Language

ENहिગુ
Scripture Library

Paramapurusha Samhita · Chapter 8

8.1

śrīmatpāṃcarātrāgamāṃtargata śrīparamapuruṣa saṃhitā.
aṣṭhamodhyāyaḥ
bhaktabhāva vilakṣaṇakadhanaṃ
ṛṣayaḥ-
bhaktabhāva vilakṣaṇa viṣaye ṛṣi praśnaḥ
ślo// bhagavanmuniśārdūla(haridhyānaparāyaṇā) sadāhari parāyaṇā/
purātvayoditāssarvāḥprapanna syatulakṣaṇāḥ

8.2

kiṃtvadyaśrotumicchāmo tasyabhāva vilakṣaṇaṃ/
kenabhāvenamahatā lokesarvajanāssadā

8.3

bhavasāgaramagnāśca amagnāyiva śrīpateḥ/
sāyujyaṃ prāptumarhaṃti (tadadyavadanomune)tadvadanva mahāmune

8.4

śrīnāradaprativacanaṃ bhaktabhāva vilakṣaṇa kadhanaṃ bhāvanādhikya nirūpaṇaṃ
śrīnāradaḥ-
śṛṇudhvaṃ munayassarvelokānugrahakāṃkṣayā/
apekṣitaṃyaduṣmābhi śśrotumadyabuthottamāḥ

8.5

tadbhāvanākramaṃcaikaṃ loke(mukhyamitīritaṃ)mukhyatamaṃsmṛtaṃ/
karmaṇyasmin cakasmin‌vā yadbhāvaṃtadbhaveddhṛvaṃ

8.6

satkārya nirvahaṇāśaktānāṃ bhāvamātreṇa phalaprāptikathanaṃ bhāvarahita karmaṇo niṣphalatva nirūpaṇaṃ
harikaiṃkarya karaṇe aṃgalopādi hetubhiḥ/
ālayādikanirmāṇe dhanahīnatayāpica

8.7

yevartaṃti janāloke tecabhāvanayātayā/
prāpnuvaṃtiharesthsānaṃ durlabhaṃparamaṃmahat

8.8

yebhaveyussadāpuṇyakṣetrayātrāparānarāḥ!
sarvadāpuṇyatirdheṣu susnātāścatadhaivaca

8.9

harimaṃdiranirmātā stadhāyajñaparā(pica)bhuvi/
tadbhāvarahitāścānya bhāvenayadivartate

8.10

teṣāṃtutadbhalaṃ(nāstikiṃciccāvi munīśvarāḥ)bhūyānnakiṃciccamunīśvarāḥ/
gajasnānavadeteṣāṃ sarvekāryāścaniṣphalāḥ

8.11

prasannayivabhāvakaraṇe viśeṣakadhanaṃ
adyāhaṃte pravakṣyāmi prapanna syamahāmateḥ/
bhāvanālakṣaṇaṃtadva dyaḥkarotidharātale

8.12

tasyavainiścayaṃviṣṇo ssāyujyaṃmunisattamāḥ/
devālayādi nirmāṇe kartavya bhāva nirūpaṇa vidhiḥ
purāyevamayāproktaṃ haripūjāvidhānake

8.13

devālayādinirmāṇe prasādādikabhakṣaṇe/
tadhaivasarvaśāstrokta dharmādyācaraṇe(ṣuca)pica

8.14

bhojanādika sāmānyakarma subhāvamātreṇa viśeṣa prāptiḥ
yadbhāvenapravartavyaṃ tatsarvaṃ vistareṇavaḥ/
adyavakṣyāmyaśaktānāṃ bhaktānāṃbhāvanākramaṃ

8.15

enabhāvenalokesmin sarvasāmānya karmasu/
bhojanasnānapānādi sarveṣucamahāphalaṃ

8.16

svagṛhedevālaya bhāvaḥ/ svātmani pūjaka bhāvaḥ dārāputrādiṣvālaya paricāraka bhāvaḥ tadbhala nirūpaṇaṃ
prapannassamanāpnoti tacchruṇudhvaṃmunīśvarāḥ/
gṛhasthassarvadāsvīya gṛhaṃtuharimaṃdiraṃ

8.17

ātmānamarcakaṃdārā putrāstvanyetusevakāḥ/
iti(bhāvena)matvāpravartetayadi tasyaharergṛhe

8.18

svakaḻatraputrādika bhūṣaṇādiṣu bhagavatsamarpaṇa bhāvaḥ tadbhalaṃca
sarvadāpyarcitaṃpuṇyaṃ labhatenātrasaṃśayaḥ/
svakīyadārāputrāṇāṃ poṣaṇebhūṣaṇepica

8.19

teṣāmaṃtasthitaṃśauriṃ dhyāyantasmaihisarvadā/
samarpitaṃ(cetibhāvya yajamānastubhūtale)sarvameta ditimatvādharātadale

8.20

svaśarīrakṣāḻane bhagavadālaya sammārjanādika bhāvaḥ svavastradhāraṇedhāmālaṃkāra bhāvaḥ
haressamarpitaṃpuṇyaṃ prāpnotisanarottamaḥ/
yastukurvītasadbhāvaṃ(svakīyasnānakarmaṇi! mārjanaprokṣaṇāni)svaśarīrasyakṣāḻane

8.21

sammārjanādikaṃcei bhagavanmaṃdirebudhāḥ/
svavastradhāraṇecaiva alaṃkāraṃharergṛhe

8.22

bhojane bhagavannivedana bhāvaḥ teṣāṃ phala nirūpaṇaṃ
bhojanecasvakīyāṃtaḥ praviṣṭhasyanivedanaṃ/
ityevaṃ bhāvamātreṇa sarvadāsanarāgraṇiḥ

8.23

tadbhalaṃsarvamāpnoti (saṃśayonāsti bhūsurāḥ)nāstyasmin saṃśayaṃbhuvi/
vaiṣṇavādika vaṃdane bhagavadvaṃcana phala nirūpaṇaṃ
vaṃdanevaiṣṇavādīnāṃ teṣāṃtuhṛdayasthitaṃ

8.24

śrīhariṃmanasādhyātvā tadmaṃdanaphalaṃlabhet/
saṃdhyopāsanā dyairbhagavatprītirakaṇaṃ naṣṭavastrādike hari samarpaṇa bhāvanaṃ
saṃdhyādyupāsanecaiva devarṣipitṛtarpaṇe

8.25

kevalaṃbhāvamātreṇa sarvadeva svarūpiṇaṃ/
hariṃsaṃtarpyatebhūmau niścayaṃmunisattamāḥ

8.26

pramādādyadivastraṃvā bhūṣāvādharaṇītale/
yadisyātpatitaṃnaṣṭaṃ yasyakasyaca bhūsurāḥ

8.27

tadvastrādika sarvaṃca harerarpaṇa bhāvanāt/
tadbhalaprāpti kadhanaṃ corāpahṛtavastuṣu harisamarpaṇa bhāvanaṃ tenaphalaprāpti kadhanaṃ
labhatetadbhavaṃsarvaṃ saṃśayonāsti(bhūsurāḥ)bhūtale

8.28

coreṇāpahṛtaṃyadyapyasyakasyadhanādikaṃ/
tatsarvaṃśrīmahāviṣṇo rarpitaṃcetibhāvayet

8.29

tenabhāvenamahatā corasyahṛdayesthitaḥ/
śauristṛpyatipūrvokta thanādyairmunipuṃgavāḥ

8.30

duḥkhitayeva bhagavatkṛpāpātraḥ bhagavatkṛpayā duḥkhasaṃbha hetu nirūpaṇaṃ bhaktānāṃ duḥkhahetuḥ
yasyalokemahadduḥkhaṃ (bhavedbhuvidvijottamāḥ)bhaviṣyatidharātale/
tasminnevatudeveśaḥ prasannayitibhāvayet

8.31

kiṃtuyasmīn mahāviṣṇuḥ prasannasyāddharātale/
satusarvaṃcaprārabdhaṃ janmajanmāṃtarārḍitaṃ

8.32

adyayevatubhaktvāṃte haresāyujyamāghnayāt/
tasmādevahilokesmin bhaktānāṃduḥkha saṃbhavaṃ

8.33

dhanadhānyādhikya tayābhavabaṃdhādhikya kadhanaṃ bhaktaśodhanaṃ
kiṃsalokenarāṇāṃtu dhanādhikyatayāsataṃ/
bhavabaṃdhādhikatācaiva saṃbhaviṣyatibhūtale

8.34

tasmādevahariryasya sāyujyaṃdātumicchate/
mahadduḥkhānitatpūrvaṃ datvāśodhatitaṃsvayaṃ

8.35

sukhaduḥkhādiṣu samānabhāva nirūpaṇaṃ
(jagatsṛṣṭyautu devasya)sṛṣṭyautudevadevasya sukhaṃduḥkhaṃ samaṃsmṛtaṃ/
tasmātprapannastusukhe duḥkhecasamabhāvanaṃ

8.36

kṛtvāhariprasādaiva bhāvayedduḥkha saṃbhavaṃ/
lokesmin yasyavaibhūyā (dviśeṣadhana gauravaṃ)dadhikaṃ gauravaṃdhanaṃ

8.37

saukhyādyādhikyatayā bhaktilopa kathanaṃ duḥkhitasyamokṣa prāptiḥ
saukhyaṃcadārāputrāśca sahākīrtiścamānyatā/
tasyaśrībhagavadbhaktiralpamevabhavetsadā

8.38

tasmātsuduḥkhitopyatra prapannastudharātale/
sadāharipadadhyāna(parato)niratomokṣamāpnuyāt

8.39

mṛtyuprāptirnajñāta viṣayaḥ tadñjānenaprapannasyakartavya nirūpaṇaṃ
jagatyasmin‌hisarveṣāṃ mṛtyurdehenajāyate/
kiṃtvasyaprāptimātraṃtu (sajñātuṃśaktyatenaraḥ)jñātuṃkopinaśaktyate

8.40

tasmātprapanna ssvātmānaṃ mṛtyudaṃṣṭrāṃtarasthitaṃ/
sarvadābhūtalejñātvā janmarāhityakāṃkṣayā

8.41

mādhavaṃhṛdayedhyāyan sarvakāryeṣuvartayet/
mārgasamīpa devālaya praveśādiṣu snānādināma nāvaśya kadhanaṃ bhagavannāmasmaraṇena bhaktānāṃśuddhi nirūpaṇaṃ
yastugacchedtharergeha samīpemārgatopica

8.42

asnātastvaśuciścaiva maṃdiraṃsaṃpraviśyaca/
bhagavaddarśanaṃkuryā dbhaktyānirmalacetasā

8.43

yassmaredbhartibhāvena hariṃsvahṛdayevaraḥ/
sabhūyātsasvadā(bhūmau pariśuddhastunirmalaḥ)loke pariśuddhovinirmalaḥ

8.44

tasmādyasyayadāśaurerdarśanaṃtuhaṭhāllabhet/
tadābāhyaviśuddhyāpi rahitodarśanaṃcaret

8.45

bhagavaddarśane sarvaśuddhi nirūpaṇaṃ-bhagavaddarśana mahimā
kiṃca śaurerdarśanaṃca svayaṃśudthiṃkariṣyati/
mahāpātaka vargaṃca svamahimnāhikevalaṃ

8.46

snānadāna japādibhyo yadbhalaṃ(nalabheddvijāḥ) durlabhaṃ bhuvi/
tatsarvaṃ harisevāyāṃ labhiṣyati dharātale

8.47

śarirasya asthiratvanirūpaṇaṃ-haṭhāllabda haridarśanatyāge pratyavāyaḥ
lokesmin yasyakasyāpi śarīraṃ budbudaṃ bhavet/
sarvejanā(ścalokesmin)ssadāloke mṛtyudaṃṣṭhrātarasthitāḥ

8.48

tasmādayatna siddhaṃśrī haridarśana sadbhalaṃ/
yaḥtyajenmūḍha bhāvena aśuddhyādi ka(bhāvanāt)hetunā

8.49

tasyasnānādyanuṣṭhānā naṃtaraṃ haridarśanaṃ/
kartuṃcāpyu citaṃkālaṃ (labhetanapanarbhuvi)nalabheccadharātale

8.50

tasmātprapannastusadā bhagavaddarśa nādikaṃ/
bhagavaddarśasya pradhama kartavya nirūpaṇaṃ
sarvādhikyaṃ tusaṃbhāvya yatrakutra catallabhet

8.51

yadākadāvātanmukhya magrekṛtvānya dācaret/
sarvadharmāṇāṃ bhagavatkaiṃkarya bhāvena kartavyatva nirūpaṇaṃ
lokesamasta(kāryāṇi dharmāṇica munīśvarāḥ)dharmāṇi sarvekāryāśca bhūsurāḥ

8.52

harikaiṃkaryarūpeṇa bhagavacchāsa nāditi/
prasannānāṃ kāmya rāhityenāpi abhīṣṭa siddhi nirūpaṇaṃ
matvākurvaṃtu tasmādvai jagannādhoramāpati

8.53

teṣutṛptassadābhūtvā sarvābhīṣṭāni (dāsyati)dīyate/
yaḥkaroti sakāmaśca puṇyakāryāṇi bhūtale

8.54

sakāmānāṃca arha phalasiddhireva-natdiṣṭa siddhiḥ- kāmyakarma visarjana hetuḥ-
tasyāpi śrīpatistvarha phalānyevadadātivai/
yadākṝra jvaropeto jalpate bhojanādikaṃ

8.55

tathābhavajva ropeta ssarvākāmān cavāṃchati/
yadhātupradhamaṃ vīkṣya mātāpyannaṃnadīyate

8.56

tadhādvitīya mālokya hariśceṣṭān nadīyate/
sarvabhārasanyāsa nirūpaṇaṃ
tasmādeva sadākāmyaṃ karmatyājyaṃhi sajjanaiḥ

8.57

kiṃtuprapanna ssarvaṃca haryadhīnaṃ vibhāvayan/
sarvabhāraṃca śrīnādhau sannyasya bhuvivartayet

8.58

tasyadoṣādikaṃyasmin kasmin‌kāryeca nābhavet/
prasannānāṃ divyakṣetra yātrāvasara kadhanaṃ-
prasannassarvadālokeyadiśaktyati bhūsurāḥ

8.59

divyakṣetrādi kaṃsarvaṃ gatvāteṣu janārdanaṃ/
tatratatra sthitānaṃta mahimādikassayutaṃ

8.60

saṃvīkṣyaśrīharerlīlā viśeṣādira darśanāt/
brahmānaṃdamavāpyāṃteharessāyujyamāpnuyāt

8.61

divyakṣetrādi kānāṃtu adhikyaṃśṛṇu tāṃdvijāḥ/
pratiṣṭhādika bhāva nirūpaṇaṃ-
pratiṣṭhāṃtetu devasya ācāryassvātma nisthitaṃ

8.62

tapaśśaktiṃ(samastaṃca)kaḻāṃcaiva brahmaraṃdhreṇa vigrahe/
svahastasparśanā deva sthāvayiṣyati bhūtale

8.63

tadārabhya mahābhaktāḥ prapannāssaṃyamīśvarāḥ/
svatapaśśakti mahimāṃ lokānugrahakāmyayā

8.64

divyakṣetra mahimaṃtakṣetrāḥ ṛṣyādīṇāṃ taponithayaḥ- divyakṣetra darśana mahimā
kevalaṃbhāva mātreṇa praviśyaṃtica vigrahe/
tasmāddivyasthalāḥproktā devarṣyādi(prapūjitāḥ) pratiṣyitāḥ

8.65

sadbhaktānāṃ tapaśśakti nidhayo (yitibhāvayet)kṣetrenāmakāḥ/
kevalaṃdarśanātteṣāṃ sarvepāpāḥ pramucyate

8.66

divyakṣetra nivāsa, śarīra visarjanādiṣu viśeṣa nirūpaṇaṃ-
takṣetreṣu nivāsaṃca(tata, deha visarjanaṃ)svaśarīra visarjanaṃ/
kevalaṃ(śrīharesthsāna prāptisāthana mīritaṃ)sadgatiprāpti hetubhūta mitīritaṃ

8.67

takṣetreṣu nirmālya dhāraṇa tīrtha prasādādika bhakṣaṇe viśeṣaḥ-
takṣetrāthipateśśaureḥ nirmālyādi kadhāraṇaṃ/
tatratīrtha prasādādi bhakṣaṇaṃca dharātale

8.68

sarvāgha (śamanaṃbhūyāt)śamanaṃcaiva sarvasaukhya pradāyakaṃ/
nirāmaya karaṇacaiva ayurākogya sādhanaṃ

8.69

takṣetra nivāsānā māthikyatā-teṣāṃdarśana sevanādiṣu viśeṣaḥ
bhaktāmodakaraṃ(śaureḥpriyakāraṇamucyate)bhūyānniścayaṃmuni sattamāḥ/
puṇyakṣetreṣu yebhaktā ssarvadāniva saṃtite

8.70

viśeṣa mahimovetā ssaṃbhavaṃti dharātale/
tasmātteṣāṃca sāṃgatye darśaneca mahāphalaṃ

8.71

ayurārogya saṃvṛddhi rṅñānasiddhi (rbhaveddvijāḥ)rlabheddhṛvaṃ/
yastudadyāttuteṣāṃvai gobhūvastradhanādikaṃ/
sahasra phaladaṃbhūyānniścayaṃ munisattamāḥ//
vaiṣṇava dvijamekaṃtu bhujitvākṣetra vāsinaṃ/
sahasraviprasaṃtṛpti phalaṃprāpnoti bhūtale//
adhyāyāṃtaḥ
etatsarvaṃpurātvaṃbu jāsanaḥpradhamaṃsvayaṃ

8.72

śṛtvātuhariṇātadva nmayiprītyāvabhodhayat/
tadidānīṃtuyuṣmākaṃ bodhitaṃ (munisattamāḥ)gopyamuttamaṃ

iti śrīpāṃcarātrāgamarahasyasāre śrīparamapuruṣa saṃhitāyāṃ
bhaktabhāva vilakṣaṇa kathanaṃ nāma
aṣṭamodhyāyaḥ.

Original text: paramapuruṣasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc