Language

ENहिગુ
Scripture Library

Parameshvara Samhita · Chapter 11

11.1

// śrīḥ //
ekādaśo'dhyāyaḥ
sanakaḥ ---
nityotsavavidhau brahman! pūjanaṃ samudāhṛtam/
dvārāvaraṇadevānāṃ teṣāṃ dhyānādikaṃ kramāt

11.2

jñātumicchāmi viprendra! prabrūhi mama vistarāt/
śāṇḍilayaḥ ---
śrūyatāmabhidhāsyāmi yadahaṃ coditastvayā

11.3

prāsādadvāradevebhyaḥ samārabhya yathākramam/
prāsādadvārabāhye tu hyadhasthaudumbarāntime

11.4

vāstvīśakṣetranāthau dvau sthitau dakṣetarakramāt/
śuklavaktraḥ kṛṣṇadeho dvibhujo ratnapātradhṛk

11.5

dakṣiṇena kareṇaiva sarvāmarasamāśrayaḥ/
puṇḍarīkasamānābhavastrasraganulepanaḥ

11.6

gadodyatakaro vipra! dhyātavyo vāstupūruṣaḥ/
kṣetreśaṃ dvibhujaṃ dhyāyeddhemābhavasanasrajam

11.7

nīlajīmūtasaṃkāśaṃ daṇḍahastaṃ mahātanum/
muṣṭikṛdvāmahastena yāgakṣet‌ya pālakam

11.8

kuṇḍalādyairalaṅkārairetau śobhitavigrahau/
vīkṣamāṇau vibhorvaktraṃ tejasātīva nirbharau

11.9

taptakāñcanavarṇābhāṃ pravālasadṛśāmbarām/
hāranūpurakeyūrakaraṇḍamakuṭādikaiḥ

11.10

alaṅ‌kṛtāmalaṅkāraiḥ puṇḍarīkanibhekṣaṇām/
akalaṅkasusampūrṇaśaraccandranibhānanām

11.11

pajhakumbhakarāṃ lakṣmīṃ pajhoparigatāṃ smaret/
padmāsanenopaviṣṭāṃ dvārasyordhva udumbare

11.12

taruṇādityasaṃkāśo mahoraskaścaturbhujaḥ/
unnataśconnatāṃsaśca pūrṇāṅgo nātimāṃsalaḥ

11.13

tanūdaro nimnanābho romarājivirājitaḥ/
daṃṣṭrākarālavadanaḥ piṅgaśmaśrujaṭādharaḥ

11.14

madhupiṅgalanetraśca kuṭilabhrūlatāyutaḥ/
pralambalolaśravaṇaḥ pṛthughrāṇaḥ smitānanaḥ

11.15

kuṇḍalālaṅ‌kṛtascaiva hārakeyūrabhūṣitaḥ/
baddhoṣṇīṣalalāṭaśca tilakenāpyal‌ṅakṛtaḥ

11.16

śuklāmbaradharaḥ sragvī bhujayugme'sya dakṣiṇe/
prodyataṃ saṃsmareccakraṃ prajvalantīṃ gadāṃ pare

11.17

śroṇītaṭaniṣaṇṇāṃ ca viśrāntāṃ vasudhātale/
pūrve vāmakare śaṅkhamanyasmiścākṣasūtrakam

11.18

evaṃ gaṇādhipaścaṇḍo vikrameṇāparājitaḥ/
kruddho vighnāyutānāṃ ca kṣaṇāt saṃharaṇakṣamaḥ

11.19

dhyeyo garbhagṛhadvāraśākhāmūle tu dakṣiṇe/
tatraivāparabhāge tu pracaṇḍaṃ tvīdṛśaṃ yajet

11.20

kiṃtu savyāpasavyābhyāṃ bhujābhyāṃ syādviparyayaḥ/
bhujadvaye yaccaṇḍasya vāme saṃparikīrtitam

11.21

dakṣiṇe tat pracaṇḍasya dhyeyaṃ vā parikalapya ca/
dhyāyed‌dvārāgradeśe tu garuḍaṃ kāñcanaprabham

11.22

kuṭilabhrusuvṛttākṣaṃ pakṣamaṇḍalamaṇḍitam/
lambodaraṃ supīnāṅgaṃ sarvabhūṣaṇabhūṣitam

11.23

makuṭādyairalaṅkārairnūpurādyairvirājitam/
nīlaṃ vasānaṃ vasanaṃ nānāmālyopaśobhitam

11.24

saṃmukhaṃ devadevasya bhūgataṃ vidhṛtāñjalim/
dvibhujaṃ tuhinābhaṃ ca satyākhyaṃ vihagādhipam

11.25

prāṇādhidaivataṃ cakre balimaṇḍalamadhyage/
saṃsthitaṃ saṃsmaret sarvairaṅgaiḥ puruṣarūpiṇam

11.26

pralambamānajaṭharaṃ pakṣarājivirājitam/
dakṣiṇena kareṇaiva dhārayantaṃ gaṇitrakam

11.27

uttānitetarakaraṃ kuṇḍalādyairvibhūṣitam/
nīlakauśeyavasanaṃ nīlamālyānulepanam

11.28

anākulābhyāṃ netrābhyāṃ vīkṣamāṇaṃ sadā vibhum/
athāgramaṇḍapadvāraśākhāyugalasaṃsthitau

11.29

pajhagarbhapratīkāśāvatibhīmaparākramau/
caṇḍapracaṇḍasadṛśau bhujalāñchanabhūṣaṇaiḥ

11.30

raktāmbaradharau caiva raktasraganulepanau/
gaṇau dhātṛvidhātārau dhyātvā sapūjya tatparaḥ

11.31

kumudādigaṇeśānān prathamāvaraṇe yajet/
pūrve ca vahnidigbhāge pūjyau dvau gaṇanāyakau

11.32

kumudaḥ kumudākṣaśca prasannavadanekṣaṇau/
tuhinācalasaṅkāśau prathame vayasi sthitau

11.33

nānābharaṇadigdhāṅgau nānākuṇḍalabhūṣitau/
nānāmālyacitau caiva nānāmaulidharau dvija!

11.34

nānāgandhaviliptāṅgau nānāvastravibhūṣitau/
kumudākhyagaṇeśasya dhyātavyo dakṣiṇaḥ karaḥ

11.35

candraraśmipratīkāśacāmareṇa virājitaḥ/
abhigacchābhayaṃ dhyāyeddvitīyaṃ dakṣiṇaṃ karam

11.36

bhavabhaṅgāt prapannānāṃ pareṣāṃ guṇaśāsanam/
tasyaivādyaṃ vāmakaraṃ prabuddhakamalodyatam

11.37

tūṣṇīṃ bhīsūcakaṃ dhyāyedbahiḥsthānāṃ paraṃ karam/
etedvai kumudākṣasya vaiparītyena bhāvayet

11.38

dvābhyāṃ dvābhyāṃ karābhyāṃ vai tvanyeṣāmevameva hi/
puṇḍarīko vāmanaśca dvāvetau hutabhuk‌prabhau

11.39

garuḍadhvajahastau ca śeṣamanyat puroditam/
kṛtvā dhyātvā'thavā nyasya dakṣiṇe nairṛte'pi ca

11.40

śaṅ‌kukarṇābhidhāno yaḥ sarvanetrābhisaṃjñitaḥ/
dvāvetau campakābhau tu mayūravyajanodyatau

11.41

mahāvibhūterdevasya pratyagvāyudigāsthitau/
sumukhaḥ supratiṣṭhaśca vibhoḥ someśadik‌sthitau

11.42

cintyau mudgaphalaśyāmāvātapatrakarodyatau/
noktaśeṣakarāṇāṃ tu tadviddhi kumudoditam

11.43

mānavaḥ pṛśnigarbhaśca jagatyambarasaṃsthitau/
taptakāñcanavarṇābhau karaṇḍamakuṭojjvalau

11.44

daṃṣṭrākarālavadanau nānāmālyadharau dvija!/
tatra mānavasaṃjñasca pakṣanāgavibhūṣitaḥ

11.45

tasya dakṣiṇahastaśca śaṅkharājena śobhitaḥ/
tatpṛṣṭhe kaṭake haste aṅ‌guṣṭhāntaralolagā

11.46

akṣamāleti sā proktā sarvasiddhikarī sadā/
mukhyavāmakare cakraṃ tatpṛṣṭhe cordhvagā gadā

11.47

etaddhi pṛśnigarbhasya vaiparītyena bhāvayet/
kaṭihastādgatāṃ dhyātvā pakṣanāgau vinā dvija!

11.48

ete bhagavato vipra! tvantarahgā mayoditāḥ/
karmaṇā manasā vācā tadbhāvagatamānasāḥ

11.49

jñānādiṣaḍ‌guṇopetairākīrṇāḥ koṭiśaḥ paraiḥ/
bhūtaiḥ siddhairanantaiśca prārthayānaiḥ paraṃ padam

11.50

vastrabhūṣāṅgarāgādyaiḥ sarve te kumudopamāḥ/
śvetamṛtkalpitenaiva hyūrdhvapuṇḍreṇa bhūṣitāḥ

11.51

lalāṭasthena sarve'pi kumudādigaṇādhipāḥ/
evamanye'pi bhūtādyāḥ sarve pāriṣadā dvija!

11.52

evamāvṛtidevāśca dvārasthāśca tathaiva hi/
evaṃ tadīyā viprāśca kṣatraviṭ‌cchūdrajātayaḥ

11.53

mṛdaiva vā candanena kalpitairūrdhvapuṇḍrakaiḥ/
dvādaśaiśca caturbhirvā bhūṣitāḥ syuḥ sadā dvija!

11.54

atasīkusumaśyāmau pītamālyāmbarānvitau/
pītoṣṇīṣadharau raudrau prāgvad‌bhujavibhūṣitau

11.55

gaṇau caṇḍākṛtidharau durdarśau duratikramau/
jayaṃ ca vijayaṃ nāmnā yajettadvārapārśvayoḥ

11.56

taduddeśāt samārabhya bahirdvārāvasānakam/
dvitīyāvaraṇakṣetraṃ ṣoḍhā kṛtvā tu pañcame

11.57

bhāge tu garuḍaṃ kṛtvā vipra! dhyātvā'thavā nyaset/
dravaccāmīkarākāraṃ bhīmabhrakuṭilocanam

11.58

pṛthudaṃṣṭraṃ pṛthudhrāṇaṃ pṛthugātraṃ pṛthūdaram/
pakṣāṅ‌kurāñcitoraskaṃ pakṣamaṇḍalamaṇḍitam

11.59

hārakeyūratāṭaṅkamakuṭādyaistu bhūṣaṇaiḥ/
bhūṣitaṃ nīlavasanaṃ nānāmālyavibhūṣitam

11.60

nānāgandhaviliptāṅgaṃ nāgaikādaśabhūṣitam/
puṣpastabakasaṃpūrṇamañjaliṃ dadhataṃ dvija!

11.61

unnamya dakṣiṇaṃ jānumāsanīkṛtya cetarat/
sukhāsanasamāsīnaṃ vibhorājñāpratīkṣakam

11.62

tataḥ (paḥ) karmātmatatvānāṃ daśakaṃ siddhatāṃ gatam/
bhagavattulyasāmarthyasārvajñyādiguṇairyutam

11.63

viyuktaṃ prākṛtād duḥkhānniyuktaṃ ceśvareṇa tu/
bhavasantārakatvena hyetadāvṛtikaṃ kramāt

11.64

upendraḥ pūrvadigbhāge saṃsthito dvijasattama!/
vahnau tejodharākhyastu dakṣiṇe duratikramaḥ

11.65

nairṛte tu mahākarmā paścime tu mahāhradaḥ/
agrāhyo vāyudigbhāge vasuretāstathottare

11.66

pūrvottare vardhamānaḥ sākṣī gaganagocare/
ādhāranilayaṃ nāmnā sarvasyādhogataṃ smaret

11.67

ete sphaṭikavarṇābhā- śvetamālyāmbarānvitāḥ/
gaṇitrakaṃ rathāṅgaṃ ca śaṅkhaṃ caiva gadāṃ tathā

11.68

dadhānā mukhyadakṣādimukhyavāmāntameva hi/
karaiścaturbhiḥ susamā makuṭādivibhūṣitāḥ

11.69

tejasā vighnajālāni prerayanto mahaujasaḥ/
sthānakaiḥ saṃsthitāḥ sarve dhyānonmīlitalocanāḥ

11.70

athavā dvibhujā ete vajrādyaṃ daśakaṃ kramāt/
dakṣeṇa lokapālīyaṃ dhārayantaḥ kareṇa tu

11.71

gaṇitrakaṃ tu vāmena varadābhayadāstu vā/
tadā varṇāṅgarāgādyairindrādisadṛśāstu vā

11.72

dvitīyagopuradvārapārśvayorantarasthayoḥ/
vinyased dvārapālākhyāvetau vāmādito gaṇau

11.73

nidhīśau śaṅkhapajhau tu nidhibhāṇḍoparisthitau/
sthūladantau ca dāntau ca dvibhujau bhagavanmayau

11.74

kuṭilabh‌rūlatāyuktau kiñcidunnatavakṣasau/
lambodarau supīnāṅgau hrasvapāṇipadau dvija!

11.75

śaṅkapajhasamānābhau nīlaśuklāmbarasrajau/
makuṭādyaistu vividhairalaṅkārairalaṃkṛtau

11.76

dakṣiṇena kareṇaiva dhārayantau saroruham/
itareṇa kareṇaiva h‌yuttānena nidhiṃ svakam

11.77

athavā vāmahastābhyāṃ praveśābhītidānvitau/
kardavayena śaṅkhaṃ vā pajhaṃ vā dadhatau dvija!

11.78

vāmeva dhārayet pajhaṃ yadvā śaṅkhaṃ nidhīśvaraḥ/
śaṅkhapajhadharau vāpi śirasā makuṭopari

11.79

śaṅkhacakradharau vāpi sādhakecchāvaśena tu/
unnamya dakṣiṇaṃ jānuṃ hyāsanīkatya cetarat

11.80

evaṃ śaṅkhanidheḥ pajhanidhestu viparītavat/
tad‌dvāraśākhāniṣṭhau tu saṃsmareddakṣiṇāditaḥ

11.81

kṣīrakundāvadātau ca nīlakauśeyavāsasau/
nīlanīrajavarṇābhaiḥ puṣpairbhūṣitavigrahau

11.82

pūrvoktagaṇasādṛśyau nāmnā bhadrasubhadrakau/
tad‌dvārabāhyataḥ paścāt pārśvayorgopurasthitau

11.83

etau gaṇeśvarau nyasyed dhyātvā vā parikalapya ca/
athavā dvibhujāvetau tadā bhadrasya dakṣiṇam

11.84

karaṃ tu tarjanīyuktaṃ vāmamīṣattu kuñcitam/
gadāgropariviśrāntaṃ gadāmūloparisthitam

11.85

vyatyastadakṣiṇaṃ pādaṃ vāmaṃ tu bhuvi saṃsthitam/
bhadrasya vāmayorvipra! yaduktaṃ pāṇipādayoḥ

11.86

dakṣayostat subhadrasya dakṣoktaṃ vāmagaṃ bhavet/
kintu tadvāmahastaṃ tu yuktaṃ vismayamudrayā

11.87

caṇḍaprajaṇḍau dhātā ca vidhātā ca jayastathā/
vijayaścāpi bhadraśca subhadraśca gaṇeśvaraḥ

11.88

ete gaṇeśvarā hyaṣṭau prabhāpuṣpāmbarairvinā/
dehavaktrākṛtaistulyāstathaivābharaṇāyudhaiḥ

11.89

bhaktānāṃ vighnajālasya sarvadik‌saṃsthitasya ca/
saṃsāraphaladāturvai cchedanārthaṃ samudyatāḥ

11.90

parasparamukhāḥ sarve sthānakaiḥ saṃsthitāḥ samaiḥ/
gaṇeśāyutalakṣaistu nānāvarṇavapūrdharaiḥ

11.91

acyutārādhanaparairekaikaṃ parivāritāḥ/
tṛtīyāvaraṇe paścāt pūrvādikramayogataḥ

11.92

indrādilokapālānāṃ daśakaṃ vinyased‌dvija!/
śatadhāmanibhaṃ dhyāyeccaturbāhuṃ purandaram

11.93

susitadvipasaṃsthaṃ tu sutīkṣṇakuliśodyatam/
ajārūḍhaṃ smaredraktaṃ śaktipāṇiṃ hutāśanam

11.94

sahasrārcibhirākīrṇaṃ sahasnādityabhāsuram/
mahāmahiṣasaṃsthaṃ tu tvañjanādrisamaprabham

11.95

subhūmadaṇḍahastaṃ tu smareddevaṃ pitrīsvaram/
daṃṣṭrākarālavadanaṃ kṛṣṇameghasamaprabham

11.96

ghoraṃ pretāsanaṃ dhyāyet khaṅgadhṛgrākṣaseśvaram/
muktāphaladyutisamaṃ bhīmaṃ pāśakarodyatam

11.97

nāgakanyāsahasnāḍhcaṃ makarasthamapāṃpatim/
nīlatoyadasaṃkāśaṃ mahādhvajapaṭāṅkitam

11.98

dhyāyet samīraṇaṃ devaṃ saṃsthitaṃ hariṇopari/
somaṃ tārāgaṇopetaṃ śaṅkhagokṣīrapāṇḍaram

11.99

bṛhacchaśakapṛṣṭhasthaṃ śiśirāstrakaraṃ smaret/
sitabhūtiviliptāṅgaṃ trinetraṃ vṛṣavāhanam

11.100

triśūlāyudhahastaṃ ca tvīśānaṃ jñāninaṃ smaret/
pātāladiggataṃ dhyāyet kūrmārūḍhaṃ halāyudham

11.101

sitaṃ sahasraphaṇabhṛdyonanto nāma nāgarāṭ/
bhacakraṃ bhrāmyamāṇaṃ tu daṇḍahastaṃ prajāpatim

11.102

haṃsārūḍhaṃ khasaṃsthaṃ tu dhyāyed‌dhruvamajaṃ vibhum/
ete caturbhujāḥ sarve akṣasūtravibhūṣitāḥ

11.103

cintayantaḥ paraṃ tattvaṃ varābhayakarodyatāḥ/
divyābharaṇadigdhāṅgā divyamālyāmbarānvitāḥ

11.104

divyarūpadharāścaiva divyagandhavahā dvija!/
raktaśuklaniśāpītanīlacampakasaprabhaiḥ

11.105

vyomasphaṭikamārtaṇḍarājopalanibhaistathā/
mālyāṅgarāgavasanaiḥ mahārghaiḥ samalaṃkṛtāḥ

11.106

bhūṣitā bhūṣaṇaiścitraiḥ karaṇḍamakuṭādibhaḥ/
ebhyaścaturbhujo brahman! vijñeyo vṛṣabhadhvajaḥ

11.107

dvibhujāstvamarāścānye varadābhayadāstu vā/
iti lokeśvereṣūktaṃ tato vai dvijasattama!

11.108

tṛtīyāvaraṇadvāre śākhāmūle tu dakṣiṇe/
sudarśanaṃ caturhastaṃ hrasvakāyaṃ jvalatprabham

11.109

kraudharaktekṣaṇaṃ daityadānavāsṛgvilepanam/
nṛtyantaṃ madamattaṃ ca sahasrārāntarasthitam

11.110

daṃṣṭrākarālavadanaṃ kuṭilabhrūlatāyutam/
kalpāntapāvakākāraṃ svaraśmipariveṣṭitam

11.111

dakṣiṇe bhujayugme tu pūrveṇa ca sudarśanam/
dhārayantaṃ tato'nyena viśrāntāṃ bhūtale gadām

11.112

śaṅkhaṃ mukhyena vāmena hyapareṇa gaṇitrakam/
hārakeyūratāṭaṅkamakuṭādivibhūṣaṇaiḥ

11.113

vibhūṣitaṃ vicitraistu śvetamālyāmbarādikaiḥ/
vighnānutpāṭayantaṃ ca dīptena svena tejasā

11.114

saṃsmarettu tato'nyasmin śākhāmūle mahāmate!/
susthitaṃ garuḍhaṃ vipra! taptakāñcanasannibham

11.115

saumyavaktraṃ vivṛttākṣaṃ raktatuṇḍaṃ subhīṣaṇam/
pṛthūdaraṃ dīrghapucchapakṣamaṇḍalamaṇḍitam

11.116

raktāmbaradharaṃ caiva raktasraganulepanam/
daṃṣṭrākarālavadanaṃ bhrukuṭīkuṭilekṣaṇam

11.117

vicitrakañcukadharaṃ bhujagendrairalaṃkṛtam/
makuṭādyairalaṃkārairvividhaistu vibhūṣitam

11.118

bhujadvaye yaccakrasya vāme saṃparikīrtitam/
dakṣiṇe tadbhavedasya, dakṣoktaṃ vāmagaṃ bhavet

11.119

vajraṃ śaktistathā daṇḍaḥkhaṅgaḥ pāśo dhvajastathā/
śiśirākhyaṃ triśūlaṃ ca lāṅgalaṃ musalaṃ tathā

11.120

pūrvādikramayogena caturthāvaraṇe sthitāḥ/
eteṣāṃ kramaśo dhyānaṃ samākarṇaya sāmpratam

11.121

vajraṃ vajropalābhaṃ tu sitadīrghanakhāṅkitam/
daṃṣṭrākarālavadanaṃ jvalatkanakalocanam

11.122

saudāminīprabhāṃ śaktiṃ śāntāgnivadanekṣaṇām/
ghanaghargharanirghoṣamudgirantīṃ muhurmuṅuḥ

11.123

baddhamuṣṭiṃ smareddaṇḍaṃ raktāṅgaṃ raktalocanam/
krodhamūrtiṃ svadaśanairdaśantamadhara svakam

11.124

sva(kha)raśmikhacitaṃ dhyāyennṛtyamānaṃ ca nandakam/
śaradākāśasaṃkāśaṃ daśantaṃ daśanāvalīm

11.125

pāśaṃ guṇagaṇākīrṇaṃ vidyujjihvaṃ bhayānakam/
hemālipāṇḍarābhaṃ ca ghorāsyaṃ raktalocanam

11.126

śarajjaladasaṃkāśaṃ dhvajaṃ kuṭilalocanam/
svatejasā jagat sarvaṃ dyotayantaṃ balotkaṭam

11.127

śiśiraṃ śītadhāmābhaṃ pīnāṅgaṃ pṛthuvigraham/
jaṭākalāpadhṛk‌saumyaṃ puṇḍarīkanibhekṣaṇam

11.128

udayārkasahasrābhaṃ triśūlaṃ bhīṣaṇākṛtim/
kalpāntapāvakākārasvaraśmipariveṣṭitam

11.129

sandhyājaladasaṃkāśaṃ lāṅgalaṃ bhīmalocanam/
kṣāmāṅgamunnatāṃsaṃ ca vajrakāyaṃ balotkaṭam

11.130

kundāvadātaṃ musalaṃ saumyamīṣatsmitānanam/
ravaṃ ravantaṃ madhuraṃ śrotrendriyasukhāvaham

11.131

nīlaraktasitāpītapāvakāñjanasannibhaiḥ/
hemacandrahimākāśasamānābhaiḥ krameṇa tu

11.132

mālyāṅgarāgavasanai ruciraiḥ samalaṃkṛtāḥ/
divyairābharaṇairyuktāḥ svaciṅnāṅkitamastakāḥ

11.133

tarjayantaśca duṣṭaughaṃ dakṣiṇena kareṇa tu/
vāmena kaṭimālambya susamaiḥ sthānakaiḥ sthitāḥ

11.134

caturthāvaraṇadvāradakṣiṇottaraśākhayoḥ/
gaṅgāṃ ca yamunāṃ caiva dhyātvā saṃpūjayet kramāt

11.135

bhagavatpādasaṃbhūtāṃ gaṅgāṃ kumudasannibhām/
navayauvanalāvaṇyasaukumāryaguṇairvṛtām

11.136

nīlāṅgarāgavasanāṃ nīlamālyairalaṃkṛtām/
dvibhujāṃ saumyavadanāṃ puṇḍarīkanibhekṣaṇām

11.137

hāranū purakeyūrakuṇḍalādyupaśobhitām/
saṃsāratāpasantaptānārurukṣūn paṃra padam

11.138

vāsanākarmapaṅkāni kṣālayantīṃ svatejasā/
vahantīṃ dakṣiṇenaiva kalaśaṃ vāripūritam

11.139

vāmena tarjayantīṃ ca kareṇa prākṛtān janān/
yamunāṃ nīlaratnā(ktā)bhāṃ nīlakuñcitamūrdhajām

11.140

sitāṅgarāgavasanāṃ sitamālyopaśobhitām/
dakṣiṇe tarjanī mudrā vāme tu kalaśaḥ smṛtaḥ

11.141

anyat sarvaṃ tu gaṅgoktamatrāpi syānmahāmate!/
lohitākṣo mahāvīryastvaprameyaḥ suśobhanaḥ

11.142

vīrahā vikramo bhīmaḥ śatāvartastu cāṣṭamaḥ/
aiśvarīdikkrameṇaiva pañcamāvaraṇe sthitāḥ

11.143

dhyāyeccandrapratīkāśaṃ lohitākṣaṃ balotkaṭam/
nīlāmbaradharaṃ nīlamālyaṃ nīlānulepanam

11.144

mahāvīryaṃ mahākāyaṃ pītavarṇaṃ mahābhujam/
pravālābhāmbaradharaṃ raktasnaganulepanam

11.145

saṃsmaredaprameyākyamaprameyabalotkaṭam/
haritākṛtimāpītavasanasragvilepanam

11.146

suśobhanaṃ śobhanāṅgaṃ muktāphalanibhaṃ smaret/
atasīpuṣpasaṃkāśavāsomālyānulepanam

11.147

vīraghnaṃ vīrahākhyaṃ ca dhyāyeccampakasaprabham/
bāh‌līkarañjitaṃ raktavasanasragvimaṇḍitam

11.148

vikramaṃ vikramāvāsaṃ cāṣodaranibhaṃ smaret/
kundendukāntivasanaṃ sitamālyānulepanam

11.149

bhīmaṃ bhīmākṛtiṃ dhyāyettaptakāñcanasannibham/
pāṇḍarāruṇakauśeyaṃ tadvadgandhasraganvitam

11.151

atasīkusumaśyāmaṃ śatāvartaṃ tu bhāvayet/
pītāmbaradharaṃ pītamālyagandhavibhūṣitam // 150 /
bhujadvayānvitā hyete cāntarmuditamānasāḥ/
dakṣiṇaiḥ pāṇibhi- sarverjvalantaṃ paraśuṃ tathā

11.152

vāmaiḥ śaṅkhavaraṃ dīptaṃ dadhānāścārukuṇḍalāḥ/
samāḥ samavibhaktāṅgāḥ praśāntākṛtayastathā

11.153

sthānakaiḥ saṃsthitāḥ sarve svaprabhābhirvirājitāḥ/
prasannavadanāḥ saumyāstrailokyoddharaṇakṣamāḥ

11.154

hāranūpurakeyūrapūrvabhūṣāvibhūṣitāḥ/
tadājñāprekṣakāścaiva duṣṭadoṣopaśāntidāḥ

11.155

balena mahatā kṣiptadevāsuramahoragāḥ/
ekavīrā'sahāyāśca tvaprayatnena līlayā

11.156

ābrahnabhavanaṃ śaśvat parivartayituṃ kṣamāḥ/
etadāvaraṇadvāracatuṣke dvāradevatāḥ

11.157

nyasedyugmaprayogeṇa pūrvadvārāditaḥ kramāt/
vajranābhaṃ harīśaṃ ca pūrvasyāṃ dakṣiṇottare

11.158

dhyāyettu vajranābhākhyaṃ śatadhāmasamaprabham/
mukhyadakṣiṇahastena niṣedhābhinayānvitam

11.159

vetralatāṃ dvitīyena cakrarājaṃ tṛtīyataḥ/
mukhyavāmakareṇaiva śroṇītaṭakṛtārpaṇam

11.160

śaṅkharājaṃ dvitīyena tathā vajraṃ tṛtīyataḥ/
dhārayantaṃ, tathā ruk‌mabhūṣaṇairvividhairapi

11.161

raktamālyāmbaradharaṃ raktasraganulepanam/
evameva harīśaṃ ca niṣedhābhinayojjhitam

11.162

praveśābhinayākhyena pāṇinā kintu cihnitam/
eko hyatra niṣedhaṃ ca tvabhaktānāṃ karoti vai

11.163

bhaktānāmaparaścaiva praveśaṃ saṃprayacchati/
dvāre dvāre pratīhāradvayasyaivaṃ prayojanam

11.164

dakṣoktaṃ vajranābhasya taddharīśasya vāmagam/
ādyavāmagataṃ sarvamanyaddakṣiṇapāṇigam

11.165

dharmādhyakṣaniyantrīśau dakṣiṇe dakṣiṇottare/
kuryādantakasādṛśyau pūrvavadbhujabhūṣitau

11.166

pītakauśeyavasanau pītamālyavilepanau/
kintu daṇḍagadāhastau vajracakravivarjitau

11.167

śuddhākṣamamṛtānandaṃ pratīcyāṃ dakṣiṇāditaḥ/
vāṇakārmukamekasmin pāṇau pāśamathāpare

11.168

ādyaṃ karacatuṣkaṃ yattadvyagraṃ pūrvavadbhavet/
ākṛtau jalanāthasya sadṛśau sarvadaiva hi

11.169

nīlakauśeyavasanau nīlasraganulepanau/
vasunāthaṃ sudhānandamudagdigdakṣiṇottare

11.170

khaḍgamudgarahastau ca prāgvaccheṣaṃ catuṣṭayam/
karāṇāmanayoḥ kāryaṃ rūpeṇoḍupateḥ samam

11.171

atasīkusumaśyāmakauśeyasragvilepanau/
bhūṣaṇairbhūṣitā hyete vividhairvajranābhavat

11.172

ṣaṣṭhāvaraṇadevānāṃ tad‌dvārsthānāṃ viśeṣataḥ/
dhyānaṃ śrṛṇu krameṇaiva tattvato munipuṅgava!

11.173

pūrvādīśānaparyantaṃ ṣaṣṭhāvaraṇasaṃsthitāḥ/
etāśca devatā vipra! tejorūpaṃ samāśritāḥ

11.174

kālo viyanniyantā ca śāstraṃ nānāṅgalakṣaṇam/
vidyādhipatayaścaiva sarudrāḥ sagaṇaḥ śivaḥ

11.175

prajāpatisamūhastu indraḥ saparivārakaḥ/
tanmukhyadvāścatuṣke tu pūrvavat saṃsthitāḥ kramāt

11.176

cakraśaṅkhau padmagade lāṅgalaṃ musalaṃ śarāḥ/
śārṅgaṃ caite kramāddhyeyā vidyuttuhinakundabhāḥ

11.177

pītanīlasitāraktasitagokṣīrasannibhaiḥ/
haritālāruṇābhaistu vastramālyānulepanaiḥ

11.178

sarvaratnamayairyuktairbhūṣaṇairapyalaṅ‌kṛtāḥ/
mahābalā mahāvīryāstvekavaktrā dvibāhavaḥ

11.179

ete tu nāyakāḥ sarve svacinhāṅkitamastakāḥ/
duṣṭaughaṃ tarjayantaśca dakṣiṇena kareṇa tu

11.180

kaṭimālambya vāmena sthānakaiḥ susamaiḥ sthitāḥ/
dṛḍhavrato bahuśirā mahākāyo mahābalaḥ

11.181

jitakrodho durādharṣo mahotsāhastrivikramaḥ/
atulo duṣṭahā'rciṣmān sarvadṛg‌ duratikramaḥ

11.182

viṣamo gahano'moghaḥ ṣoḍaśopapraveśakāḥ/
śakrāgnimadhyamārabhya śakreśānāntarāvadhi

11.184

śuklaśoṇasuvarṇālipiṅgaraktasitāsitāḥ/
raktapītātasīhemāḥ śoṇaśubhrasitāsitāḥ / 183 //
varṇānurūpasadvastramālyālepanabhūṣaṇāḥ/
nāmānurūpacāritrāḥ śaṅkhamudgaradhāriṇaḥ

11.185

savyetarakrameṇaiva praveśakaniṣedhakāḥ/
kṣaṇād‌bhuvanasaṃhārasṛṣṭisthitikṛtikṣaṇāḥ

11.186

uktānetān krameṇaiva pūrvavat saṃprapūjayet/
munayaḥ sapta pūrve'nye grahāstārādikairvṛtāḥ

11.187

jīmūtāścākhilā nāgāstvapsarogaṇa uttamaḥ/
oṣadhyaścaiva paśavo yajñāḥ sāṅgakhilāstu ye

11.188

sūkṣmarūpeṇa tiṣṭhanti pūrvavat saptamāvṛtau/
saṃbhavaḥ prabhavaścaiva pūrṇaḥ puṣkara eva ca

11.190

ānando nandanaścaiva vīrasenasuṣeṇakau/
tanmukhyadvāraśākhāsthau dvau dvau dakṣiṇavāmayoḥ / 189 //
saṃbhavaḥ śvetavarṇastu prabhavaḥ kundasannibhaḥ/
pūrṇastu raktavarṇābhastvatiraktastu puṣkaraḥ

11.191

ānandaḥ pītavarṇastu hemābho nanda ucyate/
kṛṣṇābho vīrasenastu suṣeṇo'ñjanasannibhaḥ

11.192

makuṭāṅgadacitrāṅgā gadāhastā dvibāhavaḥ/
caturbhujā vā viprendra! śaṅkhacakragadādharāḥ

11.193

pūrvavat pāṇinānyena prevaśakaniṣedhakāḥ/
daṃṣṭrākarālavadanā nigrahānugrahakṣamāḥ

11.194

kṣemakṛcchivakṛt prājño homakṛd‌bhūtabhāvanaḥ/
yugāntāgnyaśanaścaiva saṃvarto bhīṣaṇastathā

11.195

saṃkrandanaścānimiṣaḥ śataparvā śatānanaḥ/
audumbaraḥ prākṛtiko dvi (vi) rāmaścāṃśumālyapi

11.196

aupadauvārikaṃ tvetadgaṇaṣoḍaśakaṃ kramāt/
dṛḍhavratādisadṛśaṃ varṇataḥ ṣaḍ‌bhūjānvitam

11.197

vāmadakṣiṇayogena pṛṣṭhataḥ pūrvapaścimam/
śaṅkhamudgarapajhākṣavarābhayasamanvitam

11.198

nānāvarṇasraguṣṇīṣavastrālepanabhūṣaṇam/
prāguktagaṇaśauryāḍhyaṃ sarvakarmakṛtikṣamam

11.199

tacchobhāṣṭakarakṣārthaṃ śatamanyurvirocanaḥ/
apratarkyastvanullaṅ‌ghyastvaprameyābhidhānakaḥ

11.200

amarṣī ca mahad‌bhūtaḥ ke'rākṣastathāṣṭamaḥ/
indrāgnimadhyopadvārapārśvaśobhāsvanukramāt

11.201

ekākaśaḥ sthitāḥ śūrāḥ praveśakaniṣedhakāḥ/
nīlapītajapāśyāmasitahiṅgulakendubhāḥ

11.202

mahābalā mahāvīryāḥ sudurlaṅ‌ghyapārakramāḥ/
nānāvidhāmbaraiḥ sragbhirbhūṣaṇairanulepanaiḥ

11.203

anyairanupadiṣṭaiśca yathāśobhamalaṃkṛtāḥ/
ṣāḍ‌guṇyamahimāyuktāścaturhastāḥ krameṇa tu

11.204

pṛṣṭhadakṣiṇavāmābhyāṃ cakraśaṅkhasamanvitāḥ/
gadāgropariviśrāntamukyahastadvayānvitāḥ

11.205

dvāropadvāraśobheśānetān saṃpūjayet kramāt/
vidyā caivāparā vidyā pāvakaścaiva mārutaḥ

11.206

candgārkau vāri vasudhetyetāḥ saṃsāradevatāḥ/
sūkṣmarūpeṇa tiṣṭhanti bāhyāvaraṇabhūtale

11.207

amareśo virūpākṣaḥ sudharmiṣṭho niyāmakaḥ/
sarvasattvāśrayaścātigahanastadanantaram

11.208

mahārājeśvaraścāpi dhanādhyakṣeśvarastathā/
et gaṇeśvarāstvaṣṭau tanmukhyadvārapālakāḥ

11.209

dhyeyāścaturbhujāḥ sarve mukhyapāṇidvayena tu/
amareśavirūpākṣau vajravetralatākarau

11.210

pṛṣṭhakābhyāṃ tu pāṇibyāṃ cakraśaṅkhasamujjvalau/
kuṅkumāñjanasaṃkāśau daṃṣṭrayā vikṛtānanau

11.211

dakṣiṇottarayogena lāñchanavyatyayānvitau/
dvāradakṣiṇavāmasthau praveśakaniṣedhakau

11.212

sudharmiṣṭho niyantā ca susitaśyāmalaprabhau/
subhīmadaṇḍahastau ca vajrāyudhavivarjitau

11.213

yathākramoditānanyān dhārayantau yathāvidhi/
sarvasatvāśrayaścātigahanaḥ śyāmalaḥ sitaḥ

11.214

kintu pāśakarāvetau pūrvavad‌bhujabhūṣitau/
mahārājeśvaro rakto dhanādhyakṣeśvaro'sitaḥ

11.215

śiśirāyudhasaṃyuktau trikamanyadyathā purā/
mahābalā mahāvīryā duṣṭadoṣabhayaṅkarāḥ

11.216

durnirīkṣāśca durdhārṣā daityadānavahiṃsakāḥ/
nānāmahārghavāsobhiḥ bhūṣālepairalaṃkṛtāḥ

11.217

maharṣabhaṃ prabhūtaṃ ca gambhīraṃ prāṇagocaram/
yogāṅgaṃ yoganilayaṃ sanātanamaśrṛṅkhalam

11.218

tārakāntaritaṃ tāraṃ virāmaṃ viṣamaṃ tathā/
duratikramaṃ durgrahaṃ ca sudhūmramanilāśanam

11.219

tatsālakopadvāreṣu vinyaset pūrvavartmanā/
uktopadvārapālānāṃ varṇataḥ samamujjvalam

11.220

gaṇaṣoḍaśakaṃ tvetaccatuṣpāṇisamanvitam/
gauṇavāmakarādyaṃ tu mukhyavāmakarāvadhi

11.221

śaṅkhapaṭṭasahastaṃ ca niṣedhābinayodyatam/
praveśābhinayāṅkaṃ ca nānāvarṇāmbarasrajam

11.222

nānāsthānakasaṃyuktaṃ nānābhūṣaṇabhūṣitam/
akṣasūtradharaṃ vā'tha prapannānāṃ praveśakṛt

11.223

niṣedhakṛttathānyeṣāṃ nyastavyaṃ munisattama!/
devavrataṃ nirātaṅkaṃ bhīmaṃ ca puruṣaṃ tathā

11.224

ugraṃ vīreśvaraṃ ramyamariṣṭaṃ munisattama!/
anirviṇṇaṃ yugāntāṃśaṃ śatānandaṃ śatānanam

11.225

tejodharaṃ viśālākṣaṃ yugāṃśaṃ devanandanam/
etad‌dviraṣṭaśobhāsu gaṇamekaikaśo nyaset

11.226

upadvāreśasadṛśaṃ varṇato lāñchanairvinā/
caturbhiḥ pāṇibhiścaiva pṛṣṭhadakṣiṇapūrvakam

11.227

mukhyadakṣiṇahastāntaṃ śahkhacakragadādharam/
niṣedhakṛcca pāpānāmapāpānāṃ praveśakṛt

11.228

nānāsragambaroṣṇīṣabhūṣālepādyalaṃkṛtāḥ/
anantācintyavibhavāḥ sarvabhūtasamāśrayāḥ

11.229

nānāśastrāstrakuśalā nānājñānasamanvitāḥ/
nirastānekadaityeśāḥ sādhūnāṃ pālanaudyatāḥ

11.230

dvāradvayānvite sāle mukhyadvāragatāvubhau/
tiṣṭhataḥ sūkṣmarūpeṇa tadanyadvārapārśvayoḥ

11.231

prākārasarvakoṇeṣu vahnikoṇādito nyaset/
prabhavāpyayarūpāṇāṃ mūrtīnāṃ caturātmanām

11.232

tathā mūrtyantarāṇāṃ ca tatkāntānāmanukramāt/
mantrāṇāmastrasah‌ghādi teṣāṃ rūpamanusmaran

11.233

caturṇāmapi koṇānāmavyaktaṃ bhavanādbahiḥ/
saṃyajedbhavanāmnāvai yasmānnānyo bhavaḥ smṛtaḥ

11.234

teṣāṃ bahiḥ svamantreṇa dikkrameṇa tu hetirāṭ/
svamarīcigaṇenaiva bhāsayantaṃ niveśay ca

11.235

nyasyaivamarcanaṃ kuryānmantramudrānvitena tu/
nirīkṣaṇādiśuddhena arghyasrakcandanādinā

11.236

vāsudevābhidhānastu devaḥ ṣāḍ‌guṇyavigrahaḥ/
karmiṇāmupakārārthaṃ prāsādaṃ sthūlavigraham

11.237

sarvajñānakriyāḍhyaṃ ca sarvatatvasamāśrayam/
samāsādyānugṛhṇāti sadārcāntargataḥ prabhuḥ

11.238

tasmāttadaṅgabhūteṣu prākāreṣvaṣṭasu kramāt/
pṛṣvyādibuddhiniṣṭhaṃ tu bāhyaṃ tatvāṣṭakaṃ nyaset

11.239

prāsādaścāhgasaṃyuktaḥ prakṛtistriguṇātmikā/
tadgatā pratimā jīvastadgataḥ paramaḥ pumān

11.240

ato'dhidaivatānyatra tatvānyetānyanukramāt/
sarvatra vyāpakatvena dhyātvā saṃpūjayettataḥ

11.241

sarvādhāramayenaiva sarvatatvāśrayeṇa ca/
sarvadoṣaviṣaghnena kālacakrāmbujena tu

11.242

sampuṭīkṛtya bhavanaṃ saprākāramadhordhvataḥ/
saṃpūjya hnādayīṃ mudrāṃ cakramudrāsamanvitām

11.243

pradarśya sarvatodikkaṃ kavacenāvakuṇṭhayet/
ekamūrtividhāne ca tathaikadvārabhūṣite

11.244

bhavane'yaṃ vidhānaḥ syāddigvyūhapariniṣṭhite/
caturdvārānvite gehe digdvārāgrasthamaṇḍape

11.245

sarvatobhadrasāle ca aghanirmocane'pi ca/
sadadhvākhye'tha dharmākhye dvāradvidvitayānvite

11.246

dvārapālagaṇanyāse viśeṣo'yaṃ pradarśyate/
caṇḍādyāśca subhadrāntāḥ prāsādadvāścatuṣṭaye

11.247

nyasanīyāḥ krameṇaiva pūrvavad dvandvayogataḥ/
dvārordhvodumbaradvandvadvitayasthā yathākramam

11.248

lakṣmī kīrtirjayā māyā devyaḥ prāguktalakṣaṇāḥ/
satyaḥ suparṇo garuḍaḥ tārkṣyastvagreṣu saṃsthitāḥ

11.249

anirvartī mahāvartī darpahā sarvajit sthiraḥ/
jayanto bhayakṛnmānī tvaṣṭamo dvijasattama!

11.250

digagramaṇḍapadvāraśākhāpārśvaṃ samāsthitāḥ/
anirvartī mahāvartī kṛṣṇābhaḥ śukasannibhaḥ

11.251

darpahā sarvajiccaiva pāṇḍuraktasuvarṇabhau/
sthiro jayantaḥ satataṃ śyāmāñjanasamadyutī

11.252

bhayakṛccaiva mānī ca piṅgalaḥ pāṇḍurojjvalaḥ/
dvibhujāḥ sarva evaite dakṣiṇena kareṇa tu

11.253

nandakaṃ śaṅkhamanyena dadhānāḥ krūravikramāḥ/
yadā caturbhujā dhyeyāḥ tadā caite gaṇeśvarāḥ

11.254

mukhyadakṣiṇahastena khaḍgavetralatānvitāḥ/
tathā vāmakare śaṅkhaṃ pṛṣṭhage dakṣiṇāditaḥ

11.255

pāṇidvaye cakrapajhau bibhrato jvalanaprabhau/
nānāvastrasraguṣṇīṣabhūṣaṇālepanānvitāḥ

11.256

vyatyastahastacaraṇā lāñjhanavyatyayānvitāḥ/
ūrjitaścāmṛtāṅgastu sarvāṅgaḥ sarvatomukhaḥ

11.257

śubhrāṅgo varadaścaiva vāgīśaḥ śabdavikramaḥ/
pāñcajanyaviśeṣā hi dvau dvau caiva kramāt sthitau

11.258

sarvatobhadrasālasthacaturdvāreṣu pūrvavat/
dvibāhavastu saṃsmāryā dakṣiṇena kareṇa tu

11.259

gṛhītamusalāḥ sarve śaṅkhamanyena pāṇinā/
dadhānāścaiva catvāraḥ pūrve bandhūkasannibhāḥ

11.260

anye parabhṛtābhāstu sarvabhūṣaṇabhūṣitāḥ/
balena mahatā kṣiptadevāsuramahoragāḥ

11.261

ekavīrā'sahāyāśca aprayatnena līlayā/
ābrahnabhavanaṃ śaśvat parivartanakṛtkṣamāḥ

11.262

viśveśo viśvabhugviśvo viśvātmā viśvalocanaḥ/
viśvapādo viśvabhujaḥ tathā vai viśvakarmakṛt

11.263

ete dvitīyasālasya digdvāreṣu niyāmakāḥ/
dvibāhavaḥ parijñeyā vāmadakṣiṇayogataḥ

11.264

gadākhaḍ‌gāstrasaṃyuktāḥ karaṇḍamakuṭānvitāḥ/
śoṇapiṅgasitaśyāmaraktapītasitāsitāḥ

11.265

sarvarṇāmbarālepasragbhūṣābhirvirājitāḥ/
ekavīrā'sahāyāśca sarvadoṣanivārakāḥ

11.266

tad‌dvārāntarabhāgeṣu vāmadakṣiṇayogataḥ/
prāsādābhimukhān nyasyennidhinātheśvarān kramāt

11.267

śaṅkhapajhau mahāpajhaśatadhāmābhidhau tataḥ/
akhaṇḍitaḥ santataścānantadhāra iti śrutaḥ

11.268

sarvadvāra iti khyātaḥ prathamau pūrvamīritau/
anyeṣāṃ vakṣyate ṣaṇṇāṃ varṇarūpādikaṃ kramāt

11.269

raktaḥ kṛṣṇaḥ suvarṇābhaḥ sitāruṇatamālabhāḥ/
śaṅkhapajhanidhīśoktasarvalakṣaṇalakṣitāḥ

11.270

vasuratnasuvarṇāṣṭalohadhānyadhanādhipāḥ/
sarvauṣadhinidhīśānāsteṣāmūrdhve sukhāsanāḥ

11.271

sarvālaṅkārasaṃyuktāḥ svāśritābhimatapradāḥ/
tatastṛtīyāvaraṇadvāreṣu dvandvayogataḥ

11.272

taddakṣiṇottarābhyāṃ tu śākhābhyāṃ vinyaset kramāt/
purataścakragaruḍau halatālau tu dakṣiṇe

11.273

paścime śārṅgamakarau saumye nandakaṛśyakau/
cakrapakṣīśatārāṇāṃ śārṅganandakayorapi

11.274

sveṣu sthāneṣu pūrvoktaṃ varṇarūpādikaṃ dvija!/
anyeṣāṃ tālapūrvāṇāṃ trayāṇāmatha vakṣyate

11.275

tālo dhvajaḥ syād‌bhūtādikālarūpābhimānakaḥ/
jhaṣaḥ sarvāṅganibhṛto jagadbīja udāhṛtaḥ

11.276

sa sarvopadravo ṛśyaḥ saṃsāraścapalātmakaḥ/
etān sūkṣmasvarūpeṇa dhyātvā saṃpūjayet kramāt

11.277

gaṅgā ca yamunā godā nadī ca mahatī tathā/
vitastā narmadā caiva jambvākhyā ca sarasvatī

11.278

nadyaścaturthasālasya digdvāreṣu kramāt sthitāḥ/
gaṅgāyamunāyoruktaṃ varṇarūpādikaṃ purā

11.279

tābhyāmanyāḥ samānāstu varṇaśobhāṃ vinaiva tu/
sitāruṇāsitasvarṇasitakundasamaprabhāḥ

11.280

pramattaprauḍhaveṣāśca nānābharaṇabhūṣitāḥ/
sarvadhātuvicitrāṅgāḥ sarvaratnavirājitāḥ

11.281

sudhākumbhadharā dvābhyāṃ karābhyāṃ pūrvavacca tāḥ/
evaṃ digdvārabhavanadvārsthasthitirudāhṛtā

11.282

ekamūrteṣu diṅ‌mūrteḥ prākāreṣūrdhvageṣu ca/
dvārādayastadīyāśca sāmānyāḥ samudāhṛtāḥ

11.283

sarvasālapratīhāraśākhāpārśvagatāvubhau/
dhyeyau vā sthāpanīyau vā bāhyahāragatau yadi

11.284

yathoktalakṣaṇopetau sthāpanīyau yathākramam/
evamāvaraṇeśānān dhyātvā saṃsthāpya vārcayet

11.285

dhyānotthāḥ pīṭhadeśeṣu svākārāḥ svāsu sajhasu/
tadarthamaṅkaṇakṣetraṃ tridhā vā pañcadhā bhavet

11.286

tribhāgamekabhāgaṃ vā tyaktvā tanmadhyato bahiḥ/
pīṭhaṃ vāyatanaṃ kuryāt sarvadikṣvanatre'thavā

11.287

adharottaraniṣṭhābhyāṃ prāgukte pūrvavat sthite/
śileṣṭakādibhiḥ k‌lṛptāḥ pīṭhikā hastavistṛtāḥ

11.288

tadardhenochritāḥ sarvāḥ sarvālaṅkāraśobhitāḥ/
catuśrāḥ suvṛttā vā saṃpūjyā vā'tha kevalāḥ

11.289

prāmādivāstudevānāṃ svadigbhāgagateṣu ca/
gomayādivilipteṣu maṇḍaleṣu baliṃ haret

11.290

vistārocchrāyamānādvai pīṭhāḥ prāguktalakṣaṇāḥ/
ardhamānena vā kāryā rathayātrā'virodhakam

11.291

evamāvaraṇeśānāḥ pīṭheṣu svāsu dikṣu ca/
duṣṭadoṣanirāsārthaṃ prāsādābhimu(khaṃ)khāḥ sthitāḥ

11.292

catuḥ sthānāvatīrṇasya dvāre ca yajanālaye/
sthāpanaṃ gaṇanāthānāṃ śrṛṇu tvaṃ munipuṅgava!

11.293

vāstukṣetreśasaṃjñau dvau prāgdvāre pūrvavat sthitau/
lakṣmīḥ kīrtirjayā māyā dvāreṣūrdhvasthitāḥ kramāt

11.294

vajranābhādayo devā dvau dvau digdvāraśākhayoḥ/
prāgādidvārakumbheṣu saṃbhavaprabhavādayaḥ

11.295

kumudādyantaraṅgaṃ ca bhūtānāmaṣṭakaṃ param/
dvārāntaryugmayuktyā tu bhramaṇīdeśamāśritam

11.296

suparṇaścakrasaṃjñaśca satyaḥ kaumodakī dvija!/
yojanīyāḥ krameṇaiva dvārāṇāmagrabhūtale

11.297

hemadaṇḍagataḥ satyaḥ kintu paścimadiggataḥ/
caṇḍādyāśca subhadrāntā dvau dvau prāgādiṣu dvija!

11.298

dakṣiṇottarayogena toraṇastambhamūlagāḥ/
cakradvitayamadhyasthaḥ pakṣīśastoraṇopari

11.299

susitāsu patākāsu satyākhyo vihagādhipaḥ/
suparṇaḥ śoṇavarṇāsu garujaḥ piṅgalāsu ca

11.300

rājapāṣāṇavarṇāsu tārkṣyasaṃjñaḥ pratiṣṭhitaḥ/
nānāvarṇapatākāyāṃ saṃpūjyo vihageśvaraḥ

11.301

indrādilokapālāste siddhasaṅ‌ghapurassarāḥ/
vajrādayastadastrāśca svāsu dikṣu bahiḥ sthitāḥ

11.302

mukhyakalpe'thavānyeṣu nimitteṣvevamācaret/
anukalpe'tha caṇḍādīn vāstunāthādipūrvakam

11.303

dvāreṣu kevalān nyasya garuḍāntaṃ prapūjayet/
sarvadvāreṣu vā pūjyaḥ sahetīśaḥ patatripaḥ

11.304

vividhāsu pratiṣṭhāsu jīrṇoddhāravidhāvapi/
mahotsaveṣu sarveṣu dhvajārohaṇakarmaṇi

11.305

maṅgalāṅ‌kurarope ca pavitrārohaṇādiṣu/
tathā cānantakalaśādyabhiṣekavidhāvapi

11.306

prāyaścitteṣvanityeṣu tulārohādiṣu dvija!/
śāntikādiṣu mukhyeṣu kāmyeṣvanyeṣu nityaśaḥ

11.307

mukhyakalpoktavidhinā kuryādanyatra cānyathā/
siddhasaṅghāstathendrādyāstadastrāśca yathākramam

11.308

lokadik‌pālakāstvete svasenābhiḥ samāvṛtāḥ/
prasiddhaprāgvaśenaiva nityaṃ svasthānamāśritāḥ

11.309

dikapālakatvādāsṛṣṭeryatasteṣāṃ sthitiḥ sthirā/
bhagavanmantramūrtīnāmanantānāṃ mahāmate!

11.310

svasthānasthā namasyanti pūjayanti japanti ca/
dhvajādyairupacāraiśca samyak paricaranti ca

11.311

kaivalyasiddhaye śaśvadbahubhiḥ svānugaiḥ saha/
pālayanti ca, bhaktānāṃ balamojo dadanti ca

11.312

dhvaṃsayanti ca vighnaughamaniśaṃ mantrayājinām/
saṃrakṣanti phalaṃ māntraṃ vardhamānaṃ dvilakṣaṇam

11.313

adhikāramanādīyaṃ śaktibījaṃ jagatprabhoḥ/
dik‌siddhaye daśātmatvaṃ tadavyattyaṣṭadiśātmikā

11.314

bāhyatrisālabhūmiṣṭhāḥ kālādyā bhavadevatāḥ/
tatsādhakatvāt pūrvoktadigbhāganiyatāḥ sadā

11.315

vajranābhādayo devā lokadigdvārapālakāḥ/
tathāmareśapūrvāśca saṃbhavaprabhavādayaḥ

11.316

prasiddhaprākkrameṇaiva digdvāreṣu sthitāḥ kramāt/
kālādyamaṣṭakaṃ nityamindrādyaṃ rudrapaścimam

11.317

niyantā kālatatvānte tadante susthitaṃ viyat/
kramāt pūrvottare koṇe nyaseddakṣiṇapaścime

11.318

vidyā'vidyādvayaṃ yadvai svapadasthe'gnimārute/
candrādityāvudagyāmyasthānayorviniveśya ca

11.319

pratyagbhāgagataṃ toyaṃ prāgbhāge vinyaseddharām/
kumudādyāvṛtīśānā lohitākṣādayastathā

11.320

vajranābhādikaṃ muktvā dvārapālatriraṣṭakam/
dvārapālagaṇāstvanye sālakoṇagaṇāstathā

11.321

proktakrameṇa tiṣṭhanti bhagavatprāgapekṣayā/
kumudādigaṇeśānāḥ puragrāmādivāstuni

11.322

pālikāvasathe caiva dik‌pāloktavaśāt sthitāḥ/
trisandhyamevaṃ devānāṃ balidānaṃ samācaret

11.323

saṃkalpiteṣu sāleṣu dvārāvaraṇavāsinām/
asaṃkalpitasāloktadevānāṃ nācaredbalim

11.324

tattannirmāṇakāle tān pratiṣṭhāpya yathāvidhi/
devayātrā sametaṃ tu balidānaṃ samācaret

11.325

evaṃ sarvaṃ samapādya mahāpīṭhordhvabhūtalam/
prakṣālitaṃ samāruhya prāṅ‌mukho vāpyudaṅ‌mukhaḥ

11.326

tadūrdhvāmbujadik‌patre kumudādīnathāntare/
sarvabhūtān‌ pāriṣadānāhūya grahasaṃjñitān

11.327

saṃpūjya sodakaṃ tatta baliśeṣaṃ samutkiret/
paścādācamya vidhivat snātvā vā saṃviśed‌gṛham

11.328

sarvadvārāvṛtīśānāṃ soṇasthānāṃ samarcane/
natipraṇavasaṃyuktasvanāma mantra īritaḥ

11.329

mahāpīṭhasthabhūtānāṃ pārṣadānāṃ gṛhātmanām/
tārānte viṣṇuśabdaṃ ca niyuñjyāduditakramāt

11.330

sarvakoṇagatā mantrāḥ phaḍantāḥ samudīritāḥ/
sarve samuditā mantrāḥ svāhāntā homakarmaṇi

11.331

dhyātvaivamarcya tanmantrairarghyādyairupacārakaiḥ/
darśayedāvṛtīśānāṃ mudrāṃ tarjanisaṃjñitām

11.332

dvārapālagaṇānāṃ tu caṇḍādyuktamanantaram/
dharmādyāvaraṇādūrdhbaṃ hetunā yena kenacit

11.333

balidānamaśakyaṃ cettatratyānāṃ yathākramam/
sarvatobhadrapūrveṣu dviguṇīkṛtya cācaret

11.334

mukhyakalpe tathānyatra yathāśaktyāvṛtikṣitau/
tadbāhyāvṛtidevānāmāvṛtyāvṛtya tarpayet

11.335

dvāropadvārapālānāṃ tasmin dvāre samarpayet/
mahāpīṭhoditānāṃ ca tad‌dvārāgragamaṇḍale

11.336

dhyānotthānāṃ tu sañcāre na doṣaḥ kena hetunā/
tattadāvaraṇadvāradeśeṣūktakrameṇa tu

11.337

dravyamūrtigatānāṃ ca saṃcāraḥ syādaniṣṭadaḥ/
evamāvṛtidevānāṃ trisandhyaṃ balimācaret

11.338

nityotsavārthabimbasya sannidhau tat samācaret/
nṛttageyādisaṃyuktaṃ vedaghoṣasamanvitam

11.339

nityotsavārthabimbe tu yānānnipatite bhuvi/
uttamaṃ snapanaṃ kṛtvā śāntihomaṃ samācaret

11.340

yānamāropya tadbimbaṃ punarnityotsavaṃ caret/
dvādaśāhaṃ vrataṃ kuryāt sādhakaḥ khinnamānasaḥ

11.341

japet svamantrāyutakaṃ yadi bhedādidūṣite/
vidhivat tat samādhāya kṛtvā saṃprokṣaṇaṃ tataḥ

11.342

utsavaṃ śeṣaṇāpādya khinnacittastu sādhakaḥ/
tadārabhya nirāhāro brahnacaryavrate sthitaḥ

11.343

catuṣkamayutānāṃ tu svamantrasya tadā japet/
tatra trirātraṃ ṣaḍahaṃ dvādaśāhaṃ dvipakṣakam

11.344

vratamācarya yatnena pātrebhyo dānamācaret/
gobhūhemādikānāṃ tu yathāśakti dvijottama!

11.345

daivād‌bṛhati bhaṅge vā tadā bimbāntareṇa tu/
snapanādiniyuktena balidānaistu kaivalaiḥ

11.346

karmaśeṣaṃ samāpādya kṛtvā mantravisarjanam/
jīrṇoddhārakrameṇaiva vratācaraṇamābhet

11.347

japāyutacatuṣka ca trirātrādyaṃ catuṣṭayam/
yāvadbimbasamāpattirbhūyaḥ kṛchrādikaṃ caret

11.348

bimbārambhadināt pūrvaṃ tatastvekādaśāhnikam/
vrataṃ kṛtvā tu deve tu vimbārambhadine dvija!

11.349

saṃpūjya dvādaśācāryān samamūlyaṃ pṛthak pṛthak/
tebyo dvādaśadānāni datbā gobhūtilāni vā

11.350

eteṣāṃ sannidhau bhūyo bimbāpādanamārabhet/
yadvābimbaṃ samādadhyāt pratiṣṭhādikramāccaret

11.351

gobhūhemādikānāṃ tu dānaṃ cāpi samācaret/
jātalokāpavādastu bhūyaśca vratamācaret

11.352

yāvallokāpavādastu śāntaḥ syātāvadācaret/
manaḥprasādaparyantakālaṃ ca vratamācaret

11.353

anyeṣāmapi bimbānāṃ jāte bhedādike sati/
evameva bhevadvipra! prāyascittavidhikramaḥ

11.354

śūdrasyārādhakasyaivaṃ prāyaścittaṃ samīritam/
vaiśyasya dviguṇaṃ tvetat triguṇaṃ kṣatriyasya tu

11.355

caturguṇaṃ brāhnaṇasya prāyaścittaṃ samīritam/
manuṣyasthāpitānāṃ tu bimbānāṃ bhedanādike

11.356

sañjāte sādhakasyaivaṃ prāyaścittaṃ samīritam/
ārṣe tu bhagavadbimbe tadeva dviguṇaṃ bhavet

11.357

devaiḥ pratiṣṭhite bimbe tadeva triguṇaṃ bhavet/
siddhapratiṣṭhite bimbe tadetat syāccaturguṇam

11.358

svayaṃvyakteṣu bimbeṣu jāte bhedādike sati/
prāyaścittaṃ yathoktaṃ tu bhavet pañcaguṇaṃ dvija!

11.359

dvividhaṃ syāt svayaṃvyaktaṃ bimbaṃ bhagavato vibhoḥ/
sālagrāmaśilārūpairitaraistu śilādibhiḥ

11.360

ubhayatra samānaṃ syāt prāyaścittaṃ samīritam/
tatrāyaṃ hiviśeṣaḥ syāt svayaṃvyaktādiṣu dvija!

11.361

pūjāyāṃ vartamānāyāṃ samādhānādikaṃ caret/
prāyaścittādikaṃ sarvaṃ saviśeṣaṃ samācaret

11.362

svayaṃvyaktādikānāṃ tu vinā martyapratiṣṭhitam/
sarveṣāmapi vimbānāṃ prāptamekatamaṃ tu yat

11.363

khīkārasamaye vipra! lakṣaṇādivivarjitam/
khaṇḍitaṃ sphuṭitaṃ vāpi yathāvasthitameva hi

11.364

svīkṛtyārādhayennityaṃ na doṣastasya vidyate/
sālagrāmaśilābimbe tattanmūrtivinirṇayam

11.365

tattadvyavasthitaiścihnairjñātvā samyak samarcayet/
paścādbhadādike jāte prāyaścittaṃ samācaret

11.366

pūrvoditaṃ prayatnena sādhakaḥ kṣīṇamānasaḥ/
corabhūvārivanhyādyairjāte bhedādike'pi ca

11.367

bimbe cāpahṛte vāpi mārjārādyaiśca jantubhiḥ/
bhedādike'pi saṃjāte prāguktaṃ sādhakaścaret

11.368

tasmāddināt samārabhya prāyaścittaṃ tu yatnataḥ/
yasmāt prāgārjitaṃ pāpaṃ karma tatrāpi kāraṇam

11.369

tasmāttacchāntaye vāpi hyapavādasya śāntaye/
prāyaścittaṃ tu kartavyaṃ vihitaṃ prāk prayatnataḥ

11.370

anyathā pātakī sa syādetasmāt pātakād‌dvija!/
pramādataḥ kṛtepyevaṃ prāyaścittaṃ samācaret

11.371

buddhipūrvakṛte mede prāyaścittairna niṣkṛtiḥ/
avaśyaṃ daṇḍya eva syāt sa pāpiṣṭho'tidurmatiḥ

11.372

svapramādakṛte bhede jantvantarakṛtepi vā/
sādhako hyanutāpārto nācaredyadi kīrtitam

11.373

prāyaścittaṃ tathā sopi daḍyaḥ syāt prathamaṃ tataḥ/
prāyaścittaṃ ca vai kuryādayogyastvanyathā bhavet

11.374

gopannapi ca doṣasya tasya bhedādikasya ca/
daṇḍaśca prāyaścittaṃ ca vidheyamubhayaṃ bhavet

11.375

evaṃ bhedādike jāte bhayaṃ syādrājarāṣṭrayoḥ/
tacchāntyai saptadivasaṃ yajet kumbhasthalādikam

11.376

ekasmin vā trisaptāhaṃ bimbasaṃsthaṃ ca mantanapam/
doṣe prasiddhe bhedādau prāyaścittaṃ samīritam

11.377

aprakāśe yathoktāttu caturthāṃśaṃ samācaret/
pūrvaṃ tvapahṛtaṃ bimbaṃ bhūyaḥ prāptaṃ yadi dvija!

11.378

prāyaścittādyathoktāttu yatnenārthaṃ samācaret/
bimbānāṃ tu kṣate jāte śrṛṇu doṣān viśeṣataḥ

11.379

kṣatamindriyacakrasthaṃ karturbhavati doṣadam/
ākaṇṭhānnābhipajhāntaṃ mantrasthaṃ putramṛtyukṛt

11.380

pārśvadvaye tu jāyāyāḥ pṛṣṭhasthaṃ bhrātṛhānidam/
nābheryanmeḍhraprayantaṃ sthānamāsādya tiṣṭhati

11.381

kṣataṃ sutaśiśūnāṃ ca nāśakṛdbhavati dvija!/
ākaṭeḥ pāyuparyantaṃ bhaginīnāṃ kṣayāvaham

11.382

ūrumūlācca jānvantaṃ yatra yatra bhavet kṣatam/
dhanadhānyapaśūnāṃ ca kṣayo bhavati sarvadā

11.383

jānvoḥ pādatalāntaṃ ca bhṛtyavargasya dobadam/
sarveṣāmanukampārthamātmanaścāpi tṛptaye

11.384

kartā kamalasaṃbhūta! kṣatamakṣatatāṃ nayet/
alpakṣate samādhānaṃ vihitaṃ tu nibodha me

11.385

yojayeccitrabimbasya galitaṃ gandhabhāvitaiḥ/
sitaraktādikai rāgaiḥ pāvanairastramantritaiḥ

11.386

mṛṇmayānāṃ tu bimbānāṃ madhvājyakṣīramiśrayā/
mṛdā kauśeyasaṃpūrṇayuktyā hemodasiktayā

11.387

sandhānaṃ kārayed‌vipra! dārujasya nibodhatu/
bhede bhaṅge ca sandadhyādastraśastradvayena tu

11.388

aśmajānāṃ kṣate jāte sati ratnaśalākayā/
sahemayā ca vihitaṃ ghṛṣṭaśāṇasya gharṣaṇam

11.389

manuṣyanirmitānāṃ tu hyaśmajānāṃ bṛhat‌kṣate/
sarvathā vihitastyāgaḥ svayaṃvyaktādikeṣu tu

11.390

śilāmayeṣu bimbeṣu bhinnaṃ bhagnaṃ ca yojayet/
suvarṇanirmitaiḥ paṭṭairyathā dṛḍhataraṃ bhavet

11.391

yadvā tadaṅgairhaimena kṛtvā samyaṅ‌niyojayet/
dāruje lohajeṣvevaṃ svayaṃ vyaktādikeṣvapi

11.392

bhede bhaṅge samādhissyāt svayaṃ vyaktāśmabimbavat/
ratnaje'pi samādhānamevameva samācaret

11.393

sālagrāmaśilāvimbaṃ bhinnaṃ bhagnaṃ bṛhat kṣatam/
alpakṣataṃ ca sauvarṇaiḥ paṭṭairdṛḍhataraṃ yathā

11.394

bandhayellohaje bimbe śrṛṇu martyapratiṣṭhite/
kevalasya hi haimasya yathālābhaṃ kṣete kṣipet

11.395

svarṇaratnamayaṃ cūrṇaṃ dvādaśākṣaramantritam/
anyadhā tūtthite bimbe kṣataṃ samyaṅ‌mahāmate!

11.396

īṣatsuvarṇamiśreṇa pūrayet svena dhātunā/
svayaṃ vyaktādike'pyevaṃ mukhyakalpe samācaret

11.397

prāsāde maṇḍape vāpi gopurādiṣu vā dvija!/
śobhārthaṃ saṃsthitānāṃ ca bimbānāṃ pararūpiṇām

11.398

vyūhānāṃ vibhavānāṃ ca sadā bhagavato vibhoḥ/
bhedādike tu sañjāte samādadhyāt tathaiva tu

11.399

tattatsannidhyanuguṇaṃ pratiṣṭhādikamācaret/
prāyaścittaṃ samabhyūhya sādhakastu samācaret

iti śrīpāñcarātre pārameśvarasaṃhitāyāṃ kriyākāṇ‍ḍe dvārāvaraṇadevatādhyānanirṇaya, balibimbādipatana bhaṅga aṅgavaikalya prāyaścitta, dārujādibimbasamādhānaṃ nāma ekādaśo'dhyāyaḥ //
*****************

Original text: parameśvarasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc