yasmāt sadoṣaṃ hi patanāt parirakṣati

12.458

viśeṣeṇa dvijaṃ trāti pūrṇaṃ karma karoti ca/
sādhake ca kriyāhīne tasmādukto mahān mayā

12.459

yāga eṣa pavitrākhya uktalakṣaṇalakṣitaḥ/
patitaṃ ca kriyālopādvidhivat trāyate yadā

12.460

tadā vapitrakaṃ vipra! bhūṣaṇaṃ sūtrajaṃ smaret/
ajñānādathavā mohādyadvā karmaṇyanādarāt

12.461

nāstikyādvāpyahaṅkārāt kartṝṇāmuparodhataḥ/
vaiśeṣikāntaraprāpteryadvā nidrādidoṣataḥ

12.462

kālātikrāntibhītyā vā tvevamanyena kenacit/
vikalaṃ yajanaṃ kṛtvā yadā dadyāt pavitrakam

12.463

mantreśasya tadānīṃ tu bhavet tat karma tāmasam/
deśādhipo deśikaśca prāpnuyāt tāmasaṃ phalam

12.464

jvarādivyādhipīḍā syāt tadā taddeśavāsinām/
tvarāviṣṭo'thavā vipra! rajasā kaluṣīkṛtaḥ

12.465

yāgaṃ kṛtvā tu devasya yadā dadyāt pavitrakam/
tadā syādrājasaṃ karma phalaṃ syādeva tādṛśam

12.466

ajñānapūrvakairdoṣaiḥ prāguktaistu vivarjitaḥ/
yāgaṃ kṛtvā supūrṇaṃ tu bhūṣaṇena yadā yajet

12.467

tadā kartā guruścāpi pavitroktaṃ phalaṃ labhet/
tadā sāṃvatsaraṃ karma paripūrṇataraṃ bhavet

12.468

patitasya kriyālopāt paritrāṇaṃ bhavet tadā/
tasmāttu yajanaṃ samyagvibhoḥ kṛtvā suvistaram

12.469

tadante śobhane prāpte muhūrte deśiko vibhum/
bhūṣaṇairbhūṣayet samyagatvaraḥ śāntamānasaḥ

12.470

na labhyate muhūrtaṃ tu yāgānte yadi śobhanam/
tadanyasmin samāropya pavitrāṇi yathāvidhi

12.471

tadatikrāntidoṣasya śāntaye'tha japed‌guruḥ/
aṣṭottarasahasraṃ tu mūlamantraṃ tathāstrapam

12.472

japet samayadoṣaghnamaṣṭadhā mantranāyakam/
evaṃ sarveṣu yāgeṣu muhūrtātikrame bhavet

12.473

tithinakṣatravāreṣu pavitrārohaṇe vidhiḥ/
kathito muniśārdūla! yadā puṇyekṣaṇādike

12.474

kevale vaiṣṇave vāpi tat kuryāt tatra me śrṛṇu/
puṇyakṣaṇādikaṃ yasmin dine bhavati taddināt

12.475

prāk‌saptame dine kṛtvā prāgvadaṅ‌kuraropaṇam/
prāgvat kṛtvādhivāsaṃ tu purastādvāsaradvaye

12.476

tataḥ karmadine brāhne muhūrte snānakarma ca/
kṛtvā prāgvat samabhyarcya catuḥsthānasthitaṃ vibhum

12.477

kevalaṃ bimbagaṃ vāpi yathākālānurūpataḥ/
kṣaṇe tu vaiṣṇave prāpte pavitraistu yajedvibhum

12.478

yadā tu kevale bimbe pavitrāropaṇaṃ bhavet/
tadā syādbimbagasyaiva adhivāsoktapūjanam

12.479

tathā vahnigatasyāpi varjayet kumbhamaṇḍale/
atīte'smin muhūrte tu bhagavadyāgavistarāt

12.480

kṣaṇāntare tu tat kṛtvā sāstramūlāyutaṃ japet/
samastadoṣaśamanamaṣṭāviṃśatikaṃ japet

12.481

tilairājyairakṣatairvā sahasraṃ juhuyādaguruḥ/
virodhāt samatikrānte kṣaṇe tasmin mahāmate!

12.482

tadanyasmin samāropya pavitrāṇi yathāvidhi/
tatastu pūrvanavake prathamasnapanaṃ caret

12.483

dvitīyaṃ vā tṛtīyaṃ vā guroricchāvaśena tu/
yadvā mūlāyutaṃ sāstraṃ japtvā paścāttilādikaiḥ

12.484

āhutīnāṃ sahasraṃ tu pratyekaṃ juhuyāt tribhiḥ/
japenmantravaraṃ paścāt pañcāśaccaturuttaram

12.485

vidhānamevaṃ kathitaṃ sthāne martyapratiṣṭhite/
svayaṃvyaktādike sthāne pavitrārohaṇādiṣu

12.486

naimittikeṣu sarveṣu nityeṣvapi viśeṣataḥ/
muhūrtātikrame tattatkālātikramaṇe'pi ca

12.487

na doṣo dvija! pūrvoktastatrāpi ca viśeṣataḥ/
bhagavadyāgavistārādṛte'nyena ca kenacit

12.488

vidhnānāmudyame tena atikrānte kṣaṇādike/
tattatkarmākhilaṃ kṛtvā kāle'nyasmin yathāvidhi

12.489

taddoṣaśāntaye kuryānmahāmantrajapaṃ sudhīḥ/
sakṛd‌dvidhā caturdhā vā aṣṭadhā vā dvipañcadhā

12.490

dviṣaṭ‌ṣoḍaśadhā vāpi aṣṭāviṃśatidhā tu vā/
tattatkarmaviśeṣāṇāṃ gurutvādyānuguṇyataḥ

12.491

yadvādhikaṃ japaṃ kuryādyathā cittaṃ prasīdati/
prāyaścittaviśeṣaṃ tu hayūrdhvaṃ vakṣyāmi vistarāt

12.492

doṣasaṃbhāvanā proktā tatra kālāvadhistathā/
kīrtito vistareṇaiva tasmānnātra pratanyate

12.493

ityeṣa kathitaḥ samyak pavitrārohaṇe vidhiḥ/
kṛte pavitrake vipra! bhaktairmantrakriyāparaiḥ

12.494

kaścidviśeṣaniyamaḥ pālanīyaḥ prayatnataḥ/
yāvadekādaśī śuklā kārtikasyātipuṇyadā

12.495

vakṣyate sūkṣmarūpo'nyaḥ prakāro munipuṅgava!/
kevale bimbake vāpi yāgamandirasaṃsthite

12.496

prāsādasaṃsthite vāpi daśamyāmadhivāsite/
kalpayedbhūṣaṇāropaṃ vinā kalaśamaṇḍale

12.497

agnisthe'pi tadā kuryāt tat prāgvadadhivāsite/
ekaṃ dve trīṇi vā dadyāt pavitrāṇi tadā vibhoḥ

12.498

samānīyottamādyena bhedena tu kṛtāni vā/
dravyābhāvo dvijaśreṣṭha! aśaktiryadi vā bhavet

12.499

sadyo'dhivāsaṃ dvādaśyāṃ kṛtvā śaktyā tu kārayet/
sopavāsaṃ dvijaśreṣṭha! arcāyāṃ bhūṣaṇaṃ vibhoḥ

12.500

yathecchākalpitaiḥ sūtrairgranthibhistu yathecchayā/
niśārocanayā vāpi pavitrāṇāṃ ca dhātunā

12.501

kenacid‌granthayo(?)vipra! vidhivat parirañjayet/
puṣpapūrṇāni garbhāṇi kṛtvā vā kevalānyataḥ

12.502

prapūjya pūrvavad‌dvipra! bimbasannihitaṃ vibhum/
nivedya bhūṣaṇaṃ dadyādvāṇīmuccārayedimām

12.503

"yanmayā brahnasūtraṃ ca kalpitaṃ grāhayasva ca/
karmaṇāṃ pūraṇārthāya, yathā doṣo na me bhavet"

12.504

ityuktvā ca tato dadyāt pūjyopari pavitrakam/
stutvā ca devadeveśaṃ dvitīye'hni prayatnataḥ

12.505

pūjayitvātha deveśaṃ kuryāt tadupasaṃhṛtim/
gṛhe pavitrayāge tu viśeṣamadhunocyate

12.506

bimbasthe maṇḍalasthe vā catussthānasthite'pi vā/
pavitrāṇāṃ trayaṃ dadyādekaikaṃ vā yathecchayā

12.507

ityuktaṃ yogināṃ śreṣṭha! pavitrārohaṇaṃ param/
ūnātiriktādyat pāti bhuvi bhaktajanaṃ sadā

12.508

tasya nirvartanādbhaktyā brāhnaṇo vedavidbhavet/
śrīmānatyugraśaktirvai kṣatriyo'nchinnasantatiḥ

12.509

dhanadhānyayuto vaiśyaḥ śūdrastu sukhabhāgbhavet/
gobhūhiraṇyadānānāmanantānāṃ hi yat phalam

12.510

yāvajjīvaṃ pradattānāṃ pratyahaṃ tat samāḥ śatam/
paramāyuśca saṃpūrṇaṃ tat phalaṃ prāpnuyānnaraḥ

12.511

prāptakālaṃ svabuddhyā tu āsādyāyatanaṃ hareḥ/
smaran sarveśvaraṃ samyak samutsṛjati vigraham

12.512

yānaiścandraprakāśaiśca divyastrījanasaṅ‌ghakaiḥ/
vījyamāno divaṃ yāti pūjyamānastathā'maraiḥ

12.513

bhuñjīta sakalān bhogān sarvalokāntarodbhavān/
yaḥ kuryād‌bhūṣaṇāropaṃ niṣkāmaḥ prītaye vibhoḥ

12.514

saṃprāpya viṣṇulokaṃ sa āste kalpaśatān bahūn/
kālena mahatāsādya mānuṣyaṃ punareva hi

12.515

śubhe kāle śubhe deśe jāyate suśubhe kule/
nivṛtte bālabhāve tu vyakte karaṇasaṅ‌grahe

12.516

buddhitatve prabuddhe tu ṛgabhyāsavaśāttu vai/
karmaṇā manasā vācā nārāyaṇaparo bhavet

12.517

nityaṃ kriyāparo dhīmān brahnaṇyaḥ satyavikramaḥ/
ananyayājī śuddhātmā duṣṭasaṅgavivarjitaḥ

12.518

vyādhiśokavinirmuktaḥ putradārādikairyutaḥ/
apamṛtyuvinirmukto jñānamāsādya nirmalam

12.519

śvetadvīpaṃ samāsādya surāṇāṃ yat sudurlabham/
jñānināmapi cānyeṣāṃ tatra dṛṣṭvā jagatpatim

12.520

parabrahnatvamāyāti tatkarmaparamaḥ pumān/
paśyantyāropyamāṇaṃ ye brahnasūtraṃ jagatprabhoḥ

12.521

tathānumodantyanyonyaṃ yānti te paramāṃ gatim/
śrṛṇvanti ye vidhānaṃ tu pavitraṃ pāpanāśanam

12.522

prāpnuvanti ca te puṇyamiṣṭāpūrtoditaṃ hi yat/
nārī hyananyaśaraṇā patinā paricoditā

12.523

tadbhaktā sad‌guṇā sādhvī karmaṇā manasā girā/
nityaṃ bhartari cādrohā prayātā saha tena vai

12.524

pavitrakaṃ jagadyonerāropayati vā dvija!/
sātulaṃ caiva saubhāgyaṃ prāpnuyādacireṇa tu

12.525

dehānte devanārīṇāṃ devānāṃ yāti pūjyatām/
sā tvarundhatipūrvāṇāmarvāk samabhivīkṣyate

12.526

jñānamāsādayatyante yena yātyacyutaṃ padam/
prottārayati bandhūnāṃ duṣkṛtebhyo'bjasaṃbhava!

12.527

pitṝṇāṃ janakādīnāṃ nāmnā snehaparastu yaḥ/
dadāti bhūṣaṇaṃ vipra! mantrī mantrātmano vibhoḥ

12.528

durgateḥ sugatiṃ yānti dyusindhorasthinā yathā/
yathā surāṇāmamṛtaṃ nṛṇaṃ gāṅgaṃ yathā jalam

12.529

svadhā yathā pitṝṇāṃ ca karmiṇāṃ tadvadeva hi/
pavitrakaṃ kriyāḍhyānāṃ pāvanaṃ bhūtivardhanam

12.530

sarvadoṣabhayaghnaṃ ca sarvopadravanāśanam/
sarvasaukhyapradaṃ caiva sarvaguhyaprakāśanam

12.531

tapodānavratānāṃ ca vihitasyāhnikasya ca/
niśśeṣayāgabhogānāṃ kṛtvā saṃpūraṇakriyām

12.532

apare'hani vai kuryāccaturthe saptame'pi vā/
snapanaṃ pūjyamantrasya tīrthoddeśe'tha saṅgame

12.533

nadyāṃ samudragāminyāṃ devakhāte hrade tu vā/
prītaye parameśasya tvātmano duḥkhahānaye

12.534

āh‌lādāyāmarāṇāṃ ca pitṝṇāṃ tṛptaye tu vai/
āpyāyanārthaṃ bhūtānāṃ bhuvanānāṃ ca bhūtaye

12.535

deśadoṣapraśāntyarthaṃ gobrāhnaṇahitāya vai/
yathāvat srapanaṃ kuryātrīrthabimbe viśeṣataḥ

12.536

nityasnapanabimbe vā kuryāttattadasannidhau/
nityotsavapare bimbe hyācarettadasannidhau

12.537

tadabhāve pavitre tu darbhamañjarije śubhe/
vidhānamatra me samyak śrṛṇu vipra! samāhitaḥ

12.538

bahuśākhamabhagnāgraṃ samūlaṃ yadapuṣpitam/
prāṅ‌mukho darbhamādāya praṇavena purā kṣiteḥ

12.539

tatastenaiva tanmūlaṃ prāgvat kuryādadhiṣṭhitam/
tasya madyamanālaṃ yannyagbhūtamavatiṣṭhate

12.540

ārādhya mantranāthena smaredvyāptaṃ mahātmanā/
vivartaṃ paramātmīyamadhyakṣākhyaṃ ca viddhi tam

12.541

anekagarbhamuccaṃ yat kāṇḍaṃ kāṇḍeṣu cottamam/
aṇimādiguṇairyuktaṃ puṃstatvaṃ tena kalpyate

12.542

vācakaṃ tasya yoktavyaṃ haṃsayuktaṃ dvilakṣaṇam/
bahiṣkāṇḍacatuṣkeṇa cittapūrvaṃ catuṣṭayam

12.543

grathanīyamatho vaktramavyaktāntaṃ svakaiḥ padaiḥ/
praṇavādinamontaistu vyāpakaṃ sūkṣmalakṣaṇam

12.544

evaṃ śrotrādikān pañca svanāmnā grathayettadā/
karmendriyāṇi tadanu tatastanmātrapañcakam

12.545

pañcakaṃ tvatha bhūtānāṃ bad‌dhvā vai kṣmāvasānikam/
avaśiṣṭaistu tatkāṇḍairbadhnīyāttu karaṇḍavat

12.546

vinā śikhāsamūhena samutthānāvadheratha/
kiñcittadūrdhvadeśācca yathā no yāti vai punaḥ

12.547

bahudhā kāṇḍasaṅ‌ghastu kalpitastattvasaṃkhyayā/
vibhinnānāṃ ca kāṇḍānāṃ bhaṅgādekatarasya ca

12.548

utpadyate'nyathātvaṃ ca tasmāttad‌grathayed‌dṛḍham/
darbhamañjarijaṃ tvevaṃ sampādyādau pavitrakam

12.549

anusandhīyate tatra māntradhyānaṃ yathāsthitam/
pūjayitvārghyapuṣpādyairalaṅkatya paṭhedidam

12.550

"tvameva tīrthaṃ bhagavaṃstvamevāyatanaṃ param/
tvayaivādhiṣṭhitaṃ sarvamidaṃ jānāmi tattvataḥ

12.551

tatrāpi ca tvayā diṣṭaṃ kriyākāṇḍaṃ śubhapradam/
yattannirvāhayāmyadya tvadanugrahakāmyayā"

12.552

evaṃ vijñāpya bhagavan! mantramūrtiṃ parātparam/
tatpatrapātragaṃ kṛtvā brahnayānagataṃ tu vā

12.553

vedageyadhvanīśaṅkhaśabdamaṅgalapūrvakam/
nītvā tīrthāntikaṃ tatra tīradeśe nidhāya ca

12.554

pūrvāmukhaṃ ca tadyānamādāya ca pavitrakam/
vāmahastatale kuryāt kṣmāmaṇḍalagataṃ tviva

12.555

vidhṛyānmadhyabhāgācca pāṇinā dakṣiṇena tu/
avatīryāmbhaso madhyaṃ nimajjet saha tena vai

12.556

sannidhiṃ tatra tatkālaṃ prakurvantyacirāttu vai/
niśśeṣāṇi ca tīrthāni lokatrayagatāni ca

12.557

mantrātmā yatra rakṣārthaṃ kṣaṇamāste jalāśaye/
tatrāyatanatīrthānāṃ sarveṣāṃ syāt samāgamaḥ

12.558

kiṃ punaryatra bhagavān mantramūrtiradhokṣajaḥ/
sādhakābhyarthitaḥ snāyāt sarvānugrahayā dhiyā

12.559

vidvān yo'nena vidhinā tīrthamāsādya tatvavit/
snāpayedbāndhavādīnāṃ prāpnuvantyacirācca te

12.560

tairthaṃ phalamanāyāsānmantramūrteḥ prasādataḥ/
kiṃ tu tadyānavāditravarjitastu bhavedvidhiḥ

12.561

imaṃ viddhi mahābuddhe! viśeṣaṃ cātra karmaṇi/
sāmānyamavināśaṃ yaccinmayaṃ rūpavarjitam

12.562

viśeṣajñānasaṃbaddhaṃ jīvahaṃsaṃ vibhāvya tam/
pavitrakaṃ tadākāraṃ smṛtvā''plāvyaṃ tato'mbhasā

12.563

evaṃ tenaiva cānyeṣāṃ bahūnāṃ bahubhistu vā/
sampādyaṃ viṣṭare snānaṃ dūrasthānāṃ sadaiva hi

12.564

sampanne snapane tvevaṃ dvitīye'hni mahāmate!/
rathe kṛtvārcite taṃ vai prapūjya ca yathāvidhi

12.565

yātrākhyamutsavaṃ kuryādannadānapurassaram/
sanṛttageyavāditraṃ jāgareṇa samanvitam

12.566

ekarātraṃ dvirātraṃ vā tnirātraṃ bhaktipūrvakam/
sakṛt saṃvatsarasyānte tūtsavaṃ snapanādikam

12.567

kuryādyo mantranāthasya sa siddhiṃ labhate parām/
prasvāpe ca prabodhe ca hayutsave vatsarīyake

12.568

tathā sahasrakalaśairabiṣekavidhāvapi/
aṅ‌kurāropaṇe caiva mantrāhgābharaṇe dvija!

12.569

vividhāsu pratiṣṭhāsu jīrṇoddhāravidhāvapi/
prāyaścitteṣu mukhyeṣu tulābhārādike'pi ca

12.570

evamādinimitteṣu kāmyeṣvapi tathaiva ca/
dvādaśyādiṣu kāleṣu kalpayedyāgapūrvakam

12.571

yāgamaṇḍapavinyāsaṃ catussthānārcanakriyām/
tatrāyaṃ hi viśeṣaḥ syāt pūrvedyuḥ karmavāsarāt

12.572

rajanyāmadhivāsaḥsyāt prabhāte karma tadbhavet/
utsaveṣu tadārambhavāsare hyadhivāsanam

12.573

tadrātrau karma kurvīta kumbhādyarcanapūrvakam/
puṣpayāgeṣu viprendra! kuryāt sadyo'dhivāsanam

12.574

saṃprokṣaṇe ca pūrvaṃ tu dahanāpyāyanātmakam/
syādvā sarvatra tat sadyo deśakālānurūpataḥ

12.575

prasvāpe svastikaṃ nāma kuryādyāgavaraṃ dvija!/
prabodhe tu vivekākhyaṃ vyūheṣvekatamaṃ tu vā

12.576

utsave hyekapajhaṃ vā naikābjaṃ cakrapaṅkajam/
bhūṣitaṃ parito vipra! kevalaḥ paraśūpamaiḥ

12.577

kartaryantaritairvāpi yadvā pajhadalopamaiḥ/
indīvaradalākārairyavavalmīkarūpakaiḥ

12.578

yāgaṃ vā navanābhākhyaṃ yāgānāmuttamohi saḥ/
yadvā kumbhodarāntānāṃ vṛttādīnāṃ krameṇa tu

12.579

navānāmapi bimbānāmekaikaṃ prativāsaram/
prathamāhāt samārabhya yāvannavamavāsaram

12.580

yāgaṃ vyūhābhidhānaṃ vā navabhiḥ paṅkajairyutam/
atha vyūhāccatuṣpajhād yāvadaṣṭasaroruham

12.581

navānāṃ vyūhayāgānāmekaikaṃ ca krameṇa tu/
niyamo navasaṃkhyākhyastatsaṃkhye syānmahotsave

12.582

nyūnādhikadine'nyasminnutsave navavāsare/
dvayorapyekapajhādividhiḥ sādhāraṇo bhavet

12.583

sarvadā puṣpayāge tu mātuluṅgopamā'rakaiḥ/
yuktaṃ cakrāmbujaṃ kuryādanantakalaśe dvija!

12.584

cakrāmbujaṃ cābhimatamaṅakurāropaṇe tathā/
vividhāsu pratiṣṭhāsu cakrābje saṃyajedvibhum

12.585

yathābhimatarūpe tu vyūhe vābhīpsite dvija!/
bhūtāvāsāhvaye vāpi dharuve vā nityasaṃjñake

12.586

jīrṇoddhārādividhiṣu hyevameva mahāmate!/
kṣmāparigrahapūrveṣu sarveṣvapi ca karmasu

12.587

prāyaścittanimitte tu saṃjāte saṃkarādike/
abhīṣṭairarakairyuktaṃ kuryāccakrāmbujaṃ sadā

12.588

tulābhārādike'pyevaṃ yadvā kāmyānurūpataḥ/
saṅ‌krāntidvicatuṣkeṣu meṣasaṃkrāntipūrvakam

12.589

sadadhvade tu dharmākhye vasugarbhe krameṇa tu/
sarvakāmye hyamitraghne hyāyuṣye valabhadrake

12.590

ārogye saṃyajeddevaṃ puṇḍarīkākṣamavyayam/
vāgvibhūtiprade caiva mānasākhye'yanadvaye

12.591

candrasūryoparāge tu jaye'nante tadeva hi/
dvādaśyoḥ supratiṣṭhākhye buddhyādhāre tu pūrvayoḥ

12.592

amoghasaṃjñite'nyāsu praśastāsu tithiṣvapi/
nakṣatreṣu praśasteṣu yajedyāge guṇākare

12.593

śāntikarmaṇi vai kuryādyāge śaṅkhodarābhidhe/
pūjanaṃ devadevasya yāge vā śāntikāhvaye

12.594

pauṣṭike ca yathāyāge hyathavā kaustubhodare/
vanamālodare vātha yaṣṭavyo bhagavān vibhuḥ

12.595

rakṣākarmaṇyamitraghne ārogye vā yajet prabhum/
āpyāyane'rdhacandrākhye yadvā pūrṇaendumaṇḍale

12.596

kajābhidhāne yāge vā yajet kumbhodare tu vā/
dharmārthī saṃyajennityaṃ devadevaṃ janārdanam

12.597

sadadhvadevā dharmākhye aghanirmocane'thavā/
arthārthī pūjayennityaṃ pajhe kaumodakīgade

12.598

vasugarbhābhidhe yāge sarvatobhadrake'thavā/
kāmyābhilāṣī kurvīta sarvakāmapradābhidham

12.599

vijayo rājyalābhaśca śatāraṃ miśracakrarāṭ/
sahasrāraṃ tu vā miśraṃ miśraṃ vārijacakrarāṭ

12.600

icchāsaṃkhyārasaṃpūrṇaṃ sahasrārāvasānakam/
mokṣārthī paramānande yāge vā cakrapaṅkaje

12.601

sahasrasaṃkhyāsaṃkhyātairarakaiḥ paribhūṣite/
athavā miśracakre tu tatsaṃkhyārapariṣkṛte

12.602

sarveṣveteṣu yāgeṣu sarveṣāmapi karmaṇām/
pūjayedvā jagannāthaṃ vāsudevaṃ sanātanam

12.603

prasvāpaṃ ca prabhodhaṃ ca utsavaṃ vātsarīyakam/
pavitrārohaṇaṃ caiva sthāpanaṃ vividhaṃ tathā

12.604

jīrṇoddhāravidhānaṃ ca tulābhārādi karma ca/
prāyaścittāni mukhyāni varjayitvā tu karmasu

12.605

naimittikākhyeṣvanyeṣu sarveṣu dvijasattama!/
anukalpe yajeddevaṃ kumbhamaṇḍalake vinā

12.606

prāyaścittaprakārastu vibhinnastritribhedataḥ/
uttamādivibhāgena kalaśe maṇḍalakṣitau

12.607

bimbe'gnau saṃyajeddevaṃ prakāre hyuttamottame/
kumbhamaṇḍalavahnisthaṃ yajettanmadhyame vibhum

12.608

kumbhe'gnau ca yajeddevaṃ vibhuṃ tadadhame dvija!/
bimbe'gnau ca yajeddevaṃ guroricchānurūpataḥ

12.609

snapanaiḥ parabhedotthaiḥ snāpayenmadhyamottame/
aparoditabhedaistu caturbhiḥ snāpayedvibhum

12.610

krameṇa madhyamadhyādye nyūnamadyāvasānike/
catuṣṭaye tadanyasminnagnau santarpayedvibhum

12.611

prāyaścitteṣu sarveṣu japaṃ vāpi samācaret/
deśakālasvasāmarthyadravyāderānuguṇyataḥ

12.612

prāyaścitteṣu sarveṣu catussthānārcanādike/
daśaprakāre viprendra! dinasaṃkhyāṃ nibodha me

12.613

dināni catvāriṃśacca triṃśadviṃśatireva ca/
tathā pañcadaśāhaśca kramādekadināntimam

12.614

evamaṣṭādaśavidhā dinasaṃkhyā prakīrtitā/
uttamottamapūrveṇa bhedena navadhā tu vā

12.615

dvikadvikakrameṇaiva tadā dvyekadināntimam/
prāyaścittaprakārastu prasaḍgādatra kīrtitaḥ

12.616

vistareṇa pravakṣyāmi hyupariṣṭānmahāmate!/
iti pāvitrakaṃ samyagvidhānaṃ kathitaṃ māya/
itaḥ paraṃ muniśreṣṭha! kimanyacchrotumicchasi

iti śrīpāñcarātre pāramesvarasaṃhitāyāṃ kriyākāṇḍe pavitrāropaṇavidhānaṃ nāma dvādaśo'dhyāyaḥ //
***************

Original text: parameśvarasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc