Panchadashi · Chapter p7
nāṭakadīponāma - daśamaḥ paricchedaḥ /
paramātmādvayānandapūrṇaḥ pūrvaṃ svamāyayā /
svayameva jagadbhūtvā prāviśajjīvarūpataḥ
devādyuttamadeheṣu praviṣṭo devatābhavat /
martyādyadhamadeheṣu sthito bhajati devatām
anekajanmabhajanātsvavicāraṃ cikīrṣati /
vicāreṇa vinaṣṭāyāṃ māyāyāṃ śiṣyate svayam
advayānandarūpasya sadvayatvaṃ ca duḥkhitā /
bandhaḥ proktaḥ svarūpeṇa sthitirmuktiritīryate
avicārakṛto bandho vicāreṇa nivartate /
tasmājjīvaparātmānau sarvadaiva vicārayet
ahamityabhimantā yaḥ kartāsau tasya sādhanam /
manastasya kriye antarbahirvṛtti kramotthite
antarmukhāhamityeṣā vṛttiḥ kartāramullikhet /
bahirmukhedamityeṣā bāhyaṃ vastvidamullikhet
idamo ye viśeṣāḥ syurgandharūparasādayaḥ /
asāṅkaryeṇa tānbhidyādghrāṇādīndriyapañcakam
kartāraṃ ca kriyāṃ tadvadvyāvṛttaviṣayānapi /
sphorayedekayatnena yo'sau sākṣyatra cidvapuḥ
īkṣe śṛṇomi jighrāmi svādayāmi spṛśāmyaham /
iti bhāsayate sarvaṃ nṛtyaśālāsthadīpavat
nṛtyaśālāsthito dīpaḥ prabhuṃ sabhyāṃśca nartakīm /
dīpayedaviśeṣeṇa tadabhāve'pi dīpyate
ahaṅkāraṃ dhiyaṃ sākṣī viṣayānapi bhāsayet /
ahaṅkārādyabhāve'pi svayaṃ bhātyeva pūrvavat
nirantaraṃ bhāsamāne kūṭasthe jñaptirūpataḥ /
tadbhāsā bhāsyamāneyaṃ buddhirnṛtyatyanekadhā
ahaṅkāraḥ prabhuḥ sabhyā viṣayā nartakī matiḥ /
tālādidhāriṇyakṣāṇi dīpaḥ sākṣyavabhāsakaḥ
svasthānasaṃsthito dīpaḥ sarvato bhāsayedyathā /
sthirasthāyī tathā sākṣī bahirantaḥ prakāśayet
bahirantarvibhāgo'yaṃ dehāpekṣo na sākṣiṇi /
viṣayā bāhyadeśasthā dehasyāntarahaṅkṛtiḥ
antasthā dhīḥ sahaivākṣairbahiryāti punaḥ punaḥ /
bhāsyabuddhisthacāñcalyaṃ sākṣiṇyāropyate vṛthā
gṛhāntaragataḥ svalpo gavākṣādātapo'calaḥ /
tatra haste nartyamāne nṛtyatīvātapo yathā
nijasthānasthitaḥ sākṣī bahirantargamāgamau /
akurvanbuddhicāñcalyātkarotīva tathā tathā
na bāhyo nāntaraḥ sākṣī buddherdeśau hi tāvubhau /
buddhyādyaśeṣasaṃśāntau yatra bhātyasti tatra saḥ
deśaḥ ko'pi na bhāseta yadi tarhyastvadeśabhāk /
sarvadeśapraklṛptyaiva sarvagatvaṃ na tu svataḥ
antarbahirvā sarvaṃ vā yaṃ deśaṃ parikalpayet /
buddhistaddeśagaḥ sākṣī tathā vastuṣu yojayet
yadyadrūpa ādi kalpyeta buddhyā tattatprakāśayan /
tasya tasya bhavetsākṣī svato vāgbuddhyagocaraḥ
kathaṃ tādṛṅmayā grāhyamiti cenmaiva gṛhyatām /
sarvagrahopasaṃśāntau svayamevāvaśiṣyate
na tatra mānāpekṣāsti svaprakāśasvarūpataḥ /
tādṛgvyutpattyapekṣā cecchrutiṃ paṭha gurormukhāt
yadi sarvagṛhatyāgo'śakyastarhi dhiyaṃ vraja /
śaraṇaṃ tadadhīno'ntarbahirvaiṣo'nubhūyatām
iti nāṭakadīponāma daśamaḥ paricchedaḥ
Original text: pañcadaśī · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0