Paramapurusha Samhita · Chapter 10
śrīpāṃca rātrāgamāṃtargata śrīparama puruṣa saṃhitā
ekādaśīvrata mahimābhivarṇanaṃ
daśamodhyāyaḥ
ṛṣayaḥ-
ekādaśī vrata nirṇayādika viṣaye ṛṣi praśnaḥ
ślo// munīśvara mahābhāga śrīharidhyānatatparā/
ekādaśyāvrataṃloke kadhamāvirabhūnmune
kadhaṃtvetadvrataṃkāryaṃ (kṛtecetkiṃ phalaṃ labhet)kṛtekiṃ labhatephalaṃ/
tannirṇayaṃkadhaṃbhūyādbrūhyasmākaṃdayānidhe
śrīnārada prati vacanaṃ
śrīnāradaḥ-
śrūyatāmadyamunayo vaikuṃṭhaprāptikāraṇaṃ/
ekādaśī mahimā
ihalokeparecaiva bhuktimukti phalapradaṃ
mahā mahimayāyuktaṃ bhavasāgaratāraṇaṃ/
ekādaśyāḥprabhānaṃca tadvratasya(vidhistathā)vidhānakaṃ
vakṣyāmyadyayadhāśakti yadhāhaṃśṛtavānpurā/
ekādaśīvrata japanādika kadhanaṃ
purātviṃdrāda yodevāḥdūrvāsenamahātmanā
ghoraṃśāpaṃtu saṃprāpyatasmā (ddaitya vinirjitāḥ)ddānavanirjitāḥ/
kānane saṃcaraṃtaste mahadduḥkhāni prāpitāḥ
kṣīrārṇavaṃ(samāsādya)tusaṃprāpya vāsudevaṃ jagatpatiṃ/
pauruṣeṇaiva sūktenadhyāyan niścalamānasaiḥ
anekavarṣa sāhasraṃtapastepussudurlabhaṃ/
tadhāpica haresteṣāṃ darśanaṃ nābhavan dvijāḥ
tasmātparaṃ duḥkhitāstu tridaśāssaṃba bhūvuḥ/
tān vīkṣya(tudayārāśiḥ)kṛpayādevo bhagavān pārvatīpatiḥ// (
uvāca tridaśāntvekaṃ vākyaṃsumadhuraṃ(mahat) tadhā/
bhosurāśśrūyatāmadyamamavācaḥ priyaṃmahat
purāhaṃhariṇātvetacchrataṃ sarvārdha(siddhaye)siddhidaṃ/
ekādaśīvrataṃsarvaśreṣṭaṃ triṣujagatsuca
harivāsaranāmāna metadyūyaṃprakurvatāṃ/
tenatuṣṭo(ramādhīśa)jagannādha ssvayaṃdāsyati darśanaṃ
(tasmāt)tenayuṣmada bhīṣṭārā siddhyaṃtenātra saṃśayaḥ/
ityevaṃkadhi tāssarve devācchrī śaṃkareṇatu
ekādaśīvrataṃbhaktyā yadhāśāstraṃ samācaret/
tatocyutatassvayaṃ sākṣā tpratyakṣamabhavan(tadā)budhāḥ
tridaśāścatutaṃdṛṣṭyā (sāṣṭāṃgaṃ (praṇipadyamuhurmuhuḥ)daṃḍavatsraṇipadyaca/
tasmai vijñāpanaṃcakru steṣāṃduḥkha savistaraṃ
taṃniśamya ramānādhaḥ karuṇā sāgarohariḥ/
ityevamavadadvā caṃ gaṃbhīraṃ saphalaṃ mahat
śṛṇudhvaṃtri daśāssarve yuṣmadiṣṭārtha sidthidaṃ/
sulabhaṃ sādhanaṃcaika madyavakṣyāmi vistarāt
bhūmautu maṃdharaṃnāma nagarājostivaimahan/
tadhaivavāsukīnāma vikhyātohiścavartate
ihacādāyataudevā vinikṣipya payonidhau/
taṃmadhitvātadā yūyaṃ kalpavṛkṣādikaṃlabhet
kiṃcāmṛtaṃca siddheta paramaṃloka durlabhaṃ/
yatpītvā (tatprabhāvena jarāmaraṇa varjitāḥ/ viśeṣadhairya saṃyuktāḥ parākramayutābhavet)cabhavedyūyaṃjarāmaraṇavarjitāḥ
viśeṣadhairya sadvīrya parākrama yutāstadhā/
dānavāntu vinirjitya punassvargamavāpnuyāt
kiṃtudānavavargasya maitrimākāṃkṣyavaipurā
bhavaṃto taissaṃyutāhi kurvatāṃ madhanaṃtvidaṃ/
noceduśmābhirevatta daśaktyaṃtu bhavetsurāḥ
ityājñāpya (catān)tadāśauristatrai vāṃtaradhīyata/
tatastutri daśāścaiva haryanujñāṃśiro dhṛtā
kṣīrārṇavaṃ madhitvātu sarpān kāmān caprāpitāḥ/
tadādi sarvalokeṣu harivāsara sadvrataṃ
hareḥprīti karaṃbhakta kalpakaṃcā bhavanmune/
tadvrataphala kadhanaṃ tadvratavidhiśca
yastukuryādvrataṃtvetanniṣkāmovāhareḥpriyaṃ
satusarvasukhān bhuktvācāṃtevaikuṃṭhamāpnuyāt/
daśamyāṃ divaseprāta ruddhāyajagatāṃpatiṃ
śrīhariṃ manasādhyātvā tavaprītyai ramāvarā/
ekādaśīprataṃtvadya kariṣyāmī (mahāprabho)dayānidhe
avighnaṃ kurudeveśa yaditevidyatekṛpā/
itivijñāpyataṃbhaktyā rātrauvarjyaca bhaujanaṃ
darbhāstaraṇa śāyīca śrīhariṃciṃta yeddhṛti/
tataḥprātassa muddhāya kṛtvā snānādikaṃtadhā
catusdhānārca nairdevaṃ saviśeṣaṃ(samarcayet)tu pūjayet/
tīrdhaprasādau svīkṛtya harināmādi kīrtanaiḥ
gītāpāṭhaistadhāveda pāṭhaistaddhivasaṃnayet/
upoṣya(divasetvasmin) catadārātrau kuryājjāgaraṇaṃdvijāḥ
gaṃdhaṃpuṣpaṃca tāṃbūlaṃ vanitāsaṃgamaṃtadhā/
tadanyāni sugaṃdhāni ekādaśyāṃ visarjayet
yastuloke vimūḍhātmā ekādaśyāmu poṣitaḥ/
prasādaṃtu mahāviṣṇaॊrnabhakṣati yadidvijāḥ
tasyavaitadvrataṃsarvaṃ niṣphalaṃbhavati dhṛvaṃ/
tasmātsarva prayatnena yekādaśyāṃ kaṇaṃhareḥ
prasādaṃbhakṣayedviprāstadādhikyaṃ nabhakṣayet/
atidhīnāṃca tasminvai divasennaṃ nadīyate
śrārthavisarjanaṃ
pitṛśrārthādikaṃcaiva prāptaṃcettaddine dvijāḥ/
ekādaśyāṃ nakurvīta dvādaśyā mevakārayet
aśaktānāṃphalāhārānujñā
strībālaka vayovṛdthā dyaśaktāśca tutaddine/
bhojanaṃ varjyagokṣira phalādhīvica bhakṣīyet
rātraujāgaraṇaṃkartu maśaktā (bhuvimānavāḥ)ścāpi taddine/
nāmasaṃkīrtanaiścaiva kadhālāpaiśca śrīharaॆḥ
kālakṣepaṃ yadhāśakti kuryādrātrau munīśvarāḥ/
ekādaśyāṃtulaśīdaḻaccedanedoṣa prāptiḥ
ekādaśyāṃtu tulasī daḻacchedaṃ(munīśvarāḥ)tu bhūtale
yaḥkaro tivimūḍhātmā tasyāyuśśrīśca nasyati/
sālagrāmārcanaṃtasya dānamekādaśīdine
sālagrāmadānādika mahimā
viśeṣaphaladaṃnṝṇāṃ sarvābhīṣṭa phalapradaṃ/
dvādaśyāṃtu tatoviprāḥ prātaṣṣaḍghaṭi kāṃtare
dvādaśīpāraṇa nirūpaṇaṃ
vaiṣṇavān tuhābhaktān prapannān vaiyadhāvasu/
haritīrdhaprasādādyairbhakṣyabhojyādikai(śśubhaiḥ)ssvayaṃ
samabhyarcyaca saṃtarpyatatseṣaṃtusvayaṃ gṛhet/
madhyāhṇa śayanaṃtasmin divaserātri bhojanaṃ
ekādaśyāḥ phalaṃsarvaṃ haratenātra saṃśayaḥ/
tasmādeva hidvādaśyāṃ madhyā (hṇa)hṇe śayanaṃtadhā
ekādaśī vrataphala nirūpaṇaṃ ekādaśī vratāvaraṇayogyakāla nirṇayaḥ
rātrautu bhojanaṃcaiva varjayenmuni puṃgavāḥ/
yastukuryādvrataṃcaidaṃ sarvaṃśāstra vidhānataḥ
sarvābhīṣṭāvavāpyātra (viṣṇossāyujya māpnuyāt) vaikuṃṭhanagaraṃ vrajet/
ataḥparaṃ pravakṣyāmi ekādaśyāstu nirṇayaṃ
yacchrutvāghora saṃsārānmutyate sarvato (janāḥ)narāḥ/
vratasyāsya(purā) sadābhūyādyogyaṃtudaśamī(dinaṃ)purāḥ
tadanvekādaśīcaiva dvādaśīti dinatrayaṃ/
daśamyāṃ navamīviddhā saṃbha(vaścenmunīśvarāḥ)vedyati bhūsurāḥ
dvādaśyāmupavāsaṃsyāttrayodaśyāṃtu pāraṇaṃ/
ekādaśyāṃ yadivā daśamīparidṛśyate
tadvāsaraṃ(tadātyaktvā)parityajya paratraiva mupoṣayet/
yadāsyādvādaśīkiṃcittrayedaśyā(tubhusurāḥ)mapidvijāḥ
saṃpūrṇadvādaśīmeva (vratārdhaṃtu)mupoṣyārdhaṃ prakalpayet/
daśamyekādaśīcaiva dvādaśīti dinatraye
aruṇodayādi viddhādyairyadyeka mapidūṣitaṃ/
(dvādaśyāmupavāsaṃsyātrayodaśyāṃhipāraṇaṃ/)dvādaśīmupavāsārdhaṃ parikalpyaca bhūsurāḥ
trayodaśyāṃtu kuryādvaipāraṇaṃvidhi vadbhuvi/
yadilobhamadādyaistu hetubhiryodharātale
pūrvaviddhāṃ navamyāṃvā ekādaśyā mathāpivā/
dvādaśyāṃvā vrataṃtvetatkurute (yadibhūsurāḥ) saṃyamīśvarāḥ
tasyapūrvārjitaṃ(puṇyaṃsarvaṃcāpi vivaśyati)cāpi puṇyaṃ sarvaṃ vinaśyati/
paraṃtvetadvrataṃcaivaniṣphalaṃ bhavati dhṛvaṃ
tasmācchuddha daśamyāṃca ekādaśyāṃtadhaivaca/
dvādaśyāṃcaiva kuryādvai vratametanmu nīśvarāḥ
yadyalābhetu caiteṣāṃ yadyekamapi dūṣitaṃ/
ekādaśyāṃcadvādaśyāṃtrayodaśyāṃ(vrataṃcaret)cakārayet
yaḥkaroti vrataṃtvevaṃ(yathāśāstraṃtu bhūsurāḥ) yadhāvidhidvijottamāḥ//
(tasyābhīṣṭāni sarvāṇi) tasyeṣṭāssarva yevaite sidhyaṃte (nācirādbhuvi)nātrasaṃśayaḥ
paraṃtvasyatuśrīviṣṇo ssāyujyaṃcalabhedbhuvi/
tasmātsarvaiśca bhakyaiśca vaiṣṇavaiśca vrataṃtvidaṃ
(niṣkāmairvā sakāmairvā kartavyaṃ hariprītiye) niṣkāmairvāpi kartavyaṃ bhagavatprītayevahi/
yaḥtyajetvratametattu yenakenāpi hetunā
tasyakenāpi kāryeṇa mokṣaṃtu nalabhedvijāḥ/
uddainekādaśīcaiva śayanaikādaśītadhā
sarvaśreṣṭha taraubhūyāttasmāttauna parityajet/
vaikuṃṭha padapūrvāyā mekādaśyāṃca bhūtale
sarvairapi naraiḥkāryaṃ vratametanmu nīśvarāḥ/
tenaikenāpi bhūmautu saṃvatsaraphalaṃ labhet
dhanurmāsesitepakṣe ekādaśyāṃ (tuśrīpateḥ)śriyaḥpateḥ/
vaikuṃṭha padapūrvāyā (devasyotsava mācaret)mutsavaṃsamyagācaret
(yadyekasmin dhanurmāse ekādaśyādvayaṃbhavet)yadibhūyā dyekamāse ekādaśyādvayaṃbudhāḥ/
(pradhamaṃtuparityajya)tadātupradhamaṃtyaktvā dvitīyehyutsavaṃcaret
(yadādvitīyadivasaṃ saṃkrameṇāpi dūṣitaṃ) yadā bhūyādvitīyasya vedhā saṃkramaṇasyaca/
tadātu pradhamekuryācchrīpatestumahotsavaṃ
ekādaśī maraṇa viśeṣaḥ
yaḥtyajetsva śarīraṃca ekādaśyāṃ munīśvarāḥ/
nagacchecchrīharesdhānaṃ yogīnāma pidurlabhaṃ
ekādaśī vrata vidhāna śravaṇa phala nirūpaṇaṃ
ityetattu vidhānaṃca nirṇayaṃtadvra tasyatu/
harivāsara nāmnastu ekāda(śyāntu bhūtale)śyāḥ munīśvarāḥ
yasyaśravaṇa mātreṇa narāssarvepi bhūtale/
bhavāṃbudhi samuttīrṇāḥ prāpnuvaṃti hareḥpadaḥ
graṃthāṃtaḥ
ityevaṃ nāradomauniḥ saṃyamipravarānprati/
bhagavacchāstrarāhasyaṃ yadhābhagavatāpurā
vidhātre kṛpayāproktaṃ tadanubrahmaṇāsvayaṃ/
śrutaṃca sakalaṃcaivaṃ kṛpayā(samabhāṣayat)cāva dattadā
graṃdha parimiti nirūpaṇaṃ
sahasraśloka saṃkhyāvai ssaṃgraheṇa haripriyaṃ/
sarvāsu saṃhitāsvetacchreṣṭhaṃ paramapūruṣaṃ
etatsaṃhitāpraśastiḥ
yetacchrutvāsaṃyamīṃdrāssarvehṛṣṭamanāstadhā/
bhaktāgraṇiṃ nāradaṃtu munimukhyaṃ (kṛpāmayaṃ)jagatpriyaṃ
muhurmuhurnamaskṛtyayadheṣṭaṃtamapūjayat/
evaṃ samarcitomauni (rnārado munipuṃgavaiḥ)rnāradaścaśriyaḥpatiṃ
dhyāyan svahṛdaye(śauriṃ)tasya nāmasaṃkīrtanaissvayaṃ/
sarvelokān tārayaṃto jagāmasvāśramaṃprati
iti śrīpāṃca rātrāgamarahasyasāreśrīparamapuruṣa saṃhitāyāṃ
ekādaśī vratamahimābhi vavarṇanaṃ nāma
daśamodhyāyaḥ
saṃpūrṇam
Original text: paramapuruṣasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0