પરમેશ્વરસંહિતા · અધ્યાય 11

॥ શ્રીઃ ॥
એકાદશોઽધ્યાયઃ
સનકઃ ---
નિત્યોત્સવવિધૌ બ્રહ્મન્! પૂજનં સમુદાહૃતમ્।
દ્વારાવરણદેવાનાં તેષાં ધ્યાનાદિકં ક્રમાત્

જ્ઞાતુમિચ્છામિ વિપ્રેન્દ્ર! પ્રબ્રૂહિ મમ વિસ્તરાત્।
શાણ્ડિલયઃ ---
શ્રૂયતામભિધાસ્યામિ યદહં ચોદિતસ્ત્વયા

પ્રાસાદદ્વારદેવેભ્યઃ સમારભ્ય યથાક્રમમ્।
પ્રાસાદદ્વારબાહ્યે તુ હ્યધસ્થૌદુમ્બરાન્તિમે

વાસ્ત્વીશક્ષેત્રનાથૌ દ્વૌ સ્થિતૌ દક્ષેતરક્રમાત્।
શુક્લવક્ત્રઃ કૃષ્ણદેહો દ્વિભુજો રત્નપાત્રધૃક્

દક્ષિણેન કરેણૈવ સર્વામરસમાશ્રયઃ।
પુણ્ડરીકસમાનાભવસ્ત્રસ્રગનુલેપનઃ

ગદોદ્યતકરો વિપ્ર! ધ્યાતવ્યો વાસ્તુપૂરુષઃ।
ક્ષેત્રેશં દ્વિભુજં ધ્યાયેદ્ધેમાભવસનસ્રજમ્

નીલજીમૂતસંકાશં દણ્ડહસ્તં મહાતનુમ્।
મુષ્ટિકૃદ્વામહસ્તેન યાગક્ષેત્‌ય પાલકમ્

કુણ્ડલાદ્યૈરલઙ્કારૈરેતૌ શોભિતવિગ્રહૌ।
વીક્ષમાણૌ વિભોર્વક્ત્રં તેજસાતીવ નિર્ભરૌ

તપ્તકાઞ્ચનવર્ણાભાં પ્રવાલસદૃશામ્બરામ્।
હારનૂપુરકેયૂરકરણ્ડમકુટાદિકૈઃ

અલઙ્‌કૃતામલઙ્કારૈઃ પુણ્ડરીકનિભેક્ષણામ્।
અકલઙ્કસુસમ્પૂર્ણશરચ્ચન્દ્રનિભાનનામ્

પઝકુમ્ભકરાં લક્ષ્મીં પઝોપરિગતાં સ્મરેત્।
પદ્માસનેનોપવિષ્ટાં દ્વારસ્યોર્ધ્વ ઉદુમ્બરે

તરુણાદિત્યસંકાશો મહોરસ્કશ્ચતુર્ભુજઃ।
ઉન્નતશ્ચોન્નતાંસશ્ચ પૂર્ણાઙ્ગો નાતિમાંસલઃ

તનૂદરો નિમ્નનાભો રોમરાજિવિરાજિતઃ।
દંષ્ટ્રાકરાલવદનઃ પિઙ્ગશ્મશ્રુજટાધરઃ

મધુપિઙ્ગલનેત્રશ્ચ કુટિલભ્રૂલતાયુતઃ।
પ્રલમ્બલોલશ્રવણઃ પૃથુઘ્રાણઃ સ્મિતાનનઃ

કુણ્ડલાલઙ્‌કૃતસ્ચૈવ હારકેયૂરભૂષિતઃ।
બદ્ધોષ્ણીષલલાટશ્ચ તિલકેનાપ્યલ્‌ઙકૃતઃ

શુક્લામ્બરધરઃ સ્રગ્વી ભુજયુગ્મેઽસ્ય દક્ષિણે।
પ્રોદ્યતં સંસ્મરેચ્ચક્રં પ્રજ્વલન્તીં ગદાં પરે

શ્રોણીતટનિષણ્ણાં ચ વિશ્રાન્તાં વસુધાતલે।
પૂર્વે વામકરે શઙ્ખમન્યસ્મિશ્ચાક્ષસૂત્રકમ્

એવં ગણાધિપશ્ચણ્ડો વિક્રમેણાપરાજિતઃ।
ક્રુદ્ધો વિઘ્નાયુતાનાં ચ ક્ષણાત્ સંહરણક્ષમઃ

ધ્યેયો ગર્ભગૃહદ્વારશાખામૂલે તુ દક્ષિણે।
તત્રૈવાપરભાગે તુ પ્રચણ્ડં ત્વીદૃશં યજેત્

કિંતુ સવ્યાપસવ્યાભ્યાં ભુજાભ્યાં સ્યાદ્વિપર્યયઃ।
ભુજદ્વયે યચ્ચણ્ડસ્ય વામે સંપરિકીર્તિતમ્

દક્ષિણે તત્ પ્રચણ્ડસ્ય ધ્યેયં વા પરિકલપ્ય ચ।
ધ્યાયેદ્‌દ્વારાગ્રદેશે તુ ગરુડં કાઞ્ચનપ્રભમ્

કુટિલભ્રુસુવૃત્તાક્ષં પક્ષમણ્ડલમણ્ડિતમ્।
લમ્બોદરં સુપીનાઙ્ગં સર્વભૂષણભૂષિતમ્

મકુટાદ્યૈરલઙ્કારૈર્નૂપુરાદ્યૈર્વિરાજિતમ્।
નીલં વસાનં વસનં નાનામાલ્યોપશોભિતમ્

સંમુખં દેવદેવસ્ય ભૂગતં વિધૃતાઞ્જલિમ્।
દ્વિભુજં તુહિનાભં ચ સત્યાખ્યં વિહગાધિપમ્

પ્રાણાધિદૈવતં ચક્રે બલિમણ્ડલમધ્યગે।
સંસ્થિતં સંસ્મરેત્ સર્વૈરઙ્ગૈઃ પુરુષરૂપિણમ્

પ્રલમ્બમાનજઠરં પક્ષરાજિવિરાજિતમ્।
દક્ષિણેન કરેણૈવ ધારયન્તં ગણિત્રકમ્

ઉત્તાનિતેતરકરં કુણ્ડલાદ્યૈર્વિભૂષિતમ્।
નીલકૌશેયવસનં નીલમાલ્યાનુલેપનમ્

અનાકુલાભ્યાં નેત્રાભ્યાં વીક્ષમાણં સદા વિભુમ્।
અથાગ્રમણ્ડપદ્વારશાખાયુગલસંસ્થિતૌ

પઝગર્ભપ્રતીકાશાવતિભીમપરાક્રમૌ।
ચણ્ડપ્રચણ્ડસદૃશૌ ભુજલાઞ્છનભૂષણૈઃ

રક્તામ્બરધરૌ ચૈવ રક્તસ્રગનુલેપનૌ।
ગણૌ ધાતૃવિધાતારૌ ધ્યાત્વા સપૂજ્ય તત્પરઃ

કુમુદાદિગણેશાનાન્ પ્રથમાવરણે યજેત્।
પૂર્વે ચ વહ્નિદિગ્ભાગે પૂજ્યૌ દ્વૌ ગણનાયકૌ

કુમુદઃ કુમુદાક્ષશ્ચ પ્રસન્નવદનેક્ષણૌ।
તુહિનાચલસઙ્કાશૌ પ્રથમે વયસિ સ્થિતૌ

નાનાભરણદિગ્ધાઙ્ગૌ નાનાકુણ્ડલભૂષિતૌ।
નાનામાલ્યચિતૌ ચૈવ નાનામૌલિધરૌ દ્વિજ!

નાનાગન્ધવિલિપ્તાઙ્ગૌ નાનાવસ્ત્રવિભૂષિતૌ।
કુમુદાખ્યગણેશસ્ય ધ્યાતવ્યો દક્ષિણઃ કરઃ

ચન્દ્રરશ્મિપ્રતીકાશચામરેણ વિરાજિતઃ।
અભિગચ્છાભયં ધ્યાયેદ્દ્વિતીયં દક્ષિણં કરમ્

ભવભઙ્ગાત્ પ્રપન્નાનાં પરેષાં ગુણશાસનમ્।
તસ્યૈવાદ્યં વામકરં પ્રબુદ્ધકમલોદ્યતમ્

તૂષ્ણીં ભીસૂચકં ધ્યાયેદ્બહિઃસ્થાનાં પરં કરમ્।
એતેદ્વૈ કુમુદાક્ષસ્ય વૈપરીત્યેન ભાવયેત્

દ્વાભ્યાં દ્વાભ્યાં કરાભ્યાં વૈ ત્વન્યેષામેવમેવ હિ।
પુણ્ડરીકો વામનશ્ચ દ્વાવેતૌ હુતભુક્‌પ્રભૌ

ગરુડધ્વજહસ્તૌ ચ શેષમન્યત્ પુરોદિતમ્।
કૃત્વા ધ્યાત્વાઽથવા ન્યસ્ય દક્ષિણે નૈરૃતેઽપિ ચ

શઙ્‌કુકર્ણાભિધાનો યઃ સર્વનેત્રાભિસંજ્ઞિતઃ।
દ્વાવેતૌ ચમ્પકાભૌ તુ મયૂરવ્યજનોદ્યતૌ

મહાવિભૂતેર્દેવસ્ય પ્રત્યગ્વાયુદિગાસ્થિતૌ।
સુમુખઃ સુપ્રતિષ્ઠશ્ચ વિભોઃ સોમેશદિક્‌સ્થિતૌ

ચિન્ત્યૌ મુદ્ગફલશ્યામાવાતપત્રકરોદ્યતૌ।
નોક્તશેષકરાણાં તુ તદ્વિદ્ધિ કુમુદોદિતમ્

માનવઃ પૃશ્નિગર્ભશ્ચ જગત્યમ્બરસંસ્થિતૌ।
તપ્તકાઞ્ચનવર્ણાભૌ કરણ્ડમકુટોજ્જ્વલૌ

દંષ્ટ્રાકરાલવદનૌ નાનામાલ્યધરૌ દ્વિજ!।
તત્ર માનવસંજ્ઞસ્ચ પક્ષનાગવિભૂષિતઃ

તસ્ય દક્ષિણહસ્તશ્ચ શઙ્ખરાજેન શોભિતઃ।
તત્પૃષ્ઠે કટકે હસ્તે અઙ્‌ગુષ્ઠાન્તરલોલગા

અક્ષમાલેતિ સા પ્રોક્તા સર્વસિદ્ધિકરી સદા।
મુખ્યવામકરે ચક્રં તત્પૃષ્ઠે ચોર્ધ્વગા ગદા

એતદ્ધિ પૃશ્નિગર્ભસ્ય વૈપરીત્યેન ભાવયેત્।
કટિહસ્તાદ્ગતાં ધ્યાત્વા પક્ષનાગૌ વિના દ્વિજ!

એતે ભગવતો વિપ્ર! ત્વન્તરહ્ગા મયોદિતાઃ।
કર્મણા મનસા વાચા તદ્ભાવગતમાનસાઃ

જ્ઞાનાદિષડ્‌ગુણોપેતૈરાકીર્ણાઃ કોટિશઃ પરૈઃ।
ભૂતૈઃ સિદ્ધૈરનન્તૈશ્ચ પ્રાર્થયાનૈઃ પરં પદમ્

વસ્ત્રભૂષાઙ્ગરાગાદ્યૈઃ સર્વે તે કુમુદોપમાઃ।
શ્વેતમૃત્કલ્પિતેનૈવ હ્યૂર્ધ્વપુણ્ડ્રેણ ભૂષિતાઃ

લલાટસ્થેન સર્વેઽપિ કુમુદાદિગણાધિપાઃ।
એવમન્યેઽપિ ભૂતાદ્યાઃ સર્વે પારિષદા દ્વિજ!

એવમાવૃતિદેવાશ્ચ દ્વારસ્થાશ્ચ તથૈવ હિ।
એવં તદીયા વિપ્રાશ્ચ ક્ષત્રવિટ્‌ચ્છૂદ્રજાતયઃ

મૃદૈવ વા ચન્દનેન કલ્પિતૈરૂર્ધ્વપુણ્ડ્રકૈઃ।
દ્વાદશૈશ્ચ ચતુર્ભિર્વા ભૂષિતાઃ સ્યુઃ સદા દ્વિજ!

અતસીકુસુમશ્યામૌ પીતમાલ્યામ્બરાન્વિતૌ।
પીતોષ્ણીષધરૌ રૌદ્રૌ પ્રાગ્વદ્‌ભુજવિભૂષિતૌ

ગણૌ ચણ્ડાકૃતિધરૌ દુર્દર્શૌ દુરતિક્રમૌ।
જયં ચ વિજયં નામ્ના યજેત્તદ્વારપાર્શ્વયોઃ

તદુદ્દેશાત્ સમારભ્ય બહિર્દ્વારાવસાનકમ્।
દ્વિતીયાવરણક્ષેત્રં ષોઢા કૃત્વા તુ પઞ્ચમે

ભાગે તુ ગરુડં કૃત્વા વિપ્ર! ધ્યાત્વાઽથવા ન્યસેત્।
દ્રવચ્ચામીકરાકારં ભીમભ્રકુટિલોચનમ્

પૃથુદંષ્ટ્રં પૃથુધ્રાણં પૃથુગાત્રં પૃથૂદરમ્।
પક્ષાઙ્‌કુરાઞ્ચિતોરસ્કં પક્ષમણ્ડલમણ્ડિતમ્

હારકેયૂરતાટઙ્કમકુટાદ્યૈસ્તુ ભૂષણૈઃ।
ભૂષિતં નીલવસનં નાનામાલ્યવિભૂષિતમ્

નાનાગન્ધવિલિપ્તાઙ્ગં નાગૈકાદશભૂષિતમ્।
પુષ્પસ્તબકસંપૂર્ણમઞ્જલિં દધતં દ્વિજ!

ઉન્નમ્ય દક્ષિણં જાનુમાસનીકૃત્ય ચેતરત્।
સુખાસનસમાસીનં વિભોરાજ્ઞાપ્રતીક્ષકમ્

તતઃ (પઃ) કર્માત્મતત્વાનાં દશકં સિદ્ધતાં ગતમ્।
ભગવત્તુલ્યસામર્થ્યસાર્વજ્ઞ્યાદિગુણૈર્યુતમ્

વિયુક્તં પ્રાકૃતાદ્ દુઃખાન્નિયુક્તં ચેશ્વરેણ તુ।
ભવસન્તારકત્વેન હ્યેતદાવૃતિકં ક્રમાત્

ઉપેન્દ્રઃ પૂર્વદિગ્ભાગે સંસ્થિતો દ્વિજસત્તમ!।
વહ્નૌ તેજોધરાખ્યસ્તુ દક્ષિણે દુરતિક્રમઃ

નૈરૃતે તુ મહાકર્મા પશ્ચિમે તુ મહાહ્રદઃ।
અગ્રાહ્યો વાયુદિગ્ભાગે વસુરેતાસ્તથોત્તરે

પૂર્વોત્તરે વર્ધમાનઃ સાક્ષી ગગનગોચરે।
આધારનિલયં નામ્ના સર્વસ્યાધોગતં સ્મરેત્

એતે સ્ફટિકવર્ણાભા- શ્વેતમાલ્યામ્બરાન્વિતાઃ।
ગણિત્રકં રથાઙ્ગં ચ શઙ્ખં ચૈવ ગદાં તથા

દધાના મુખ્યદક્ષાદિમુખ્યવામાન્તમેવ હિ।
કરૈશ્ચતુર્ભિઃ સુસમા મકુટાદિવિભૂષિતાઃ

તેજસા વિઘ્નજાલાનિ પ્રેરયન્તો મહૌજસઃ।
સ્થાનકૈઃ સંસ્થિતાઃ સર્વે ધ્યાનોન્મીલિતલોચનાઃ

અથવા દ્વિભુજા એતે વજ્રાદ્યં દશકં ક્રમાત્।
દક્ષેણ લોકપાલીયં ધારયન્તઃ કરેણ તુ

ગણિત્રકં તુ વામેન વરદાભયદાસ્તુ વા।
તદા વર્ણાઙ્ગરાગાદ્યૈરિન્દ્રાદિસદૃશાસ્તુ વા

દ્વિતીયગોપુરદ્વારપાર્શ્વયોરન્તરસ્થયોઃ।
વિન્યસેદ્ દ્વારપાલાખ્યાવેતૌ વામાદિતો ગણૌ

નિધીશૌ શઙ્ખપઝૌ તુ નિધિભાણ્ડોપરિસ્થિતૌ।
સ્થૂલદન્તૌ ચ દાન્તૌ ચ દ્વિભુજૌ ભગવન્મયૌ

કુટિલભ્‌રૂલતાયુક્તૌ કિઞ્ચિદુન્નતવક્ષસૌ।
લમ્બોદરૌ સુપીનાઙ્ગૌ હ્રસ્વપાણિપદૌ દ્વિજ!

શઙ્કપઝસમાનાભૌ નીલશુક્લામ્બરસ્રજૌ।
મકુટાદ્યૈસ્તુ વિવિધૈરલઙ્કારૈરલંકૃતૌ

દક્ષિણેન કરેણૈવ ધારયન્તૌ સરોરુહમ્।
ઇતરેણ કરેણૈવ હ્‌યુત્તાનેન નિધિં સ્વકમ્

અથવા વામહસ્તાભ્યાં પ્રવેશાભીતિદાન્વિતૌ।
કર્દવયેન શઙ્ખં વા પઝં વા દધતૌ દ્વિજ!

વામેવ ધારયેત્ પઝં યદ્વા શઙ્ખં નિધીશ્વરઃ।
શઙ્ખપઝધરૌ વાપિ શિરસા મકુટોપરિ

શઙ્ખચક્રધરૌ વાપિ સાધકેચ્છાવશેન તુ।
ઉન્નમ્ય દક્ષિણં જાનું હ્યાસનીકત્ય ચેતરત્

એવં શઙ્ખનિધેઃ પઝનિધેસ્તુ વિપરીતવત્।
તદ્‌દ્વારશાખાનિષ્ઠૌ તુ સંસ્મરેદ્દક્ષિણાદિતઃ

ક્ષીરકુન્દાવદાતૌ ચ નીલકૌશેયવાસસૌ।
નીલનીરજવર્ણાભૈઃ પુષ્પૈર્ભૂષિતવિગ્રહૌ

પૂર્વોક્તગણસાદૃશ્યૌ નામ્ના ભદ્રસુભદ્રકૌ।
તદ્‌દ્વારબાહ્યતઃ પશ્ચાત્ પાર્શ્વયોર્ગોપુરસ્થિતૌ

એતૌ ગણેશ્વરૌ ન્યસ્યેદ્ ધ્યાત્વા વા પરિકલપ્ય ચ।
અથવા દ્વિભુજાવેતૌ તદા ભદ્રસ્ય દક્ષિણમ્

કરં તુ તર્જનીયુક્તં વામમીષત્તુ કુઞ્ચિતમ્।
ગદાગ્રોપરિવિશ્રાન્તં ગદામૂલોપરિસ્થિતમ્

વ્યત્યસ્તદક્ષિણં પાદં વામં તુ ભુવિ સંસ્થિતમ્।
ભદ્રસ્ય વામયોર્વિપ્ર! યદુક્તં પાણિપાદયોઃ

દક્ષયોસ્તત્ સુભદ્રસ્ય દક્ષોક્તં વામગં ભવેત્।
કિન્તુ તદ્વામહસ્તં તુ યુક્તં વિસ્મયમુદ્રયા

ચણ્ડપ્રજણ્ડૌ ધાતા ચ વિધાતા ચ જયસ્તથા।
વિજયશ્ચાપિ ભદ્રશ્ચ સુભદ્રશ્ચ ગણેશ્વરઃ

એતે ગણેશ્વરા હ્યષ્ટૌ પ્રભાપુષ્પામ્બરૈર્વિના।
દેહવક્ત્રાકૃતૈસ્તુલ્યાસ્તથૈવાભરણાયુધૈઃ

ભક્તાનાં વિઘ્નજાલસ્ય સર્વદિક્‌સંસ્થિતસ્ય ચ।
સંસારફલદાતુર્વૈ ચ્છેદનાર્થં સમુદ્યતાઃ

પરસ્પરમુખાઃ સર્વે સ્થાનકૈઃ સંસ્થિતાઃ સમૈઃ।
ગણેશાયુતલક્ષૈસ્તુ નાનાવર્ણવપૂર્ધરૈઃ

અચ્યુતારાધનપરૈરેકૈકં પરિવારિતાઃ।
તૃતીયાવરણે પશ્ચાત્ પૂર્વાદિક્રમયોગતઃ

ઇન્દ્રાદિલોકપાલાનાં દશકં વિન્યસેદ્‌દ્વિજ!।
શતધામનિભં ધ્યાયેચ્ચતુર્બાહું પુરન્દરમ્

સુસિતદ્વિપસંસ્થં તુ સુતીક્ષ્ણકુલિશોદ્યતમ્।
અજારૂઢં સ્મરેદ્રક્તં શક્તિપાણિં હુતાશનમ્

સહસ્રાર્ચિભિરાકીર્ણં સહસ્નાદિત્યભાસુરમ્।
મહામહિષસંસ્થં તુ ત્વઞ્જનાદ્રિસમપ્રભમ્

સુભૂમદણ્ડહસ્તં તુ સ્મરેદ્દેવં પિત્રીસ્વરમ્।
દંષ્ટ્રાકરાલવદનં કૃષ્ણમેઘસમપ્રભમ્

ઘોરં પ્રેતાસનં ધ્યાયેત્ ખઙ્ગધૃગ્રાક્ષસેશ્વરમ્।
મુક્તાફલદ્યુતિસમં ભીમં પાશકરોદ્યતમ્

નાગકન્યાસહસ્નાઢ્ચં મકરસ્થમપાંપતિમ્।
નીલતોયદસંકાશં મહાધ્વજપટાઙ્કિતમ્

ધ્યાયેત્ સમીરણં દેવં સંસ્થિતં હરિણોપરિ।
સોમં તારાગણોપેતં શઙ્ખગોક્ષીરપાણ્ડરમ્

બૃહચ્છશકપૃષ્ઠસ્થં શિશિરાસ્ત્રકરં સ્મરેત્।
સિતભૂતિવિલિપ્તાઙ્ગં ત્રિનેત્રં વૃષવાહનમ્

ત્રિશૂલાયુધહસ્તં ચ ત્વીશાનં જ્ઞાનિનં સ્મરેત્।
પાતાલદિગ્ગતં ધ્યાયેત્ કૂર્મારૂઢં હલાયુધમ્

સિતં સહસ્રફણભૃદ્યોનન્તો નામ નાગરાટ્।
ભચક્રં ભ્રામ્યમાણં તુ દણ્ડહસ્તં પ્રજાપતિમ્

હંસારૂઢં ખસંસ્થં તુ ધ્યાયેદ્‌ધ્રુવમજં વિભુમ્।
એતે ચતુર્ભુજાઃ સર્વે અક્ષસૂત્રવિભૂષિતાઃ

ચિન્તયન્તઃ પરં તત્ત્વં વરાભયકરોદ્યતાઃ।
દિવ્યાભરણદિગ્ધાઙ્ગા દિવ્યમાલ્યામ્બરાન્વિતાઃ

દિવ્યરૂપધરાશ્ચૈવ દિવ્યગન્ધવહા દ્વિજ!।
રક્તશુક્લનિશાપીતનીલચમ્પકસપ્રભૈઃ

વ્યોમસ્ફટિકમાર્તણ્ડરાજોપલનિભૈસ્તથા।
માલ્યાઙ્ગરાગવસનૈઃ મહાર્ઘૈઃ સમલંકૃતાઃ

ભૂષિતા ભૂષણૈશ્ચિત્રૈઃ કરણ્ડમકુટાદિભઃ।
એભ્યશ્ચતુર્ભુજો બ્રહ્મન્! વિજ્ઞેયો વૃષભધ્વજઃ

દ્વિભુજાસ્ત્વમરાશ્ચાન્યે વરદાભયદાસ્તુ વા।
ઇતિ લોકેશ્વેરેષૂક્તં તતો વૈ દ્વિજસત્તમ!

તૃતીયાવરણદ્વારે શાખામૂલે તુ દક્ષિણે।
સુદર્શનં ચતુર્હસ્તં હ્રસ્વકાયં જ્વલત્પ્રભમ્

ક્રૌધરક્તેક્ષણં દૈત્યદાનવાસૃગ્વિલેપનમ્।
નૃત્યન્તં મદમત્તં ચ સહસ્રારાન્તરસ્થિતમ્

દંષ્ટ્રાકરાલવદનં કુટિલભ્રૂલતાયુતમ્।
કલ્પાન્તપાવકાકારં સ્વરશ્મિપરિવેષ્ટિતમ્

દક્ષિણે ભુજયુગ્મે તુ પૂર્વેણ ચ સુદર્શનમ્।
ધારયન્તં તતોઽન્યેન વિશ્રાન્તાં ભૂતલે ગદામ્

શઙ્ખં મુખ્યેન વામેન હ્યપરેણ ગણિત્રકમ્।
હારકેયૂરતાટઙ્કમકુટાદિવિભૂષણૈઃ

વિભૂષિતં વિચિત્રૈસ્તુ શ્વેતમાલ્યામ્બરાદિકૈઃ।
વિઘ્નાનુત્પાટયન્તં ચ દીપ્તેન સ્વેન તેજસા

સંસ્મરેત્તુ તતોઽન્યસ્મિન્ શાખામૂલે મહામતે!।
સુસ્થિતં ગરુઢં વિપ્ર! તપ્તકાઞ્ચનસન્નિભમ્

સૌમ્યવક્ત્રં વિવૃત્તાક્ષં રક્તતુણ્ડં સુભીષણમ્।
પૃથૂદરં દીર્ઘપુચ્છપક્ષમણ્ડલમણ્ડિતમ્

રક્તામ્બરધરં ચૈવ રક્તસ્રગનુલેપનમ્।
દંષ્ટ્રાકરાલવદનં ભ્રુકુટીકુટિલેક્ષણમ્

વિચિત્રકઞ્ચુકધરં ભુજગેન્દ્રૈરલંકૃતમ્।
મકુટાદ્યૈરલંકારૈર્વિવિધૈસ્તુ વિભૂષિતમ્

ભુજદ્વયે યચ્ચક્રસ્ય વામે સંપરિકીર્તિતમ્।
દક્ષિણે તદ્ભવેદસ્ય, દક્ષોક્તં વામગં ભવેત્

વજ્રં શક્તિસ્તથા દણ્ડઃખઙ્ગઃ પાશો ધ્વજસ્તથા।
શિશિરાખ્યં ત્રિશૂલં ચ લાઙ્ગલં મુસલં તથા

પૂર્વાદિક્રમયોગેન ચતુર્થાવરણે સ્થિતાઃ।
એતેષાં ક્રમશો ધ્યાનં સમાકર્ણય સામ્પ્રતમ્

વજ્રં વજ્રોપલાભં તુ સિતદીર્ઘનખાઙ્કિતમ્।
દંષ્ટ્રાકરાલવદનં જ્વલત્કનકલોચનમ્

સૌદામિનીપ્રભાં શક્તિં શાન્તાગ્નિવદનેક્ષણામ્।
ઘનઘર્ઘરનિર્ઘોષમુદ્ગિરન્તીં મુહુર્મુઙુઃ

બદ્ધમુષ્ટિં સ્મરેદ્દણ્ડં રક્તાઙ્ગં રક્તલોચનમ્।
ક્રોધમૂર્તિં સ્વદશનૈર્દશન્તમધર સ્વકમ્

સ્વ(ખ)રશ્મિખચિતં ધ્યાયેન્નૃત્યમાનં ચ નન્દકમ્।
શરદાકાશસંકાશં દશન્તં દશનાવલીમ્

પાશં ગુણગણાકીર્ણં વિદ્યુજ્જિહ્વં ભયાનકમ્।
હેમાલિપાણ્ડરાભં ચ ઘોરાસ્યં રક્તલોચનમ્

શરજ્જલદસંકાશં ધ્વજં કુટિલલોચનમ્।
સ્વતેજસા જગત્ સર્વં દ્યોતયન્તં બલોત્કટમ્

શિશિરં શીતધામાભં પીનાઙ્ગં પૃથુવિગ્રહમ્।
જટાકલાપધૃક્‌સૌમ્યં પુણ્ડરીકનિભેક્ષણમ્

ઉદયાર્કસહસ્રાભં ત્રિશૂલં ભીષણાકૃતિમ્।
કલ્પાન્તપાવકાકારસ્વરશ્મિપરિવેષ્ટિતમ્

સન્ધ્યાજલદસંકાશં લાઙ્ગલં ભીમલોચનમ્।
ક્ષામાઙ્ગમુન્નતાંસં ચ વજ્રકાયં બલોત્કટમ્

કુન્દાવદાતં મુસલં સૌમ્યમીષત્સ્મિતાનનમ્।
રવં રવન્તં મધુરં શ્રોત્રેન્દ્રિયસુખાવહમ્

નીલરક્તસિતાપીતપાવકાઞ્જનસન્નિભૈઃ।
હેમચન્દ્રહિમાકાશસમાનાભૈઃ ક્રમેણ તુ

માલ્યાઙ્ગરાગવસનૈ રુચિરૈઃ સમલંકૃતાઃ।
દિવ્યૈરાભરણૈર્યુક્તાઃ સ્વચિઙ્નાઙ્કિતમસ્તકાઃ

તર્જયન્તશ્ચ દુષ્ટૌઘં દક્ષિણેન કરેણ તુ।
વામેન કટિમાલમ્બ્ય સુસમૈઃ સ્થાનકૈઃ સ્થિતાઃ

ચતુર્થાવરણદ્વારદક્ષિણોત્તરશાખયોઃ।
ગઙ્ગાં ચ યમુનાં ચૈવ ધ્યાત્વા સંપૂજયેત્ ક્રમાત્

ભગવત્પાદસંભૂતાં ગઙ્ગાં કુમુદસન્નિભામ્।
નવયૌવનલાવણ્યસૌકુમાર્યગુણૈર્વૃતામ્

નીલાઙ્ગરાગવસનાં નીલમાલ્યૈરલંકૃતામ્।
દ્વિભુજાં સૌમ્યવદનાં પુણ્ડરીકનિભેક્ષણામ્

હારનૂ પુરકેયૂરકુણ્ડલાદ્યુપશોભિતામ્।
સંસારતાપસન્તપ્તાનારુરુક્ષૂન્ પંર પદમ્

વાસનાકર્મપઙ્કાનિ ક્ષાલયન્તીં સ્વતેજસા।
વહન્તીં દક્ષિણેનૈવ કલશં વારિપૂરિતમ્

વામેન તર્જયન્તીં ચ કરેણ પ્રાકૃતાન્ જનાન્।
યમુનાં નીલરત્ના(ક્તા)ભાં નીલકુઞ્ચિતમૂર્ધજામ્

સિતાઙ્ગરાગવસનાં સિતમાલ્યોપશોભિતામ્।
દક્ષિણે તર્જની મુદ્રા વામે તુ કલશઃ સ્મૃતઃ

અન્યત્ સર્વં તુ ગઙ્ગોક્તમત્રાપિ સ્યાન્મહામતે!।
લોહિતાક્ષો મહાવીર્યસ્ત્વપ્રમેયઃ સુશોભનઃ

વીરહા વિક્રમો ભીમઃ શતાવર્તસ્તુ ચાષ્ટમઃ।
ઐશ્વરીદિક્ક્રમેણૈવ પઞ્ચમાવરણે સ્થિતાઃ

ધ્યાયેચ્ચન્દ્રપ્રતીકાશં લોહિતાક્ષં બલોત્કટમ્।
નીલામ્બરધરં નીલમાલ્યં નીલાનુલેપનમ્

મહાવીર્યં મહાકાયં પીતવર્ણં મહાભુજમ્।
પ્રવાલાભામ્બરધરં રક્તસ્નગનુલેપનમ્

સંસ્મરેદપ્રમેયાક્યમપ્રમેયબલોત્કટમ્।
હરિતાકૃતિમાપીતવસનસ્રગ્વિલેપનમ્

સુશોભનં શોભનાઙ્ગં મુક્તાફલનિભં સ્મરેત્।
અતસીપુષ્પસંકાશવાસોમાલ્યાનુલેપનમ્

વીરઘ્નં વીરહાખ્યં ચ ધ્યાયેચ્ચમ્પકસપ્રભમ્।
બાહ્‌લીકરઞ્જિતં રક્તવસનસ્રગ્વિમણ્ડિતમ્

વિક્રમં વિક્રમાવાસં ચાષોદરનિભં સ્મરેત્।
કુન્દેન્દુકાન્તિવસનં સિતમાલ્યાનુલેપનમ્

ભીમં ભીમાકૃતિં ધ્યાયેત્તપ્તકાઞ્ચનસન્નિભમ્।
પાણ્ડરારુણકૌશેયં તદ્વદ્ગન્ધસ્રગન્વિતમ્

અતસીકુસુમશ્યામં શતાવર્તં તુ ભાવયેત્।
પીતામ્બરધરં પીતમાલ્યગન્ધવિભૂષિતમ્ ॥ 150 ।
ભુજદ્વયાન્વિતા હ્યેતે ચાન્તર્મુદિતમાનસાઃ।
દક્ષિણૈઃ પાણિભિ- સર્વેર્જ્વલન્તં પરશું તથા

વામૈઃ શઙ્ખવરં દીપ્તં દધાનાશ્ચારુકુણ્ડલાઃ।
સમાઃ સમવિભક્તાઙ્ગાઃ પ્રશાન્તાકૃતયસ્તથા

સ્થાનકૈઃ સંસ્થિતાઃ સર્વે સ્વપ્રભાભિર્વિરાજિતાઃ।
પ્રસન્નવદનાઃ સૌમ્યાસ્ત્રૈલોક્યોદ્ધરણક્ષમાઃ

હારનૂપુરકેયૂરપૂર્વભૂષાવિભૂષિતાઃ।
તદાજ્ઞાપ્રેક્ષકાશ્ચૈવ દુષ્ટદોષોપશાન્તિદાઃ

બલેન મહતા ક્ષિપ્તદેવાસુરમહોરગાઃ।
એકવીરાઽસહાયાશ્ચ ત્વપ્રયત્નેન લીલયા

આબ્રહ્નભવનં શશ્વત્ પરિવર્તયિતું ક્ષમાઃ।
એતદાવરણદ્વારચતુષ્કે દ્વારદેવતાઃ

ન્યસેદ્યુગ્મપ્રયોગેણ પૂર્વદ્વારાદિતઃ ક્રમાત્।
વજ્રનાભં હરીશં ચ પૂર્વસ્યાં દક્ષિણોત્તરે

ધ્યાયેત્તુ વજ્રનાભાખ્યં શતધામસમપ્રભમ્।
મુખ્યદક્ષિણહસ્તેન નિષેધાભિનયાન્વિતમ્

વેત્રલતાં દ્વિતીયેન ચક્રરાજં તૃતીયતઃ।
મુખ્યવામકરેણૈવ શ્રોણીતટકૃતાર્પણમ્

શઙ્ખરાજં દ્વિતીયેન તથા વજ્રં તૃતીયતઃ।
ધારયન્તં, તથા રુક્‌મભૂષણૈર્વિવિધૈરપિ

રક્તમાલ્યામ્બરધરં રક્તસ્રગનુલેપનમ્।
એવમેવ હરીશં ચ નિષેધાભિનયોજ્ઝિતમ્

પ્રવેશાભિનયાખ્યેન પાણિના કિન્તુ ચિહ્નિતમ્।
એકો હ્યત્ર નિષેધં ચ ત્વભક્તાનાં કરોતિ વૈ

ભક્તાનામપરશ્ચૈવ પ્રવેશં સંપ્રયચ્છતિ।
દ્વારે દ્વારે પ્રતીહારદ્વયસ્યૈવં પ્રયોજનમ્

દક્ષોક્તં વજ્રનાભસ્ય તદ્ધરીશસ્ય વામગમ્।
આદ્યવામગતં સર્વમન્યદ્દક્ષિણપાણિગમ્

ધર્માધ્યક્ષનિયન્ત્રીશૌ દક્ષિણે દક્ષિણોત્તરે।
કુર્યાદન્તકસાદૃશ્યૌ પૂર્વવદ્ભુજભૂષિતૌ

પીતકૌશેયવસનૌ પીતમાલ્યવિલેપનૌ।
કિન્તુ દણ્ડગદાહસ્તૌ વજ્રચક્રવિવર્જિતૌ

શુદ્ધાક્ષમમૃતાનન્દં પ્રતીચ્યાં દક્ષિણાદિતઃ।
વાણકાર્મુકમેકસ્મિન્ પાણૌ પાશમથાપરે

આદ્યં કરચતુષ્કં યત્તદ્વ્યગ્રં પૂર્વવદ્ભવેત્।
આકૃતૌ જલનાથસ્ય સદૃશૌ સર્વદૈવ હિ

નીલકૌશેયવસનૌ નીલસ્રગનુલેપનૌ।
વસુનાથં સુધાનન્દમુદગ્દિગ્દક્ષિણોત્તરે

ખડ્ગમુદ્ગરહસ્તૌ ચ પ્રાગ્વચ્છેષં ચતુષ્ટયમ્।
કરાણામનયોઃ કાર્યં રૂપેણોડુપતેઃ સમમ્

અતસીકુસુમશ્યામકૌશેયસ્રગ્વિલેપનૌ।
ભૂષણૈર્ભૂષિતા હ્યેતે વિવિધૈર્વજ્રનાભવત્

ષષ્ઠાવરણદેવાનાં તદ્‌દ્વાર્સ્થાનાં વિશેષતઃ।
ધ્યાનં શ્રૃણુ ક્રમેણૈવ તત્ત્વતો મુનિપુઙ્ગવ!

પૂર્વાદીશાનપર્યન્તં ષષ્ઠાવરણસંસ્થિતાઃ।
એતાશ્ચ દેવતા વિપ્ર! તેજોરૂપં સમાશ્રિતાઃ

કાલો વિયન્નિયન્તા ચ શાસ્ત્રં નાનાઙ્ગલક્ષણમ્।
વિદ્યાધિપતયશ્ચૈવ સરુદ્રાઃ સગણઃ શિવઃ

પ્રજાપતિસમૂહસ્તુ ઇન્દ્રઃ સપરિવારકઃ।
તન્મુખ્યદ્વાશ્ચતુષ્કે તુ પૂર્વવત્ સંસ્થિતાઃ ક્રમાત્

ચક્રશઙ્ખૌ પદ્મગદે લાઙ્ગલં મુસલં શરાઃ।
શાર્ઙ્ગં ચૈતે ક્રમાદ્ધ્યેયા વિદ્યુત્તુહિનકુન્દભાઃ

પીતનીલસિતારક્તસિતગોક્ષીરસન્નિભૈઃ।
હરિતાલારુણાભૈસ્તુ વસ્ત્રમાલ્યાનુલેપનૈઃ

સર્વરત્નમયૈર્યુક્તૈર્ભૂષણૈરપ્યલઙ્‌કૃતાઃ।
મહાબલા મહાવીર્યાસ્ત્વેકવક્ત્રા દ્વિબાહવઃ

એતે તુ નાયકાઃ સર્વે સ્વચિન્હાઙ્કિતમસ્તકાઃ।
દુષ્ટૌઘં તર્જયન્તશ્ચ દક્ષિણેન કરેણ તુ

કટિમાલમ્બ્ય વામેન સ્થાનકૈઃ સુસમૈઃ સ્થિતાઃ।
દૃઢવ્રતો બહુશિરા મહાકાયો મહાબલઃ

જિતક્રોધો દુરાધર્ષો મહોત્સાહસ્ત્રિવિક્રમઃ।
અતુલો દુષ્ટહાઽર્ચિષ્માન્ સર્વદૃગ્‌ દુરતિક્રમઃ

વિષમો ગહનોઽમોઘઃ ષોડશોપપ્રવેશકાઃ।
શક્રાગ્નિમધ્યમારભ્ય શક્રેશાનાન્તરાવધિ

શુક્લશોણસુવર્ણાલિપિઙ્ગરક્તસિતાસિતાઃ।
રક્તપીતાતસીહેમાઃ શોણશુભ્રસિતાસિતાઃ । 183 ॥
વર્ણાનુરૂપસદ્વસ્ત્રમાલ્યાલેપનભૂષણાઃ।
નામાનુરૂપચારિત્રાઃ શઙ્ખમુદ્ગરધારિણઃ

સવ્યેતરક્રમેણૈવ પ્રવેશકનિષેધકાઃ।
ક્ષણાદ્‌ભુવનસંહારસૃષ્ટિસ્થિતિકૃતિક્ષણાઃ

ઉક્તાનેતાન્ ક્રમેણૈવ પૂર્વવત્ સંપ્રપૂજયેત્।
મુનયઃ સપ્ત પૂર્વેઽન્યે ગ્રહાસ્તારાદિકૈર્વૃતાઃ

જીમૂતાશ્ચાખિલા નાગાસ્ત્વપ્સરોગણ ઉત્તમઃ।
ઓષધ્યશ્ચૈવ પશવો યજ્ઞાઃ સાઙ્ગખિલાસ્તુ યે

સૂક્ષ્મરૂપેણ તિષ્ઠન્તિ પૂર્વવત્ સપ્તમાવૃતૌ।
સંભવઃ પ્રભવશ્ચૈવ પૂર્ણઃ પુષ્કર એવ ચ

આનન્દો નન્દનશ્ચૈવ વીરસેનસુષેણકૌ।
તન્મુખ્યદ્વારશાખાસ્થૌ દ્વૌ દ્વૌ દક્ષિણવામયોઃ । 189 ॥
સંભવઃ શ્વેતવર્ણસ્તુ પ્રભવઃ કુન્દસન્નિભઃ।
પૂર્ણસ્તુ રક્તવર્ણાભસ્ત્વતિરક્તસ્તુ પુષ્કરઃ

આનન્દઃ પીતવર્ણસ્તુ હેમાભો નન્દ ઉચ્યતે।
કૃષ્ણાભો વીરસેનસ્તુ સુષેણોઽઞ્જનસન્નિભઃ

મકુટાઙ્ગદચિત્રાઙ્ગા ગદાહસ્તા દ્વિબાહવઃ।
ચતુર્ભુજા વા વિપ્રેન્દ્ર! શઙ્ખચક્રગદાધરાઃ

પૂર્વવત્ પાણિનાન્યેન પ્રેવશકનિષેધકાઃ।
દંષ્ટ્રાકરાલવદના નિગ્રહાનુગ્રહક્ષમાઃ

ક્ષેમકૃચ્છિવકૃત્ પ્રાજ્ઞો હોમકૃદ્‌ભૂતભાવનઃ।
યુગાન્તાગ્ન્યશનશ્ચૈવ સંવર્તો ભીષણસ્તથા

સંક્રન્દનશ્ચાનિમિષઃ શતપર્વા શતાનનઃ।
ઔદુમ્બરઃ પ્રાકૃતિકો દ્વિ (વિ) રામશ્ચાંશુમાલ્યપિ

ઔપદૌવારિકં ત્વેતદ્ગણષોડશકં ક્રમાત્।
દૃઢવ્રતાદિસદૃશં વર્ણતઃ ષડ્‌ભૂજાન્વિતમ્

વામદક્ષિણયોગેન પૃષ્ઠતઃ પૂર્વપશ્ચિમમ્।
શઙ્ખમુદ્ગરપઝાક્ષવરાભયસમન્વિતમ્

નાનાવર્ણસ્રગુષ્ણીષવસ્ત્રાલેપનભૂષણમ્।
પ્રાગુક્તગણશૌર્યાઢ્યં સર્વકર્મકૃતિક્ષમમ્

તચ્છોભાષ્ટકરક્ષાર્થં શતમન્યુર્વિરોચનઃ।
અપ્રતર્ક્યસ્ત્વનુલ્લઙ્‌ઘ્યસ્ત્વપ્રમેયાભિધાનકઃ

અમર્ષી ચ મહદ્‌ભૂતઃ કેઽરાક્ષસ્તથાષ્ટમઃ।
ઇન્દ્રાગ્નિમધ્યોપદ્વારપાર્શ્વશોભાસ્વનુક્રમાત્

એકાકશઃ સ્થિતાઃ શૂરાઃ પ્રવેશકનિષેધકાઃ।
નીલપીતજપાશ્યામસિતહિઙ્ગુલકેન્દુભાઃ

મહાબલા મહાવીર્યાઃ સુદુર્લઙ્‌ઘ્યપારક્રમાઃ।
નાનાવિધામ્બરૈઃ સ્રગ્ભિર્ભૂષણૈરનુલેપનૈઃ

અન્યૈરનુપદિષ્ટૈશ્ચ યથાશોભમલંકૃતાઃ।
ષાડ્‌ગુણ્યમહિમાયુક્તાશ્ચતુર્હસ્તાઃ ક્રમેણ તુ

પૃષ્ઠદક્ષિણવામાભ્યાં ચક્રશઙ્ખસમન્વિતાઃ।
ગદાગ્રોપરિવિશ્રાન્તમુક્યહસ્તદ્વયાન્વિતાઃ

દ્વારોપદ્વારશોભેશાનેતાન્ સંપૂજયેત્ ક્રમાત્।
વિદ્યા ચૈવાપરા વિદ્યા પાવકશ્ચૈવ મારુતઃ

ચન્દ્ગાર્કૌ વારિ વસુધેત્યેતાઃ સંસારદેવતાઃ।
સૂક્ષ્મરૂપેણ તિષ્ઠન્તિ બાહ્યાવરણભૂતલે

અમરેશો વિરૂપાક્ષઃ સુધર્મિષ્ઠો નિયામકઃ।
સર્વસત્ત્વાશ્રયશ્ચાતિગહનસ્તદનન્તરમ્

મહારાજેશ્વરશ્ચાપિ ધનાધ્યક્ષેશ્વરસ્તથા।
એત્ ગણેશ્વરાસ્ત્વષ્ટૌ તન્મુખ્યદ્વારપાલકાઃ

ધ્યેયાશ્ચતુર્ભુજાઃ સર્વે મુખ્યપાણિદ્વયેન તુ।
અમરેશવિરૂપાક્ષૌ વજ્રવેત્રલતાકરૌ

પૃષ્ઠકાભ્યાં તુ પાણિબ્યાં ચક્રશઙ્ખસમુજ્જ્વલૌ।
કુઙ્કુમાઞ્જનસંકાશૌ દંષ્ટ્રયા વિકૃતાનનૌ

દક્ષિણોત્તરયોગેન લાઞ્છનવ્યત્યયાન્વિતૌ।
દ્વારદક્ષિણવામસ્થૌ પ્રવેશકનિષેધકૌ

સુધર્મિષ્ઠો નિયન્તા ચ સુસિતશ્યામલપ્રભૌ।
સુભીમદણ્ડહસ્તૌ ચ વજ્રાયુધવિવર્જિતૌ

યથાક્રમોદિતાનન્યાન્ ધારયન્તૌ યથાવિધિ।
સર્વસત્વાશ્રયશ્ચાતિગહનઃ શ્યામલઃ સિતઃ

કિન્તુ પાશકરાવેતૌ પૂર્વવદ્‌ભુજભૂષિતૌ।
મહારાજેશ્વરો રક્તો ધનાધ્યક્ષેશ્વરોઽસિતઃ

શિશિરાયુધસંયુક્તૌ ત્રિકમન્યદ્યથા પુરા।
મહાબલા મહાવીર્યા દુષ્ટદોષભયઙ્કરાઃ

દુર્નિરીક્ષાશ્ચ દુર્ધાર્ષા દૈત્યદાનવહિંસકાઃ।
નાનામહાર્ઘવાસોભિઃ ભૂષાલેપૈરલંકૃતાઃ

મહર્ષભં પ્રભૂતં ચ ગમ્ભીરં પ્રાણગોચરમ્।
યોગાઙ્ગં યોગનિલયં સનાતનમશ્રૃઙ્ખલમ્

તારકાન્તરિતં તારં વિરામં વિષમં તથા।
દુરતિક્રમં દુર્ગ્રહં ચ સુધૂમ્રમનિલાશનમ્

તત્સાલકોપદ્વારેષુ વિન્યસેત્ પૂર્વવર્ત્મના।
ઉક્તોપદ્વારપાલાનાં વર્ણતઃ સમમુજ્જ્વલમ્

ગણષોડશકં ત્વેતચ્ચતુષ્પાણિસમન્વિતમ્।
ગૌણવામકરાદ્યં તુ મુખ્યવામકરાવધિ

શઙ્ખપટ્ટસહસ્તં ચ નિષેધાબિનયોદ્યતમ્।
પ્રવેશાભિનયાઙ્કં ચ નાનાવર્ણામ્બરસ્રજમ્

નાનાસ્થાનકસંયુક્તં નાનાભૂષણભૂષિતમ્।
અક્ષસૂત્રધરં વાઽથ પ્રપન્નાનાં પ્રવેશકૃત્

નિષેધકૃત્તથાન્યેષાં ન્યસ્તવ્યં મુનિસત્તમ!।
દેવવ્રતં નિરાતઙ્કં ભીમં ચ પુરુષં તથા

ઉગ્રં વીરેશ્વરં રમ્યમરિષ્ટં મુનિસત્તમ!।
અનિર્વિણ્ણં યુગાન્તાંશં શતાનન્દં શતાનનમ્

તેજોધરં વિશાલાક્ષં યુગાંશં દેવનન્દનમ્।
એતદ્‌દ્વિરષ્ટશોભાસુ ગણમેકૈકશો ન્યસેત્

ઉપદ્વારેશસદૃશં વર્ણતો લાઞ્છનૈર્વિના।
ચતુર્ભિઃ પાણિભિશ્ચૈવ પૃષ્ઠદક્ષિણપૂર્વકમ્

મુખ્યદક્ષિણહસ્તાન્તં શહ્ખચક્રગદાધરમ્।
નિષેધકૃચ્ચ પાપાનામપાપાનાં પ્રવેશકૃત્

નાનાસ્રગમ્બરોષ્ણીષભૂષાલેપાદ્યલંકૃતાઃ।
અનન્તાચિન્ત્યવિભવાઃ સર્વભૂતસમાશ્રયાઃ

નાનાશસ્ત્રાસ્ત્રકુશલા નાનાજ્ઞાનસમન્વિતાઃ।
નિરસ્તાનેકદૈત્યેશાઃ સાધૂનાં પાલનૌદ્યતાઃ

દ્વારદ્વયાન્વિતે સાલે મુખ્યદ્વારગતાવુભૌ।
તિષ્ઠતઃ સૂક્ષ્મરૂપેણ તદન્યદ્વારપાર્શ્વયોઃ

પ્રાકારસર્વકોણેષુ વહ્નિકોણાદિતો ન્યસેત્।
પ્રભવાપ્યયરૂપાણાં મૂર્તીનાં ચતુરાત્મનામ્

તથા મૂર્ત્યન્તરાણાં ચ તત્કાન્તાનામનુક્રમાત્।
મન્ત્રાણામસ્ત્રસહ્‌ઘાદિ તેષાં રૂપમનુસ્મરન્

ચતુર્ણામપિ કોણાનામવ્યક્તં ભવનાદ્બહિઃ।
સંયજેદ્ભવનામ્નાવૈ યસ્માન્નાન્યો ભવઃ સ્મૃતઃ

તેષાં બહિઃ સ્વમન્ત્રેણ દિક્ક્રમેણ તુ હેતિરાટ્।
સ્વમરીચિગણેનૈવ ભાસયન્તં નિવેશય્ ચ

ન્યસ્યૈવમર્ચનં કુર્યાન્મન્ત્રમુદ્રાન્વિતેન તુ।
નિરીક્ષણાદિશુદ્ધેન અર્ઘ્યસ્રક્ચન્દનાદિના

વાસુદેવાભિધાનસ્તુ દેવઃ ષાડ્‌ગુણ્યવિગ્રહઃ।
કર્મિણામુપકારાર્થં પ્રાસાદં સ્થૂલવિગ્રહમ્

સર્વજ્ઞાનક્રિયાઢ્યં ચ સર્વતત્વસમાશ્રયમ્।
સમાસાદ્યાનુગૃહ્ણાતિ સદાર્ચાન્તર્ગતઃ પ્રભુઃ

તસ્માત્તદઙ્ગભૂતેષુ પ્રાકારેષ્વષ્ટસુ ક્રમાત્।
પૃષ્વ્યાદિબુદ્ધિનિષ્ઠં તુ બાહ્યં તત્વાષ્ટકં ન્યસેત્

પ્રાસાદશ્ચાહ્ગસંયુક્તઃ પ્રકૃતિસ્ત્રિગુણાત્મિકા।
તદ્ગતા પ્રતિમા જીવસ્તદ્ગતઃ પરમઃ પુમાન્

અતોઽધિદૈવતાન્યત્ર તત્વાન્યેતાન્યનુક્રમાત્।
સર્વત્ર વ્યાપકત્વેન ધ્યાત્વા સંપૂજયેત્તતઃ

સર્વાધારમયેનૈવ સર્વતત્વાશ્રયેણ ચ।
સર્વદોષવિષઘ્નેન કાલચક્રામ્બુજેન તુ

સમ્પુટીકૃત્ય ભવનં સપ્રાકારમધોર્ધ્વતઃ।
સંપૂજ્ય હ્નાદયીં મુદ્રાં ચક્રમુદ્રાસમન્વિતામ્

પ્રદર્શ્ય સર્વતોદિક્કં કવચેનાવકુણ્ઠયેત્।
એકમૂર્તિવિધાને ચ તથૈકદ્વારભૂષિતે

ભવનેઽયં વિધાનઃ સ્યાદ્દિગ્વ્યૂહપરિનિષ્ઠિતે।
ચતુર્દ્વારાન્વિતે ગેહે દિગ્દ્વારાગ્રસ્થમણ્ડપે

સર્વતોભદ્રસાલે ચ અઘનિર્મોચનેઽપિ ચ।
સદધ્વાખ્યેઽથ ધર્માખ્યે દ્વારદ્વિદ્વિતયાન્વિતે

દ્વારપાલગણન્યાસે વિશેષોઽયં પ્રદર્શ્યતે।
ચણ્ડાદ્યાશ્ચ સુભદ્રાન્તાઃ પ્રાસાદદ્વાશ્ચતુષ્ટયે

ન્યસનીયાઃ ક્રમેણૈવ પૂર્વવદ્ દ્વન્દ્વયોગતઃ।
દ્વારોર્ધ્વોદુમ્બરદ્વન્દ્વદ્વિતયસ્થા યથાક્રમમ્

લક્ષ્મી કીર્તિર્જયા માયા દેવ્યઃ પ્રાગુક્તલક્ષણાઃ।
સત્યઃ સુપર્ણો ગરુડઃ તાર્ક્ષ્યસ્ત્વગ્રેષુ સંસ્થિતાઃ

અનિર્વર્તી મહાવર્તી દર્પહા સર્વજિત્ સ્થિરઃ।
જયન્તો ભયકૃન્માની ત્વષ્ટમો દ્વિજસત્તમ!

દિગગ્રમણ્ડપદ્વારશાખાપાર્શ્વં સમાસ્થિતાઃ।
અનિર્વર્તી મહાવર્તી કૃષ્ણાભઃ શુકસન્નિભઃ

દર્પહા સર્વજિચ્ચૈવ પાણ્ડુરક્તસુવર્ણભૌ।
સ્થિરો જયન્તઃ સતતં શ્યામાઞ્જનસમદ્યુતી

ભયકૃચ્ચૈવ માની ચ પિઙ્ગલઃ પાણ્ડુરોજ્જ્વલઃ।
દ્વિભુજાઃ સર્વ એવૈતે દક્ષિણેન કરેણ તુ

નન્દકં શઙ્ખમન્યેન દધાનાઃ ક્રૂરવિક્રમાઃ।
યદા ચતુર્ભુજા ધ્યેયાઃ તદા ચૈતે ગણેશ્વરાઃ

મુખ્યદક્ષિણહસ્તેન ખડ્ગવેત્રલતાન્વિતાઃ।
તથા વામકરે શઙ્ખં પૃષ્ઠગે દક્ષિણાદિતઃ

પાણિદ્વયે ચક્રપઝૌ બિભ્રતો જ્વલનપ્રભૌ।
નાનાવસ્ત્રસ્રગુષ્ણીષભૂષણાલેપનાન્વિતાઃ

વ્યત્યસ્તહસ્તચરણા લાઞ્ઝનવ્યત્યયાન્વિતાઃ।
ઊર્જિતશ્ચામૃતાઙ્ગસ્તુ સર્વાઙ્ગઃ સર્વતોમુખઃ

શુભ્રાઙ્ગો વરદશ્ચૈવ વાગીશઃ શબ્દવિક્રમઃ।
પાઞ્ચજન્યવિશેષા હિ દ્વૌ દ્વૌ ચૈવ ક્રમાત્ સ્થિતૌ

સર્વતોભદ્રસાલસ્થચતુર્દ્વારેષુ પૂર્વવત્।
દ્વિબાહવસ્તુ સંસ્માર્યા દક્ષિણેન કરેણ તુ

ગૃહીતમુસલાઃ સર્વે શઙ્ખમન્યેન પાણિના।
દધાનાશ્ચૈવ ચત્વારઃ પૂર્વે બન્ધૂકસન્નિભાઃ

અન્યે પરભૃતાભાસ્તુ સર્વભૂષણભૂષિતાઃ।
બલેન મહતા ક્ષિપ્તદેવાસુરમહોરગાઃ

એકવીરાઽસહાયાશ્ચ અપ્રયત્નેન લીલયા।
આબ્રહ્નભવનં શશ્વત્ પરિવર્તનકૃત્ક્ષમાઃ

વિશ્વેશો વિશ્વભુગ્વિશ્વો વિશ્વાત્મા વિશ્વલોચનઃ।
વિશ્વપાદો વિશ્વભુજઃ તથા વૈ વિશ્વકર્મકૃત્

એતે દ્વિતીયસાલસ્ય દિગ્દ્વારેષુ નિયામકાઃ।
દ્વિબાહવઃ પરિજ્ઞેયા વામદક્ષિણયોગતઃ

ગદાખડ્‌ગાસ્ત્રસંયુક્તાઃ કરણ્ડમકુટાન્વિતાઃ।
શોણપિઙ્ગસિતશ્યામરક્તપીતસિતાસિતાઃ

સર્વર્ણામ્બરાલેપસ્રગ્ભૂષાભિર્વિરાજિતાઃ।
એકવીરાઽસહાયાશ્ચ સર્વદોષનિવારકાઃ

તદ્‌દ્વારાન્તરભાગેષુ વામદક્ષિણયોગતઃ।
પ્રાસાદાભિમુખાન્ ન્યસ્યેન્નિધિનાથેશ્વરાન્ ક્રમાત્

શઙ્ખપઝૌ મહાપઝશતધામાભિધૌ તતઃ।
અખણ્ડિતઃ સન્તતશ્ચાનન્તધાર ઇતિ શ્રુતઃ

સર્વદ્વાર ઇતિ ખ્યાતઃ પ્રથમૌ પૂર્વમીરિતૌ।
અન્યેષાં વક્ષ્યતે ષણ્ણાં વર્ણરૂપાદિકં ક્રમાત્

રક્તઃ કૃષ્ણઃ સુવર્ણાભઃ સિતારુણતમાલભાઃ।
શઙ્ખપઝનિધીશોક્તસર્વલક્ષણલક્ષિતાઃ

વસુરત્નસુવર્ણાષ્ટલોહધાન્યધનાધિપાઃ।
સર્વૌષધિનિધીશાનાસ્તેષામૂર્ધ્વે સુખાસનાઃ

સર્વાલઙ્કારસંયુક્તાઃ સ્વાશ્રિતાભિમતપ્રદાઃ।
તતસ્તૃતીયાવરણદ્વારેષુ દ્વન્દ્વયોગતઃ

તદ્દક્ષિણોત્તરાભ્યાં તુ શાખાભ્યાં વિન્યસેત્ ક્રમાત્।
પુરતશ્ચક્રગરુડૌ હલતાલૌ તુ દક્ષિણે

પશ્ચિમે શાર્ઙ્ગમકરૌ સૌમ્યે નન્દકઋશ્યકૌ।
ચક્રપક્ષીશતારાણાં શાર્ઙ્ગનન્દકયોરપિ

સ્વેષુ સ્થાનેષુ પૂર્વોક્તં વર્ણરૂપાદિકં દ્વિજ!।
અન્યેષાં તાલપૂર્વાણાં ત્રયાણામથ વક્ષ્યતે

તાલો ધ્વજઃ સ્યાદ્‌ભૂતાદિકાલરૂપાભિમાનકઃ।
ઝષઃ સર્વાઙ્ગનિભૃતો જગદ્બીજ ઉદાહૃતઃ

સ સર્વોપદ્રવો ઋશ્યઃ સંસારશ્ચપલાત્મકઃ।
એતાન્ સૂક્ષ્મસ્વરૂપેણ ધ્યાત્વા સંપૂજયેત્ ક્રમાત્

ગઙ્ગા ચ યમુના ગોદા નદી ચ મહતી તથા।
વિતસ્તા નર્મદા ચૈવ જમ્બ્વાખ્યા ચ સરસ્વતી

નદ્યશ્ચતુર્થસાલસ્ય દિગ્દ્વારેષુ ક્રમાત્ સ્થિતાઃ।
ગઙ્ગાયમુનાયોરુક્તં વર્ણરૂપાદિકં પુરા

તાભ્યામન્યાઃ સમાનાસ્તુ વર્ણશોભાં વિનૈવ તુ।
સિતારુણાસિતસ્વર્ણસિતકુન્દસમપ્રભાઃ

પ્રમત્તપ્રૌઢવેષાશ્ચ નાનાભરણભૂષિતાઃ।
સર્વધાતુવિચિત્રાઙ્ગાઃ સર્વરત્નવિરાજિતાઃ

સુધાકુમ્ભધરા દ્વાભ્યાં કરાભ્યાં પૂર્વવચ્ચ તાઃ।
એવં દિગ્દ્વારભવનદ્વાર્સ્થસ્થિતિરુદાહૃતા

એકમૂર્તેષુ દિઙ્‌મૂર્તેઃ પ્રાકારેષૂર્ધ્વગેષુ ચ।
દ્વારાદયસ્તદીયાશ્ચ સામાન્યાઃ સમુદાહૃતાઃ

સર્વસાલપ્રતીહારશાખાપાર્શ્વગતાવુભૌ।
ધ્યેયૌ વા સ્થાપનીયૌ વા બાહ્યહારગતૌ યદિ

યથોક્તલક્ષણોપેતૌ સ્થાપનીયૌ યથાક્રમમ્।
એવમાવરણેશાનાન્ ધ્યાત્વા સંસ્થાપ્ય વાર્ચયેત્

ધ્યાનોત્થાઃ પીઠદેશેષુ સ્વાકારાઃ સ્વાસુ સઝસુ।
તદર્થમઙ્કણક્ષેત્રં ત્રિધા વા પઞ્ચધા ભવેત્

ત્રિભાગમેકભાગં વા ત્યક્ત્વા તન્મધ્યતો બહિઃ।
પીઠં વાયતનં કુર્યાત્ સર્વદિક્ષ્વનત્રેઽથવા

અધરોત્તરનિષ્ઠાભ્યાં પ્રાગુક્તે પૂર્વવત્ સ્થિતે।
શિલેષ્ટકાદિભિઃ ક્‌લૃપ્તાઃ પીઠિકા હસ્તવિસ્તૃતાઃ

તદર્ધેનોછ્રિતાઃ સર્વાઃ સર્વાલઙ્કારશોભિતાઃ।
ચતુશ્રાઃ સુવૃત્તા વા સંપૂજ્યા વાઽથ કેવલાઃ

પ્રામાદિવાસ્તુદેવાનાં સ્વદિગ્ભાગગતેષુ ચ।
ગોમયાદિવિલિપ્તેષુ મણ્ડલેષુ બલિં હરેત્

વિસ્તારોચ્છ્રાયમાનાદ્વૈ પીઠાઃ પ્રાગુક્તલક્ષણાઃ।
અર્ધમાનેન વા કાર્યા રથયાત્રાઽવિરોધકમ્

એવમાવરણેશાનાઃ પીઠેષુ સ્વાસુ દિક્ષુ ચ।
દુષ્ટદોષનિરાસાર્થં પ્રાસાદાભિમુ(ખં)ખાઃ સ્થિતાઃ

ચતુઃ સ્થાનાવતીર્ણસ્ય દ્વારે ચ યજનાલયે।
સ્થાપનં ગણનાથાનાં શ્રૃણુ ત્વં મુનિપુઙ્ગવ!

વાસ્તુક્ષેત્રેશસંજ્ઞૌ દ્વૌ પ્રાગ્દ્વારે પૂર્વવત્ સ્થિતૌ।
લક્ષ્મીઃ કીર્તિર્જયા માયા દ્વારેષૂર્ધ્વસ્થિતાઃ ક્રમાત્

વજ્રનાભાદયો દેવા દ્વૌ દ્વૌ દિગ્દ્વારશાખયોઃ।
પ્રાગાદિદ્વારકુમ્ભેષુ સંભવપ્રભવાદયઃ

કુમુદાદ્યન્તરઙ્ગં ચ ભૂતાનામષ્ટકં પરમ્।
દ્વારાન્તર્યુગ્મયુક્ત્યા તુ ભ્રમણીદેશમાશ્રિતમ્

સુપર્ણશ્ચક્રસંજ્ઞશ્ચ સત્યઃ કૌમોદકી દ્વિજ!।
યોજનીયાઃ ક્રમેણૈવ દ્વારાણામગ્રભૂતલે

હેમદણ્ડગતઃ સત્યઃ કિન્તુ પશ્ચિમદિગ્ગતઃ।
ચણ્ડાદ્યાશ્ચ સુભદ્રાન્તા દ્વૌ દ્વૌ પ્રાગાદિષુ દ્વિજ!

દક્ષિણોત્તરયોગેન તોરણસ્તમ્ભમૂલગાઃ।
ચક્રદ્વિતયમધ્યસ્થઃ પક્ષીશસ્તોરણોપરિ

સુસિતાસુ પતાકાસુ સત્યાખ્યો વિહગાધિપઃ।
સુપર્ણઃ શોણવર્ણાસુ ગરુજઃ પિઙ્ગલાસુ ચ

રાજપાષાણવર્ણાસુ તાર્ક્ષ્યસંજ્ઞઃ પ્રતિષ્ઠિતઃ।
નાનાવર્ણપતાકાયાં સંપૂજ્યો વિહગેશ્વરઃ

ઇન્દ્રાદિલોકપાલાસ્તે સિદ્ધસઙ્‌ઘપુરસ્સરાઃ।
વજ્રાદયસ્તદસ્ત્રાશ્ચ સ્વાસુ દિક્ષુ બહિઃ સ્થિતાઃ

મુખ્યકલ્પેઽથવાન્યેષુ નિમિત્તેષ્વેવમાચરેત્।
અનુકલ્પેઽથ ચણ્ડાદીન્ વાસ્તુનાથાદિપૂર્વકમ્

દ્વારેષુ કેવલાન્ ન્યસ્ય ગરુડાન્તં પ્રપૂજયેત્।
સર્વદ્વારેષુ વા પૂજ્યઃ સહેતીશઃ પતત્રિપઃ

વિવિધાસુ પ્રતિષ્ઠાસુ જીર્ણોદ્ધારવિધાવપિ।
મહોત્સવેષુ સર્વેષુ ધ્વજારોહણકર્મણિ

મઙ્ગલાઙ્‌કુરરોપે ચ પવિત્રારોહણાદિષુ।
તથા ચાનન્તકલશાદ્યભિષેકવિધાવપિ

પ્રાયશ્ચિત્તેષ્વનિત્યેષુ તુલારોહાદિષુ દ્વિજ!।
શાન્તિકાદિષુ મુખ્યેષુ કામ્યેષ્વન્યેષુ નિત્યશઃ

મુખ્યકલ્પોક્તવિધિના કુર્યાદન્યત્ર ચાન્યથા।
સિદ્ધસઙ્ઘાસ્તથેન્દ્રાદ્યાસ્તદસ્ત્રાશ્ચ યથાક્રમમ્

લોકદિક્‌પાલકાસ્ત્વેતે સ્વસેનાભિઃ સમાવૃતાઃ।
પ્રસિદ્ધપ્રાગ્વશેનૈવ નિત્યં સ્વસ્થાનમાશ્રિતાઃ

દિકપાલકત્વાદાસૃષ્ટેર્યતસ્તેષાં સ્થિતિઃ સ્થિરા।
ભગવન્મન્ત્રમૂર્તીનામનન્તાનાં મહામતે!

સ્વસ્થાનસ્થા નમસ્યન્તિ પૂજયન્તિ જપન્તિ ચ।
ધ્વજાદ્યૈરુપચારૈશ્ચ સમ્યક્ પરિચરન્તિ ચ

કૈવલ્યસિદ્ધયે શશ્વદ્બહુભિઃ સ્વાનુગૈઃ સહ।
પાલયન્તિ ચ, ભક્તાનાં બલમોજો દદન્તિ ચ

ધ્વંસયન્તિ ચ વિઘ્નૌઘમનિશં મન્ત્રયાજિનામ્।
સંરક્ષન્તિ ફલં માન્ત્રં વર્ધમાનં દ્વિલક્ષણમ્

અધિકારમનાદીયં શક્તિબીજં જગત્પ્રભોઃ।
દિક્‌સિદ્ધયે દશાત્મત્વં તદવ્યત્ત્યષ્ટદિશાત્મિકા

બાહ્યત્રિસાલભૂમિષ્ઠાઃ કાલાદ્યા ભવદેવતાઃ।
તત્સાધકત્વાત્ પૂર્વોક્તદિગ્ભાગનિયતાઃ સદા

વજ્રનાભાદયો દેવા લોકદિગ્દ્વારપાલકાઃ।
તથામરેશપૂર્વાશ્ચ સંભવપ્રભવાદયઃ

પ્રસિદ્ધપ્રાક્ક્રમેણૈવ દિગ્દ્વારેષુ સ્થિતાઃ ક્રમાત્।
કાલાદ્યમષ્ટકં નિત્યમિન્દ્રાદ્યં રુદ્રપશ્ચિમમ્

નિયન્તા કાલતત્વાન્તે તદન્તે સુસ્થિતં વિયત્।
ક્રમાત્ પૂર્વોત્તરે કોણે ન્યસેદ્દક્ષિણપશ્ચિમે

વિદ્યાઽવિદ્યાદ્વયં યદ્વૈ સ્વપદસ્થેઽગ્નિમારુતે।
ચન્દ્રાદિત્યાવુદગ્યામ્યસ્થાનયોર્વિનિવેશ્ય ચ

પ્રત્યગ્ભાગગતં તોયં પ્રાગ્ભાગે વિન્યસેદ્ધરામ્।
કુમુદાદ્યાવૃતીશાના લોહિતાક્ષાદયસ્તથા

વજ્રનાભાદિકં મુક્ત્વા દ્વારપાલત્રિરષ્ટકમ્।
દ્વારપાલગણાસ્ત્વન્યે સાલકોણગણાસ્તથા

પ્રોક્તક્રમેણ તિષ્ઠન્તિ ભગવત્પ્રાગપેક્ષયા।
કુમુદાદિગણેશાનાઃ પુરગ્રામાદિવાસ્તુનિ

પાલિકાવસથે ચૈવ દિક્‌પાલોક્તવશાત્ સ્થિતાઃ।
ત્રિસન્ધ્યમેવં દેવાનાં બલિદાનં સમાચરેત્

સંકલ્પિતેષુ સાલેષુ દ્વારાવરણવાસિનામ્।
અસંકલ્પિતસાલોક્તદેવાનાં નાચરેદ્બલિમ્

તત્તન્નિર્માણકાલે તાન્ પ્રતિષ્ઠાપ્ય યથાવિધિ।
દેવયાત્રા સમેતં તુ બલિદાનં સમાચરેત્

એવં સર્વં સમપાદ્ય મહાપીઠોર્ધ્વભૂતલમ્।
પ્રક્ષાલિતં સમારુહ્ય પ્રાઙ્‌મુખો વાપ્યુદઙ્‌મુખઃ

તદૂર્ધ્વામ્બુજદિક્‌પત્રે કુમુદાદીનથાન્તરે।
સર્વભૂતાન્‌ પારિષદાનાહૂય ગ્રહસંજ્ઞિતાન્

સંપૂજ્ય સોદકં તત્ત બલિશેષં સમુત્કિરેત્।
પશ્ચાદાચમ્ય વિધિવત્ સ્નાત્વા વા સંવિશેદ્‌ગૃહમ્

સર્વદ્વારાવૃતીશાનાં સોણસ્થાનાં સમર્ચને।
નતિપ્રણવસંયુક્તસ્વનામ મન્ત્ર ઈરિતઃ

મહાપીઠસ્થભૂતાનાં પાર્ષદાનાં ગૃહાત્મનામ્।
તારાન્તે વિષ્ણુશબ્દં ચ નિયુઞ્જ્યાદુદિતક્રમાત્

સર્વકોણગતા મન્ત્રાઃ ફડન્તાઃ સમુદીરિતાઃ।
સર્વે સમુદિતા મન્ત્રાઃ સ્વાહાન્તા હોમકર્મણિ

ધ્યાત્વૈવમર્ચ્ય તન્મન્ત્રૈરર્ઘ્યાદ્યૈરુપચારકૈઃ।
દર્શયેદાવૃતીશાનાં મુદ્રાં તર્જનિસંજ્ઞિતામ્

દ્વારપાલગણાનાં તુ ચણ્ડાદ્યુક્તમનન્તરમ્।
ધર્માદ્યાવરણાદૂર્ધ્બં હેતુના યેન કેનચિત્

બલિદાનમશક્યં ચેત્તત્રત્યાનાં યથાક્રમમ્।
સર્વતોભદ્રપૂર્વેષુ દ્વિગુણીકૃત્ય ચાચરેત્

મુખ્યકલ્પે તથાન્યત્ર યથાશક્ત્યાવૃતિક્ષિતૌ।
તદ્બાહ્યાવૃતિદેવાનામાવૃત્યાવૃત્ય તર્પયેત્

દ્વારોપદ્વારપાલાનાં તસ્મિન્ દ્વારે સમર્પયેત્।
મહાપીઠોદિતાનાં ચ તદ્‌દ્વારાગ્રગમણ્ડલે

ધ્યાનોત્થાનાં તુ સઞ્ચારે ન દોષઃ કેન હેતુના।
તત્તદાવરણદ્વારદેશેષૂક્તક્રમેણ તુ

દ્રવ્યમૂર્તિગતાનાં ચ સંચારઃ સ્યાદનિષ્ટદઃ।
એવમાવૃતિદેવાનાં ત્રિસન્ધ્યં બલિમાચરેત્

નિત્યોત્સવાર્થબિમ્બસ્ય સન્નિધૌ તત્ સમાચરેત્।
નૃત્તગેયાદિસંયુક્તં વેદઘોષસમન્વિતમ્

નિત્યોત્સવાર્થબિમ્બે તુ યાનાન્નિપતિતે ભુવિ।
ઉત્તમં સ્નપનં કૃત્વા શાન્તિહોમં સમાચરેત્

યાનમારોપ્ય તદ્બિમ્બં પુનર્નિત્યોત્સવં ચરેત્।
દ્વાદશાહં વ્રતં કુર્યાત્ સાધકઃ ખિન્નમાનસઃ

જપેત્ સ્વમન્ત્રાયુતકં યદિ ભેદાદિદૂષિતે।
વિધિવત્ તત્ સમાધાય કૃત્વા સંપ્રોક્ષણં તતઃ

ઉત્સવં શેષણાપાદ્ય ખિન્નચિત્તસ્તુ સાધકઃ।
તદારભ્ય નિરાહારો બ્રહ્નચર્યવ્રતે સ્થિતઃ

ચતુષ્કમયુતાનાં તુ સ્વમન્ત્રસ્ય તદા જપેત્।
તત્ર ત્રિરાત્રં ષડહં દ્વાદશાહં દ્વિપક્ષકમ્

વ્રતમાચર્ય યત્નેન પાત્રેભ્યો દાનમાચરેત્।
ગોભૂહેમાદિકાનાં તુ યથાશક્તિ દ્વિજોત્તમ!

દૈવાદ્‌બૃહતિ ભઙ્ગે વા તદા બિમ્બાન્તરેણ તુ।
સ્નપનાદિનિયુક્તેન બલિદાનૈસ્તુ કૈવલૈઃ

કર્મશેષં સમાપાદ્ય કૃત્વા મન્ત્રવિસર્જનમ્।
જીર્ણોદ્ધારક્રમેણૈવ વ્રતાચરણમાભેત્

જપાયુતચતુષ્ક ચ ત્રિરાત્રાદ્યં ચતુષ્ટયમ્।
યાવદ્બિમ્બસમાપત્તિર્ભૂયઃ કૃછ્રાદિકં ચરેત્

બિમ્બારમ્ભદિનાત્ પૂર્વં તતસ્ત્વેકાદશાહ્નિકમ્।
વ્રતં કૃત્વા તુ દેવે તુ વિમ્બારમ્ભદિને દ્વિજ!

સંપૂજ્ય દ્વાદશાચાર્યાન્ સમમૂલ્યં પૃથક્ પૃથક્।
તેબ્યો દ્વાદશદાનાનિ દત્બા ગોભૂતિલાનિ વા

એતેષાં સન્નિધૌ ભૂયો બિમ્બાપાદનમારભેત્।
યદ્વાબિમ્બં સમાદધ્યાત્ પ્રતિષ્ઠાદિક્રમાચ્ચરેત્

ગોભૂહેમાદિકાનાં તુ દાનં ચાપિ સમાચરેત્।
જાતલોકાપવાદસ્તુ ભૂયશ્ચ વ્રતમાચરેત્

યાવલ્લોકાપવાદસ્તુ શાન્તઃ સ્યાતાવદાચરેત્।
મનઃપ્રસાદપર્યન્તકાલં ચ વ્રતમાચરેત્

અન્યેષામપિ બિમ્બાનાં જાતે ભેદાદિકે સતિ।
એવમેવ ભેવદ્વિપ્ર! પ્રાયસ્ચિત્તવિધિક્રમઃ

શૂદ્રસ્યારાધકસ્યૈવં પ્રાયશ્ચિત્તં સમીરિતમ્।
વૈશ્યસ્ય દ્વિગુણં ત્વેતત્ ત્રિગુણં ક્ષત્રિયસ્ય તુ

ચતુર્ગુણં બ્રાહ્નણસ્ય પ્રાયશ્ચિત્તં સમીરિતમ્।
મનુષ્યસ્થાપિતાનાં તુ બિમ્બાનાં ભેદનાદિકે

સઞ્જાતે સાધકસ્યૈવં પ્રાયશ્ચિત્તં સમીરિતમ્।
આર્ષે તુ ભગવદ્બિમ્બે તદેવ દ્વિગુણં ભવેત્

દેવૈઃ પ્રતિષ્ઠિતે બિમ્બે તદેવ ત્રિગુણં ભવેત્।
સિદ્ધપ્રતિષ્ઠિતે બિમ્બે તદેતત્ સ્યાચ્ચતુર્ગુણમ્

સ્વયંવ્યક્તેષુ બિમ્બેષુ જાતે ભેદાદિકે સતિ।
પ્રાયશ્ચિત્તં યથોક્તં તુ ભવેત્ પઞ્ચગુણં દ્વિજ!

દ્વિવિધં સ્યાત્ સ્વયંવ્યક્તં બિમ્બં ભગવતો વિભોઃ।
સાલગ્રામશિલારૂપૈરિતરૈસ્તુ શિલાદિભિઃ

ઉભયત્ર સમાનં સ્યાત્ પ્રાયશ્ચિત્તં સમીરિતમ્।
તત્રાયં હિવિશેષઃ સ્યાત્ સ્વયંવ્યક્તાદિષુ દ્વિજ!

પૂજાયાં વર્તમાનાયાં સમાધાનાદિકં ચરેત્।
પ્રાયશ્ચિત્તાદિકં સર્વં સવિશેષં સમાચરેત્

સ્વયંવ્યક્તાદિકાનાં તુ વિના મર્ત્યપ્રતિષ્ઠિતમ્।
સર્વેષામપિ વિમ્બાનાં પ્રાપ્તમેકતમં તુ યત્

ખીકારસમયે વિપ્ર! લક્ષણાદિવિવર્જિતમ્।
ખણ્ડિતં સ્ફુટિતં વાપિ યથાવસ્થિતમેવ હિ

સ્વીકૃત્યારાધયેન્નિત્યં ન દોષસ્તસ્ય વિદ્યતે।
સાલગ્રામશિલાબિમ્બે તત્તન્મૂર્તિવિનિર્ણયમ્

તત્તદ્વ્યવસ્થિતૈશ્ચિહ્નૈર્જ્ઞાત્વા સમ્યક્ સમર્ચયેત્।
પશ્ચાદ્ભદાદિકે જાતે પ્રાયશ્ચિત્તં સમાચરેત્

પૂર્વોદિતં પ્રયત્નેન સાધકઃ ક્ષીણમાનસઃ।
ચોરભૂવારિવન્હ્યાદ્યૈર્જાતે ભેદાદિકેઽપિ ચ

બિમ્બે ચાપહૃતે વાપિ માર્જારાદ્યૈશ્ચ જન્તુભિઃ।
ભેદાદિકેઽપિ સંજાતે પ્રાગુક્તં સાધકશ્ચરેત્

તસ્માદ્દિનાત્ સમારભ્ય પ્રાયશ્ચિત્તં તુ યત્નતઃ।
યસ્માત્ પ્રાગાર્જિતં પાપં કર્મ તત્રાપિ કારણમ્

તસ્માત્તચ્છાન્તયે વાપિ હ્યપવાદસ્ય શાન્તયે।
પ્રાયશ્ચિત્તં તુ કર્તવ્યં વિહિતં પ્રાક્ પ્રયત્નતઃ

અન્યથા પાતકી સ સ્યાદેતસ્માત્ પાતકાદ્‌દ્વિજ!।
પ્રમાદતઃ કૃતેપ્યેવં પ્રાયશ્ચિત્તં સમાચરેત્

બુદ્ધિપૂર્વકૃતે મેદે પ્રાયશ્ચિત્તૈર્ન નિષ્કૃતિઃ।
અવશ્યં દણ્ડ્ય એવ સ્યાત્ સ પાપિષ્ઠોઽતિદુર્મતિઃ

સ્વપ્રમાદકૃતે ભેદે જન્ત્વન્તરકૃતેપિ વા।
સાધકો હ્યનુતાપાર્તો નાચરેદ્યદિ કીર્તિતમ્

પ્રાયશ્ચિત્તં તથા સોપિ દડ્યઃ સ્યાત્ પ્રથમં તતઃ।
પ્રાયશ્ચિત્તં ચ વૈ કુર્યાદયોગ્યસ્ત્વન્યથા ભવેત્

ગોપન્નપિ ચ દોષસ્ય તસ્ય ભેદાદિકસ્ય ચ।
દણ્ડશ્ચ પ્રાયશ્ચિત્તં ચ વિધેયમુભયં ભવેત્

એવં ભેદાદિકે જાતે ભયં સ્યાદ્રાજરાષ્ટ્રયોઃ।
તચ્છાન્ત્યૈ સપ્તદિવસં યજેત્ કુમ્ભસ્થલાદિકમ્

એકસ્મિન્ વા ત્રિસપ્તાહં બિમ્બસંસ્થં ચ મન્તનપમ્।
દોષે પ્રસિદ્ધે ભેદાદૌ પ્રાયશ્ચિત્તં સમીરિતમ્

અપ્રકાશે યથોક્તાત્તુ ચતુર્થાંશં સમાચરેત્।
પૂર્વં ત્વપહૃતં બિમ્બં ભૂયઃ પ્રાપ્તં યદિ દ્વિજ!

પ્રાયશ્ચિત્તાદ્યથોક્તાત્તુ યત્નેનાર્થં સમાચરેત્।
બિમ્બાનાં તુ ક્ષતે જાતે શ્રૃણુ દોષાન્ વિશેષતઃ

ક્ષતમિન્દ્રિયચક્રસ્થં કર્તુર્ભવતિ દોષદમ્।
આકણ્ઠાન્નાભિપઝાન્તં મન્ત્રસ્થં પુત્રમૃત્યુકૃત્

પાર્શ્વદ્વયે તુ જાયાયાઃ પૃષ્ઠસ્થં ભ્રાતૃહાનિદમ્।
નાભેર્યન્મેઢ્રપ્રયન્તં સ્થાનમાસાદ્ય તિષ્ઠતિ

ક્ષતં સુતશિશૂનાં ચ નાશકૃદ્ભવતિ દ્વિજ!।
આકટેઃ પાયુપર્યન્તં ભગિનીનાં ક્ષયાવહમ્

ઊરુમૂલાચ્ચ જાન્વન્તં યત્ર યત્ર ભવેત્ ક્ષતમ્।
ધનધાન્યપશૂનાં ચ ક્ષયો ભવતિ સર્વદા

જાન્વોઃ પાદતલાન્તં ચ ભૃત્યવર્ગસ્ય દોબદમ્।
સર્વેષામનુકમ્પાર્થમાત્મનશ્ચાપિ તૃપ્તયે

કર્તા કમલસંભૂત! ક્ષતમક્ષતતાં નયેત્।
અલ્પક્ષતે સમાધાનં વિહિતં તુ નિબોધ મે

યોજયેચ્ચિત્રબિમ્બસ્ય ગલિતં ગન્ધભાવિતૈઃ।
સિતરક્તાદિકૈ રાગૈઃ પાવનૈરસ્ત્રમન્ત્રિતૈઃ

મૃણ્મયાનાં તુ બિમ્બાનાં મધ્વાજ્યક્ષીરમિશ્રયા।
મૃદા કૌશેયસંપૂર્ણયુક્ત્યા હેમોદસિક્તયા

સન્ધાનં કારયેદ્‌વિપ્ર! દારુજસ્ય નિબોધતુ।
ભેદે ભઙ્ગે ચ સન્દધ્યાદસ્ત્રશસ્ત્રદ્વયેન તુ

અશ્મજાનાં ક્ષતે જાતે સતિ રત્નશલાકયા।
સહેમયા ચ વિહિતં ઘૃષ્ટશાણસ્ય ઘર્ષણમ્

મનુષ્યનિર્મિતાનાં તુ હ્યશ્મજાનાં બૃહત્‌ક્ષતે।
સર્વથા વિહિતસ્ત્યાગઃ સ્વયંવ્યક્તાદિકેષુ તુ

શિલામયેષુ બિમ્બેષુ ભિન્નં ભગ્નં ચ યોજયેત્।
સુવર્ણનિર્મિતૈઃ પટ્ટૈર્યથા દૃઢતરં ભવેત્

યદ્વા તદઙ્ગૈર્હૈમેન કૃત્વા સમ્યઙ્‌નિયોજયેત્।
દારુજે લોહજેષ્વેવં સ્વયં વ્યક્તાદિકેષ્વપિ

ભેદે ભઙ્ગે સમાધિસ્સ્યાત્ સ્વયં વ્યક્તાશ્મબિમ્બવત્।
રત્નજેઽપિ સમાધાનમેવમેવ સમાચરેત્

સાલગ્રામશિલાવિમ્બં ભિન્નં ભગ્નં બૃહત્ ક્ષતમ્।
અલ્પક્ષતં ચ સૌવર્ણૈઃ પટ્ટૈર્દૃઢતરં યથા

બન્ધયેલ્લોહજે બિમ્બે શ્રૃણુ મર્ત્યપ્રતિષ્ઠિતે।
કેવલસ્ય હિ હૈમસ્ય યથાલાભં ક્ષેતે ક્ષિપેત્

સ્વર્ણરત્નમયં ચૂર્ણં દ્વાદશાક્ષરમન્ત્રિતમ્।
અન્યધા તૂત્થિતે બિમ્બે ક્ષતં સમ્યઙ્‌મહામતે!

ઈષત્સુવર્ણમિશ્રેણ પૂરયેત્ સ્વેન ધાતુના।
સ્વયં વ્યક્તાદિકેઽપ્યેવં મુખ્યકલ્પે સમાચરેત્

પ્રાસાદે મણ્ડપે વાપિ ગોપુરાદિષુ વા દ્વિજ!।
શોભાર્થં સંસ્થિતાનાં ચ બિમ્બાનાં પરરૂપિણામ્

વ્યૂહાનાં વિભવાનાં ચ સદા ભગવતો વિભોઃ।
ભેદાદિકે તુ સઞ્જાતે સમાદધ્યાત્ તથૈવ તુ

તત્તત્સન્નિધ્યનુગુણં પ્રતિષ્ઠાદિકમાચરેત્।
પ્રાયશ્ચિત્તં સમભ્યૂહ્ય સાધકસ્તુ સમાચરેત્

ઇતિ શ્રીપાઞ્ચરાત્રે પારમેશ્વરસંહિતાયાં ક્રિયાકાણ્‍ડે દ્વારાવરણદેવતાધ્યાનનિર્ણય, બલિબિમ્બાદિપતન ભઙ્ગ અઙ્ગવૈકલ્ય પ્રાયશ્ચિત્ત, દારુજાદિબિમ્બસમાધાનં નામ એકાદશોઽધ્યાયઃ ॥
*****************