Paramapurusha Samhita · Chapter 4
śrīmatpāṃcarātrāgamāṃtargata śrī paramapuruṣa saṃhitā
caturthādhyāyaḥ
bhagavattīrdha prasādādi mahimābhi varṇanaṃ
ṛṣayaḥ-
bhagavattīrdha prasādādi mahimāśravaṇe ṛṣi praśna
ślo// bhagavan śrotumicchāmo sarvaśāstra viśārada
hariprasādamahimā tattīrthasya viśeṣatā
bhagavaddarśanecaiva pūjane catuyadbhalaṃ
gaṃdhapuṣpaphalādīnāṃ vastrabhūṣādikāṃmune
viṣṇossamarpaṇecaiva kiṃphalaṃlabhatebhuvi
mahotsavādikaraṇe jīrṇoddhārecakiṃphalaṃ
tatsarvaṃvistareṇaiva kṛpayābrūhinomune
śrīnāradaḥ-
nārada prati vacanaṃ
śṝyatāmadyamunayo bhaktiyuktaistucetasaiḥ
savistareṇavakṣyāmi yuṣmāryattukāṃkṣitaṃ
bhagavannivedanānnaṃca bhakṣyalehyādikaṃsadā
bhagatprasāda mahimā nirūpaṇaṃ
divyaṃprasāda mityuktaṃ yaddattaṃtvarcakeṃhi
yadgruhītvānarobhūyātsarvalbiṣavarjitaḥ
yasminkāletu saṃprāptaṃ prasādaṃ jagatāṃpateḥ
takṣaṇenaivatadgruhya bhujyatāṃ munipuṃgavāḥ
yobhakṣatiharerannaṃ pratyahaṃbhaktibhāvataḥ/
ihasarvasukhān bhuktvā cāṃtevaikuṃṭhamāpnuyāt
prasāda bhakṣaṇe dṛṣṭidoṣādiśaṃkānakartavyā
dṛṣṭidoṣaṃspṛṣṭidoṣaṃ navicāryaharekgṛhe
sarvairapiparigrāhyoprasādomunisattamāḥ
yaḥkarotivibhedosmin tasyavaṃśakṣayebhavet
prasādaniṃdakoyastu sagacchennarakaṃdhṛvaṃ
ekādaśyāmapibhagavatprasāda svīkārārhaṇā
ekādaśyāmapibuthāḥ prasādaṃ na parityajet/
uṣoṣitastu bhuṃjīta kaṇamekaṃśirodhṛtaṃ
hariprītyaitusarvepi ekādasyādikāvratāḥ/
tasmātteṣudineṣusyātprasāda svīkṛtiśśubhaḥ
tadvisarjanepratyavāyakadhanaṃca
hetubhiḥkrothalobhādyairyaḥprasādaṃ(visarjate)nabhakṣate
vratopavāsanirato sayevasyānnarādhamaḥ
tasyasarvavratānisyānniṣphalāni budhottamāḥ/
śrārthādiṣu bhagavatprasādena pitṛdevatārcanavidhiḥ
pitṛmātṛśrārthakāle ṣvapiviṣṇvarpitaiśśubhaiḥ
annādyairarcayetpitrūn kartābhakti viśeṣataḥ/
tatpitrūṇāṃtu sugati ssatvaraṃlabhatedvijāḥ
śrārthanimaṃtrita viprāṇāṃbhagavattīrdha svīkārārhatā prasāda bhakṣaṇī akālasakāla vicāro nakartavyaḥ prasādasya bhūpa
śrārdhenimaṃtritāviprāḥkartācaharimaṃdire/
tīrdhaṃ pītvāprasādaṃtu bhaktebhya(ssarva)statsamarpayet
prasādabhakṣaṇe viṣṇoryasmin kasmindinepica/
akālamatikālaṃvā navimarśara mucyate
prasāda svīkṛtaubhaktiśrardhālopādihetubhiḥ/
yatkiṃcitpatate(bhūmau tadrāṣṭhrasyakṣayaṃdhṛvaṃ)yatra tadgrāmasyakṣayaṃsmṛtaṃ
tana prāptau doṣa nirūpaṇaṃ
yobhakṣatiharerannaṃ somapāyīsaniścayaṃ/
tridinaṃbhakṣateyastu(satvārogyamavāpnuyāt)sacārogyaśarīrakaḥ
prasāda bhakṣaṇeśālādhikyatayā adhika phalaprāpti kathanaṃ bhagavannaivedyārthaṃdhanadhānyādika pradāne phala nirūpaṇaṃ
nityaṃcabhakṣaṇecaita (tsagacchetparamaṃpadaṃ)tsavaikuṃṭhamāpnuyāt/
niṣyāmovāsakāmovā yenakenacahetunā
naivedyārdhaṃ harerannaṃ dhānyaṃvādhanamevavā/
yodadātimuniśreṣṭhā stasyabhūyānmahādhanaṃ
dhānyādayastviheloke cāṃteśrīviṣṇusannidhiḥ/
mahābhaktyātuyodadyāddanaṃkiṃciddharaॆḥpriyaṃ
naivedyārdhaṃ yadāśaktisopi vaikuṃṭhamāpnuyāt/
naivedya prabhāvaḥ
sarvelokāḥpravartaṃte yasyakukṣautu sarvadā
tasyasatṛptayeviṣṇornaivedyasyaprakalpanaṃ/
tasmāttatsarvalokānāṃ saṃtṛpyaisyānmunīśvarāḥ
sarvadehasthitośaurissaṃtṛptaścennivedane/
sarvelokāścatṛptyaṃte nātrakāryavicāraṇā
naivedyārdhamannādīn samānīyavidhiḥ
pacanālayamārabhya bhagavatsannidhiṃprati
madhyemārge pasādaṃtu chatracāmara dīpikaiḥ
sarvaiścavādyaghoṣaiśca vedaghoṣaiśśubhaistavaiḥ/
upacāraiśca sakalaiḥ pācakośirasāthṛtaḥ
spṛṣṭidṛṣṭyādikairdoṣai rvarjitaṃtu yadhātadhā/
ānīyamaṃṭapebhoge maṃtrarāja manusmaran
saṃprokṣyanikṣipedbhaktyā harerabhimukhaṃyathā/
naivedyānarha annādika nirūpaṇaṃ
apakva ca vipakvaṃca krimikīṭādi(saṃyutaṃ)bhiryutaṃ
atyuṣṇamatiśītaṃca avaiṣṇavakṛtaṃtuvā/
śūdrachaṃḍāladṛṣṭaṃca kākādyaiśśunakādibhiḥ
spṛṣṭaṃca rasahīnaṃca anyadevārpitaṃtuvā/
(romakeśādibhiryuktaṃ)śilākeśādibhiryuktaṃ surāmāṃsādidūṣita
āghrātaṃ laṃghitaṃcaiva tharaṇīpatitaṃtuvā/
(bhakṣitaṃvāpi śrīviṣṇoḥ)devadevasṛśaurestu nakadāpinivedayet
dūṣitānna nivedane śāṃtihomādi
yadvā nivedayedannaṃ doṣayuktaṃśriyaḥpateḥ/
takṣaṇaṃsnapaṃkṛtvā śāṃtihaumaṃsamācaret
haviḥpātra lakṣaṇaṃ
haviḥpacana yogyāni sarvepātrāṇica dvijāḥ/
śaṃkhacakrordhvapuṃḍrādyai rlāṃchayedbhaktivartmanā
naivedyātpūrva meva hāvirbhakṣaṇe pratyavāyaḥ
harernivedanārdhaṃtu yadannaṃ pacitaṃ bhuvi/
tannaivedyātpūrvameva nakadā(picabhakṣayet)bhakṣayennarāḥ
yastubhakṣatimohādvātasyāyuśśrīścanaśyati/
naivedyātpūrva meva havirdūṣite satikartavyavidhiḥ
naivedyārthaṃ yadannaṃtu pacitaṃ tavanudvijāḥ
tannaivedyātpūrameva dūṣitaṃcettadācatat/
jalenikṣipya vidhiva tpurannaṃtu pācayet
tadbhakṣaṇe doṣa nirūpaṇaṃ
vinātu jalanikṣepā ttadannaṃyobhujatyasau/
ihabhuktvākhilān duḥkhān rauravaṃnarakaṃprajet
ṣaṇmāsaṃ bhakṣataiyastu prasādaṃ bhagavadgruhe/
prasādabhakṣaṇa kālādhikyatayādhikya nirūpaṇaṃ
tasya sarvāṇipāpāni(vinasyaṃti nasaṃśayaḥ)naśaṃtinaca saṃśayaḥ
abdamekaṃ harerdhāmminaivedyānnaṃtuyobhujet/
tasyajñānodayaṃ brahmaniṣṭhācalabhate budhāḥ
radhārūḍha hariprasāda mahimā
radhasthasyatu(mahāviṣmoḥ)devasya prasādaṃ bhakṣateyadi/
vaṃdhyāputravatībhūyādacireṇa viniścayaḥ
śrīkṛṣṇa janmadine bhagavannivedita kṣīra mahima
śrīkṛṣṇajanmadivase saṃtānākā kṣayābhuvi/
yāstri pibati gokṣīraṃ vāsudevaniveditaṃ
sāsuputravatībhūyā(dlokesmin)nniścayaṃ munisattamāḥ
dhvajārohaṇa kāle garuḍa prasāda mahimā
thvajārohaṇa kāletu vainateya niveditaṃ
mudgānnaṃ bhakṣateyastrī sāsu putravatī bhavet/
bhaktaśeṣa prasāda mahimā
bhaktebhyorpitaseṣaṃtu prasādaṃ mokṣasidthidaṃ
dhanurmāse aruṇodayakāla niveditānna mahimā
aruṇodayaveḻāyāṃ dharurmāse(śriyaḥpateḥ)jagatpateḥ/
niveditaṃtumudgānnaṃ sahasraphaladaṃ smṛtaṃ
mahotsaveṣu prasāda mahimā
mahotsave pravartetu sarvaidbhaktairyadarpitaṃ/
naivedyaṃ kevalaṃ viṣṇo rvaikuṃṭhaprāptikāraṇaṃ
bhagavatpadatīrdha mahimā
bhagavatpādatīrdhaṃtu nityaṃyaḥpibatevaraḥ/
tasyārogyaṃ sadābhūyātsāyujyaṃlabhatedhṛvaṃ
sālagrāma tīrdha mahimā
sālagrāma śilāvāri tulaśīdaḻayutaṃ/
sarvaro(gapraśamanaṃ)gādiśamanaṃ sarvapāpaharaṃbhavet
paṃcagavya mahimā
bhagavatsannithaudattaṃ paṃcagavyaṃmuniśvarāḥ/
mahāpātaka nāśaṃca viṣṇusāyujyadāyakaṃ
abhiṣeka tīrtha mahimā
viśeṣasvapanekāle devasyamathuvidviṣaḥ/
snānodakaṃpibedyastu sarvān kāmānavāpnuyāt
cakra tīrdha mahimā
tīrdhaॊtsavepravartetu cakkasnānodakaṃpibet/
sarvāghaśamanaṃnṝṇāṃ sarvasaṃpatvradāyakaṃ
ācārya śrīpāda tīrdha mahimā
ācāryapadatīrdhaṃca prasannasyapadodakaṃ/
sarvadāpānavaṃproktaṃ sarvapātaka nāśanaṃ
tasmātsarvaprayatnena bhaktibhāvenakevalaṃ/
bhagavadbhāgavatācārya pādatīrdhaṃsadāpibet
bhagavattīrdha visarjane doṣaprāptiḥ
harigehetuyotīrdhaṃ gṛhītvāpyapibantyajet/
satyaspyaśyayitijñeyo chaṃḍālayivabhūtale
tadalakṣyakaraṇeca pāpa nirūpaṇaṃ
alakṣyaṃkuruteyastu tīrdhesmin dvijapuṃgavāḥ/
tasyapāpakṣayaṃnāsti śatajanmairapidvijāḥ
cakreṇa sahamajñanaviśeṣaḥ
tīrdhotsavetuyobhaktyā cakreṇasahamajjate/
sahasragrahaṇasnāna(samaṃsadbhalamāpnuyāt)samaṃsadbala māpnuyāt
bhagavattīrdha grahaṇeśrardhālope satipratyavāyaḥ
haritīrdhaparigrāhe yastuśrardhāvivarjitaḥ/
nikṣipettatubhūmauca tasyaduḥkhaṃmahat bhavet
arcakahastena tīrdha svīkāra vidhiḥ
arcakasyatuhastena gṛhṇīyāddharitīrdhakaṃ/
nocetsurāsamaṃjñeyaṃ tattīrthaṃ(tuvisarjayet)dvijasattamāḥ
bhagavaddhana phalakadhanaṃ
athavakṣyeviśeṣeṇa bhagavaddarśanephalaṃ/
sevanecadvijaśreṣṭhā śśruṇudhvaṃśrarthayānvitāḥ
nityadarśane niśeṣaḥ
pratyahaṃdevadevasya maṃdiraṃ yastugaccati/
tasyābhīṣṭhānisarvāṇi dadātipuruṣottamaṃ
prabhodotsava darśana phalanirūpaṇaṃ
prabodhotsavaveḻāyāṃ viṣṇoddarśanamuttamaṃ/
sarvapāpapraśamanaṃ āyurārogyavardhanaṃ
ekāpaśyāvisarvadarśana phalaprāptiḥ
ekādaśyāmamāyāṃca sarvaparvasuśārjgiṇaḥ/
vaidarśanaṃpāvanaṃpuṇyaṃ abhīṣṭaphalasidthidaṃ
vaikuṃṭhayekādaśyāṃ uttaradvāragamana darśana phala kadanaṃ
vaikuṃṭhapadapūrvāyā mekādaśyāṃdvijettamāḥ/
uttaradvāragamane devasyamadhuvidviṣaḥ
radhasdhabhagavaddarśana phalanirūpaṇaṃ
darśanaṃsarvalokānāṃ durlabhaṃmokṣadāyakaṃ/
rathasthasyatudevasya darśanaṃyaḥkarotisaḥ
garuḍārūḍhe darśana phalaṃ
janmarāhityamamalaṃ prāpnoti(vibudhottamāḥ)suviniścayaḥ/
garuḍārūḍhaviṣṇostu sevāmokṣaphalapradā
mahotsave bhagavaddarśana phalaprāptiḥ
mahotsavepravartetu bhagavaddanaṃbhuvi/
asamānaphalaprāpti hetubhūtamitīritaṃ
kalyāṇotsavedeva darśanaphala viśeṣaḥ
kalyāṇotsavaveḻāyāṃ deveśaṃyastupaśyati/
tasyasarvāṇipāpāni naśaṃtyevanasaṃśayāḥ
puṣpayāgotsavāṃta praṇayakalhārotsavedevīsahita bhagavaddarśana phala nirūpaṇaṃ
puṣpayāgotsavadinedevasya(jagatāṃpateḥ)madhuvidviṣaḥ/
aṃtetupraṇayakalaha mahotsavavarṇedvijāḥ
śrībhunīḻādisahitaṃ harerdarśana mutumaṃ/
yogīnāṃdurlabhaṃcaitanniścayaṃ munipuṃgavā
viśeṣa snapanakāle darśana viśeṣaḥ
viśesnapadekāle bhagavanmūrtidarśanaṃ/
janmasāphalyatāhetu bhūtaṃmokṣa(pradaṃsmṛtaṃ)phalapradaṃ
kṛttikā dīpa pradarśana phalaṃ
evakenāpicadvijāḥ kṛttikādīpadarśanaṃ/
aṣṭaiśvaryakaraṃmokṣa sādhanaṃbhavatithṛvaṃ
arcaka darśana phala viśeṣakathanaṃ
darśanaṃtvarcakasā pi haribhāvena kevalaṃ/
sarvasaṃpatka raṃbhūyā tsarvapātakanāśanaṃ
bhagavadālaya darśane viśeṣaḥ
darśana tuharerdhāmnaḥ kṣudragrahanivārakaṃ/
gopura dṛśyateyastu mahābhaktyājagatpateḥ
gopura darśane cakradarśane
tasyavaṃśābhivṛddhipyādācaṃdrārkaṃ(cabhūtale)dharātale/
gopurāgrasthacakrasya darśana pāpanāśanaṃ
bhagavatpādatulaśyā dyāghrāṇe nirmyādhāraṇe
bhagavatpādatulasī māghrāyasakalānarāḥ/
nirāmayābhavedbhūmauviṣṇulokamavāvnuyāt
harernirmālya puṣpaṃca caṃdanaṃca budhottamāḥ/
śirasāgṛhitaṃbhūyā chreyokāmaissataṃbhuvi
pālikāṃkura thāraṇe
bhagavatsamarpitāndipyān pālikādyaṃkurānśubhān/
dhṛtvātuśirasā(loko dūtapāpobhaḥṣyati)lokedhūtapāponarobhavet
vijaya daśamyāṃ śamīpallavathāraṇe
āśvinasyasitepakṣe daśamyāṃvijayotsate/
śamīpallavasa yuktānakṣatānyoparigṛhet
homabhasmathāraṇe
tasyarvatravijayaṃ(sarvadāca viniścayaṃ)sarvakāryeṣu niścayaṃ/
harergehesthitohoma bhasmasyānmaṃgaḻa pradaḥ
pavitra dhāraṇe
tasmātadtdhārayedviprāssarvepicanarābhuvi/
pavitkotsavakāletu vāsudevasyasakriṇaḥ
pūjālopādi śāṃtyardha marpitaṃtupavitrakaṃ/
bhaktyāyodhārayennityaṃ tasyakutrāpicadvijāḥ
karmalopaṃtunabhave ditiśāstraviniścayaḥ/
homadhūmāghrāṇe
aghrātohomadūmaśca yevabhaktyāharergṛhe
tasyabhūyātsadārogyaṃ āyuśśrīrvarsasaṃghanaṃ/
vīralakṣmādyarpita kuṃkumādidhāraṇe
vīralakṣmībhogalakṣmorarpitaṃkuṃkumādikaṃ
dhṛtaṃyenasadātasya saubhāgyaṃ(varthatesadā)labhatidhṛvaṃ/
nīrāṃjanadarśane
nirāṃjanasyasamaye dṛśyate yojaṃtpatiṃ
dhūtapāponarobhūyā daiśvaryaṃca mahallabhet/
divyakṣetreṣudinatrayanivāse
svayaṃvyakādi kṣetreṣu tridinaṃyavasennaraḥ
tasyapātakavargastu (takṣaṇādvaivinaśyate)takṣaṇāccaivanaśyate
teṣuśarīravisarjane
puṇyakṣetreṣuyobhaktyā svaśarīraṃ visarjayet
tasyavaijanmarāhityaṃ niścayaṃbhavati dhṛvaṃ/
dvātriṃśadupacārā dvairbhagavadarcane
dvātriṃśadupacārādyaiṣṣoḍaśairupacārakaiḥ
yaḥpūjayatideveśaṃ tasyābhīṣṭhāstusiddyate/
parvakāleṣu sahasra nāmairarcane
ekādaśyāṃtu saṃrkātā vamāyāṃśravaṇepica
sahassanāmairyobhaktyā harimarcayatisvayaṃ/
anyeṣu parvaleṣu tasya(vaikuṃṭhamucyate)mokṣoviniścaya
aṣṭottaraśatanāmādibhirarcane
aṣṭottaraśatairyastu nāmabhiścajagatpatiṃ
yaḥpūjatisadātasya mahatsaukhyaṃbhavedhṛve
caturviṃśati saṃkhyākairdvādaśairnā mabhistuvā
yorcanaṃ kurutetasya bhavabaṃdho vinasyati
gobhūhiraṇyādika samarpaṇe
harisaṃprītayeyastu gobhūsvarṇadhanādikān
dhānyaṃca vāhanādīni gajāśvoṣṭrādikāntadhā
pātrādikānca bhūṣāśca gaṃdhapuṣpaphalā(phalāṃbarān)dikān
chatracāmara(bhūṣāśca)vastrādīn dāsīdāsān ca bhaktitaḥ
(yastudadyānmuni śreṣṭhāḥ)pradadyādvibudhaśreṣṭhā ssarveṣṭānlabhetanaḥ/
bhusamarpaṇa mahimā
bhūmīdānaṃtuyobhaktyā śāśvataṃ kuratebhuvi
harestasyamahatsaukhyamāyurvṛdthirbhaveddvijāḥ/
arcakasya sālagrāmādidānephala nirūpaṇaṃ
sālagrāmādidānaiśca vastrabhūṣadhanādibhiḥ
arcakaṃtoṣayedyastu vāsude sa sannidhau
sobhūyājanmarahito suprasiddhodharātale
devālayasammārjanephalaṃ
gehasammārjaneviṣṇorjanmasāphalya(mīritaṃ)mucyate
cāmarasevāyāṃ
(cāmaravyajanādyaistu sevāmokṣa phalapradā)dhāraṇecāmarādīnāṃ svargalokasthitirlabhet
chatrādivahane
vahanechatravetrādi abhīṣṭārdhān labhennaraḥ
bhagavadvahane puṣpa mālyādi samarpaṇe
devasyavahanesākṣā dviṣṇusāyujyamīritaṃ
puṣpamālyāditānaṃsyā dasama phaladāyakaṃ/
nṛttagītādikaraṇe
ālayenṛttagītādyai riṣṭdhārānlabhatenaraḥ
vādyaghośādikaraṇe stotrapāṭhe
vādyaghoṣādikaraṇe hareḥprītirbhavethṛvaṃ/
stotrādipaṭhane viṣṇo ssāyujyaṃ (tulabheddvijāḥ)samavāpnuyāt
pātraśuddhikaraṇe
sthānaśuddhyādikaraṇe pātraśataddhaulabhedyaśaḥ/
dīpa prajvalane
dīpaprajvalane(bhūyāt)caiva grahasnāna sadbhalaṃ
ārādharārha vastupradāne
nityārāthanārhāṇāṃ vastunāṃtusamarpaṇe/
saptajanmakṛtaṃpāpaṃ takṣaṇādevanaśyati
mahotsavakaraṇe
mahotsavasyakaraṇe paṃcapātakanirvṛtiḥ/
pavitrādyutsava karaṇe
pavitrādyutsavānāṃtu raṇejagatāṃpateḥ
vaṃśābhivṛddhissāyujyaṃ labhate(vatusaṃśayaḥ)nātrasaṃśayaḥ/
sahasrakalaśābhiṣeka kalpane
sahasrakalaśasnāna kalpanemadhuvidviṣaḥ
sahasratīrdhasusnātā yajamānobhavedhṛvaḥ/
mahotsavādikāleṣu grāmālaṃkaraṇaṃtuvāḥ
dhāmālaṃkaraṇā diṣu
dhāmālaṃkaraṇaṃvāpi mahābhaktyākṛtaṃyadi/
sarvārthāsādhakaṃbhūyā(sākṣādvaikuṃṭhadāyinī)tsarvasaṃpatpradāyinī
haviḥpācane
haviḥpacanakarmāsvādbhuktimuktiphalapradā/
vistareṇatukiṃviprāssarvekāryā jagatpateḥ
devālayādika nirmāṇe
viśeṣaphaladāproktā ssatyametadviniścayaṃ/
yastubhaktyāharergehaṃ rājārāṣṭrābhivṛddhaye
nirmāyatetasyaviṣṇo ssāyujyaṃlabhatiddhṛvaṃ/
ihalokepivaitasya abhiṣṭhārdhāśca siddhayate/
tadvaṃśajāḥparaṃyāṃti śatapūrvāśatāparāḥ//
maṃṭapa nirmāṇe
maṃṭapasyavinirmāṇe yenakenāpi bhūtale
tasyaṃvaṃśābhivṛddhisyā dyāvadābhūtasaṃplavaṃ/
gopurādika nirmāṇe
gopurasyavinirmāṇe śikharasthāpanepica
satsaṃtānaphalaprāpti stakṣaṇāllabhatenaḥ/
prākārādika nirmāne
prākārasyacadvārasya vinirmāṇeharergṛhe
saṃsārabaṃdhamokṣaśca(bhavediṣṭārdha siddhica)niścitaṃmunisattamāḥ/
vīralakṣmīsthāpane
vīralakṣmyāsthāpanaṃtu mahadaiśvaryadāyakaṃ
dhvajasthaṃbhasthāpane
dhvajasthaṃbha(pratiṣṭāyāṃ)pratiṣṭhātu sarvasaṃpatkaraṃbhavet/
haressāyujya prāptiśca saṃbhavettenabhūtale
vāhana nirmāṇe
vāhanādika nirmāṇe devasyamadhuvidviṣaḥ/
śatayajñaphalaprāpti(riṣṭa siddhiścaniyaṃ)rniścayaṃmunisattamāḥ
bhagavadālaya gopurādi darśaneṣu kartavya vidhayaḥ
bhagavadgruhaṃtusaṃvikṣya sāṣṭāṃgaṃ praṇameddvijāḥ/
darśanegopurasyāpi śikharasyatadhaivaca
śikharāgrastha cakrasya dhvajāgrasyava bhūsuvāḥ//
sāṣṭāṃgaṃdaṃḍavadbhūmau namaskāraṃ samācaret/
yaḥkarotitadhāloke tasyabhūyānmahāphalaṃ
daṃḍapraṇāmakartavyapradeśāni
balipīṭhe(mahādvāre)dvāradeśe mahāmaṃṭapamathyataḥ/
pūrvoktenaivavidhinā sāṣṭāṃgaṃpraṇamedbuthāḥ
devālaye pravartavya vidhi nirūpaśaṃ pṛṣṭha darśane doṣaḥ
devālayeṣusatataṃ bhaktiśrardhānvitonaraḥ/
viṣṇorabhimukhaṃtaṣṭhe tpruṣṭhabhāgaṃradarśayetḥ
vīrāsanādyairdhaॊṣa nirūpaṇaṃ
vīrāsanādyānaneṣu nakadāpiharergruhe/
saṃvisedvibudhaśreṣṭhāttena(duḥkhaṃ mahadbhavet)pāpomahānbhavet
chatrapādukadaṃḍādidhāraṇepratyavāyaḥ
tasmāttusarvadāloke bhaktinamrastusaṃviset/
chatraṃdaṃḍaṃ pādukauca bhagavatsannithausvayaṃ
vinmūtraniṣṭivanādi visarjane
nadhārayeditiproktaṃ śreyaḥkāmaistusarvadā/
bhagavanmaṃdirevāpi(tatsamīpeca bhūsurāḥ)tatsamīpadharātale
viṇmūtrotsarjanaṃcaiva niṣṭīvana visarjanaṃ/
snānaṃcavarjanīyaṃsyādbha vatkopakāraṇaṃ
bhagavadutsave mānuṣātsavādikaraṇe
mahotsavepravartetu devadevasyaśārṅgeṇaḥ/
yāvattīrdhotsavadinaṃtadgrāyecānvadutsavaṃ
vivāhādikasarvepi varjanīyādvijottamāḥ/
yastukuryāttutānviprā stasyadoṣābhavedbhuvi
mahotsavamadhye anyadevotsavācaraṇe
viṣṇorutsavamadhyetu anyadevotsavaṃyadā/
kurutemūḍhabhāvena tadātadgrāmanāśanaṃ
bhagavadutsavātpūrvamena vivāhādi karaṇe
viṣṇorutsava kālecatatpūrvaṃ(vādvijottamāḥ)cadvijottamāḥ/
yastukuryādvivāhādīntatsarvaṃ niṣphalaṃbhavet
devatāhvānamārabhyatadvisarjanāṃtaṃ anyagrāmādika gamane
mahotsavepravartetu vāsudevasyaśrīpateḥ/
devatāhvānasamaye bherīṃśṛṇvaṃtiyenarāḥ
nagaccheyustenyadeśaṃ nadūraṃyojanātparaṃ/
gamanesatimohādvai vyādhiyuktābhavedbhuvi
dhvajārohādyavarohoṃtaṃ anya grāmādika gamane
dhvajārohaṇamārabhya avarohadināvadhi/
yastugacchedanyadeśa manya(grāmaṃtuvābuthāḥ)grāmamathāpivā
tanyabhūyādyaśonāśa ścāyukṣīṇaṃ tharātale/
tasmātsarvaprayatnena bahiryānaṃ visarjayet
mahotsava phala nirūpaṇaṃ
mahotsavaḥkṛtoyena sośvamedhaphalaṃvrajet/
yatradeśebhavedyeta dutsada tatracadvijāḥ
suvṛṣṭitsarvalobhūyā(drājño vṛddhiścaniścitaḥ) drājānṛddhimavāpnuyāt/
dhvajārohe garuḍa darśana phalaṃ
dhvajārohaṇa veḻāyāṃ khageśaṃyastudṛśyate
tasyasanmaṃgaḻaṃbhūyātsarvadāsanasaṃśayaḥ/
bherīśravaṇa phalakathanaṃ
devatāhvānakāletu (bherīṃśṛṇvaṃtuyonarāḥ)bherīṃyastuśṛṇotipaḥ
avāpyātratusarveṣṭā naṃtevaikuṃṭhamāpnuyāt/
thanussaṃkramaṇekāle pratyahaṃcāruṇodaye
dhanurmāsārcana phala nirūpaṇaṃ
śāstroktenaivamārgeṇa hariṃnamyakprapūjayet/
abdamekaṃtusaṃpūjya yadbhala labhatenaraḥ
tadbhalaṃsarvamāpnodi(cāsetvekadinenahi)dinenaikevapūjakaḥ/
kṛttikādīvadarśane
vṛścikastedinakare(kaॆttikāyāma mahotsavaṃ) kṛttikādīpadarśanaṃ
sarvābhīṣṭhradaṃnṛṇāṃ sarvapātaka nāśanaṃ/
ghaṃṭānāda mahimā
ghaṃṭānādaṃhārerdhāmniśṛtvābrahmagrahāpica
gacchaṃtidūrataśśīghraṃ nāgamiṣyaṃti tepunaḥ/
ekādaśyāṃ darśana pūjanādika phala nirūpaṇaṃ
ekadaśyāṃtubhagavaddarśanaṃ (mokṣadāyakaṃ)pāpanāśanaṃ
arcanādikakāryāstu sahasraphaladāsmṛtāḥ/
ekādaśi vrata mahimā
ekadaśyāvrataṃloke sarvottama mudāhṛtaṃ
bhaktānāṃkalpakaṃcaiva bhuktimukti phalapradaṃ/
ekādaśa śrārdha vivarjanaṃ
tasmin(tudivase śrārdhaṃ)dinepitṛśrārdhaṃcāpivarjya munīśvarāḥ
(dvādāśyāṃdivasetvetat)parasmin divasecaita tkurvatāṃśāstravartmanā/
vīralakṣmītsava mahimā
āśvinasyasitepakṣe navamyāṃsarvatobhuvi
vīralaśrmyutsavaṃkāryaṃ sarvalokasukhāvahaṃ/
yaḥkarotyutsavaṃcaita ttasyaśrrīrniścalābhavet
śrīkṛṣṇa jayaṃtyā caraṇe phalaprāptiḥ
śrīkṛṣṇa janmadivase yaḥkarotyu(mahotsavaṃ)tsavaṃhareḥ/
tasyagobhūhiraṇyāni vardhaṃtenātrasaṃśayaḥ
yasmindeśekṛtaṃcaita dutsavaṃjagatāṃpateḥ/
tasmindeśeviśeṣeṇa gavāṃvṛddhirbhaviṣyati
bhaktajanmadinotsavādikaraṇe
bhaktajanmadineṣuśca svīyajanmadinepica/
mahotsavaṃprakurvīta devadevasyasannidhau
evaṃyaḥkurutebhūmau(satvāyurvṛddhi māpnuyāt)tasyāyurvṛddhirutyate/
jyeṣṭābhiṣekādyutsavakaraṇe phalanirūpaṇaṃ
jyeṣṭābhiṣekamārabhya yāvadvāsaṃtikotsavaṃ
bhagavanmaṃdiyastu kurutetasyasarvadā/
āyurārogyabhāgyāni labhaṃtyatravasaṃśayaḥ
rājārāṣṭrābhivṛddhiśca tasmindeśe(bhaviṣyati)bhaveddhṛvaḥ/
bhagavanmaṃdira jīrṇoddhāre
jīrṇitaṃbhagavadgehaṃ dṛṣṭyāyobhaktibhāvataḥ
uddhāraṃkurute(tasyaharessāyujya mīritaṃ)bhūmauharescāyujyamāpnuyūt/
bhagavattsotrapāṭhaṃtu prabhāteyastukurvati
tasyābhīṣṭāni sidhyaṃte śīghrakālemunīśvarāḥ/
śrīpuṣpayāga darśane
puṣpayāgepravartetu cakrābjasdhaṃjagatpatiṃ
darśateyastusadbhaktyā prāpnotiparamāṃgatiṃ/
śrīhari nāma saṃkīrtana śravaṇādika phala nirūpaṇaṃ
nāmasaṃkīrtanaṃcaiva śravaṇaṃcatharātale
sarvapāpaharaṃbhūyā tsarvavighnavināśanaṃ/
yuddhajayaprāpti sādhanaṃ
yuddhamathyasthito(yastu)bhūmauhariṃsaṃprārthyabhaktitaḥ
satvaraṃjayamāpnoti saṃśayaṃnāstibhūsurāḥ/
mahotsavesayajamānārcaka paricārika prekṣakānāṃ phalaprāptikadhanaṃ
devasyotsavakartāca(acārya brahma ṛtvijāḥ)ācāryeṛtvijāstathā
paricārakavargaśca prekṣakāścasadāhareḥ/
sāyujyaṃprāpyamodaṃtenityamuktāyivadvijāḥ
aṣṭamyāṃcacaturdaśyāṃ navamyāṃbhṛguvāsare/
lakṣmīpūjā viśeṣa divasa nirūpaṇaṃ
pūrṇimāyāmamāyāṃca vīralakṣmyāḥprapūjane
sahasranāmabhistasyā haridrācūrṇakuṃkumaiḥ/
dhanadhānyābhivṛddhiśca(mokṣasiddhica niścayaṃ)vaikuṃṭhaprāpticadhṛvaṃ
aṣṭākṣarādi vaiṣṇava maṃtrajape viśeṣaḥ
vāsudevadvādaśārṇaṃ śraviṣṇostuṣaḍakṣaraṃ/
śrīmannārāyaṇasyāpi āṣṭākṣaramahāmamaṃ
śrīrāmatārakaṃcaiva śrīmaṃtraṃcasadābhuvi/
śrīpuruṣa sūktādi nityapārāyaṇa viṣaya nirūpaṇaṃ
pauruṣaṃsūktamamalaṃ śrasūktaṃcamunīśvarāḥ
bhūmīnīḻādimūktāni gītāścaharibhodhitāḥ/
viṣṇossahasranāmāni yadhāśaktitupratyahaṃ
japitvācapaṭhitvāca dhyātvācaivajagatpatiṃ/
sakalairbhavabaṃdhaiśca mutyaṃtevibudhottamāḥ
gāruḍa maṃtrajapaphalaṃ
yaḥpaṭhetpratyahaṃbhaktyā garuḍasyamahāmanuṃ/
tasyasarpaviṣādīni nirviṣaṃtubhaveddvijāḥ//
hanumanmaṃtra japaphalaṃ
hanumanmaṃtrarājaṃtu yonityaṃpaṭhatebhuvi/
tasyadarśanamātreṇa grahajālaṃ vimutyate//
ihalokepicaiteṣāṃ bhavediṣṭārdhasaṃbhavaṃ/
grīṣmakālebhagavascamarpaṇayogya vastu viśeṣa kadhanaṃ vaiśākhapūjā mahimā
(grīṣmartauyadi saṃprāpte)grīṣmakāletusaṃprāpte harisaṃtarpyaśītalaiḥ/
dadhyannādyairnarobhūyātsarvakilbiṣa varjitaḥ
vaiśākhevaiṣṇavādibhye(lastudadyādguḍedakaṃ)yodadātiguḍaidakaṃ/
ddhyannavyajanādīni chatrapādukadakṣīṇāḥ
phalānicahariprītyai tasyamuktiḥkaresthitaḥ/
himavaṃta ṛtau vastrakaṃcukādi pradāne phala nirūpaṇaṃ
himavaṃta ṛtauyastu vastraparyaṃkakaṃcukān
vaiṣṇavebhyantuyodadyā tsopivaikuṃṭhamāśrayet/
śrīveṣṇavānna bhaśraṇa phalaṃ
sarvadā vaiṣṇavānnaṃtu bhuṃjīyādvibudhottamaḥ
sākṣāddhariprasādaṃtu tadbhavennacasaṃśayaḥ/
paṃca saṃskāra mahimā
paṃca saṃskāra mahimā tvasamābhavati dhṛvaṃ
tasmātsāyujyakāmā sdhāndhārayettuphātharātale/
śrīvaiṣṇavasya pujyatā nirūpaṇaṃ
śrīvaiṣṇa(prapannaṃtu)vottamaṃvipraṃ haripūjāparāyaṇaṃ
yadārṛśyatilokesmin sāṣṭāṃgaṃpraṇameddvijāḥ/
tadvaṃdanātsadābhūmau iṣṭārdhānlabhataॆnaraḥ
śrīvaiṣṇava bhojane sahāsra brāhmaṇa bhojanaphalaṃ
śrīvaiṣṇavadvijaṃtvekka bhujitvāvaisahasrakaṃ/
viprasaṃtarpaṇaphalaṃ kartābhūmaulabheddvijā
śrīvaiṣṇavaniṃdāyāṃ pratyavāyakadhanaṃ
śrīvaiṣṇavaprasannaṃtu yoniṃda tidharātale/
veṣabhāṣādikaṃdṛṣṭyā sagacchennarakaṃdhṛvaṃ
ūrdhvapuṃḍra mahimā
ūrdhvapuṃḍrasya mātreṇa vaiṣṇavaṃ pūjayedarbhṛvi/
tadūrdhvapuṃḍraṃloketu yatrakutrāpidṛśyateḥ
(sāṣṭāṃgatu praṇamyātra)praṇāmaṃtasyavaikṛtvā dhūtapāponarobhavet/
śrīvaiṣṇava sāṃgatya phalaṃ śrīvaiṣṇava pāda tīrthaviśeṣaḥ
śrīvaiṣṇavasyasaṃgasyā nmahāpātaka nāśanaṃ
tasyapādāṃbupānaṃca janmakāhitya kāraṇaṃ/
śrīvaiṣṇava bhuktaśeṣānnādika bhakṣaṇa phalaṃ śrīvaiṣṇava pūjādika phalaviśeṣaḥ
śrīvaiṣṇavairbhuktaśeṣa mannaṃ(mokṣaphalapradaṃ)mokṣapradaṃsmṛtaṃ
yasyabhakṣaṇamātreṇa viṣṇossāyujyumāpnuyāt/
śrīmadbhāgavatācārya pādapūjāparonaraḥ
śrīvaiṣṇavapadāṃbhoja dhyānasaṃsaktamānasaḥ/
hareḥprītimataḥkṛtyāśrīvaikuṃṭhamavāpnuyāt
bhagavaddarśane pradhamaṃ lakṣmī darśanaṃ
bhagavaddarśanecādau śriyādīnāṃcadarśanaṃ/
puruṣākārabhūtaṃsyāddevasyārugrahapradaṃ
tasmācchrīddarśanaṃtvādaukṛtvādevasyadarśanaṃ/
bhagavaddarśane pādādimukhaparyaṃta darśanaṃ tyājyapraṇāma pradakṣīṇa nirūpaṇaṃ devālayādikacchāyālaṃghanādityājyaḥṣayāḥ
tadhāpipāvamārabhya mukhaparyaṃta(darśanaṃ)mīkṣaṇaṃ
vaiṣṇavānāṃtuvihitaṃ gopyametanmunīśvarāḥ/
ekahastapraṇāmaṃca yekaṃcaivapradakṣaṇaṃ
laṃghanaṃtvālayacchāyā dvajadaṃḍasyaśauriṇaḥ/
dhvajasthānaṃtutyaktvāvai harerdhāma pradakṣaṇaṃ
natveteśubhadāḥproktā(vāsatadevasya maṃdire)ssarvaśāstreṣuniścayaḥ/
haripradakṣaṇe bhūpradakṣaṇa phalakathanaṃ
pradakṣaṇaṃharerdhānnuḥ bhūpradakṣaṇamīritaṃ
dvitrivāraṃyadhāśakti pratyahaṃvibudhottamāḥ/
kārtīkamāsedīpaprayvalana phalakathanaṃ
kārtikemāsiśrīviṣorgehe(dīpān) dīpaṃjvalaṃtiye/
jvalana phalakadhanaṃ gṛhārcāyāṃ viśeṣaḥ
teṣāṃśrīharisāyujyaṃ labhatyevanasaṃśayaḥ
gṛhesaṃsthāpyadeveśaṃ śriyādisahita dvijāḥ/
pratyahaṃpūjateyastu yadhāvibhavavistaraiḥ
tasyasarvāṇipāpāni mutyaṃtenātrasaṃśayaḥ/
tasyābhīṣṭapradaṃbhūyā dihalokecabhūsurāḥ
arcakadaṃḍane doṣa nirūpaṇaṃ
arcakaṃdaṃḍyateyastu krodhalobhādihetubhiḥ/
tasyapūrvārjetaṃpuṇyaṃ sarvaṃcāpivinaśyati
gṛharcārahita gṛhasya smaśāna sāmyatā kadhanaṃ sarva gṛheṣu śaṃkha cakrordhvapuṃdrādyalaṃkāra vidhiḥ
yasmingehegṛhorcātu nabhavedvaiṣṇa nasyaca/
tadgruhaṃtusmaśānaṃsyā tsaṃśayonāstibhūtale
sarvadāvaiṣṇavaṃgehaṃ śaṃkhacakrorthvapuṃḍrakaiḥ/
alaṃkuryānmuniśreṣṭhā śśāstroktavidhinābhuvi
vaiṣṇavetarānna bhakṣaṇe pratyavāyaḥ
avaiṣṇavakṛtaṃtvannaṃ nabhagavanniveditaṃ/
nakadācabhujedviprā yastubhakṣatimohaḥ
tasyavaṃśavināśaṃca(narakaṃca bhave dhṛvaṃ)rauravaṃnarakaṃbhavet/
devālaya sevakānāṃ paṃca saṃkkārāvaśyakatā
devāla(yeṣu sarvatra sarvasevaka saṃtatiḥ)yasyasarvepi sevakāstudharātale
paṃcasaṃskārasaṃyuktā nirṇītavyā(hisarvadā)dvijottamāḥ/
pūjākāletudevasya darśanaṃyaḥkariṣyati
pūjākāle ūrdhvapuṃḍravihīnena bhagavaddarśaneśṛteḥ
ūrdhvapuṃḍravihīneṃ ṣukhenavasudhātale,
tasyabhūyānmahāpāpaṃ tatpūjāniṣphalaṃbhavet
ityevaṃhariṇāproktaṃ purākamalajanmane
nābhaktāyanaśiṣyāya nakadāpiprakāśayet
adhyāyāṃtaḥ
guhyādguhyataraṃcaita duṣmākaṃyatudīritaṃ/
saṃgraheṇadvijaśreṣṭhāstadvistāreṇabodhituṃ
śeṣopicanaśaktasyā(sasahasrabhaṇa maṃḍitaḥ)nniścayaṃnacasaṃśayaṃ,
asyaśravaṇamātreṇa dhūtapāponarobhavet
iti śrīpāṃcarātrāgamarahasyasāre śrīparapuruṣasaṃhitāyāṃ
bhagavattīrdhaprasādādika mahimābhi varṇanaṃnāma
caturdhothyāyaḥ
Original text: paramapuruṣasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0