Paramapurusha Samhita · Chapter 9
śrīpoṃca rātrāgamāṃtargata śrīparamapuruṣa saṃhitā
śrījayaṃtyādyutsava nirṇayavidhiḥ
navamodhyāyaḥ
śrījayaṃtyādyutsava kāla nirṇaya viṣaye ṛṣi praśnaḥ
ṛṣayaḥ
ślo// bhagavan (saṃyamiśreṣṭha)muniśārdūla jaganmaṃgaḻa dāyakā/
śrījayaṃtyutsavādīnāṃ nirṇayaṃkadhamīritaṃ
vadasva nomahābhāga yaditevidyatekṛpā/
nārada prativayanaṃ
śrīnāradaḥ
śṝyatāṃ (madyamunayo)naṃyamiśreṣṭhayaduṣmābhiravekṣitaṃ
śrīyaṃtyutsavādīnāṃ nirṇayaṃnakṣyatedhunā/
śrīrāma navamī
caitramāsesitepakṣe navamyāṃca punarvasau
meṣasaṃkrama yuktāyāṃ madhyāhṇaॆkarkaṭetadhā/
rāmacaṃpro harissākṣā dāvirāsījjagatpati
tasmātpunarvasūyuktā mayuktāṃ vātadhaivaca/
meṣasaṃkramaṇopetā mayutāṃ mapibhūsurāḥ
caitraśuklāṣṭamīviddhā rahitāṃ kalayāpica/
paravedhāyutāṃvāpi navamīdiva saṃpurā
viniścityatutasmin vaisītārāmaṃ jagatpatiṃ/
vigheṣotsavasusnāna pūjābhogādi kaiśśubhai
lokakalyāṇahetvarthaṃ pratyabdaṃ paritoṣayet/
śrīnṛsiṃhajayaṃtī
vaiśākhemāsi śuklāyāṃ caturdaśyāṃ(dvijottamāḥ) munīśvarāḥ/
pūrvavedhādikaṃhitvā paravedhā yutāmapi
śuddhāṃca turdaśīṃvīkṣya muhūrtaṃ vākalāpivā/
tasmi(tuvāsare devaṃ)nnevadineśauriṃ nṛhariṃ samyagarcayet
tajjayaṃtīti vikhyāto nṛsiṃhasya jagatpateḥ/
dadhyodanaguḍānnādyaiśśītalaiśca jagatpatiṃ
saṃtarpya sarvadāloke sukhaṃsaukhyaṃ labhennarāḥ/
viśeṣasnānapūrvādīn yadhāśāstraṃ prakalpayet
yaḥkaroti naromohātkāmaviddhāṃca turdaśīṃ/
dhanāpatairviyujyeta tasmāttāṃ parivarjayet
tadhaivasvātīyuktāṃvā vṛṣabhenatu saṃyutāṃ/
madhumāsacaturdaśyā rahitāṃdiva saṃtyajet
śrīkṛṣṇajayaṃtī
adhātassaṃpravakṣyāmi śrīkṛṣṇasya jagadguroḥ/
janmāṣṭamījayaṃtyorvainirṇayaṃ(munisattamāḥ)vibudhottamāḥ
śrīvaiṣṇaveṣuyekuryuḥṃkāmyaṃkarma dharātale/
teṣāṃjanmāṣṭamī(bhūyāt)proktātadanyeṣāṃmahātmanāṃ
niṣkāmakarma niratāṃ (vaiṣṇavānāṃ)prasannānāṃ viśeṣataḥ/
śrījayaṃtītivikhyāto bhuktimukti phalapradā
nabhomāsya sitepakṣe siṃhasaṃkra masaṃyute!
saumyavārecarohiṇyā maṣṭamyā mardharātrataḥ
devakīnaṃdanaśśauri śśrīkṛṣṇassama jāyata/
tasmātpratyabda metasmin divase puruṣottamaṃ
nānāvidhopahārādyairvividhairupacārakaiḥ/
viśeṣairutsavaiścaiva toṣayedvi budhottamāḥ
nabhomāsyadi vānasyātsiṃhasaṃkrama(ṇaṃbudhā)saṃbhavaṃ/
siṃhabhādra padekuryādutsavaṃ saṃyamīśvarāḥ
saptamīviddhayāyuktā maṣṭamīṃca tathaivaca/
kṛttikāvedhā sahitāṃ rohiṇīṃ cavisarjayet
saptamīvedhārahita śuddhāṣṭamyāmapidvijāḥ/
rohiṇīyadi nasyāttu tadāvaimṛgaśīrṣayā
saṃyutāmapitasmīn vaiharaॆḥkuryānma hotsavaṃ/
aṣṭamīpūrvagātārāyadicetsaṃ yamīśvarāḥ
tāṃ visarjyāṣṭamīṃśuddhā mutsavārdhaṃ(parigrahet)prakalpayet/
yadāṣṭamīrohiṇīca dvayaṃ vedhādi dūṣitaṃ
tadāmṛgeṇa saṃyukta navamyā mutsavaṃcaret/
yadānavamyāmapica rohiṇī dūṣitaṃ bhavet
mṛgeṇaca daśamyāṃvai kuryāde tanmahotsavaṃ/
ekasmin siṃhamāsetu yadāṛkṣadvayaṃbhavet
pradhamaṃtu parityajya paratotsava mācaret/
yadādvi tīyaṛkṣaṃtu saṃkrameṇaca dūṣitaṃ
tadātupradhamaṃṛkṣa matsanārdhaṃ vidhīyate/
ekasmin siṃhamāseca (yadāṛkṣadvayaṃbhavet) nakṣatradvaya saṃbhavaṃ
śrījayaṃtīyoga nirūpaṇaṃ
aṣṭamīrohiṇīyogaṃ navamīrohiṇītadhā/
daśamīrohiṇīcaiva mṛgayuktāṣṭamītadhā
navamī mṛgaśīrṣāca daśamī mṛgasaṃyutā/
yogānetān samālokyatadanu(rmunisattamāḥ)dvija puṃgavāḥ
viśeṣa yogadivase kuryāde tanmahotsavaṃ/
yaditadyoga kālaṃca dvivāraṃlabhate(tadā)dvijāḥ
ekasmin siṃhamāsetu pūrvaṃhitvā paraṃcaret/
ṛkṣapradhāna niṣkāma karmācaraṇa dīkṣitāṃ
prapannānāṃ jayaṃtī syādyevaṃ śāstroktavartmanā/
kāmyakarma parāṇāṃtu vaiṣṇavānāṃ (dharātale)tubhūtale
śrījanmāṣṭamī nirūpaṇaṃca
janmāṣṭamī nirṇayaṃ(tu,)ca vakṣyāmya dyamunīśvarāḥ/
aṣṭamīrohiṇīcaiva mṛgeṇasahitāṣṭamī
rohiṇī navamīcaiva mṛgeṇa navamītadhā/
rohiṇī daśamīcaiva mṛgeṇa daśamī tadhā
yogānetān tusaṃvīkṣya viddhādoṣa vivarjitān/
teṣu pūrvottaraṃ bhedaṃ krameṇa caviniścayet
utsavācaraṇeśreṣṭha taraṃyogaṃ yadādvijāḥ/
dvivāraṃ labhatetatra pūrvaṃtyaktvāparaṃgṛhet
pūrvaviddhāyutāyāṃca aṣṭamyāṃ saṃyamīśvarāḥ/
saumyavāsarayogena kuryādetanmahotsavaṃ
śrīkṛṣṇajanmotsavaṃ ardharātrāvenakartavyaṃ etadutsava viṣeṣa nirūpaṇaṃ
kṛṣṇa janmotsavaṃcaivaṃ pratyabdaṃca samācaret/
ardha rātrautu sarvepi kuryādetanmahotsava
devālaye viśeṣaṃsyādgruhaॆsāmānya mucyate/
yasmāttu vāsudevasyā tsvayaṃsākṣājjagadguruḥ
caramārdha pradātāca tasmāttasya(jagatpateḥ janmotsavaṃtu sarvaiścavaiṣṇavaiḥ kāryamuttamaṃ)tujanmani/
sarvaiśca vaiṣṇavairloke kāryame tanmahotsavaṃ
rātrāvedapāraṇaṃ kartavyaṃ
upoṣya divasetvasmin rātrau(pāraṇa mācaret)kuryāttupāraṇaṃ/
janmotsavānaṃtaraṃhi devadevasyaśṅārgiṇaḥ
pāraṇesminnakālādi śaṃkātyājyābha vetsadā/
etadutsavanakartavye pratyavāyaḥ
yonakuryādidaṃkṛṣṇa janmotsava mādarāt
gurudrohī daivadrohī svāmidrohīca sobhavet/
tatkṛte nānyakāryeṇa yevakenāpibhūtale
tadvatsarāvadhistasya śreyastunakadābhavet/
śrārdhādika saṃbhave kartavya vidhiḥ
etasmin divaseyasya pitṛśrārdhādikaṃ bhavet
pūrvāhṇevāparāhṇevākṛtvā caitanmahotsavaṃ/
bhagavanniveditānnādyaissvapitṝncāpitoṣayet
māsādika paryaṃta mahotsava karaṇaṃ
śrījanmadinamārabhya māsaṃvāpakṣa mevavā/
ekādaśa navāhaṃvā paṃcāhaṃtyra haṃtuvā
yadhāvibhavavistāraiḥ kuryāde tanmahotsavaṃ/
śrīkṛṣṇa līlānaṭanaiḥ tasyasaṃkīrtanai (ssaha)stadhā
pratyahaṃgrāmotsavā dyaistadhācānyaiścavaibhavaḥ/
āchaṃḍālānnadānaiśca mahābhogaiśśriyaḥpateḥ
kuryājjanmotsavaṃcaita tpratyabdaṃca budhottamā/
yasmin deśestvi daṃśaure rutsavaṃnabhavedbhuvi
tasmin deśestvanāvṛṣṭirniścayaṃ munipuṃgavāḥ/
śīdevyutsava kadhanaṃ
adhātassaṃ pravakṣyāmi śrīdevyutsava nirṇayaṃ
aśvinasya sitepakṣe navamyāṃ tumahotsavaṃ/
vīralakṣmyāstu kartavyaṃ pratyabdaṃca (munīśvarāḥ (sarvasiddhidaṃ)dharātale
etadutsavādhikyatā nirūpaṇaṃ
yasmādyeṣāja nanmātā puruṣākāra rūpiṇī/
tasmāttasyāstu saṃprītyai kartavya midamutsavaṃ
sarveṣvanye ṣūtsaveṣu lokemukhyataraṃ bhavet/
tasmātsarvaiḥ prapannaiśca devāgāre gṛhepica
nirmalenaiva bhaktyātu(kuryā)kāryame tanmahautsavaṃ/
mahā navamī nirṇayaṃ
kalayāpyaṣṭamīviddhā rahitāṃ navamīṃpurā
viniścityatu tasmin vaikuryāde tanmahotsavaṃ/
catusdhānārcanyairyuktaṃ saviśeṣaṃ yadhā(vidhi)vasu
śrīśarannavaratrā saṃbhava nirṇayaḥ
tadvāsarānu sāreṇa navāhotsava (mīrataṃ)mācaret/
tidhilopetvamā(vāsyā)yāṃ vaiārabhyotsavamucyate
vṛddhaudvitīyāmārabhyakuryāde tanmahotsavaṃ/
yadhāśāstraṃtu nityaṃca catusthānārcanaṃcaret
śrīmahā navamīyutsava vidhi nirūpaṇaṃ
kuṃbhāgnimaṃḍalasdhāṃtu śriyaṃvai navamīdine/
biṃbesamarpyavidhivatku ryāddevi mahotsavaṃ
yasmin deśebhavedyeta dutsavaṃ prativatsaraṃ/
tasmin deśe (mahābhāgya)tusaubhāgyasamṛddhissarvatobhavet
vijayadaśamī
iṣasya daśamīṃ śuklāṃ vijayāṃtāṃ vidurbudhāḥ/
tasminneva (mahāviṣṇoḥ) tudevasya vijayotsavamācaret
navamīkalayācaiva viddhātyājyābha vetsadā/
paravedhāyutāyāṃtu daśamyāmutsavaṃcaret
śravaṇarṣayutāṃcāpi pūrvaviddhāṃ parityajet/
aparājitāpūjāprasdhānādika nirṇayaṃ vijayotsava nirṇayaṃ rājñāṃ paṭṭābhiṣeka nirṇayaṃ
aparājitārcanebhūyācchravaṇa(rṣasyaviśeṣatā)rṣādhikya tābhuvi
tadhaivaśubha yātrāyā ssāyaṃkālasthitātidhiḥ/
kiṃcaśrīvāsu devasya utsavārdhaṃtu (tadhāpica)bhūtale
rājñāpaṭṭābhiṣekārthaṃ pūrvaviddhādi dūṣitāṃ/
daśamīṃtu parityajya śuddhāmeva parigṛhet
tidhilopeyadābhūyā ddaśamīnava mīdine/
parasmintu muhūrtaṃvā daśamīyadi nāstica
ekādaśyāṃtu śrīviṣṇoḥ kuryāte tanmahotsavaṃ/
natvetattubha vetpūrva viddhāyāṃ daśamīdine
kadāpicamuniśreṣṭhā rājārāṣṭra pravṛddhaye/
yadāvṛddhautidhīnāṃtu daśamīdvayasaṃbhavaṃ
tadātupradhamaṃtyaktvā dvitīyehyutsavaṃcaret/
navamyāṃtu mahāhakṣmā(ścotsavaṃtu)ścārcanaṃtu samāptyaca
pradhametu daśamyāṃvai āyudhādyadhivāsanaṃ/
dvitīye śeṣaśamī divasetu sahautsavaṃ
kuryādevaṃmunivarāḥ (rājārāṣṭra pravṛddhaye)lokakṣemārdhamevahi/
śrīkṛttikādīvotsava nirṇayaṃ
adhātansaṃpravakṣyāmi kṛttikādīpanirṇayaṃ
vṛścikasdhedinakare kārtikemāsivaibudhāḥ/
paurṇamāsyāṃkṛttikāsu sāyaṃkāleśriyaḥpate
maṃdiraṃsarvatodīpai ralaṃkṛtya mahotsavaṃ/
pratyabdaṃkārayedbhūmau rājārāṣṭrābhivṛddhaye
vṛścikaṃtuyadānasyātkārtikemāsivaibudhāḥ/
mārgaśīrṣe(pi)prakurvīta vṛścikādhikyahetunā
vṛściketuyadābhūyātpaurṇamāsyādvayaṃtadhā/
ṛkṣadvayaṃtadāpūrvaṃ visṛjyaparatocaret
caturdasyāviddhayātu kṛttikā(yadidūṣitā) dūṣitoyadi/
paurṇamāsyāṃturohiṇyāṃkuryādetanmahotsavaṃ
caturdaśīviddhayātu paurṇamīnaṃyutāyadi/
tadātupratipadyāṃvai kāryametanmahotsavaṃ
bhaumenadūṣitaṃyatra paurṇamīpratipattadā/
tadvāsaraṃ parityajya parasmin dipasecaret
paurṇamīkṛttikācaiva rohiṇīpratipattadhā/
sarvepividdhāyuktāścettadāśuddhamṛgepica
dvitīyāyāṃtukuryādvai dīpāropamahotsavaṃ/
saṃkramaścatuviddhāca sadātyājyābhavedphuvi
paratassaṃbhavedyetadviddhā tatratu pūrvataḥ/
utsavaṃkārayecchaure rdīpāropāhyayaṃ(mahat)śubhaṃ
evaṃyaḥkurute bhūmauprapannastumahotsavaṃ/
tasyābhīṣṭāni(sarvāṇi sidthyaṃte nātrasaṃśayaḥ)sidhyaṃte nācirānniścayaṃbhuvi
etadevamuniśreṣṭhā jayaṃtyādira nirṇayaṃ/
sākṣānnārāyaṇenoktaṃ purāpadmodbhavāyayat
iti śrīpāṃcarātrāgama rahasyasāre śrīparamapuruṣa saṃhitāyāṃ
śrī jayaṃtyādyutsava nirṇayonāma
navamodhyāyaḥ
Original text: paramapuruṣasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0