Paramapurusha Samhita · Chapter 7
śrīmatpāṃcarātrāṃtargata śrīparamapuruṣa saṃhitā
saptamodhyāyaḥ
bhagavadapacāra nirūpaṇaṃ
ṛṣayaḥ-
ślo// vunisattamabhodeva nāradadvijapuṃgava/
bhagavadapacārādi kadhane ṛṣi praśnaḥ
devālayeṣulokesmin jñānājñānakṛtaṃtuyut
apacārasvarūpaṃca tasmin bhedanirūpaṇaṃ/
brūhyasmākaṃdayāsāṃdra tadbhalaṃ(tvadyabodhaya)cavadaprabho
śrīnāradaḥ
nārada prativacanaṃ apacārakaraṇe doṣa nirūpaṇaṃ
adhavakṣye viśeṣeṇa apacāra nirūpaṇaṃ/
krodhalo(bhādikaiḥ kaiścit)bhamadādyaistu hetubhirmuni sattamāḥ
apacāraḥ kṛtoyena bhagavatsannidhaubhuvi/
tasyanasyādyadhācaiva bhuktimuktidhvayaṃdvijāḥ
bhagavatpāda tīrdhe jala sāmānya bhāvanaṃ prasāde anna bhāvanaṃ
bhagavatpādatīrdhetu sāmānyajalabhāvanā/
prasādevāsudevasya sāmānyānnabhāvanaṃ
naivedyātpūrva māghrāṇa bhakṣaṇādiṣu prasāda bhakṣaṇe
naivedyātpūrvamannasya āghrāṇaṃ(bhakṣaṇaṃtathā)cāpibhakṣaṇaṃ/
prasādabhakṣaṇācchaureḥ karaśuddhiścabhūsurāḥ
karaśuddhiḥdevālayādiṣu malamūtrādikaraṇaṃ devālaye nivāsa śayana bhojanādi agrāsanasthitiḥ
devāraye vigraheca kuṃḍāgnau cadvijottamāḥ/
malamūtrapurīṣādi karaṇaṃniṣṭīvanaṃtadhā
devā(laye)layanivāsaṃca śayanaṃbhojanaṃtadhā/
agrāsanopaveśaṃca mahādoṣayitismṛtāḥ
prasādabhakṣaṇe kālātrītādiśaṃkānirmālyadhāraṇe agaurava bhāvanaṃ prasāde ruciśaṃkā devālaye śuciśaṃkā tadbhala prāpti kadhanaṃ
prasādabhakṣaṇeviṣṇoḥ kālātītādibhāvanā/
nirmālyadhāraṇecaiva aśrardhācayagauravaṃ
prasāderuciśaṃkāca śuciśaṃkāharergṛhe/
yenakenakṛtaṃloke tasyavaṃśakṣayaṃ(smṛtaṃ)bhavet
devālaya gamanātpādaprakṣāḻanaṃ
devālayādgṛhaṃgatvā pādaprakṣāḻanaṃkṛte/
vigrahaॆśilālohādi bhāvaṃ utsaveṣvapahāsyaṃ
śilālohādi bhāvaṃca bhagavadvigrahekṛte
apahāsyaṃkṛtecaina utsavādiṣuśārṅgiṇaḥ/
akāledevālaya kavāṭamocanaṃ pūjākāle darśanaṃ
akāletuharergehe kavāṭānāṃvimocane
ārādhane pravartetu bhagavaddarśane(tadhā)kṛte/
devālaye kalahaṃ asatya bhāṣaṇaṃca bhagavadvastrādika dhāraṇaṃ tadbhala nirūpaṇaṃ
kalahaṃcā satyabhāṣā bhagava(nmaṃdire)tsannidhaukṛte
bhagavadvastrabhūṣādi dhāraṇe(haraṇetathā)cadharātale/
devālaye madyamāṃsabhakṣaṇādi paśupakṣihanasaṃ strīsaṃgamaṃ cauryaṃ parihāsaniṃdābhāṣaṇaṃ tadbhalaśrutiḥ/
devālayesurāpānaṃ(matsyamāṃsādi)māṃsādīnāṃcabhakṣaṇaṃ/
paśupakṣyādihasanaṃ vanitāsaṃgamaṃtadhā
cauryaṃca parihāsaṃca niṃdāvacanabhāṣaṇaṃ/
yenakenakṛtaṃ(lokaॆ tasyavaṃśakṣayaṃbhavet)tasya vaṃśanāśanamīritaṃ
bhagavadvastu haraṇaṃ bhagavanniṃdanaṃca anarcakena garbhālaya praveśaṃ
bhagavadvastuharaṇaṃ tadhācahariniṃdanaṃ/
anarcakenayenāpi garbhālayapraveśanaṃ
arcake vipralāmānya bhāvaṃ
bhagavatpūjakecaiva viprasāmānya bhāvanaṃ/
tanniṃdana daṃḍanādi taśraddhavyaharaṇādi tidbhala śrutiḥ
niṃdanaṃ daṃḍanaṃcaiva (tatpūjaka budhaṃ dvijāḥ)arcakasyadvijottamāḥ
tasyaduḥkha pradānaṃca taddravyaharaṇaṃtathā/
yaḥkaroti vimūḍhātmā tasyāyuśśrīścanaśyati
devālaye chatrapādukādi dhāraṇaṃ tadbhala nirūpaṇaṃ
chatrapāduka dhārīca daṃḍadhārīca bhūtale/
praviśecceddharerge(he)haṃ tasyavaṃśakṣayaṃsmṛtaṃ
devasyapurataḥ chatrādi dhāraṇaṃ taddoṣa nirūpaṇaṃ
agretu devadevasya chatrapādukalāṃchanaiḥ/
yogacchettasyanāṃśasyā drauravaṃnarakaṃ (bhavet)labhet
arcanādi puṣpādi kaharaṇe thāraṇeca kaṃcukoṣṇī ṣaihi maṃdira praveśaṃ
bhagavatbūjanārdhaṃtu ānītāḥ kusumādikāḥ/
yoharetasyavaighoraṃ narakaṃlabhatedvijāḥ
kaṃcukoṣṇīṣadhārīca nagaccheddharimaṃdire/
hareḥppṛṣṭha darśanaṃ tīrdha prasāda varjanaṃ tatphratiphala prāptiḥ
napṛṣṭaṃdarśanīyaṃsyā ddevadevasyaśārṅgiṇaḥ
yovarjatiharestīrthaṃ prasādaṃbhaktilopataḥ/
tapyānvayasya nāśaṃsyā tsagacchennarakaṃ dhṛvaṃ
bhagavatīrdhasya bhūvatanādikaṃ
tīrdhādigrahaṇeviṣṇo(rbhaktirāhitya hetunā)raśrarthādika hetubhiḥ/
yenatatpatitaṃ bhūmau tasyāyuśrīścanasyati
yastvātmānaṃ karmayogiṃ matvāhaṃkṛtinājaḍaḥ/
tīrthavisarjanaṃ taddoṣaḥ
visarjatiharestīrdhaṃ sakalākāla śaṃkayā
tasyapūrvārjitaṃpuṇyaṃ sarvaṃcāpi vinaśyati/
devālaya praveśeca satvanarhayitismṛtaḥ
mlecchapāṣaṃḍādika devālaya praveśe doṣa nirūpaṇaṃ
mlecchapāṣaṃḍajātīnāmālayasyapraveśane/
tadanyeṣāṃcabhaktānāṃ gauravaṃ (di)tuvinaśyati
,smātteṣāṃpraveśetu anarhatvaṃ nirūpitaṃ/
yadābhūyattatpraveśaṃ yenakenaca hetunā
tatpraveśe saṃprokṣaṇādi kartapyaṃ
mahā saṃprokṣaṇaṃkṛtvā śāṃtihodikaṃsaret/
bhagavaddarśanārthamāgata strīṣvanyabhāvanaṃ prasāda viniyoge anyasaṃbhāṣaṇādi
bhagavatsaṃdarśanārdha māgatāsucastriṣuyaḥ
anyabhāvaṃkarotyeva tasyanāśo(bhavedthṛvaṃ)bhaviṣyati/
viniyogasyasamaye prasādasyaśriyaḥpateḥ
anyasaṃbhāṣaṇādīni(varjanīyāni bhūsurāḥ)varjayetsatataṃbhuvi/
prasādaniṃdanaraṃghana ghaṭṭanādi
prasādalaṃghanaṃcaiva ghaṭṭanaṃ(cāpi)catuniṃdanaṃ
taddūṣaṇaṃ cataddoṣa prāpti kadhanaṃ
dūṣaṇaṃyenakenāpi vaṃśanāśana kāraṇaṃ/
ekahasta praṇāmādi devatāṃtarādhikya kīrtanaṃ
ekahasta praṇāmaṃca ekaṃcaiva pradakṣaṇaṃ
harigehevisarjaṃsyātsreya(skāmairdharātalai)skāmaissadābhuvi/
bhagavanmaṃdiretvanya devādhikya prakīrtane
ūrdhvapuṃḍrādyapahāsyaṃ bhagavaccaritādika niṃdanaṃ taddoṣaviśeṣaḥ
ūrthvapuṃḍrādikaṃdṛṣṭyā(parihasatyadibhūsurāḥ) parihāsaṃ kṛteyadi/
bhagavaccaritālāpa śravaṇādika niṃdane
yenakenāpibhūmautu mahadduḥkhaṃbhaviṣyati/
devālayādika nirmāṇa vighnakalpanaṃ taddoṣa prāptiḥ
devālayavinirmāṇe yenavighnādikaṃbhavet
tasyavaṃśakṣayaṃbhūyā dacireṇanasaṃśayaḥ/
mahotsava bhaṃgakāraṇaṃ taddoṣaprāptiḥ
mahotsavasyayobhūyā dbhaṃgakartādharātale
pāṃḍurogesadābhūtvā narakaṃpraticchati/
kuṃḍāgni dīpādika śamanaṃ taddoṣaḥ
śamayedyastukuṃḍāgniṃ (dīpasya)dīpaprajvalanaṃtuvā
devālayetasyabhūyā dghoraduḥkhaṃdharātale/
bhaktaniṃdana dūṣaṇādikaṃ/ taddoṣaḥ/
bhaktānāṃ dūṣaṇecaiva niṃdanevibudhottamāḥ
sarvābhīṣṭa vināśaṃca bhaveccaiva dharātale/
madhumāṃsādhikaṃ bhuktvā ālaya praveśaṃ
madhumāṃsādikaṃ bhuktvāyaḥpraviśyati maṃdiraṃ
snānādikaṃ vinā ālaya praveśaṃ taddoṣa prāptiśca yātrākāle upāhārādika pradhānaṃ taddoṣaśca
asnātastvaśuciścaiva ūrdhvapuṃḍra(vivarjataḥ)vihīnakaḥ/
tasyavaṃśa kṣayaṃbhūyānniścayaṃ munisattamāḥ
yātrākāletu deveśaṃ samīpesvagvahasyatu/
dṛṣṭvāta mupahārādyai ryonatṛptyati bhūtale
tasyadhānya dhanādīni(sarvekāryāśca niṣphalā//)sarvāṇisyāttuniṣphalāḥ/
alakṣyakaraṇaṃ tatpratiphalaṃca anyabhakṣita phalādīnāṃ bhagavadarpaṇaṃ
āgataṃpuramadhyetu hariṃdṛṣṭvātuyonaraḥ
alakṣyaṃ kurutecaiva praṇāmaṃ nakarotica/
tasyabhūyānma hadduḥkhaṃ rauravaṃ narakaṃ(bhavet)vrajet
anyabhakṣaṇa śeṣaṃtu yodadyādvai phalādikaṃ/
āghrātagaṃtha puṣpādi samarpaṇaṃ devālayādidahanaṃ taddoṣa prāptiḥ
āghrātagaṃdha(puṣpādyāḥ)puṣpādīn harestasyabhavedaghaṃ
devālayaṃ dahedyastu arcakagṛhamevavā/
tasyavaṃśa kṣayaṃ śrīghraṃ bhavatyevana saṃśayaḥ
arcakastrīṣvanyabhāvanaṃ taddoṣaprāptiḥ!
arcakastrīṣuyaḥkuryā(dduṣṭabhāvaṃ)danyabhāvaṃ munīśvarāḥ/
tasyabhūyānmahā(duḥkhaṃrauravaṃnarakaṃtadhā)ghora duḥkhaṃtu vasudhātaleḥ
bhagavatāpahāsyaṃ taddoṣaśca
mahābhāgavatān viprān dṛṣṭvāyaḥ parihāsyati/
tasyapūrvārjitaṃ puṇyaṃ vittaṃ (sarvaṃca)cāpivinaśyati
radhavāhakādi niṃdanaṃ taddoṣaḥ
rathasthetu jagannādhe tadradhasyatu vāhakān/
yoniṃdatisadābhūmau tasyaduḥkhaṃ mahadbhavet
bhagavacchāstre apauruṣeyatvaśaṃkā! taddoṣa nirūpaṇaṃ
devālayasya yaddharma śāstraṃsyā tpāṃcarātrakaṃ/
tasminnapauruṣeyatve śaṃkāyaḥkurutenaraḥ
dhvayārohādyavaroha madhye annagāma gamanaṃ taddoṣaḥ
tasyavaṃśakṣayaṃviddi sarva(śāstreṣu niścataṃ)śāstra viniścitaṃ/
thvajārohaṇamārabhya yāvattīrthadinotsavaṃ
ānyagrāmādigamanaṃ yasyakasyā pināśanaṃ/
bhagavadutsave manuṣyotsavādikaraṇaṃ taddoṣaḥ
daivotsavepravartetu namanuṣyotsavaṃcaret
yaḥkarodi vimūḍhātmā tasyavaṃśa kṣayaṃ(bhavet)dhṛvaṃ/
yātāśaucādiṣu devālaya praveśaṃ taddoṣa prāptiḥ
(dyāśauca kāleṣu)śaucamṛtāśauce ālayaṃyaḥpraviśyate
tasyavaṃśa vināśaṃca rauravaṃnarakaṃ bhavet/
vastrahīna devālaya praveśa taddoṣa nirūpaṇaṃ
vastrahīnastuyaśśaure rmaṃdiraṃ saṃpraviśyati
samahāpātakairyukta ścaṃḍālasyāddharātale/
devālayāgrataḥṇāmādinakaraṇaṃ tadbhalaprāptiḥ
prayastugaccheddharergeha purataḥ(mārgatopivā)padhimārgataḥ
devālayāgrabhāgetu namaskāraṃ samācaret/
yonakuryāttadhātasyakula nāśanamucyate
devadravyaharaṇaṃ bhagavatsevakopādi bhaṃgakaraṇaṃ tadbhalitaṃca
devadravyāpaharaṇaṃ mahāpātaka mīritaṃ/
bhagavatsevakopādi bhaṃgarakaraṇaṃ tadphalitaṃca
bhagavatsevakānāṃtu upādhaubhaṃga kalpanaṃ
yena kenāpitadvaṃśa nāśa(kāraṇa)hetukamīritaṃ/
nūtanāgata puṣpa phalādīnāṃ bhagavatsamarpaṇa viśeṣaḥtannakaraṇe pratyavāyaḥ
phalapuṣpādikaṃcaiva dhānyādīnicabhūsurāḥ
yadābhavennūtanaṃtatchrīharestu samarpayet/
yonadadyāttathauśaure stadvṛddhirnabhavedbhuvī
arcakājñā dipāla nāvasara kathanaṃ
anyeṣvitarakāryeṣu arcakājñāṃtu pālayet/
sdhānādhipasyayā yadvā bhaktiśrardhādi(saṃyutaḥ)kairyutaḥ
tannakaraṇedoṣaḥ
evaṃnakuruteyastu tasyaduḥkhaṃ(mahat smṛtaṃ)mahadbhavet/
adhyāya parisamāptiḥ
ityevaṃ bhagavadgehe apacāranirūpaṇaṃ
jñeyaṃsarvaiścalokesmin śreyaḥkāmai(stusarvadā)rdvijottamāḥ/
itiśrīpāṃcarātrāgama rahasyasāre śrīparamapuruṣa saṃhitāyāṃ
bhagavadapacāra nirūpaṇaṃnāma saptamodhyāyaḥ
Original text: paramapuruṣasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0