Language

ENहिગુ
Scripture Library

Panchadashi · Chapter p4

p4.1

brahmānande vidyānandonāma - caturdaśaḥ paricchedaḥ /
yogenātmavivekena dvaitamithyātvacintayā /
brahmānandaṃ paśyato'tha vidyānando nirūpyate

p4.2

viṣayānandavadvidyānandodhīvṛttirūpkaḥ /
duḥkhābhāvādirūpeṇa prokta eṣa caturvidhaḥ

p4.3

duḥkhābhāvaśca kāmāptiḥ kṛtakṛtyo'hamityasau /
prāptaprāpyo'hamityevaṃ cāturvidhyamudāhṛtam

p4.4

aihikaṃ ca āmuṣmikaṃ cetyevaṃ duḥkhaṃ dvidheritam /
nivṛttimaihikasyāha bṛhadāraṇyakaṃ vacaḥ

p4.5

ātmānaṃ cedvijānīyādayamasmīti pūruṣaḥ /
kimicchankasya kāmāya śarīramanusaṃjvaret

p4.6

jīvātmā paramātmā cetyātmā dvividha īritaḥ /
cittādātmyāttribhirdehairjīvaḥ sanbhoktṛtāṃ vrajet

p4.7

paramātmā saccidānandastādātmyaṃ nāmarūpayoḥ /
gatvā bhogyatvamāpannastadviveke tu nobhayam

p4.8

bhogyamicchanbhokturarthe śarīramanusaṃjvaret /
jvarāstriṣu śarīreṣu sthitā na tvātmano jvarāḥ

p4.9

vyādhayo dhātuvaiṣamye sthūladehe sthitā jvarāḥ /
kāmakrodhādayaḥ sūkṣme dvayorbījaṃ tu kāraṇe

p4.10

advaitānandamārgeṇa parātmani vivecite /
apaśyanvāstavaṃ bhogyaṃ kiṃ nāmecchetparātmavit

p4.11

ātmānandoktarītyāsminjīvātmanyavadhārite /
bhoktā naivāsti ko'pyatra śarīrānujvaraḥ kutaḥ

p4.12

puṇyapāpadvaye cintā duḥkhamāmuṣmikaṃ bhavet /
prathamādhyāya evoktaṃ cintā nainaṃ tapediti

p4.13

yathā puṣkaraparṇe'sminnapāmaśleṣaṇaṃ tathā /
vedanādūrdhvamāgāmikarmaṇo'śleṣaṇaṃ budhe

p4.14

iṣīkātṛṇatūlasya vahnidāhaḥ kṣaṇādyathā /
tathā sañcitakarmāsya dagdhaṃ bhavati vedanāt

p4.15

yathaidhāṃsi samiddho'gnirbhasmasātkurute'rjuna /
jñānāgniḥ sarvakarmāṇi bhasmasātkurute tathā

p4.16

yasya nāhaṃkṛto bhāvo buddhiryasya na lipyate /
hatvāpi sa imāṃ lokānna hanti na nibadhyate

p4.17

mātāpitrorvadhaḥ steyaṃ bhrūṇahatyānyadīdṛśam /
na muktiṃ nāśayetpāpaṃ mukhakāntirna naśyati

p4.18

duḥkhābhāvavadevāsya sarvakāmāptirīritā /
sarvānkāmānasāvāpya hyamṛto bhavadityataḥ

p4.19

jakṣankrīḍanratiṃ prāptaḥ strībhiryānaistathetaraiḥ /
śarīraṃ na smaretprāṇaṃ karmaṇā jīvayedamum

p4.20

sarvānkāmānsahāpnoti nānyavajjanmakarmabhiḥ /
vartante śrotriye bhogā yugapatkramavarjitāḥ

p4.21

yuvā rūpī ca vidyāvānnīrogo dṛḍhacittavān /
sainyopetaḥ sarvapṛthvīṃ vittapūrṇāṃ prapālayan

p4.22

sarvairmānuṣyakairbhogaiḥ sampannastṛptabhūmipaḥ /
yamānandamavāpnoti brahmavicca tamaśnute

p4.23

martyebhoge dvayornāsti kāmastṛptirataḥ samā /
bhogānniṣkāmataikasya parasyāpi vivekataḥ

p4.24

śrotriyatvādvedaśāstrairbhogyadoṣānavekṣate /
rājā bṛhadratho doṣāṃstāngāthābhirudāharat

p4.25

dehadoṣāścittadoṣā bhogyadoṣā anekaśaḥ /
śunā vānte pāyase no kāmastadvadvivekinaḥ

p4.26

niṣkāmatve same'pyatra rājñaḥ sādhana sañcaye /
duḥkhamāsīdbhāvināśāditibhīranuvartate

p4.27

nobhayaṃ śrotriyasyātastadānando'dhiko'nyataḥ /
gandharvānanda āśāsti rājño nāsti vivekinaḥ

p4.28

asminkalpe manuṣyaḥ sanpuṇyapāpaviśeṣataḥ /
gandharvatvaṃ samāpanno martyo gandharva ucyate

p4.29

pūrvakalpe kṛtātpuṇyātkalpādāveva cedbhavet /
gandharvatvaṃ tādṛṣo'tra devagandharva ucyate

p4.30

agniṣvāttādayo loke pitaraściravāsinaḥ /
kalpādāveva devatvaṃ gatā ājānadevatāḥ

p4.31

asminkalpe'śvamedhādi karma kṛtvā mahatpadam /
avāpyājānadevairyāḥ pūjyāstāḥ karmadevatāḥ

p4.32

yamāgnimukhyāḥ devāḥ syurjātāvindrabṛhaspatī /
prajāpatirvirāṭ prokto brahmā sūtrātmanāmakaḥ

p4.33

sārvabhaumādisūtrāntā uttarottarakāminaḥ /
avāṅmanasagamyo'yamātmānandastataḥ paraḥ

p4.34

taiḥstaiḥ kāmyeṣu sarveṣu sukheṣu śrotriyo yataḥ /
nispṛhastena sarveṣāmānandāḥ santi tasya te

p4.35

sarvakāmāptireṣoktā yadvā sākṣi cidātmatā /
svadehavatsarvadeheṣvapi bhogānavekṣate

p4.36

ajñasyāpyetadastyeva na tu tṛptirabodhataḥ /
yo veda so'śnute sarvānkāmānitiyabravīcchrutiḥ

p4.37

yadvā sarvātmatā svasya sāmnā gāyati sarvadā /
ahamannaṃ tathānnādaśceti sāmasvadhīyate

p4.38

duḥkhābhāvaśca kāmāptirubhe hyevaṃ nirūpite /
kṛtakṛtyatvamanyacca prāptaprāpyatvamīkṣyatām

p4.39

ubhayaṃ tṛptidīpe hi samyagasmābhirīritam /
ta evātrānusandheyāḥ ślokā buddhiviśuddhaye

p4.40

aihikāmuṣmikavrātasiddhyai mukteśca siddhaye /
bahu kṛtyaṃ purāsyābhūttatsarvamadhunā kṛtam

p4.41

tadetatkṛtakṛtyatvaṃ pratiyogipuraḥsaram /
anusandadhadevāyamevaṃ tṛpyati nityaśaḥ

p4.42

duḥkhino'jñāḥ saṃsarantu kāmaṃ putrādyapekṣayā /
paramānandapūrṇo'haṃ saṃsarāmi kimicchayā

p4.43

anutiṣṭhantu karmāṇi paralokayiyāsavaḥ /
sarvalokātmakaḥ kasmādanutiṣṭhāmi kiṃ katham

p4.44

vyācakṣatāṃ te śāstrāṇi vedānadhyāpayantu vā /
ye'trādhikāriṇo me tu nādhikāro'kriyatvataḥ

p4.45

nidrābhikṣe snānaśauce necchāmi na karomi ca /
draṣṭāraścetkalpayanti kiṃ me syādanyakalpanāt

p4.46

guñjāpuñjādi dahyeta nānyāropitavahninā /
nānyāropitasaṃsāradharmānevamahaṃ bhaje

p4.47

śṛṇvantvajñātatattvāste jānankasmācchṛṇomyaham /
manyantāṃ saṃśayāpannā na manye'hamasaṃśayaḥ

p4.48

viparyasto nididhyāsetkiṃ dhyānamaviparyayāt /
dehātmatvaviparyāsaṃ na kadācidbhajāmyaham

p4.49

ahaṃ manuṣya ityādivyavahāro vināpyamum /
viparyāsaṃ cirābhyastavāsanāto'vakalpate

p4.50

prārabdhakarmaṇi kṣīṇe vyavahāro nivartate /
karmākṣaye tvasau naiva śāmyeddhyānasahasrataḥ

p4.51

viralatvaṃ vyavahṛteriṣṭaṃ ceddhyānamastu te /
abādhikāṃ vyavahṛtiṃ paśyandhyāyāmyahaṃ kutaḥ

p4.52

vikṣepo nāsti yasmānme na samādhistato mama /
vikṣepo vā samādhirvā manasaḥ syādvikāriṇaḥ

p4.53

nityānubhavarūpasya ko me vā'nubhavaḥ pṛthak /
kṛtaṃ kṛtyaṃ prāpaṇīyaṃ prāptamityeva niścayaḥ

p4.54

vyavahāro laukiko vā śāstrīyo vā'nyathā'pi vā /
mamākarturalepasya yathā''rabdhaṃ pravartatām

p4.55

athavā kṛtakṛtyo'pi lokānugrahakāmayā /
śāstrīyeṇaiva mārgeṇa varte'haṃ kā mama kṣatiḥ

p4.56

devārcanasnānaśaucabhikṣādau vartatāṃ vapuḥ /
tāraṃ japatu vāktadvatpaṭhatvāmnāyamastakam

p4.57

viṣṇuṃ dhyāyatu dhīryadvā brahmānande vilīyatām /
sākṣyahaṃ kiñcidapyatra na kurve nāpi kāraye

p4.58

kṛtakṛtyatayā tṛptaḥ prāptaprāpyatayā punaḥ /
tṛpyannevaṃ svamanasā manyate'sau nirantaram

p4.59

dhanyo'haṃ dhanyo'haṃ nityaṃ svātmānamañjasā vedmi /
dhanyo'haṃ dhanyo'haṃ brahmānando vibhāti me spaṣṭam

p4.60

dhanyo'haṃ dhanyo'haṃ duḥkhaṃ sāṃsārikaṃ na vīkṣe'dya /
dhanyo'haṃ dhanyo'haṃ svasyājñānaṃ palāyitaṃ kvāpi

p4.61

dhanyo'haṃ dhanyo'haṃ kartavyaṃ me na vidyate kiñcit /
dhanyo'haṃ dhanyo'haṃ prāptavyaṃ sarvamadya sampannam

p4.62

dhanyo'haṃ dhanyo'haṃ tṛpterme kopamā bhavelloke /
dhanyo'haṃ dhanyo'haṃ dhanyo dhanyaḥ punaḥ punardhanyaḥ

p4.63

aho puṇyamaho puṇyaṃ phalitaṃ phalitaṃ dṛḍham /
asya puṇyasya sampatteraho vayamaho vayam

p4.64

aho śāstramaho śāstramaho gururaho guruḥ /
aho jñānamaho jñānamaho sukhamaho sukham

p4.65

brahmānandābhidhe granthe caturtho'dhyāya īritaḥ /
vidyānandastadutpattiparyanto'bhyāsa iṣyatām

p4.14

iti brahmānande vidyānandaḥ samāptaḥ

Original text: pañcadaśī · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc