પઞ્ચદશી · અધ્યાય p7

નાટકદીપોનામ - દશમઃ પરિચ્છેદઃ ।
પરમાત્માદ્વયાનન્દપૂર્ણઃ પૂર્વં સ્વમાયયા ।
સ્વયમેવ જગદ્ભૂત્વા પ્રાવિશજ્જીવરૂપતઃ

દેવાદ્યુત્તમદેહેષુ પ્રવિષ્ટો દેવતાભવત્ ।
મર્ત્યાદ્યધમદેહેષુ સ્થિતો ભજતિ દેવતામ્

અનેકજન્મભજનાત્સ્વવિચારં ચિકીર્ષતિ ।
વિચારેણ વિનષ્ટાયાં માયાયાં શિષ્યતે સ્વયમ્

અદ્વયાનન્દરૂપસ્ય સદ્વયત્વં ચ દુઃખિતા ।
બન્ધઃ પ્રોક્તઃ સ્વરૂપેણ સ્થિતિર્મુક્તિરિતીર્યતે

અવિચારકૃતો બન્ધો વિચારેણ નિવર્તતે ।
તસ્માજ્જીવપરાત્માનૌ સર્વદૈવ વિચારયેત્

અહમિત્યભિમન્તા યઃ કર્તાસૌ તસ્ય સાધનમ્ ।
મનસ્તસ્ય ક્રિયે અન્તર્બહિર્વૃત્તિ ક્રમોત્થિતે

અન્તર્મુખાહમિત્યેષા વૃત્તિઃ કર્તારમુલ્લિખેત્ ।
બહિર્મુખેદમિત્યેષા બાહ્યં વસ્ત્વિદમુલ્લિખેત્

ઇદમો યે વિશેષાઃ સ્યુર્ગન્ધરૂપરસાદયઃ ।
અસાઙ્કર્યેણ તાન્ભિદ્યાદ્ઘ્રાણાદીન્દ્રિયપઞ્ચકમ્

કર્તારં ચ ક્રિયાં તદ્વદ્વ્યાવૃત્તવિષયાનપિ ।
સ્ફોરયેદેકયત્નેન યોઽસૌ સાક્ષ્યત્ર ચિદ્વપુઃ

ઈક્ષે શૃણોમિ જિઘ્રામિ સ્વાદયામિ સ્પૃશામ્યહમ્ ।
ઇતિ ભાસયતે સર્વં નૃત્યશાલાસ્થદીપવત્

નૃત્યશાલાસ્થિતો દીપઃ પ્રભું સભ્યાંશ્ચ નર્તકીમ્ ।
દીપયેદવિશેષેણ તદભાવેઽપિ દીપ્યતે

અહઙ્કારં ધિયં સાક્ષી વિષયાનપિ ભાસયેત્ ।
અહઙ્કારાદ્યભાવેઽપિ સ્વયં ભાત્યેવ પૂર્વવત્

નિરન્તરં ભાસમાને કૂટસ્થે જ્ઞપ્તિરૂપતઃ ।
તદ્ભાસા ભાસ્યમાનેયં બુદ્ધિર્નૃત્યત્યનેકધા

અહઙ્કારઃ પ્રભુઃ સભ્યા વિષયા નર્તકી મતિઃ ।
તાલાદિધારિણ્યક્ષાણિ દીપઃ સાક્ષ્યવભાસકઃ

સ્વસ્થાનસંસ્થિતો દીપઃ સર્વતો ભાસયેદ્યથા ।
સ્થિરસ્થાયી તથા સાક્ષી બહિરન્તઃ પ્રકાશયેત્

બહિરન્તર્વિભાગોઽયં દેહાપેક્ષો ન સાક્ષિણિ ।
વિષયા બાહ્યદેશસ્થા દેહસ્યાન્તરહઙ્કૃતિઃ

અન્તસ્થા ધીઃ સહૈવાક્ષૈર્બહિર્યાતિ પુનઃ પુનઃ ।
ભાસ્યબુદ્ધિસ્થચાઞ્ચલ્યં સાક્ષિણ્યારોપ્યતે વૃથા

ગૃહાન્તરગતઃ સ્વલ્પો ગવાક્ષાદાતપોઽચલઃ ।
તત્ર હસ્તે નર્ત્યમાને નૃત્યતીવાતપો યથા

નિજસ્થાનસ્થિતઃ સાક્ષી બહિરન્તર્ગમાગમૌ ।
અકુર્વન્બુદ્ધિચાઞ્ચલ્યાત્કરોતીવ તથા તથા

ન બાહ્યો નાન્તરઃ સાક્ષી બુદ્ધેર્દેશૌ હિ તાવુભૌ ।
બુદ્ધ્યાદ્યશેષસંશાન્તૌ યત્ર ભાત્યસ્તિ તત્ર સઃ

દેશઃ કોઽપિ ન ભાસેત યદિ તર્હ્યસ્ત્વદેશભાક્ ।
સર્વદેશપ્રક્લૃપ્ત્યૈવ સર્વગત્વં ન તુ સ્વતઃ

અન્તર્બહિર્વા સર્વં વા યં દેશં પરિકલ્પયેત્ ।
બુદ્ધિસ્તદ્દેશગઃ સાક્ષી તથા વસ્તુષુ યોજયેત્

યદ્યદ્રૂપ આદિ કલ્પ્યેત બુદ્ધ્યા તત્તત્પ્રકાશયન્ ।
તસ્ય તસ્ય ભવેત્સાક્ષી સ્વતો વાગ્બુદ્ધ્યગોચરઃ

કથં તાદૃઙ્મયા ગ્રાહ્યમિતિ ચેન્મૈવ ગૃહ્યતામ્ ।
સર્વગ્રહોપસંશાન્તૌ સ્વયમેવાવશિષ્યતે

ન તત્ર માનાપેક્ષાસ્તિ સ્વપ્રકાશસ્વરૂપતઃ ।
તાદૃગ્વ્યુત્પત્ત્યપેક્ષા ચેચ્છ્રુતિં પઠ ગુરોર્મુખાત્

યદિ સર્વગૃહત્યાગોઽશક્યસ્તર્હિ ધિયં વ્રજ ।
શરણં તદધીનોઽન્તર્બહિર્વૈષોઽનુભૂયતામ્

ઇતિ નાટકદીપોનામ દશમઃ પરિચ્છેદઃ