Pañcaviṃśatisāhasrikā Prajñāpāramitā, 1 · Part 81100
16907 mahāsattva ity ucyate/
16908 subhūtir āha/ katamo bhagavan mahāsattvarāśir mahāsattvanikāyaḥ yasya
16909 {bodhisattvo} mahāsattvo 'gratāṃ kārayiṣyati/ bhagavān āha/ mahāsattvarāśi-
16910 r mahāsattvanikāya iti subhūte ucyate yad uta gotrabhūmir aṣṭamakabhūmiḥ
16911 srotaāpannaḥ sakṛdāgāmī anāgāmī arhat pratyekabuddhaḥ prathamacittotpādam upādāya
16912 yāvad avinivartanīya iti/ ayaṃ mahān sattvarāśiḥ mahāsattvanikāyaḥ/ asya
16913 {bodhisattvo} mahāsattvo 'gratāṃ kārayiṣyati/ atra subhūte {bodhisattvena} mahāsattvena vajropamaṃ
16914 cittam utpādya mahataḥ sattvarāśer mahataḥ sattvanikāyasyāgratāḥ kārayitavyāḥ/
16915 subhūtir āha/ katamo bhagavan vajropamaś cittotpādaḥ/ bhagavān āha iha
16916 subhūte {bodhisattvo} mahāsattva evaṃ cittam utpādayati/ aparimite mayā saṃsāre sannāhaṃ
16917 sannahya sarvasattvāparityāginā bhavitavyam/ sarvasattvānām antike mayā
16918 samacittatā utpādayitavyā/ sarvasattvā mayā tribhir yānaiḥ parinirvāpayitavyāḥ/
17001 sarvasattvān api mayā parinirvāpya na kaścit sattvaḥ parinirvāpito bhavati/
17002 tat kasya hetoḥ/ anutpādo mayā sarvadharmāṇām avaboddhavyaḥ/ avyavakīrṇena mayā
17003 sarvākārajñatācittena ṣāṭsu pāramitāsu caritavyam/ sarvatrānugatāyāṃ sarvadharma-
17004 prativedhapariniṣpattyāṃ mayā śikṣitavyam/ ekatayābhinirhāro mayā sarvadharmāṇāṃ
17005 pratiboddhavyaḥ yāvat pāramitābhinirhāra{prativedhāya mayā sarvadharmāṇāṃ śikṣitavyam/} saptatriṃśad bodhipakṣadharmābhinirhāra-
17006 {prativedhāya mayā sarvadharmāṇāṃ śikṣitavyam}/ apramāṇadhyānārūpyābhijñājñānābhinirhāra{prativedhāya mayā sarvadharmāṇāṃ śikṣitavyam}/ daśabalavaiśāradyāveṇika-
17007 buddhadharmābhinirhāra{prativedhāya mayā sarvadharmāṇāṃ śikṣitavyam}/ ayaṃ subhūte {bodhisattvasya} mahāsattvasya vajropamaś cittotpādaḥ/
17008 yatra pratiṣṭhito {bodhisattvo} mahāsattvo mahataḥ sattvarāśer mahataḥ sattvanikāyasyāgratāṃ
17009 kārayiṣyati/ tac cānupalambhayogena/
17010 punar aparaṃ subhūte bodhisattvo mahāsattva evaṃ cittam utpādayati/ yāvantaḥ
17011 sattvā nairayikā vā tairyagyonikā vā yamalaukikā vā duḥkhāṃ vedanāṃ vedayanti
17012 tāṃ duḥkhāṃ vedanāṃ vedayeyaṃ/ tatra {bodhisattvena} mahāsattvena evaṃ citta-
17013 m utpādayitavyam/ ekaikasyāpy ahaṃ sattvasyārthāya kalpakoṭīniyutaśatasahasrāṇi
17014 nairayikaṃ vā tairyagyonikaṃ vā yamalaukikaṃ vā duḥkham anubhaveyaṃ yāvan na te sattvā
17015 nirūpadhiśeṣanirvāṇadhātau parinirvṛtā bhaveyur iti/ etenopāyena sarvasattānāṃ
17016 kṛtaśas tan nairayikādikaṃ duḥkham anubhaveyaṃ yāvan na te sattvā {{nirūpadhiśeṣanirvāṇadhātau parinirvṛtā bhaveyur}}
17017 iti/ paścād aham ātmanaḥ kṛtakuśalam avaropya kalpakoṭī-
17018 niyutaśatasahasrair anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddheyaṃ/ ayaṃ subhūte {bodhisattvasya}
17019 mahāsattvasya vajropamaś cittotpādaḥ {{yatra pratiṣṭhito bodhisattvo mahāsattvo mahataḥ sattvarāśer mahataḥ sattvanikāyasyāgratāṃ kārayiṣyati/ tac cānupalambhayogena/ punar aparaṃ subhūte bodhisattvo mahāsattva evaṃ cittam utpādayati/ yāvantaḥ sattvā nairayikā vā tairyagyonikā vā yamalaukikā vā duḥkhāṃ vedanāṃ vedayanti tāṃ duḥkhāṃ vedanāṃ vedayeyaṃ/ tatra bodhisattvena mahāsattvena evaṃ cittam utpādayitavyam/ ekaikasyāpy ahaṃ sattvasyārthāya kalpakoṭīniyutaśatasahasrāṇi nairayikaṃ vā tairyagyonikaṃ vā yamalaukikaṃ vā duḥkham anubhaveyaṃ yāvan na te sattvā nirūpadhiśeṣanirvāṇadhātau parinirvṛtā bhaveyur iti}}/
17020 punar aparaṃ subhūte {bodhisattvena} mahāsattvena udāracittena bhavitavyaṃ yena cittena sarva-
17021 sattvānām agratā kārayitavyā/ tatreyaṃ {bodhisattvasya} mahāsattvasyodāracittatā yat prathama-
17022 cittotpādam upādāya na rāgacittam utpādayati/ na doṣa{cittam utpādayati}/ na moha{cittam utpādayati}/
17023 na vihiṃsā{cittam utpādayati}/ na śrāvaka{cittam utpādayati}/ na pratyekabuddha{cittam utpādayati}/ iyaṃ subhūte {bodhisattvasya}
17101 mahāsattvasyodāracittatā yayā sarvasattvānām agratāṃ kārayisyati/ tena ca
17102 cittena na manyate/
17103 {punar aparaṃ} {subhūte} {bodhisattvena} mahāsattvena akampyacittena bhavitavyam/ tatreyaṃ
17104 {bodhisattvasya} mahāsattvasyākampyacittatā yat sarvākārajñatāpratisaṃyuktam api manasikāran na
17105 manyate/ iyaṃ subhūte {bodhisattvasya} mahāsattvasyākampyacittatā/
17106 {punar aparaṃ} {subhūte} {bodhisattvena} mahāsattvena sarvasattvānām antike hitasukhacittena bhavitavyam/
17107 tatreyaṃ {bodhisattvasya} mahāsattvasya hitasukhacittatā yā sarvasattvānāṃ paritrāṇanā yaḥ
17108 sarvasattvānām aparityāgaḥ tena ca na manyate/ iyaṃ subhūte {bodhisattvasya} mahāsattvasya
17109 hitasukhacittatā/ evaṃ hi subhūte {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran
17110 sarvasattvānām agratāṃ kārayiṣyati/
17111 {punar aparaṃ} {subhūte} {bodhisattvena} mahāsattvena dharmarāgeṇa bhavitavyam/ dharmas tena dharmārāgatā-
17112 yogam anuyuktena bhavitavyam/ tatra katamo dharmo yad uta sarvadharmāṇām asambhedaḥ
17113 ayam ucyate dharmaḥ/ tatra katamo dharmaratir yā dharme 'bhiratir iyam ucyate dharmaratiḥ/
17114 tatra katamā dharmārāmatā yā tasya dharmasya bhāvanā bahulīkaraṇatā iyam ucyate
17115 dharmārāmatā/ evaṃ hi subhūte {bodhisattvena} mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ caratā mahataḥ
17116 {{sattvarāśer mahataḥ sattvanikāyasyāgratā}} kārayitavyā anupalambhayogena/ punar aparaṃ subhūte
17117 {bodhisattvena} mahāsattvena {prajñāpāramitāyāṃ caratā} adhyātmaśūnyatāyāṃ sthitvā bahirdhāśūnyatāyāṃ sthitvā
17118 adhyātmabahirdhāśūnyatāyāṃ sthitvā yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatāyāṃ sthitvā mahataḥ
17119 {{sattvarāśer mahataḥ sattvanikāyasyāgratā kārayitavyā anupalambhayogena}}/ {punar aparaṃ} {subhūte} {bodhisattvena} mahāsattvena {prajñāpāramitāyāṃ caratā} saptatriṃśad-
17120 bodhipakṣeṣu dharmeṣu sthitvā baleṣu vaiśāradyeṣu pratisaṃvitsv aṣṭādaśāveṇikeṣu
17121 buddhadharmeṣu sthitvā mahataḥ {{sattvarāśer mahataḥ sattvanikāyasyāgratā kārayitavyā anupalambhayogena}}/ {punar aparaṃ} {subhūte} {bodhisattvena}
17201 mahāsattvena {prajñāpāramitāyāṃ caratā} vajropamasamādhau sthitvā yāvad ākāśāsaṅgaimuktinirupalepa-
17202 samādhau sthitvā mahataḥ {{sattvarāśer mahataḥ sattvanikāyasyāgratāṃ kārayitavyā anupalambhayogena}}/ eteṣu subhūte
17203 dharmeṣu sthitvā {bodhisattvena} mahāsattvena {prajñāpāramitāyāṃ caratā} mahataḥ sattvarāśer mahataḥ sattvanikāyasyāgratā
17204 kārayitavyā/ tenocyate bodhisattvo mahāsattvaḥ// [iti sarvasattvāgratācitta-
17205 mahattvam//]
17206 atha khalv āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat/ mamāpi bhagavan
17207 pratibhāti yenārthena {bodhisattvo} mahāsattva ity ucyate/ bhagavān āha/ pratibhātu te
17208 śāriputra yenārthena {bodhisattvo} mahāsattvaḥ/ śāriputra āha/ ātmadṛṣṭer bhagavan
17209 sattvadṛṣṭer jantujīvapoṣa{{puruṣapudgalamanujamānavakārakavedakajānaka}}paśyakadṛṣṭer ucchedadṛṣṭeḥ śāśvatadṛṣṭer astidṛṣṭe-
17210 r nāstidṛṣṭeḥ skandhadṛṣṭer dhātudṛṣṭer āyatanadṛṣṭeḥ pratītyasamutpādadṛṣṭer bodhipakṣa-
17211 dharmadṛṣṭer balavaiśāradyadṛṣṭer āveṇikabuddhadharmadṛṣṭeḥ sattvaparipācanadṛṣṭer buddhakṣetrapari-
17212 śodhanadṛṣṭer bodhisattvadṛṣṭer buddhadṛṣṭer dharmacakrapravarttanadṛṣṭer iti/ āsāṃ sarvāsāṃ
17213 dṛṣṭīnāṃ prahāṇāya dharma deśayati anupalambhayogena/ tenārthena {bodhisattvo} mahāsattva
17214 ity ucyate/
17215 subhūtir āha/ kena kāraṇenāyuṣman śāriputra {bodhisattvasya} mahāsattvasya rūpadṛṣṭi-
17216 r bhavati {{vedanādṛṣṭir bhavati saṃjñādṛṣṭir bhavati saṃskāradṛṣṭir bhavati}} vijñānadṛṣṭir bhavati/ śāriputra āha/ ihāyuṣman subhūte {bodhisattvo}
17217 mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāñ caran anupāyakuśalo bhavati/ sa rūpam upalabhya
17218 dṛṣṭim utpādayati upalambhayogena/ evaṃ vistareṇa vyastasamastaskandhadhātvāya-
17219 tanapratītyasamutpādaṃ yāvaj jarāmaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsām upalabhya
17220 dṛṣṭim {utpādayati upalambhayogena}/ evaṃ smṛtyupasthāna{{prahāṇarddhipādendriyabalabodhyaṅgamārga-
13008 pāramitā'}}bhijñā'kṣarāpramāṇadhyānārūpyasamāpattī-
17221 r upalabhya dṛṣṭim {utpādayati upalambhayogena}/ evaṃ daśabalavaiśāradya{{pratisaṃvidaṣṭādaśāveṇika}}buddhadharmān upalabhya dṛṣṭim {utpādayati upalambhayogena}//
17222 [iti prahāṇamahattvam//]
17223 atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat/ mamāpi bhagavan pratibhāti
17224 yenārthena {bodhisattvo} mahāsattva ity ucyate/ bhagavān āha/ pratibhātu te subhūte/
17225 subhūtir āha/ yad api bhagavan bodhicittam asamasamacittam asādhāraṇacittaṃ sarva-
17301 śrāvakapratyekabuddhaiḥ tatrāpi citte 'saktaḥ/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi tat sarvajñatā-
17302 cittam anāsravam aparyāpannaṃ traidhātuke tatrāpi citte 'saktas tena {bodhisattvo} mahāsattva iti
17303 saṃkhyāṃ gacchati/
17304 śāriputra āha/ katamad āyuṣman subhūte {bodhisattvasya} mahāsattvasya asamasama-
17305 cittam asādhāraṇacittaṃ sarvaśrāvakapratyekabuddhaiḥ/
17306 subhūtir āha/ ihāyuṣman śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prathamacittotpāda-
17307 m upādāya na kasyacid dharmasya utpādaṃ vā nirodhaṃ vā samanupaśyati
17308 na hāniṃ na vṛddhiṃ nāgatiṃ na gatim/ na saṃkleśaṃ na vyavadānaṃ yatra
17309 cāyuṣman śāriputra na saṃkleśo na vyavadānaṃ na gatir nāgatir na hānir na
17310 vṛddhir notpādo na nirodhaḥ/ tac ca na śrāvakacittaṃ na pratyekabuddha-
17311 cittam/ idaṃ śāriutra {bodhisattvasya} mahāsattvasya asamasamacittam asādhāraṇa-
17312 cittaṃ sarvaśrāvakapratyekabuddhaiḥ//
17313 {śāriputra} āha/ yadāyuṣman subhūtir evam āha tatrāpi śrāvakapratyekabuddha-
17314 citte 'sakta iti/ nanv āyuṣman subhūte rūpam apy asaktaṃ prakṛtiśūnyatā-
17315 m upādāya {{vedanāpy asaktā saṃjñāpy asaktā saṃskārā apy asaktā}} vijñānam apy asaktam/
17316 {subhūtir} āha/ evam etad āyuṣman śāriputra rūpam apy asaktaṃ {{vedanāpy asaktā saṃjñāpy asaktā saṃskārā apy asaktā}} vijñānam apy a-
17317 saktaṃ yāvad vyastasamastāḥ skandhadhātvāyatanapratītyasamutpādā
17318 yāvaj jarāmaraṇam apy asaktam/ evam apramāṇadhyānārūpyasamāpattayo '-
17319 py asaktāḥ/ yāvat saptatriṃśad bodhipakṣā dharmā balāni {{vaiśāradyāni pratisaṃvidaḥ āveṇikeṣu buddhadharmeṣu āveṇikā}}
17320 buddhadharmā apy asaktāḥ/
17321 {śāriputra} āha/ yady apy āyuṣmān subhūtir idam āha/ yad api tat sarvajñatā-
17322 cittam anāsravam aparyāpanna iti/ nanv āyuṣman subhūte bālapṛthagjanā-
17401 nām api cittam anāsravam aparyāpannaṃ prakṛtiśūnyatām upādāya/ nanu sarva-
17402 śrāvakapratyekabuddhasamyaksaṃbuddhānām api cittam {anāsravam aparyāpannaṃ prakṛtiśūnyatām upādāya}/
17403 {subhūtir} āha/ evam etad āyuṣman śāriputra/
17404 {śāriutra} āha/ rūpam api subhūte {anāsravam aparyāpannaṃ prakṛtiśūnyatām upādāya/} {{vedanāpi subhūte anāsravāparyāpannā prakṛtiśūnyatām upādāya/ saṃjñāpi subhūte anāsravāparyāpannā prakṛtiśūnyatām upādāya/ saṃskārā api subhūte anāsravā aparyāpannāḥ prakṛtiśūnyatām upādāya/}} vijñānam apy āyuṣman
17405 subhūte {anāsravam aparyāpannaṃ prakṛtiśūnyatām upādāya}/ nanv āyuṣman subhūte saptatriṃśad bodhipakṣā dharmā daśa
17406 tathāgatabalāni {{catvāri vaiśāradyāni catasraḥ pratisaṃvidaḥ trīṇi vimokṣamukhāni aṣṭādaśāveṇikā}} buddhadharmā {anāsravā aparyāpannāḥ prakṛtiśūnyatām upādāya}/
17407 {subhūtir} āha/ evam etad āyuṣman śāriputra yathā vadasi bālapṛthagjanānām api
17408 cittam {anāsravam aparyāpannaṃ prakṛtiśūnyatām upādāya}/ yāvat sarvaśrāvakapratyekabuddhasamyaksaṃbuddhānām api
17409 cittam {anāsravam aparyāpannaṃ prakṛtiśūnyatām upādāya}/ yāvat saptatriṃśad bodhipakṣā dharmā daśa tathāgatabalāni
17410 {{catvāri vaiśāradyāni catasraḥ pratisaṃvidaḥ trīṇi vimokṣamukhāni aṣṭādaśāveṇikā}} buddhadharmā {anāsravā aparyāpannāḥ prakṛtiśūnyatām upādāya}/
17411 {śāriputra} āha/ yad api tad āyuṣmān subhūtir evam āha/ acittatvāt tatrāpi
17412 citte asakta iti/ nanv āyuṣman subhūte arūpe 'pi rūpam asaktam
17413 {{avedanāyām api vedanāsaktā asaṃjñāyām api saṃjñāsaktā asaṃskāreṣv api saṃskārā asaktā}} avijñāne 'pi vijñānam asaktam/
17414 {subhūtir} āha/ evam etad āyuṣman {śāriputra}/
17415 {śāriputra} āha/ nanv āyuṣman subhūte asmṛtyupasthāneṣv api smṛtyupasthānāny a-
17416 saktāni/ evam {{asamyakprahāṇeṣv api asamyakprahāṇāny asaktāny arddhipādeṣv api ṛddhipādā asaktā aindriyāṇeṣv api indriyāṇy asaktāniy abalāneṣv api balāny asaktāni abodhyaṅgāneṣv api bodhyaṅgāny asaktāny amārgeṣv api mārgā asaktā avaiśāradyeṣv api vaiśāradyāny asaktāny apratisaṃvitsv api pratisaṃvido 'saktā apāramitāsv api pāramitā asaktā atathāgatabalāneṣv api tathāgatabalāny asaktāny anāveṇikabuddha}}dharmeṣv api āveṇikā
17417 buddhadharmā asaktāḥ/
17418 {subhūtir} āha/ evam etad āyuṣman śāriptra yathā vadasi rūpe 'py āyuṣman
17419 rūpam asaktaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ vijñāne 'pi vijñānam asaktam/ evaṃ vyastasamastā
17420 api skandhadhātava āyatanāni satyāni pratītyasamutpādā 'pramāṇadhyānārūpya-
17421 samāpattayaḥ/ pāramitā abhijñā bodhipakṣā dharmā balāni vaiśāradyāni prati-
17422 saṃvidaḥ āveṇikeṣu buddhadharmeṣu āveṇikā buddhadharmā asaktāḥ/ evaṃ hy āyuṣman
17423 {śāriputra} {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caraṃs tenāpi bodhicittena asamasama-
17501 cittena sarvaśrāvakapratyekabuddhair asādhāraṇacittena na manyate nābhiniviśate sarva-
17502 dharmān upalambhayogena/ [ity adhigamamahattvam//] [ity uktaḥ pratipattyuddeśaḥ/]
17503 pūrṇo maitrāyaṇīputra āha/ mamāpi bhagavan pratibhāti yenārthena {bodhisattvo}
17504 mahāsattvaḥ ity ucyate/
17505 bhagavān āha/ ratibhātu te pūrṇa/
17506 pūrṇa āha/ mahāsannāhasannaddhaḥ sa bhagavan sattvo mahāyānasaṃprasthitaḥ
17507 sa sattvo mahāyānasamāruḍhaḥ sa sattvas tena bhagavan {bodhisattvo} mahāsattva
17508 ity ucyate/
17509 {śāriputra} āha/ kiyatā āyuṣman pūrṇa {bodhisattvo} mahāsattvo mahāsannāhasannaddha
17510 ity ucyate/
17511 pūrṇa āha/ ihāyuṣman {śāriputra} {bodhisattvo} mahāsattvo na prādeśikānāṃ sattvānāṃ
17512 kṛtena bodhāya caran dānapāramitāyāṃ sthitvā dānaṃ dadāti/ api tu sarvasattvānāṃ
17513 kṛtena dānapāramitāyāṃ sthitvā dānaṃ dadāti/ evaṃ śīla{pāramitāyāṃ} kṣāntipā{ramitāyāṃ}
17514 vīrya{pāramitāyāṃ} dhyāna{pāramitāyāṃ}/ na prādeśikānāṃ sattvānāṃ kṛtena bodhāya caran prajñā{pāramitāyāṃ}
17515 sthitvā prajñāpāramitāṃ bhāvayati/ api tu sarvasattvānāṃ kṛtena prajñāpāramitāṃ
17516 bhāvayati/ na sattvaparicchedena {bodhisattvo} mahāsattvo mahāsannāhaḥ sannahyate/ iyataḥ
17517 sattvān parinirvāpayiṣyāmi iyataḥ sattvān na parinirvāpayiṣyāmīti iyataḥ
17518 sattvān bodhāya pratiṣṭhāpayiṣyāmi iyataḥ sattvān bodhāya na pratiṣṭhāpayiṣyā-
17519 mīti/ api tu khalu punaḥ sarvasattvānāṃ kṛtena sannāhaḥ sannahyate evaṃ cāsya
17520 bhavati ātmanā ca dānapāramitāṃ paripūrayiṣyāmi sarvasattvāṃś ca dānapāra-
17601 mitāyāṃ niyojayiṣyāmīti {{evaṃ cāsya bhavati ātmanā ca śīlapāramitāṃ paripūrayiṣyāmi sarvasattvāṃś ca śīlapāramitāyāṃ niyojayiṣyāmīti/ evaṃ cāsya bhavati ātmanā ca kṣāntipāramitāṃ paripūrayiṣyāmi sarvasattvāṃś ca kṣāntipāramitāyāṃ niyojayiṣyāmīti/ evaṃ cāsya bhavati ātmanā ca dhyānapāramitāṃ paripūrayiṣyāmi sarvasattvāṃś ca dhyānapāramitāyāṃ niyojayiṣyāmīti/ evaṃ cāsya bhavati ātmanā ca prajñāpāramitāṃ paripūrayiṣyāmi sarvasattvāṃś ca prajñāpāramitāyāṃ niyojayiṣyāmīti}}/
17602 evam apramāṇadhyānārūpyasamāpattīḥ/ ātmanā ca bhāvayiṣyāmi sarvasattvāṃś ca
17603 tāsu pratiṣṭhāpayiṣyāmīti/ yāvat saptatriṃśad bodhipakṣeṣu dharmeṣu daśabalavaiśā-
17604 radyāṣṭādaśāveṇikeṣu buddhadharmeṣv ātmanā ca sthāsyāmi sarvasattvāṃś ca teṣu pratiṣṭhā-
17605 payiṣyāmīti/ iyatāyuṣman śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvo mahāsannāhasannaddha
17606 ity ucyate// [iti pratipattisvarūpam//]
17607 punar aparaṃ śāriputra {bodhisattvasya} mahāsattvasya prajñāpāramitāyāñ carato dānaṃ dadataḥ
17608 sarvākārajñatāpratisaṃyuktair manasikāraiḥ yā dānasya sarvasattvasādhāraṇaṃ kṛtvā 'nu-
17609 ttarāyai samyaksaṃbodhaye niryātanā/ ayaṃ {bodhisattvasya} mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ
17610 carato dānaṃ dadato dānapāramitāsannāhaḥ/ punar aparaṃ
17611 {{śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya prajñāpāramitāyāñ carato dānaṃ dadataḥ sarvākārajñatāpratisaṃyuktair manasikāraiḥ}} yā śrāvakapratyekabuddhamanasikārāṇāṃ parivarjanatā/ ayaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carato}
17612 śīlapāramitāsannāhaḥ/ punar aparaṃ
17613 {{śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya prajñāpāramitāyāñ carato dānaṃ dadataḥ sarvākārajñatāpratisaṃyuktair manasikāraiḥ}} yā teṣāṃ kṣamaṇā rocanā vyupaparīkṣaṇā/ ayaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carato} kṣāntipāramitā-
17614 sannāhaḥ/ punar aparaṃ {{śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya prajñāpāramitāyāñ carato dānaṃ dadataḥ sarvākārajñatāpratisaṃyuktair manasikāraiḥ}} yā vīryasraṃsanatā tat
17615 kuśalamūlaṃ {sarvasattvasādhāraṇaṃ kṛtvā anuttarāyai samyaksaṃbodhaye} pariṇāmayati/ ayaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carato} vīryapāramitā-
17616 sannāhaḥ/ punar aparaṃ {{śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya prajñāpāramitāyāñ carato dānaṃ}} dadataḥ
17617 yac cittasyaikāgratā sarvākārajñatāpratisaṃyuktair manasikāraiḥ śrāvakapratyekabuddhacitta-
17618 m anavakāśaṃ dānatā tat kuśalamūlaṃ {sarvasattvasādhāraṇaṃ kṛtvā anuttarāyai samyaksaṃbodhaye} pariṇāmayati/ ayaṃ dānaṃ
17619 dadataḥ dhyānapāramitāsannāhaḥ/ punar aparaṃ
17701 {{śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya prajñāpāramitāyāñ carato dānaṃ dadataḥ sarvākārajñatāpratisaṃyuktair manasikāraiḥ}} yā māyākṛtasaṃjñopasthitā ca naiva dāyakam upalabhate na pratigrāhakaṃ na deyam/
17702 ayaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carato} prajñāpāramitāsannāhaḥ/ yad āyuṣman {śāriputra} {bodhisattvo} mahāsattvaḥ sarvākāra-
17703 jñatāpratisaṃyuktena cittena tāḥ ṣaṭ pāramitā na nimittīkaroti nopalabhate/
17704 evaṃ hy āyuṣman {śāriputra} {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran mahāsannāhasannaddho
17705 bhavati// [iti dānapāramitsannāhaṣaṭkaṃ prathamam//]
17706 punar aparaṃ {śāriputra} {bodhisattvasya} mahāsattvasya śīlapāramitāyāṃ carato {sarvākārajñatāpratisaṃyuktair manasikāraiḥ}
17707 dānaṃ dadāti {sarvasattvasādhāraṇaṃ kṛtvā anuttarāyai samyaksaṃbodhaye} pariṇāmayati anupalambhayogena/ iyaṃ subhūte {bodhisattvasya}
17708 mahāsattvasya śīlapāramitāyāṃ carato dānapāramitā/ punar aparaṃ
17709 {{śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya śīlapāramitāyāṃ carato sarvākārajñatāpratisaṃyuktair manasikāraiḥ}} yā śrāvakapratyekabuddhabhūmyaspṛhaṇatā prāg eva pṛthagjanabhūme-
17710 r iyaṃ {bodhisattvasya} mahāsattvasya śīlapāramitāyāṃ carataḥ śīlapāramitā
17711 {{punar aparaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya śīlapāramitāyāṃ carato sarvākārajñatāpratisaṃyuktair manasikāraiḥ yā teṣāṃ kṣamaṇā rocanā vyupaparīkṣaṇā/ iyaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya śīlapāramitāyāṃ carataḥ kṣāntipāramitā/}}
17712 {{punar aparaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya śīlapāramitāyāṃ carato sarvākārajñatāpratisaṃyuktair manasikāraiḥ yā vīryasraṃsanatānavalīnatā tat kuśalamūlaṃ sarvasattvasādhāraṇaṃ kṛtvā anuttarāyai samyaksaṃbodhaye pariṇāmayati/ iyaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya śīlapāramitāyāṃ carato vīryapāramitā/}}
17713 {{punar aparaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya śīlapāramitāyāṃ carato yac śrāvakapratyekabuddhapratisaṃyuktānāṃ cittotpādānām anavakāśadānaṃ tasya kṛtaśaḥ kuśalamūlasya cittasyaikāgratā sarvākārajñatāpratisaṃyuktair manasikāraiḥ śrāvakapratyekabuddhacittam anavakāśaṃ dānatā tat kuśalamūlaṃ sarvasattvasādhāraṇaṃ kṛtvā anuttarāyai samyaksaṃbodhaye pariṇāmayati/ iyaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya śīlapāramitāyāṃ carato dhyānapāramitā/}}
17714 {{punar aparaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya śīlapāramitāyāṃ carataḥ sarvākārajñatāpratisaṃyuktair manasikāraiḥ yā}}
17715 māyākṛtasaṃjñā pratyupashtitā bhavati/ tac ca śīlaṃ na manyate nopalabhate/ iyam āyuṣman
17716 {śāriputra} {bodhisattvo} mahāsattvaḥ śīlapāramitāyāñ carataḥ prajñāpāramitā/ evaṃ hi {śāriputra}
17717 {bodhisattvo} mahāsattvaḥ śīlapāramitāyāṃ caran ṣaṭ pāramitāḥ parigṛhṇāti/ tena
17718 mahāsannāhasannaddha iti saṃkhyāṃ gacchati// [iti śīlapāramitāsannāhaṣaṭkaṃ
17718 dvitīyam//]
17719 punar aparaṃ {śāriputra} {bodhisattvo} mahāsattvaḥ kṣāntipāramitāyāṃ caran dānaṃ dadāti {sarvākārajñatāpratisaṃyuktair}
17720 {manasikārair} na śrāvakapratyekabuddhapratisaṃyuktair manasikārais tac ca kuśalamūlaṃ {sarvasattvasādhāraṇaṃ kṛtvā anuttarāyai samyaksaṃbodhaye}
17801 pariṇāmayati/ iyaṃ {bodhisattvasya} mahāsattvasya kṣāntipāramitāyāṃ carato dānapāramitā/
17802 evaṃ kṣāntipāramitāyāṃ carataḥ śīla{pāramitā} kṣānti{pāramitā} vīrya{pāramitā} dhyāna{pāramitā}/ punar apara-
17803 m āyuṣman śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvaḥ kṣāntipāramitāyāṃ caran sarvabuddhadharmasamu-
17804 dānayanatāyai sarvasattvaparipākāya ca prayujyate prajñayā sarvākārajñatā{{pratisaṃyuktair manasikārair na śrāvakapratyekabuddhapratisaṃyuktair manasikārais tac ca kuśalamūlaṃ sarvasattvasādhāraṇaṃ kṛtvā anuttarāyai samyaksaṃbodhaye pariṇāmayati/ iyaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya kṣāntipāramitāyāṃ}}
17805 carataḥ prajñāpāramitā/ evaṃ hi śāriputra
17806 {bodhisattvo} mahāsattvaḥ kṣāntipāramitāyāṃ caran ṣaṭ pāramitāḥ parigṛhṇāti/ tena mahā-
17807 sannāhasannaddha iti saṃkhyāṃ gacchati// [iti kṣāntipāramitāsannāhaṣaṭkaṃ tṛtīyam//]
17808 punar aparam āyuṣman {śāriputra} {bodhisattvo} mahāsattvo vīryapāramitāyāṃ caran dānaṃ dadāti
17809 sarvākārajñatā{{pratisaṃyuktair manasikārair na śrāvakapratyekabuddhapratisaṃyuktair manasikārais tac ca kuśalamūlaṃ sarvasattvasādhāraṇaṃ kṛtvā anuttarāyai samyaksaṃbodhaye}} pariṇāmayati/ iyaṃ {bodhisattvasya} mahāsattvasya
17810 vīryapāramitāyāṃ carato dānapāramitā/ evaṃ vīryapāramitāyāṃ carataḥ śīla{pāramitā}
17811 kṣānti{pāramitā} vīrya{pāramitā} dhyāna{pāramitā}/ punar aparaṃ {śāriputra} {bodhisattvo} mahāsattvo vīryapāra-
17812 mitāyāṃ caran prajñāpāramitāṃ bhāvayan sarvadharmeṣu māyākṛtasaṃjñām upasthāpayati/
17813 sarvākārajñatā{{pratisaṃyuktair manasikārair na śrāvakapratyekabuddhapratisaṃyuktair manasikārais tac ca kuśalamūlaṃ sarvasattvasādhāraṇaṃ kṛtvā anuttarāyai samyaksaṃbodhaye pariṇāmayati/ iyaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya vīryapāramitāyāṃ carataḥ prajñāpāramitā/ evaṃ hi śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ vīryapāramitāyāṃ caran ṣaṭ pāramitāḥ parigṛhṇāti/ tena mahāsannāhasannaddha iti}} saṃkhyāṃ gacchati
17814 // [iti vīryapāramitāsannāhaṣaṭkaṃ caturtham//]
17815 punar aparam āyuṣman {śāriputra} {bodhisattvo} mahāsattvo dhyānapāramitāyāṃ caran dānaṃ dadāti
17816 sarvākārajñatā{{pratisaṃyuktair manasikārair na śrāvakapratyekabuddhapratisaṃyuktair manasikārais tac ca kuśalamūlaṃ sarvasattvasādhāraṇaṃ kṛtvā anuttarāyai samyaksaṃbodhaye}} pariṇāmayati/ iyaṃ {bodhisattvasya} mahāsattvasya
17817 dhyānapāramitāyāṃ carato dānapāramitā/ evaṃ dhyānapāramitāyāṃ carataḥ
17818 śīla{pāramitā} kṣānti{pāramitā} vīrya{pāramitā} dhyāna{pāramitā}/ punar aparaṃ {śāriputra} {bodhisattvo} mahāsattvo
17819 dhyānapāramitāyāṃ caran prajñāpāramitāṃ bhāvayan sarvadharmeṣu māyākṛtasaṃjñām upa-
17820 sthāpayati/ sarvākārajñatā{{pratisaṃyuktair manasikārair na śrāvakapratyekabuddhapratisaṃyuktair manasikārais tac ca kuśalamūlaṃ sarvasattvasādhāraṇaṃ kṛtvā anuttarāyai samyaksaṃbodhaye pariṇāmayati/ iyaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya dhyānapāramitāyāṃ carataḥ prajñāpāramitā/ evaṃ hi śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ dhyānapāramitāyāṃ caran ṣaṭ pāramitāḥ parigṛhṇāti/ tena mahāsannāhasannaddha iti}}
17821 saṃkhyāṃ gacchati// [iti dhyānapāramitā-
17822 sannāhaṣaṭkaṃ pañcamam//]
17823 punar aparam āyuṣman {śāriputra} {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caraṃs trimaṇḍala-
17824 pariśuddhaṃ dānaṃ dadāti sarvākārajñatā{{pratisaṃyuktair manasikārair na śrāvakapratyekabuddhapratisaṃyuktair manasikārais tac ca kuśalamūlaṃ sarvasattvasādhāraṇaṃ kṛtvā anuttarāyai samyaksaṃbodhaye}}
17825 pariṇāmayati/ iyaṃ {bodhisattvasya} mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carato dāna{pāramitā}/
17826 evaṃ prajñāpāramitāyāṃ carataḥ śīla{pāramitā} kṣānti{pāramitā} vīrya{pāramitā} dhyāna{pāramitā}/
17901 punar aparam āyuṣman {śāriputra} {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran prajñāpāramitāṃ
17902 bhāvayati/ tasya sarvapāramitāsu sarvadharmeṣu ca māyāsvapnapratibhāsapratiśrutka-
17903 pratibimbanirmāṇasaṃjñā pratyupasthitā bhavati sarvākārajñatā{{pratisaṃyuktair manasikārair na śrāvakapratyekabuddhapratisaṃyuktair manasikārais tac ca kuśalamūlaṃ sarvasattvasādhāraṇaṃ kṛtvā anuttarāyai samyaksaṃbodhaye}}
17904 pariṇāmayati/ evaṃ hi {śāriputra} {bodhisattvo} mahāsttvaḥ
17905 prajñāpāramitāyāṃ caran prajñāpāramitāṃ paripūrayati/ yad āyuṣman {śāriputra}
17906 {bodhisattvo} {{prajñāpāramitāyāṃ caran mahāsannāha}}sannaddho bhavati/ evaṃ ca
17907 punar āyuṣman {śāriputra} {bodhisattvo} mahāsattvaḥ ekaikasyāṃ pāramitāyāṃ sthitvā ṣaṭ-
17908 pāramitāḥ paripūrayati// [iti prajñāpāramitāsannāhaṣaṭkaṃ ṣaṣṭham//]
17909 punar aparaṃ {śāriputra} {bodhisattvo} mahāsattvo dhyānāni ca samāpadyate naiva dhyānāny ā-
17910 svādayati na ca taiḥ saṃhriyate na ca teṣāṃ vaśenopapadyate/ evam apramāṇāni
17911 cārūpyasamāpattīś ca samāpadyate na ca tā āsvādayati na ca tābhiḥ saṃhriyate
17912 na ca tāsāṃ vaśenopapadyate/ [iyaṃ {bodhisattvasya} mahāsattvasyopāyakauśalyagatā prajñāpāramitā]
17913 veditavyā//
17914 punar aparaṃ {śāriputra} {bodhisattvo} mahāsattvo dhyānārūpyasamāpattiṣu vivekadarśanena ca
17915 viharati śūnyatānimittāpraṇihitadarśanena ca viharati na ca bhūtakoṭiṃ sākṣāt-
17916 karoti// [ayaṃ {bodhisattvasya} mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carata upāyakauśalyasannāhaḥ//]
17917 evam āyuṣman {śāriputra} {bodhisattvo} mahāsattvo mahāsannāhasannaddhas tenocyate {bodhisattvo}
17918 mahāsattva iti/ evaṃ mahāsannāhasannaddhasyāyuṣman śāriputra {bodhisattvasya} mahā-
17919 sattvasya daśasu dikṣu buddhā bhagavanta udānam udānayati varṇam udīrayanti nāmadheyaṃ
17920 parikīrttyamānās tasya {bodhisattvasya} mahāsattvasya śabdam anuśrāvayanti/ ghoṣa-
17921 m udīrayanti/ amuṣmin lokadhātuprasare {bodhisattvo} mahāsattvo mahāsannāhasannaddha iti
17922 sattvāṃś ca paripācayati buddhakṣetraṃ ca pariśodhayati// [iti sannāhaṣaṭkopasaṃhāraḥ//]
17923 [ity uktā sannāhapratipattiḥ//]
18001 {śāriputra} āha/ kiyatāyuṣman pūrṇa {bodhisattvo} mahāsattvo mahāyānasaṃpratisthito
18002 mahāyānasamārūḍho bhavati/ pūrṇa āha/ ihāyuṣman {śāriputra} {bodhisattvo} mahāsattvo
18003 dānapāramitāyāṃ caran viviktaṃ kāmair viviktaṃ pāpakair akuśalair dharmaiḥ savitarkasavicāraṃ
18004 vivekajaṃ prītisukhaṃ prathamaṃ dhyānam upasaṃpadya viharati/ evaṃ dvitīyaṃ tṛtīyaṃ caturthaṃ dhyānam/
18005 evam ākāśānantyāyatanaṃ vijñānānantyāyatanam ākiñcanyāyatanaṃ naivasaṃjñānāsaṃjñāya-
18006 tanam upasampadya viharati/ imāni {bodhisattvasya} mahāsattvasya dhyānārūpyāṇi yadā {bodhisattvo} mahā-
18007 sattva etaiś ca dhyānair etaiś cārūpyair dānapāramitāyāṃ caran ākāśākāraliṅganimittaiḥ
18008 samāpadyamāno vyuttiṣṭhamānaś ca tāni ca kuśalamūlāni {sarvasattvasādhāraṇāni kṛtvā anuttarāyai samyaksaṃbodhaye} pari-
18009 ṇāmayati/ iyaṃ {bodhisattvasya} mahāsattvasya dānapāramitā/ evaṃ śīla{pāramitāyāṃ} kṣānti{pāramitāyāṃ}
18010 vīrya{pāramitāyāṃ} dhyāna{pāramitāyāṃ} vācyate/ punar aparaṃ {śāriputra} {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ
18011 caraṃś catvāri dhyānāni samāpadyate catasra ārūpyasamāpattīḥ samāpadyate/ yadā
18012 {bodhisattvo} mahāsattva etaiś ca dhyānair etābhiś cārūpyasamāpattibhir viharati/ sa etā dhyānā-
18013 rūpyasamāpattīḥ samāpadyamāno vyuttiṣṭhamānaś cākāśākāraliṅganimittāni manasi-
18014 karoti/ prajñāpāramitāyāṃ caraṃs tāni ca kuśalamūlāni anyāni ca sarvākārajñatā-
18015 pratisaṃyuktamanasikāraiḥ {sarvasattvasādhāraṇāni kṛtvā anuttarāyai samyaksaṃbodhaye} pariṇāmayati/ iyaṃ {bodhisattvasya} mahāsattvasya
18016 prajñāpāramitā/ evaṃ hy āyuṣman {śāriputra} {bodhisattvo} mahāsattvaḥ ṣaṭpāramitāsu caran
18017 mahāsannāhasannaddhaḥ sattvāṃś ca paripācayati buddhakṣetraṃ pariśodhayati/ [iti dhyānā-
18018 rūpyasamāpattivyusthānaprasthānam/]
18019 punar aparaṃ {śāriputra} {bodhisattvo} mahāsattvo yat {sarvākārajñatāpratisaṃyuktair manasikāraiḥ} kāram utpādya kleśānāṃ dhvaṃsanāya
18020 sarvasattvānāṃ dharmaṃ deśayiṣyāmīti cittam utpādayati/ iyaṃ {bodhisattvasya} mahāsattvasya
18021 dānapāramitā/ yad {bodhisattvo} mahāsattvas tair eva {sarvākārajñatāpratisaṃyuktair manasikāraiḥ} prathamaṃ dhyānam ākrāmati
18022 deśayati tatra ca prathamadhyāne pratiṣṭhate na cānyeṣāṃ cittotpādānām avakāśaṃ dadāti
18101 śrāvakapratyekabuddhapratisaṃyuktānām iyaṃ {bodhisattvasya} mahāsattvasya aparāmṛṣṭā śīlapāra-
18102 mitā/ yad {bodhisattvasya} mahāsattvasya {sarvākārajñatāpratisaṃyuktair manasikārair} dhyānārūpyair viharata evaṃ bhavati
18103 sarvasattvānāṃ kleśakṣayāya dharmaṃ deśayiṣyāmīti yāvat teṣāṃ namasikārāṇāṃ
18104 kṣamaṇā rocanā vyupaparīkṣaṇā avabodha upanidhyāpanam/ iyaṃ {bodhisattvasya} mahāsattvasya
18105 kṣānti{pāramitā}/ punar aparaṃ {śāriputra} {bodhisattvo} mahāsattvaḥ {sarvākārajñatāpratisaṃyuktair manasikāraiḥ} sarvakuśalamūlāni {{sarvasattvasādhāraṇāni
18106 kṛtvā anuttarāyai samyaksaṃbodhaye}} pariṇāmayati vīryaṃ ca na sraṃsayati/ iyaṃ {bodhisattvasya} mahāsattvasya
18107 vīrya{pāramitā}/ yad {bodhisattvo} mahāsattvaḥ {sarvākārajñatāpratisaṃyuktair manasikārair} dhyānārūpyasamāpattīś ca samā-
18108 padyate na copalabhate/ iyaṃ {bodhisattvasya} mahāsattvasya dhyāna{pāramitā}/ yad {bodhisattvo} mahāsattvaḥ
18109 {sarvākārajñatāpratisaṃyuktair manasikāraiḥ} prathamadyānāṅgāni dvitīyāni tṛtīyāni caturthāni dhyānāṅgāni
18110 anityākāreṇa duḥkhākāreṇa anātmākāreṇa śāntākāreṇa śūnyākāreṇa
18111 animittākāreṇa apraṇihitākāreṇa pratyavekṣate na copalabhate/ iyaṃ {bodhisattvasya} mahā-
18112 sattvasya prajñā{pāramitā}/ idam āyuṣman śāriputra {bodhisattvasya} mahāsattvasya mahāyānam/
18113 [iti ṣaṭpāramitāprasthānam/]
18114 punar aparam āyuṣman {śāriputra} {bodhisattvasya} mahāsattvasya mahāyānam/ yat sarvākāraṃ
18115 saptatriṃśad bodhipakṣān dharmān bhāvayati/ sarvākāraṃ śūnyatā-
18116 nimittāpraṇihitavimokṣamukhasamādhiṃ bhāvayati/ sarvākāraṃ balāni vaiśāra-
18117 dyāni aṣṭādaśāveṇikān buddhadharmān bhāvayati/ idam āyuṣman {śāriputra} {bodhisattvasya} mahā-
18118 sattvasya mahāyānam// [ity āryamārgaprasthānam//]
18119 punar aparaṃ {śāriputra} {bodhisattvo} mahāsattvo maitrīsahagatena cittena vipulena mahodgatenā-
18120 dvayenāpramāṇenāvaireṇāsapatnenānāvaraṇenāvyāvādhena sarvatrānugatena subhāṣitena
18121 dharmadhātuparame loke ākāśadhātuparyavasāne sarvāvantaṃ lokam ekāṃ diśaṃ sphuri-
18122 tvopasampadya viharati yāvad daśadiśaḥ sphuritvopasampadya viharati/ evaṃ karuṇā-
18201 sahagatena muditāsahagatena upekṣāsahagatena cittena vipulena {{mahodgatenādvayenāpramāṇenāvaireṇāsapatnenānāvaraṇenāvyāvādhena sarvatrānugatena subhāṣitena dharmadhātuparame loke ākāśadhātuparyavasāne sarvāvantaṃ lokam ekāṃ diśaṃ sphuritvopasampadya viharati yāvad daśadiśaḥ sphuritvopasampadya}}
18202 viharati/ imāny ucyante {bodhisattvasya} mahāsattvasyā-
18203 pramāṇāni/ punar aparaṃ {śāriputra} {bodhisattvo} mahāsattvo maitrīsamādhiṃ samāpadyate mayā
18204 sarvasattvās trātavyā iti nirnāmayati/ karuṇāṃ ca {samādhiṃ samāpadyate} klīvakāruṇyatāñ ca
18205 sattveṣu {nirṇāmayati}/ muditāṃ ca {samādhiṃ samāpadyate} aham eva modayiṣyāmīti sattveṣu {nirṇāmayati}/
18206 upekṣāṃ ca {samādhiṃ samāpadyate} āsravakṣayaṃ ca sattveṣu {nirṇāmayati}/ iyaṃ {bodhisattvasya} mahāsattvasyāpramāṇeṣu
18207 carato dānapāramitā/ yadā {bodhisattvo} mahāsattvo dhyānāpramāṇākāraliṅganimittāni
18208 samāpadyate cyuttiṣṭhate ca na ca śrāvakapratyekabuddhabhūmau pariṇāmayaty anyatra sarvā-
18209 kārajñatāyāḥ/ iyaṃ {bodhisattvasya} mahāsattvasyāpramāṇeṣu carato 'parāmṛṣṭā śīlapāramitā/
18210 yadā {bodhisattvo} mahāsattvas tābhir dhyānāpramāṇārūpyasamāpattibhir avyavakīrṇo
18211 viharati/ ābhyāṃ dvābhyāṃ śrāvakabhūmaye vā pratyekabuddhabhūmaye vā na
18212 spṛhayate sarvākārajñataivāsya kṣamate rocate ceyaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasyāpramāṇeṣu carato 'parāmṛṣṭā} kṣānti{pāramitā}/ yadā {bodhisattvo mahāsattvo sarvākārajñatāpratisaṃyuktaiḥ}
18213 cittotpādair anikṣiptadhuro viharati akuśaladharmaprahāṇāya kuśaladharmopasampade/
18214 iyaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasyāpramāṇeṣu carato 'parāmṛṣṭā} vīrya{pāramitā}/ yadā bodhisattvo mahāsattva etāni ca dhyānāny etāś cā-
18215 pramāṇārūpyasamāpattīś ca samāpadyate/ na ca dhyānāpramāṇārūpyasamāpatti-
18216 vaśenopapadyate/ na ca tā āsvādāyati na ca tābhiḥ saṃhriyate/ iyaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasyāpramāṇeṣu carato 'parāmṛṣṭā}
18217 dhyāna{pāramitā}/ yadā {bodhisattvo mahāsattvo sarvākārajñatāpratisaṃyuktair} manasikārais tā dhyānāpramāṇārūpyasamāpattīḥ samā-
18218 padyate ca vyuttiṣṭhate ca tāś cānityākāreṇa duḥkhākāreṇa anātmākāreṇa śāntā-
18219 kāreṇa śūnyākāreṇa animittākāreṇa apraṇihitākāreṇa pratyavekṣate na ca
18220 śrāvakanyāmaṃ vā pratyekabuddhanyāmaṃ vābhikrāmati/ iyaṃ {bodhisattvasya mahāsattvasyāpramāṇeṣu carato 'parāmṛṣṭā} prajñā{pāramitā}/
18221 idam āyuṣman {bodhisattvasya} mahāsattvasya mahāyānam// [ity apramāṇaprasthānam//]
18301 punar aparam āyuṣman {śāriputra} {bodhisattvasya} mahāsattvasya mahāyānam/ yad adhyātmaśūnya-
18302 tāyāṃ jñānaṃ na copalambhayogena/ yad bahirdhā{śūnyatāyāṃ jñānaṃ na copalambhayogena}/ yad adhyātamabahirdhā{śūnyatāyāṃ jñānaṃ na copalambhayogena}/
18303 yad {śūnyatāyāṃ jñānaṃ na copalambhayogena}/ idaṃ {bodhisattvasya} mahāsattvasya mahāyānam/
18304 {punar aparam āyuṣman} {śāriputra} {bodhisattvasya} mahāsattvasya mahāyānam/ yat sarvadharmeṣu na śikṣiṣyate
18305 cittaṃ samāhitaṃ taj jñānam/ idam api {bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānam}/ punar aparaṃ {śāriputra} {bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānam}/ yad asya
18306 na nityam iti jñānaṃ pravartate nānityam iti/ na duḥkham iti nāduḥkham iti
18307 {{na sukham iti nāsukham iti nātmeti nānātmeti na śāntam iti nāśāntam iti na śūnyam iti nāśūnyam iti na nimittam iti nānimittam iti}}
18308 {{na praṇihitam iti}} nāpraṇihitam iti jñānaṃ pravartate/ idam api subhūte {bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānam}/
18309 {punar aparam āyuṣman} {śāriputra} {bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānam}/ yad atīte 'dhvani jñānaṃ na pravartate/ anāgate 'dhvani {jñānaṃ na pravartate}/
18310 pratyutpanne 'dhvani {jñānaṃ na pravartate}/ na cāsya triṣv adhvasu jñānaṃ pravartate/ tac cānupalambhayogena/
18311 idam api {śāriputra} {bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānam}/
18312 {punar aparam āyuṣman} {śāriputra} {bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānam}/ yan na kāmadhātau jñānaṃ pravartate na rūpa{dhātau jñānaṃ pravartate} nārūpya{dhātau jñānaṃ pravartate}/
18313 na cāsya kāmarūpārūpya{dhātau jñānaṃ pravartate} tac cānupalambhayogena/ idam api {śāriputra} {bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānam}/
18314 punar aparaṃ {śāriputra} {bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānam}/ yan na laukikeṣu lokottareṣu dharmeṣu jñānaṃ pravartate/ na
18315 sāsraveṣu dharmeṣu nānāsraveṣu dharmeṣu na saṃskṛteṣu nāsaṃskṛteṣu na cāsya laukika-
18316 lokottarasāsravānāsravasaṃskṛtāsaṃskṛteṣu dharmeṣu jñānaṃ pravartate/ tac cānupalambhayogena/
18317 idam āyuṣman {śāriputra} {bodhisattvasya mahāsattvasya mahāyānam}// [iti anupalambhayogena prasthānam//]
18318 {śāriputra} āha/ kiyatāyuṣman pūrṇa {bodhisattvo} mahāsattvo mahāyānasamārūḍha
18319 ity ucyate/ pūrṇa āha/ ihāyuṣman {śāriputra} {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ
18320 caran dānapāramitām ārohati/ sa naiva dānapāramitām upalabhate na dāyakaṃ
18321 na pratigrāhakaṃ na dānam upalabhate anupalambhayogena/ evaṃ hy āyuṣman {śāriputra} {bodhisattvo}
18322 mahāsattvo dānapāramitāsamārūḍha ity ucyate/ evaṃ śīla{pāramitāsamārūḍhaḥ}, kṣānti{pāramitāsamārūḍhaḥ},
18401 vīrya{pāramitāsamārūḍhaḥ}, dhyāna{pāramitāsamārūḍhaḥ}/ prajñāpāramitāyāṃ caran prajñāpāramitām ārohati, sa naiva prajñā-
18402 pāramitām upalabhate na bodhisattvaṃ na manasikāram upalabhate anupalambhayogena/
18403 evaṃ hy āyuṣman {śāriputra} {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāsamārūḍha ity ucyate// [iti
18404 trimaṇḍalapariśuddhiprasthānam//]
18405 punar aparaṃ {śāriputra} {bodhisattvo} mahāsattvo 'vyavakīrṇena sarvākārajñatācittotpādena
18406 saptatriṃśad bodhipakṣān dharmān bhāvayati bhāvanāvibhāvanārthena tac cānupalambha-
18407 yogena/ evaṃ hy āyuṣman {śāriputra} {bodhisattvo} mahāsattvo mahāyānasamārūḍha ity ucyate/
18408 {punar aparam śāriputra bodhisattvo mahāsattvo 'vyavakīrṇena sarvākārajñatācittotpādena} śūnyatānimittāpraṇihitasamādhīn {bhāvayati bhāvanāvibhāvanārthena tac cānupalambhayogena/ evaṃ hy āyuṣman śāriputra bodhisattvo mahāsattvo mahāyānasamārūḍha ity ucyate}/ {punar aparam śāriputra bodhisattvo mahāsattvo 'vyavakīrṇena sarvākārajñatācittotpādena} daśa tathāgatabalāni
18409 catvāri vaiśāradyāni catasraḥ pratisaṃvido 'ṣṭādaśāveṇikān buddhadharmān {bhāvayati bhāvanāvibhāvanārthena tac cānupalambhayogena/ evaṃ hy āyuṣman śāriputra bodhisattvo mahāsattvo mahāyānasamārūḍha ity ucyate}/
18410 punar aparaṃ {śāriputra} {bodhisattvo} mahāsattva evaṃ sañjānāti vyavahāramātram idaṃ yad uta bodhisattva
18411 iti sattvānupalabdhitām upādāya/ idam api nāmamātraṃ yad uta rūpaṃ rūpānu-
18412 palabdhitām upādāya vedanā saṃjñā saṃskārāḥ/ {nāmamātraṃ yad uta} vijñānaṃ vijñānānu{palabdhitām upādāya}/
18413 {nāmamātraṃ yad uta} cakṣuś cakṣuṣānu{palabdhitām upādāya}/ evaṃ śrotraṃ ghrāṇaṃ jihvā kāyaḥ/ {nāmamātraṃ yad uta} mano manasā-
18414 nu{palabdhitām upādāya}/ evaṃ vyastasamastāḥ skandhā dhātavaḥ {{āyatanāni pratītyasamutpādaḥ pāramitā abhijñāḥ smṛtyupasthānasamyakprahāṇarddhipādendriyabalabodhyaṅgamārgavaiśāradyapratisaṃvidāveṇikā}} buddhadharmāḥ/ {nāmamātraṃ yad uta}
18415 buddhadharmā buddhadharmānu{palabdhitām upādāya}/ adhyātmaśūnyatā bahirdhāśūnyatā adhyātmabahirdhāśūnyatā
18416 yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatā abhāvasvabhāvaśūnyatānu{palabdhitām upādāya}/ tathatā dharmadhātuś ca
18417 dharmaniyāmatā ca bhūtakoṭiś ca bhūtakoṭyanu{palabdhitām upādāya}/ {nāmamātraṃ yad uta} bodhir buddhaś ca buddhānu{palabdhitām upādāya}/
18418 evaṃ hy āyuṣman {śāriputra} {bodhisattvo} mahāsattvo mahāyānasamārūḍha ity ucyate// [ity uddeśa-
18419 prasthānam//]
18420 punar aparaṃ {śāriputra} {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prathamacittotpādam upādāya yāvad
18501 bodhir atrāntare {bodhisattvo} mahāsattvo 'bhijñāparipūrṇatvāt sattvāṃś ca paripācayati buddha-
18502 kṣetreṇa ca buddhakṣetraṃ saṃkrāmati/ buddhakṣetre buddhakṣetre ca buddhān bhagavataḥ satkaroti
18503 gurūkaroti mānayati pūjayati/ yo yasya buddhasya aupayikapūjā satkāravidhi-
18504 s tebhyaś ca buddhebhyo bhagavadbhyo dharmaṃ śṛṇoti yad uta idam eva mahāyānaṃ/ sa tatra
18505 bodhisattvayāne abhiruhya buddhakṣetreṇa ca buddhakṣetraṃ saṃkrāmati buddhakṣetraṃ ca pariśodha-
18506 yati sattvāṃś ca paripācayati na cāsya buddhakṣetrasaṃjñā pravartate na sattvasaṃjñā pravartate/
18507 so 'dvayabhūmau sthitvā yādṛśenātmabhāvena sattvānāṃ śaknoy arthakaraṇāya tādṛśa-
18508 m ātmabhāvaṃ saṃcintya parigṛhṇāti/ sa na jātu tena mahāyānena virahito bhavati
18509 yāvat sarvākārajñatām anuprāpnoti// [iti abhijñāprasthānam//]
18510 sarvākārajñatām anuprāpya dharmacakraṃ pravartayati apravartanīyaṃ sarvaśrāvaka-
18511 pratyekabuddhair devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragamanuṣyāsureṇa lokena/
18512 tasyānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhasya pūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvālu-
18513 kopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavanto varṇaṃ bhāṣante ghoṣam udīrayanti yaśaḥ prakāśa-
18514 yanti/ eṣā amuṣmin lokadhātuprasare 'mukena {bodhisattvena} mahāsattvena mahāyānam a-
18515 bhiruhya sarvākārajñātā 'nuprāptā sarvākārajñatām anuprāpya dharmacakraṃ pravartitam/
18516 evaṃ dakṣiṇasyām diśi {{gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavanto varṇaṃ bhāṣante ghoṣam udīrayanti yaśaḥ prakāśayanti/ eṣā amuṣmin lokadhātuprasare 'mukena bodhisattvena mahāsattvena mahāyānam abhiruhya sarvākārajñātā 'nuprāptā sarvākārajñatām anuprāpya dharmacakraṃ pravartitam/ evaṃ paścimāyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavanto varṇaṃ bhāṣante ghoṣam udīrayanti yaśaḥ prakāśayanti/ eṣā amuṣmin lokadhātuprasare 'mukena bodhisattvena mahāsattvena mahāyānam abhiruhya sarvākārajñātā 'nuprāptā sarvākārajñatām anuprāpya dharmacakraṃ pravartitam/ evam uttarasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavanto varṇaṃ bhāṣante ghoṣam udīrayanti yaśaḥ prakāśayanti/ eṣā amuṣmin lokadhātuprasare 'mukena bodhisattvena mahāsattvena mahāyānam abhiruhya sarvākārajñātā 'nuprāptā sarvākārajñatām anuprāpya dharmacakraṃ pravartitam/ evam uttarapūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavanto varṇaṃ bhāṣante ghoṣam udīrayanti yaśaḥ prakāśayanti/ eṣā amuṣmin lokadhātuprasare 'mukena bodhisattvena mahāsattvena mahāyānam abhiruhya sarvākārajñātā 'nuprāptā sarvākārajñatām anuprāpya dharmacakraṃ pravartitam/ evaṃ pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavanto varṇaṃ bhāṣante ghoṣam udīrayanti yaśaḥ prakāśayanti/ eṣā amuṣmin lokadhātuprasare 'mukena bodhisattvena mahāsattvena mahāyānam abhiruhya sarvākārajñātā 'nuprāptā sarvākārajñatām anuprāpya dharmacakraṃ pravartitam/ evaṃ dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavanto varṇaṃ bhāṣante ghoṣam udīrayanti yaśaḥ prakāśayanti/ eṣā amuṣmin lokadhātuprasare 'mukena bodhisattvena mahāsattvena mahāyānam abhiruhya sarvākārajñātā 'nuprāptā sarvākārajñatām anuprāpya dharmacakraṃ pravartitam/ evaṃ paścimottarasyām diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavanto varṇaṃ bhāṣante ghoṣam udīrayanti yaśaḥ prakāśayanti/ eṣā amuṣmin lokadhātuprasare 'mukena bodhisattvena mahāsattvena mahāyānam abhiruhya sarvākārajñātā 'nuprāptā sarvākārajñatām anuprāpya dharmacakraṃ pravartitam/ evam adhastād diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavanto varṇaṃ bhāṣante ghoṣam udīrayanti yaśaḥ prakāśayanti/ eṣā amuṣmin lokadhātuprasare 'mukena bodhisattvena mahāsattvena mahāyānam abhiruhya sarvākārajñātā 'nuprāptā sarvākārajñatām anuprāpya dharmacakraṃ pravartitam/}}
18517 {{evam ūrdhvadiśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavanto varṇaṃ bhāṣante ghoṣam udīrayanti yaśaḥ prakāśayanti/ eṣā amuṣmin lokadhātuprasare 'mukena bodhisattvena mahāsattvena mahāyānam abhiruhya sarvākārajñātā 'nuprāptā sarvākārajñatām anuprāpya dharmacakraṃ pravartitam}}/ evaṃ
18518 hy āyusman {śāriputra} {bodhisattvo} mahāsattvo mahāyānasamārūḍha ity ucyate// [iti sarvākāra-
18519 jñātāprasthānam//] [ity ucyate prasthānapratipattiḥ//]
18520 atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat/ mahāsannāhasannaddho
18521 mahāsannāhasannaddha iti bhagavan {bodhisattvo} mahāsattva ity ucyate/ kiyatā bhagavan
18522 {bodhisattvo} mahāsattvo mahāsannāhasannaddha ity ucyate/ bhagavān āha/ iha subhūte
18523 {bodhisattvo} mahāsattvo mahāyānaṃ sannahya yad uta dānapāramitāsannāhaṃ {{sannahyate mahāyānaṃ sannahya yad uta śīlapāramitāsannāhaṃ sannahyate mahāyānaṃ sannahya yad uta kṣāntipāramitāsannāhaṃ sannahyate mahāyānaṃ sannahya yad uta vīryapāramitāsannāhaṃ sannahyate mahāyānaṃ sannahya yad uta dhyānapāramitāsannāhaṃ sannahyate mahāyānaṃ sannahya yad uta}} prajñā-
18524 pāramitāsannāhaṃ sannahyate/ smṛtyupasthānasannāhaṃ sannahya samyakprahāṇarddhi-
18601 pādendriyabalabodhyaṅgamārgasannāhaṃ sannahya {{samāpattisannāhaṃ sannahya}}
18602 {{śūnyatāsannāhaṃ sannahya vaiśāradyasannāhaṃ sannahya pratisaṃvitsannāhaṃ sannahya aṣṭādaśāveṇikabuddhadharmasannāhaṃ sannahya sarvākārajñatāsannāhaṃ sannahya}}
18603 buddhavigrahaṃ sannahya trisāhasramahāsāhasraṃ lokadhātum avabhāsena sphurati ca ṣaḍ-
18604 vikāraṃ kampayati ca sarvasmin nairayikabhavane ca tam agniskandhaṃ nirvāpya nairayi-
18605 kānāṃ sattvānāṃ duḥkhāni praśāmya tān sarvān nirvaṇābhimukhān vijñāya {bodhisattvo}
18606 mahāsattvaḥ evaṃ śabdam udīrayati ghoṣam anuśrāvayati namas tathāgatāyārhate samyak-
18607 sambuddhāyeti/ tatas te nairayikāḥ sattvās taṃ buddhaghoṣaṃ śrutvā sukhaṃ pratilabhante/ te
18608 tenaiva sukhasaumanasyena tebhyo nirayebhyo vyutthāya tatra lokadhātāv upapadyante yatra
18609 buddhān bhagavataḥ paśyanti ārāgayanti devamanuṣyopapattiñ ca parigṛhṇanti/ evaṃ
18610 tiryagyonito yamalokato vyutthāya te lokadhātāv upapadyante yatra {buddhān bhagavataḥ paśyanti ārāgayanti devamanuṣyopapattiñ ca}
18611 parigṛhṇanti/ evaṃ pūrvasyāṃ diśi {{gaṅgānadīvālukopamāṃl lokadhātūn avabhāsena sphurati ṣaḍvikāraṃ kampayati ca sarvasmin nairayikabhavane ca tam agniskandhaṃ nirvāpya nairayikānāṃ sattvānāṃ duḥkhāni praśāmya tān sarvān nirvaṇābhimukhān vijñāya bodhisattvo mahāsattvaḥ evaṃ śabdam udīrayati ghoṣam anuśrāvayati namas tathāgatāyārhate samyaksambuddhāyeti/ tatas te nairayikāḥ sattvās taṃ buddhaghoṣaṃ śrutvā sukhaṃ pratilabhante/ te tenaiva sukhasaumanasyena tebhyo nirayebhyo vyutthāya tatra lokadhātāv upapadyante yatra buddhān bhagavataḥ paśyanti ārāgayanti devamanuṣyopapattiñ ca parigṛhṇanti/}}
18612 {{evaṃ dakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopamāṃl lokadhātūn avabhāsena sphurati ṣaḍvikāraṃ kampayati ca sarvasmin nairayikabhavane ca tam agniskandhaṃ nirvāpya nairayikānāṃ sattvānāṃ duḥkhāni praśāmya tān sarvān nirvaṇābhimukhān vijñāya bodhisattvo mahāsattvaḥ evaṃ śabdam udīrayati ghoṣam anuśrāvayati namas tathāgatāyārhate samyaksambuddhāyeti/ tatas te nairayikāḥ sattvās taṃ buddhaghoṣaṃ śrutvā sukhaṃ pratilabhante/ te tenaiva sukhasaumanasyena tebhyo nirayebhyo vyutthāya tatra lokadhātāv upapadyante yatra buddhān bhagavataḥ paśyanti ārāgayanti devamanuṣyopapattiñ ca parigṛhṇanti/ evaṃ paścimāyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopamāṃl lokadhātūn avabhāsena sphurati ṣaḍvikāraṃ kampayati ca sarvasmin nairayikabhavane ca tam agniskandhaṃ nirvāpya nairayikānāṃ sattvānāṃ duḥkhāni praśāmya tān sarvān nirvaṇābhimukhān vijñāya bodhisattvo mahāsattvaḥ evaṃ śabdam udīrayati ghoṣam anuśrāvayati namas tathāgatāyārhate samyaksambuddhāyeti/ tatas te nairayikāḥ sattvās taṃ buddhaghoṣaṃ śrutvā sukhaṃ pratilabhante/ te tenaiva sukhasaumanasyena tebhyo nirayebhyo vyutthāya tatra lokadhātāv upapadyante yatra buddhān bhagavataḥ paśyanti ārāgayanti devamanuṣyopapattiñ ca parigṛhṇanti/ evam uttarasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopamāṃl lokadhātūn avabhāsena sphurati ṣaḍvikāraṃ kampayati ca sarvasmin nairayikabhavane ca tam agniskandhaṃ nirvāpya nairayikānāṃ sattvānāṃ duḥkhāni praśāmya tān sarvān nirvaṇābhimukhān vijñāya bodhisattvo mahāsattvaḥ evaṃ śabdam udīrayati ghoṣam anuśrāvayati namas tathāgatāyārhate samyaksambuddhāyeti/ tatas te nairayikāḥ sattvās taṃ buddhaghoṣaṃ śrutvā sukhaṃ pratilabhante/ te tenaiva sukhasaumanasyena tebhyo nirayebhyo vyutthāya tatra lokadhātāv upapadyante yatra buddhān bhagavataḥ paśyanti ārāgayanti devamanuṣyopapattiñ ca parigṛhṇanti/ evam uttarapūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopamāṃl lokadhātūn avabhāsena sphurati ṣaḍvikāraṃ kampayati ca sarvasmin nairayikabhavane ca tam agniskandhaṃ nirvāpya nairayikānāṃ sattvānāṃ duḥkhāni praśāmya tān sarvān nirvaṇābhimukhān vijñāya bodhisattvo mahāsattvaḥ evaṃ śabdam udīrayati ghoṣam anuśrāvayati namas tathāgatāyārhate samyaksambuddhāyeti/ tatas te nairayikāḥ sattvās taṃ buddhaghoṣaṃ śrutvā sukhaṃ pratilabhante/ te tenaiva sukhasaumanasyena tebhyo nirayebhyo vyutthāya tatra lokadhātāv upapadyante yatra buddhān bhagavataḥ paśyanti ārāgayanti devamanuṣyopapattiñ ca parigṛhṇanti/ evaṃ pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopamāṃl lokadhātūn avabhāsena sphurati ṣaḍvikāraṃ kampayati ca sarvasmin nairayikabhavane ca tam agniskandhaṃ nirvāpya nairayikānāṃ sattvānāṃ duḥkhāni praśāmya tān sarvān nirvaṇābhimukhān vijñāya bodhisattvo mahāsattvaḥ evaṃ śabdam udīrayati ghoṣam anuśrāvayati namas tathāgatāyārhate samyaksambuddhāyeti/ tatas te nairayikāḥ sattvās taṃ buddhaghoṣaṃ śrutvā sukhaṃ pratilabhante/ te tenaiva sukhasaumanasyena tebhyo nirayebhyo vyutthāya tatra lokadhātāv upapadyante yatra buddhān bhagavataḥ paśyanti ārāgayanti devamanuṣyopapattiñ ca parigṛhṇanti/ evaṃ dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopamāṃl lokadhātūn avabhāsena sphurati ṣaḍvikāraṃ kampayati ca sarvasmin nairayikabhavane ca tam agniskandhaṃ nirvāpya nairayikānāṃ sattvānāṃ duḥkhāni praśāmya tān sarvān nirvaṇābhimukhān vijñāya bodhisattvo mahāsattvaḥ evaṃ śabdam udīrayati ghoṣam anuśrāvayati namas tathāgatāyārhate samyaksambuddhāyeti/ tatas te nairayikāḥ sattvās taṃ buddhaghoṣaṃ śrutvā sukhaṃ pratilabhante/ te tenaiva sukhasaumanasyena tebhyo nirayebhyo vyutthāya tatra lokadhātāv upapadyante yatra buddhān bhagavataḥ paśyanti ārāgayanti devamanuṣyopapattiñ ca parigṛhṇanti/ evaṃ paścimottarasyām diśi gaṅgānadīvālukopamāṃl lokadhātūn avabhāsena sphurati ṣaḍvikāraṃ kampayati ca sarvasmin nairayikabhavane ca tam agniskandhaṃ nirvāpya nairayikānāṃ sattvānāṃ duḥkhāni praśāmya tān sarvān nirvaṇābhimukhān vijñāya bodhisattvo mahāsattvaḥ evaṃ śabdam udīrayati ghoṣam anuśrāvayati namas tathāgatāyārhate samyaksambuddhāyeti/ tatas te nairayikāḥ sattvās taṃ buddhaghoṣaṃ śrutvā sukhaṃ pratilabhante/ te tenaiva sukhasaumanasyena tebhyo nirayebhyo vyutthāya tatra lokadhātāv upapadyante yatra buddhān bhagavataḥ paśyanti ārāgayanti devamanuṣyopapattiñ ca parigṛhṇanti/ evam adhastād diśi gaṅgānadīvālukopamāṃl lokadhātūn avabhāsena sphurati ṣaḍvikāraṃ kampayati ca sarvasmin nairayikabhavane ca tam agniskandhaṃ nirvāpya nairayikānāṃ sattvānāṃ duḥkhāni praśāmya tān sarvān nirvaṇābhimukhān vijñāya bodhisattvo mahāsattvaḥ evaṃ śabdam udīrayati ghoṣam anuśrāvayati namas tathāgatāyārhate samyaksambuddhāyeti/ tatas te nairayikāḥ sattvās taṃ buddhaghoṣaṃ śrutvā sukhaṃ pratilabhante/ te tenaiva sukhasaumanasyena tebhyo nirayebhyo vyutthāya tatra lokadhātāv upapadyante yatra buddhān bhagavataḥ paśyanti ārāgayanti devamanuṣyopapattiñ ca parigṛhṇanti/}}
18613 {{evam ūrdhvadiśi gaṅgānadīvālukopamāṃl lokadhātūn avabhāsena sphurati ṣaḍvikāraṃ kampayati ca sarvasmin nairayikabhavane ca tam agniskandhaṃ nirvāpya nairayikānāṃ sattvānāṃ duḥkhāni praśāmya tān sarvān nirvaṇābhimukhān vijñāya bodhisattvo mahāsattvaḥ evaṃ śabdam udīrayati ghoṣam anuśrāvayati namas tathāgatāyārhate samyaksambuddhāyeti/ tatas te nairayikāḥ sattvās taṃ buddhaghoṣaṃ śrutvā sukhaṃ pratilabhante/ te tenaiva sukhasaumanasyena tebhyo nirayebhyo vyutthāya tatra lokadhātāv upapadyante yatra buddhān bhagavataḥ paśyanti ārāgayanti devamanuṣyopapattiñ ca}} parigṛhṇanti/ evaṃ hi subhūte {bodhisattvo} mahāsattvo
18614 mahāsannāhasannaddha ity ucyate/
18615 tad yathāpi nāma subhūte dakṣo māyākāro māyākārāntevāsī vā caturmahā-
18616 pathe mahato janakāyasya purato nirayaṃs tiryagyoniyamalokañ ca nirmimīte nirmāya
18617 teṣāṃ sattvānāṃ buddhaśabdaṃ dharmaśabdaṃ saṃghaśabdam anuśrāvayati/ tatas tena buddhaśabdena
18618 dharmaśabdena saṃghaśabdena tebhyo nirayatiryagyoniyamalokebhyo vyutthāya deva-
18619 manuṣyeṣūpapadyeran/ api tu subhūte tena māyākārāntevāsinā vā kaścit sattvo
18620 nirayatiryagyoniyamalokagatibhyo vyutthāpitaḥ/ subhūtir āha/ no bhagavan/
18621 bhagavān āha/ evam eva subhūte {bodhisattvena} mahāsattvena asaṃrūyeyeṣv aprameyeṣv apramāṇeṣu
18622 lokadhātuṣu sattvāṃs tribhyo 'pāyebhyaḥ parimocya na kaścit sattvaḥ parimocito
18623 bhavati/ tat kasya hetoḥ/ dharmas teṣāṃ subhūte dharmāṇāṃ māyādharmatām upādāya/
18624 evaṃ hi subhūte {bodhisattvo} mahāsattvo mahāyānasamārūḍho mahāsannāhasannaddha ity ucyate//
18625 [iti karuṇāsambhāraḥ//]
18701 punar aparaṃ subhūte {bodhisattvo} mahāsattvo dānapāramitāyāṃ sthitvā mahāsannāhasannaddha-
18702 s trisāhasraṃ mahāsāhasraṃ lokadhātuṃ vaidūryamayaṃ nirmimīte vaidūryamayaṃ nirmāya cakra-
18703 vartivyūhaṃ nirmimīte cakravartivyūhaṃ nirmāya annārthikebhyo 'nnaṃ dadāti/
18704 evaṃ yāvad vastrayānagandhamālyapuṣpadhūpavilepanacūrṇapariṣkāraṃ vāsaśayanāsana-
18705 prāvaraṇajīvitopakaraṇabhaiṣajyasuvarṇarūpyamaṇiratnapravālaśaṅkhaśilāmuktābharaṇāni
18706 yāvad anyatarānyataraṃ pariṣkāraṃ dadāti/ so 'nnam annārthikebhyo datvā yāvad anya-
18707 tarānyataraṃ pariṣkāraṃ datvā teṣāṃ sattvānāṃ dharmaṃ deśayati yad uta imam eva ṣaṭpāra-
18708 mitāpratisaṃyuktam/ te khalu punaḥ sattvās tāṃ dharmadeśanāṃ śrutvā na jātu tābhiḥ
18709 pāramitābhir virahitā bhavanti yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante/ evaṃ
18710 hi subhūte {bodhisattvo} mahāsattvo mahāsannāhasannaddha ity ucyate/ tad yathāpi nāma subhūte
18711 dakṣo māyākāro māyākārāntevāsī vā caturmahāpathe sthitvā mahato janakāyasya
18712 purato mahāntaṃ janakāyam abhinirmimīte nirmāya annam annārthikebhyo dadyād anya-
18713 tarānyataraṃ pariṣkāras tadarthikebhyo dadyāt/ tat kiṃ manyase subhūte api etena
18714 māyākāreṇa māyākārāntevāsinā vā kasmaicit kiñcid dattaṃ bhavet/ subhūti-
18715 r āha/ no bhagavan/ bhagavān āha/ evam eva subhūte {bodhisattvena} mahāsattvena yāvac cakra-
18716 vartivyūham abhinirmāya annam annārthikebhyo dadatā yāvad anyatarānyatarān
18717 mānuṣyakān pariṣkārān dadatā kasmaicit sattvāya yāvad anyatarānyatarā
18718 mānuṣyakāḥ pariṣkārā dattvā bhavanti/ tat kasya hetoḥ/ dharmataiṣā subhūte
18719 dharmāṇāṃ māyādharmatām upādāya/ evaṃ hi subhūte {bodhisattvo} mahāsattvo mahāsannāha-
18720 sannaddha ity ucyate// [iti dānasambhāraḥ//]
18721 {punar aparaṃ} {subhūte} {bodhisattvo} {mahāsattvo} śīlapāramitāyāṃ sañcintyopapattiparigraheṇa cakravartikule
18722 pratyājāyate/ sa tatra sthitvā sattvān daśakuśaleṣu karmapatheṣu pratiṣṭhāpayati/
18723 caturṣu dhyāneṣu {{caturṣv apramāṇāneṣu catasṛṣv ārūpyasamāpattiṣu caturṣu smṛtyupashāneṣu caturṣu samyakprahāṇeṣu caturṣv ṛddhipādeṣu pañcasv indriyeṣu pañcasu baleṣu saptasu bodhyaṅgeṣu saptatriṃśad}}bodhipakṣeṣu dharmeṣu pratiṣṭhāpayati/ yāvad aṣṭādaśasv āveṇikeṣu
18724 buddhadharmeṣu pratiṣṭhāpayati/ te ca sattvā na jātu virahitā bhavanti tayā
18801 dharmadeśanayā yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante/ tad yathāpi nāma
18802 subhūte dakṣo {māyākāro māyākārāntevāsī vā caturmahāpathe mahāntaṃ janakāyaṃ nirmāya} daśakuśaleṣu karmapatheṣu pratiṣṭhāpayet/ yāvad aṣṭādaśāveṇi-
18803 keṣu buddhadharmeṣu pratiṣṭāpayet tena tāvataḥ sattvān yāvad buddhadharmeṣu pratiṣṭhāpya
18804 na kaścit sattvo yāvad buddhadharmeṣu pratiṣṭhāpito bhavati/ evam eva subhūte
18805 {bodhisattvena} mahāsattvena tāṃs tāvataḥ sattvān daśakuśaleṣu karmapatheṣu pratiṣṭhāpya yāvad aṣṭā-
18806 daśasv āveṇikeṣu buddhadharmeṣu pratiṣṭhāpya na kaścit sattvo yāvad buddhadharmeṣu
18807 pratiṣṭhāpito bhavati/ tat kasya hetoḥ/ dharmataiṣā {subhūte dharmāṇāṃ māyādharmatām upādāya/ evaṃ hi subhūte bodhisattvo mahāsattvo mahāsannāhasannaddhaṃ ity ucyate}/ [iti śīlasambhāraḥ/]
18808 {punar aparaṃ} {subhūte} {bodhisattvo} {mahāsattvaḥ} kṣāntipāramitāyāṃ sthitvā sattvān kṣāntau samādāpayati
18809 niveśayati pratiṣṭhāpayati/ kathaṃ ca subhūte {bodhisattvo} mahāsattvaḥ kṣāntipāramitāyāṃ
18810 sthitvā kṣāntau {samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati}/ iha subhūte {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prathamacittotpāda-
18811 m upādāya evaṃ sannāhaṃ sannahyate sacet mama sarvasattvā daṇḍaloṣṭramuṣṭiśastraprahārān
18812 dadyus tatra mayā ekam api kṣobhacittaṃ notpādayitavyaṃ sarvasattvāś caivaṃrūpāyāṃ
18813 kṣāntau pratiṣṭhāpayitavyā iti/ tad yathāpi nāma subhūte dakṣo {māyākāro māyākārāntevāsī vā caturmahāpathe mahāntaṃ janakāyaṃ nirmāya} nirmimīte
18814 te 'pi sarve tasya māyākārasya daṇḍair loṣṭrair muṣṭibhiḥ śastrair vā prahāraṃ dadyuḥ/ sa
18815 ca teṣu ekam api kṣobhacittaṃ notpādayet tāṃś ca sattvān nirmitān evaṃrūpāyāṃ kṣāntau
18816 pratiṣṭhāpayet/ tena tāvataḥ sattvān kṣāntau pratiṣṭhāpya na kaścit sattvaḥ pratiṣṭhā-
18817 pito bhavati/ evam eva subhūte {bodhisattvena} mahāsattvena tāṃs tāvataḥ sattvān kṣāntau
18818 pratiṣṭhāpya na kaścit sattvaḥ kṣāntau pratiṣṭhāpito bhavati/ tat kasya hetoḥ/
18819 dharmataiṣā {subhūte dharmāṇāṃ māyādharmatām upādāya/ evaṃ hi subhūte bodhisattvo mahāsattvo mahāsannāhasannaddhaṃ ity ucyate}// [iti kṣāntisambhāraḥ//]
18901 {punar aparaṃ} {subhūte} {bodhisattvo} {mahāsattvo} vīryapāramitāyāṃ sthitvā sarvasattvān vīryapāramitāyāṃ
18902 {samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati}/ kathañ ca {subhūte} {bodhisattvo} mahāsattvo vīryapāramitāyāṃ sthitvā sarvasattvān vīrya-
18903 pāramitāyāṃ {samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati}/ iha {subhūte} {bodhisattvo} mahāsattvaḥ sarvākārajñatāpratisaṃyuktair mana-
18904 sikāraiḥ kāyikacetasikavīryapratiṣṭhitaḥ savasattvān {kāyikacetasikavīrye} {samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati}/ tad yathāpi
18905 nāma subhūte dakṣo {māyākāro māyākārāntevāsī vā caturmahāpathe mahāntaṃ janakāyaṃ} nirmāya sarvākārajñatāpratisaṃyuktair manasikāraiḥ {kāyikacetasikavīrye}
18906 pratiṣṭhāpayet/ tena tāṃs tāvataḥ sattvān {kāyikacetasikavīrye} pratiṣṭhāpya na kaścit sattvaḥ {kāyikacetasikavīrye}
18907 pratiṣṭhāpito bhavati/ evam eva {subhūte} {bodhisattvena} mahāsattvena tāṃs tāvataḥ sattvān
18908 {kāyikacetasikavīrye} praviṣṭhāpya na kaścit sattvaḥ {kāyikacetasikavīrye} pratiṣṭhāpito bhavati/ tat kasya
18909 hetoḥ/ dharmataiṣā {subhūte dharmāṇāṃ māyādharmatām upādāya/ evaṃ hi subhūte bodhisattvo mahāsattvo mahāsannāhasannaddhaṃ ity ucyate}// [iti vīryasambhāraḥ//]
18910 {punar aparaṃ} {subhūte} {bodhisattvo} {mahāsattvo} dhyānapāramitāyāṃ sthitvā sarvasattvān
18911 dhynapāramitāyāṃ {samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati}/ kathaṃ ca {subhūte} {bodhisattvo} mahāsattvo dhyānapāra-
18912 mitāyāṃ sthitvā sarvasattvān dhyānapāramitāyāṃ {samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati}/ iha {subhūte} {bodhisattvo}
18913 mahāsattvaḥ sarvadharmāṇāṃ samatāyāṃ sthitvā na kasyacid dharmasya vikṣepaṃ vā
18914 avikṣepaṃ vā samanupaśyati/ evaṃ hi {subhūte} {bodhisattvo} mahāsattvo dhyānapāramitāyāṃ
18915 sthito bhavati/ sa tathaiva sarvasattvān dhyānapāramitāyāṃ {samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati}/ te ca samā-
18916 dāpitā niveśitāḥ pratiṣṭhāpitā bhavanti/ na jātu virahitā bhavanti dhyāna-
18917 pāramitayā yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhā iti/ tad yathāpi nāma
18918 subhūte dakṣo {māyākāro māyākārāntevāsī vā caturmahāpathe mahāntaṃ janakāyaṃ} nirmāya janakāyaṃ dhyānapāramitāyāṃ pratiṣṭhāpayet tena
18919 tāṃs tāvataḥ sattvān dhyānapāramitāyāṃ pratiṣṭhāpya na kaścid ekaḥ sattvo 'pi dhyāna-
18920 pāramitāyāṃ pratiṣṭhāpito bhavati/ evam eva {subhūte} {bodhisattvena} mahāsattvena sarvasattvān
18921 dhyānapāramitāyāṃ pratiṣṭhāpya na kaścit sattvo dhyānapāramitāyāṃ pratiṣṭhāpito
18922 bhavati/ tat kasya hetoḥ/ dharmataiṣā {subhūte dharmāṇāṃ māyādharmatām upādāya/ evaṃ hi subhūte bodhisattvo mahāsattvo mahāsannāhasannaddhaṃ ity ucyate}// [iti dhyānasambhāraḥ//]
18923 {punar aparaṃ} {subhūte} {bodhisattvo} {mahāsattvaḥ} prajñāpāramitāyāṃ sthitvā sarvasattvān prajñāpāramitāyāṃ
18924 {samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati}/ kathañ ca {subhūte} {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ sthitvā sarvasattvān
18925 prajñāpramitāyāṃ {samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati}/ yataḥ {subhūte} {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran
19001 na kasyacid dharmasyāpāraṃ vā pāraṃ vā upalabhate/ evaṃ {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñā-
19002 pāramitāyāṃ sthito bhavati/ sa tathaiva sarvasattvān api tatra {samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati}/ tad yathāpi
19003 nāma subhūte dakṣo {māyākāro māyākārāntevāsī vā caturmahāpathe mahāntaṃ janakāyaṃ nirmāya}
19004 {{janakāyaṃ prajñāpāramitāyāṃ pratiṣṭhāpayet tena tāṃs tāvataḥ sattvān prajñāpāramitāyāṃ pratiṣṭhāpya na kaścid ekaḥ sattvo 'pi prajñāpāramitāyāṃ pratiṣṭhāpito bhavati/ evam eva subhūte bodhisattvena mahāsattvena sarvasattvān prajñāpāramitāyāṃ pratiṣṭhāpya na kaścit sattvo prajñāpāramitāyāṃ pratiṣṭhāpito bhavati/ tat kasya hetoḥ/ dharmataiṣā subhūte dharmāṇāṃ māyādharmatām upādāya/ evaṃ hi subhūte bodhisattvo mahāsattvo mahāsannāhasannaddhaṃ ity ucyate}}// [iti prajñāsambhāraḥ//]
19005 {punar aparaṃ} {subhūte} {bodhisattvo} {mahāsattvo} mahāsannāhasannaddhaḥ pūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvāluko-
19006 pameṣu lokadhātuṣu yāvantaḥ sattvāṃs tān sarvān yathaivātmanā dānapāramitāyāṃ
19007 sthitas tathā dānapāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati/ evaṃ
19008 śīlapāramitāyāṃ {{kṣātipāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati/ vīryapāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati/ dhyānapāramitāyāṃsamādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati}} prajñāpāramitāyāṃ {samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati} dharmañ ca deśayati/ yad uta
19009 imam eva ṣaṭpāramitāpratisaṃyuktam/ te ca taṃ śrutvā na jātu bhūyo virahitā bhavanti
19010 ṣadbhiḥ pāramitābhir yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhā iti/ evaṃ dakṣiṇa-
19011 syāṃ {{diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu yāvantaḥ sattvāṃs tān sarvān yathaivātmanā dānapāramitāyāṃ sthitas tathā dānapāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati/ evaṃ śīlapāramitāyāṃ kṣātipāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati/ vīryapāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati/ dhyānapāramitāyāṃsamādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati prajñāpāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati dharmañ ca deśayati/ yad uta imam eva ṣaṭpāramitāpratisaṃyuktam/ te ca taṃ śrutvā na jātu bhūyo virahitā bhavanti ṣadbhiḥ pāramitābhir yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhā iti/evaṃ paścimāyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu yāvantaḥ sattvāṃs tān sarvān yathaivātmanā dānapāramitāyāṃ sthitas tathā dānapāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati/ evaṃ śīlapāramitāyāṃ kṣātipāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati/ vīryapāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati/ dhyānapāramitāyāṃsamādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati prajñāpāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati dharmañ ca deśayati/ yad uta imam eva ṣaṭpāramitāpratisaṃyuktam/ te ca taṃ śrutvā na jātu bhūyo virahitā bhavanti ṣadbhiḥ pāramitābhir yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhā iti/ evam uttarasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu yāvantaḥ sattvāṃs tān sarvān yathaivātmanā dānapāramitāyāṃ sthitas tathā dānapāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati/ evaṃ śīlapāramitāyāṃ kṣātipāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati/ vīryapāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati/ dhyānapāramitāyāṃsamādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati prajñāpāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati dharmañ ca deśayati/ yad uta imam eva ṣaṭpāramitāpratisaṃyuktam/ te ca taṃ śrutvā na jātu bhūyo virahitā bhavanti ṣadbhiḥ pāramitābhir yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhā iti/ evam uttarapūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu yāvantaḥ sattvāṃs tān sarvān yathaivātmanā dānapāramitāyāṃ sthitas tathā dānapāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati/ evaṃ śīlapāramitāyāṃ kṣātipāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati/ vīryapāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati/ dhyānapāramitāyāṃsamādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati prajñāpāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati dharmañ ca deśayati/ yad uta imam eva ṣaṭpāramitāpratisaṃyuktam/ te ca taṃ śrutvā na jātu bhūyo virahitā bhavanti ṣadbhiḥ pāramitābhir yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhā iti/ evaṃ pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu yāvantaḥ sattvāṃs tān sarvān yathaivātmanā dānapāramitāyāṃ sthitas tathā dānapāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati/ evaṃ śīlapāramitāyāṃ kṣātipāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati/ vīryapāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati/ dhyānapāramitāyāṃsamādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati prajñāpāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati dharmañ ca deśayati/ yad uta imam eva ṣaṭpāramitāpratisaṃyuktam/ te ca taṃ śrutvā na jātu bhūyo virahitā bhavanti ṣadbhiḥ pāramitābhir yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhā iti/ evaṃ dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu yāvantaḥ sattvāṃs tān sarvān yathaivātmanā dānapāramitāyāṃ sthitas tathā dānapāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati/ evaṃ śīlapāramitāyāṃ kṣātipāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati/ vīryapāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati/ dhyānapāramitāyāṃsamādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati prajñāpāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati dharmañ ca deśayati/ yad uta imam eva ṣaṭpāramitāpratisaṃyuktam/ te ca taṃ śrutvā na jātu bhūyo virahitā bhavanti ṣadbhiḥ pāramitābhir yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhā iti/ evaṃ paścimottarasyām diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu yāvantaḥ sattvāṃs tān sarvān yathaivātmanā dānapāramitāyāṃ sthitas tathā dānapāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati/ evaṃ śīlapāramitāyāṃ
kṣātipāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati/ vīryapāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati/ dhyānapāramitāyāṃsamādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati prajñāpāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati dharmañ ca deśayati/ yad uta imam eva ṣaṭpāramitāpratisaṃyuktam/ te ca taṃ śrutvā na jātu bhūyo virahitā bhavanti ṣadbhiḥ pāramitābhir yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhā iti/ evam adhastād diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu yāvantaḥ sattvāṃs tān sarvān yathaivātmanā dānapāramitāyāṃ sthitas tathā dānapāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati/ evaṃ śīlapāramitāyāṃ kṣātipāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati/ vīryapāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati/ dhyānapāramitāyāṃsamādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati prajñāpāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati dharmañ ca deśayati/ yad uta imam eva ṣaṭpāramitāpratisaṃyuktam/ te ca taṃ śrutvā na jātu bhūyo virahitā bhavanti ṣadbhiḥ pāramitābhir yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhā iti/}}
19012 {{evam ūrdhvadiśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu yāvantaḥ sattvāṃs tān sarvān yathaivātmanā dānapāramitāyāṃ sthitas tathā dānapāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati/ evaṃ śīlapāramitāyāṃ kṣātipāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati/ vīryapāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati/ dhyānapāramitāyāṃsamādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati prajñāpāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati dharmañ ca deśayati/ yad uta imam eva ṣaṭpāramitāpratisaṃyuktam/ te ca taṃ śrutvā na jātu bhūyo virahitā bhavanti ṣadbhiḥ pāramitābhir yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhi}}saṃbuddhā iti/
19013 tad yathāpi nāma subhūte dakṣo {māyākāro māyākārāntevāsī vā caturmahāpathe mahāntaṃ janakāyaṃ} nirmāya ṣaṭpāramitāsu {samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati}/ tat
19014 kiṃ manyase subhūte api nu tena māyākāreṇa māyākārāntevāsinā vā kaścit
19015 sattvaḥ ṣaṭpāramitāsu samādāpito bhavati niveśito vā pratiṣṭhāpito vā bhavati/
19016 subhūtir āha/ no bhagavan/ bhagavān āha/ evam eva subhūte {bodhisattvena} mahāsattvena
19017 tāṃs tāvataḥ sattvān ṣaṭsu pāramitāsu pratiṣṭhāpya na kaścit sattvaḥ ṣaṭsu pāra-
19018 mitāsu pratiṣṭhāpito bhavati/ tat kasya hetoḥ/ dharmataiṣā {subhūte dharmāṇāṃ māyādharmatām upādāya/ evaṃ hi subhūte bodhisattvo mahāsattvo mahāsannāhasannaddhaṃ ity ucyate}
19019 {punar aparaṃ} {subhūte} {bodhisattvo} mahāsattvo mahāsannāhaṃ sannahya sarvākārajñatāpratisaṃyuktena
19020 cittena viharan nānyeṣāṃ cittotpādānām avakāśaṃ dadāti/ iyanto mayā sattvā dāna-
19021 pāramitāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyā iti/ {{iyanto mayā sattvā śīlapāramitāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyā iti/ iyanto mayā sattvā kṣāntipāramitāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyā iti/ iyanto mayā sattvā vīryapāramitāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyā iti/ iyanto mayā sattvā dhyānapāramitāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyā iti/ iyanto mayā sattvā prajñāpāramitāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyā iti/}}
19022 {{iyanto mayā sattvā bodhipakṣadharmeṣu pratiṣṭhāpayitavyā iti/ iyanto mayā sattvā āveṇikabuddhadharmeṣu pratiṣṭhāpayitavyā iti/ iyanto mayā sattvā srotaāpattiphale pratiṣṭhāpayitavyā iti/ iyanto mayā sattvā sakṛdāgāmiphale pratiṣṭhāpayitavyā iti/ iyanto mayā sattvā anāgāmiphale pratiṣṭhāpayitavyā iti/ iyanto mayā sattvā arhattve pratiṣṭhāpayitavyā iti/ iyanto mayā sattvā pratyekabuddhatve pratiṣṭhāpayitavyā iti/}}
19023 {{iyanto mayā sattvā sarvajñatve pratiṣṭhāpayitavyā iti}}/ api tu khalu punar asaṃkhyeyāḥ sattvā aprameyāḥ sattvā ṣaṭsu pāramitāsu
19024 pratiṣṭhāpayitavyāḥ/ evaṃ saptatriṃśad bodhipakṣeṣu dharmeṣu daśasu tathāgatabaleṣu
19025 catasṛṣu pratisaṃvitsu aṣṭādaśasv āveṇikeṣu buddhadharmeṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ srota-
19026 āpattiphale sakṛdāgāmiphale anāgāmiphale arhattve asaṃkhyeyā aprameyāḥ sattvā
19027 buddhatve pratiṣṭhāpayitavyāḥ// [iti śamathasambhāraḥ//]
19101 tad yathāpi nāma subhūte dakṣo {māyākāro māyākārāntevāsī vā caturmahāpathe mahāntaṃ janakāyaṃ} nirmāya taṃ ṣaṭsu pāramitāsu pratiṣṭhā-
19102 payet/ yāvat sarvākāravaropete sarvajñajñāne pratiṣṭhāpayed evam eva subhūte {bodhisattvena} mahā-
19103 mahāsattvena tāṃs tāvataḥ sattvān asaṃkhyeyān aprameyān ṣaṭsu pāramitāsu pratiṣṭhāpya
19104 yāvat sarvākāravaropete sarvajñajñāne pratiṣṭhāpya na kaścit sattvaḥ ṣaṭsu pāramitāsu
19105 pratiṣṭhāpito bhavati/ tat kasya hetoḥ/ dharmataiṣā subhūte dharmāṇāṃ yad imāṃ
19106 māyādharmatām upādāya/
19107 subhūtir āha/ yathāhaṃ bhagavan bhagavato bhāṣitasyārtham ājānāmi tathā
19108 asannāhasannaddho vatāyaṃ {bodhisattvo} mahāsattvo veditavyaḥ svalakṣaṇaśūnyatām upādāya/
19109 tat kasya hetoḥ/ tathā hi bhagavan rūpaṃ rūpeṇa śūnyaṃ {vedanā vedanayā śūnyā saṃjñā saṃjñayā śūnyā saṃskārāḥ saṃskāraiḥ śūnyā} vijñānaṃ vijñānena
19110 śūnyaṃ, cakṣuś cakṣuṣā śūnyam/ {{śrotraṃ śrotreṇa śūnyaṃ ghrāṇaṃ ghrāṇena śūnyaṃ jihvā jihvayā śūnyā kāyaḥ kāyena śūnyo mano manasā śūnyaṃ rūpaṃ rūpeṇa śūnyaṃ śabdaḥ śabdena śūnyo gandho gandhena śūnyo raso rasena śūnyo spraṣṭavyaṃ spraṣṭavyena śūnyaṃ dharmo dharmeṇa śūnyo}}
19111 {{cakṣurvijñānaṃ cakṣurvijñānena śūnyaṃ śrotravijñānaṃ śrotravijñānena śūnyaṃ ghrāṇavijñānaṃ ghrāṇavijñānena śūnyaṃ jihvāvijñānaṃ jihvāvijñānena śūnyaṃ kāyavijñānaṃ kāyavijñānena śūnyaṃ manovijñānaṃ manovijñānena śūnyaṃ cakṣuḥsaṃsparśapratyayavedayitaṃ cakṣuḥsaṃsparśapratyayavedayitena śūnyaṃ śrotrasaṃsparśapratyayavedayitaṃ śrotrasaṃsparśapratyayavedayitena śūnyaṃ ghrāṇasaṃsparśapratyayavedayitaṃ ghrāṇasaṃsparśapratyayavedayitena śūnyaṃ jihvāsaṃsparśapratyayavedayitaṃ jihvāsaṃsparśapratyayavedayitena śūnyaṃ kāyasaṃsparśapratyayavedayitaṃ kāyasaṃsparśapratyayavedayitena śūnyaṃ manaḥsaṃsparśapratyayavedayitaṃ manaḥsaṃsparśapratyayavedayitena śūnyaṃ dānapāramitā dānapāramitayā śūnyā śīlapāramitā śīlapāramitayā śūnyā kṣāntipāramitā kṣāntipāramitayā śūnyā vīryapāramitā vīryapāramitayā śūnyā dhyānapāramitā dhyānapāramitayā śūnyā prajñāpāramitā prajñāpāramitayā śūnyā adhyātmaśūnyatā adhyātmaśūnyatayā śūnyā bahirdhāśūnyatā bahirdhāśūnyatayā śūnyā adhyātmabahirdhāśūnyatā adhyātmabahirdhāśūnyatayā śūnyā śūnyatāśūnyatā śūnyatāśūnyatayā śūnyā mahāśūnyatā mahāśūnyatayā śūnyā paramārthaśūnyatā paramārthaśūnyatayā śūnyā saṃskṛtaśūnyatā saṃskṛtaśūnyatayā śūnyā asaṃskṛtaśūnyatā asaṃskṛtaśūnyatayā śūnyā atyantaśūnyatā atyantaśūnyatayā śūnyā anavarāgraśūnyatā anavarāgraśūnyatayā śūnyā anavakāraśūnyatā anavakāraśūnyatayā śūnyā prakṛtiśūnyatā prakṛtiśūnyatayā śūnyā sarvadharmaśūnyatā sarvadharmaśūnyatayā śūnyā svalakṣaṇaśūnyatā svalakṣaṇaśūnyatayā śūnyā anupalambhaśūnyatā anupalambhaśūnyatayā śūnyā abhāvasvabhāvaśūnyatā abhāvasvabhāvaśūnyatayā śūnyā bhāvaśūnyatā bhāvaśūnyatayā śūnyā abhāvaśūnyatā abhāvaśūnyatayā śūnyā svabhāvaśūnyatā svabhāvaśūnyatayā śūnyā parabhāvaśūnyatā parabhāvaśūnyatayā śūnyā saptatriṃśadbodhipakṣadharmāḥ saptatriṃśadbodhipakṣadharmaiḥ śūnyāḥ}}
19112 {{daśatathāgatabalāni daśatathāgataiḥ śūnyāni aṣṭādaśāveṇikabuddhadharmāḥ aṣṭādaśāveṇikabuddhadharmaiḥ śūnyāḥ bodhisattvo bodhisattvena śūnyaḥ}}/ mahā-
19113 yānasannāho 'pi bhagavan mahāyānasannāhena śūnyaḥ/ anena bhagavan paryāyeṇa
19114 asannāhasannaddho bodhisattvo veditavyaḥ/ evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ subhūtim etad a-
19115 vocat/ evam etat subhūte yathā vadasi/ tat kasya hetoḥ/ akṛtā hi subhūte
19116 sarvākārajñatā avikṛtā anabhisaṃskṛtā/ te 'pi sattvā {akṛtā avikṛtā anabhisaṃskṛtā} yeṣāṃ kṛtaśo
19117 {bodhisattvena} mahāsattvena mahāsannāhaḥ sannaddhaḥ/
19118 subhūtir āha/ kena kāraṇena bhagavan sarvākārajñatā {akṛtā avikṛtā anabhisaṃskṛtā}/
19119 te 'pi sattvā {akṛtā avikṛtā anabhisaṃskṛtā} yeṣāṃ kṛtaśo {bodhisattvena} mahāsattvena mahā-
19120 sannāhasannaddhaḥ/ bhagavān āha/ kārakānupalabdhitām upādāya subhūte sarvākāra-
19121 jñatā {akṛtā avikṛtā anabhisaṃskṛtā}/ te 'pi sattvā {akṛtā avikṛtā anabhisaṃskṛtā}/ tat kasya hetoḥ/ na hi subhūte rūpaṃ
19122 karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti/ {{na vedanā karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti/ na saṃjñā karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti/ na saṃskārāḥ kurvanti na vikurvanti nābhisaṃskurvanti/ na vijñānaṃ karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti/ na cakṣuḥ karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti/ na śrotraṃ karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti/ na ghrāṇaṃ karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti/ na jihvā karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti/ na kāyaḥ karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti/ na manaḥ karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti/}}
19123 {{na rūpaṃ karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti/ na śabdaḥ karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti/ na gandhaḥ karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti/ na rasaḥ karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti/ na spraṣṭavyaṃ karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti/ na dharmaḥ karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti/ na cakṣurvijñānaṃ karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti/ na śrotravijñānaṃ karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti/ na ghrāṇavijñānaṃ karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti/ na jihvāvijñānaṃ karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti/ na kāyavijñānaṃ karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti/ na manovijñānaṃ karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti/ na cakṣuḥsaṃsparśapratyayavedayitaṃ karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti/ na śrotrasaṃsparśapratyayavedayitaṃ karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti/ na ghrāṇasaṃsparśapratyayavedayitaṃ karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti/ na jihvāsaṃsparśapratyayavedayitaṃ karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti/ na kāyasaṃsparśapratyayavedayitaṃ karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti/}} na manaḥsaṃsparśapratyayavedayitaṃ karoti
19124 na vikaroti nābhisaṃskaroti/ tat kasya hetoḥ/ tathā hy atyantatayā sarva ete
19201 na vidyante nopalabhyante/ ātmā subhūte na {karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti}/ evaṃ na sattvo na jīvo
19202 {{na poṣo na puruṣo na pudgalo na manujo na mānavo na kārako na vedako na jānako}} na paśyakaḥ karoti {{na vikaroti nābhisaṃskaroti/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi atyantatayā na vidyante}} nopalabhyante/
19203 svapnaḥ subhūte na {karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti}/ pratiśrutkaḥ pratibhāsaḥ pratibimbaṃ marīcir na nirmāṇaṃ
19204 karoti {{na vikaroti nābhisaṃskaroti/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi atyantatayā na vidyante nopalabhyante/}}
19205 {{adhyātmaśūnyatā bahirdhāśūnyatā adhyātmabahirdhāśūnyatā śūnyatāśūnyatā mahāśūnyatā paramārthaśūnyatā saṃskṛtaśūnyatā asaṃskṛtaśūnyatā atyantaśūnyatā anavarāgraśūnyatā anavakāraśūnyatā prakṛtiśūnyatā sarvadharmaśūnyatā svalakṣaṇaśūnyatā anupalambhaśūnyatā abhāvasvabhāvaśūnyatā bhāvaśūnyatā abhāvaśūnyatā svabhāvaśūnyatā na parabhāvaśūnyatā karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi atyantatayā na vidyante nopalabhyante}}/ saptatriṃśad bodhipakṣā dharmā daśa tathāgatabalāni catvāri vaiśā-
19206 radyāni catasraḥ pratisaṃvido 'ṣṭādaśāveṇikā buddhadharmā/ tathatā {{ākāśadhātur bhūtakoṭir acintyadhātur bodhiḥ}} sarvākāra-
19207 jñatā subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti/ tat kasya hetoḥ/
19208 tathā hi atyantatayā na vidyante nopalabhyate/ anena subhūte paryāyeṇa sarvā-
19209 kārajñatā {akṛtā avikṛtā anabhisaṃskṛtā}/ yeṣāṃ kṛtaśo {bodhisattvena} mahāsattvena mahāsannāhasannaddhaḥ/ evaṃ
19210 hi subhūte {bodhisattvo} mahāsattvo mahāsannāhasannaddha ity ucyate// [iti vidarśanā-
19211 sambhāraḥ//]
19212 subhūtir āha/ yathāhaṃ bhagavato bhāṣitasyārtham ājānāmi/ rūpaṃ bhagavann a-
19213 baddham amuktaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārā vijñānaṃ bhagavan na {baddhamuktam}
19214 pūrṇo maitrāyaṇīputra āha/ rūpam āyuṣman subhūte abaddham amuktam iti vadasi/
19215 {{vedanāyuṣman subhūte abaddhāmukteti vadasi/ saṃjñāyuṣman subhūte abaddhāmukteti vadasi/ saṃskārā āyuṣman subhūte abaddhā amuktā iti vadasi/ vijñānam āyuṣman subhūte abaddham amuktam iti vadasi}}/
19216 subhūtir āha/ evam etad āyuṣman pūrṇa/
19217 pūrṇa āha/ katamat tad āyuṣman subhūte rūpaṃ yad {abaddham amuktam}/ {{katamā sāyuṣman subhūte vedanā yābaddhāmuktā/ katamā sāyuṣman subhūte saṃjñā yābaddhāmuktā/ katamāḥ te āyuṣman subhūte saṃskārā ye abaddhā amuktāḥ/ katamat tad āyuṣman subhūte vijñānaṃ yad abaddham amuktam}}/
19219 subhūtir āha/ yad etad āyuṣman pūrṇa svapnopamaṃ rūpaṃ tad {abaddham amuktam}/ ya ete
19220 svapnopamā vedanā {{sābaddhāmuktā/ ya eṣā svapnopamā saṃjñā sābaddhāmuktā/ ye ete svapnopamāḥ saṃskārāḥ te 'baddhā amuktāḥ/ yad etat svapnopamaṃ vijñānaṃ tad abaddham amuktam}}/ evaṃ pratiśrutkopamā māyopamā marīcyupamā prati-
19221 bhāsopamā yad etad āyuṣman pūrṇa nirmitopamaṃ rūpaṃ tad {abaddham amuktam}/ ya ete nirmitopamā
19301 vedanā {{sābaddhāmuktā/ ya eṣā nirmitopamā saṃjñā sābaddhāmuktā/ ye ete nirmitopamāḥ saṃskārāḥ te 'baddhā amuktāḥ/ yad etat nirmitopamaṃ vijñānaṃ tad abaddham amuktam}}/ evam anāgataṃ pratyutpannam āyuṣman pūrṇa rūpam {abaddham amuktam}/ pratyutpannā
19302 vedanā {{abaddhāmuktā/ pratyutpannā saṃjñābaddhāmuktā/ pratyutpannāḥ saṃskārā abaddhā amuktāḥ/ pratyutpannaṃ vijñānam abaddham amuktam}}/ tat kasya hetoḥ/ asattvād āyusman pūrṇa rūpasya/ evaṃ tad rūpam {abaddham amuktam}/
19303 asattvād āyuṣman pūrṇa vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇām/ asattvād āyuṣman
19304 pūrṇa vijñānasyaivaṃ tad vijñānam {abaddham amuktam}/ evaṃ viviktatvāc chāntatvāc chūnyatvād animitta-
19305 tvād apraṇihitatvād asaṃskṛtatvād anutpannatvāt kuśalam akuśalaṃ saṃkleśan niṣkleśaṃ
19306 sāvadyam anavadyaṃ sāsravam anāsravaṃ laukikaṃ lokottaraṃ saṃkliṣṭaṃ vyavadānam āyuṣman pūrṇaṃ
19307 rūpam {abaddham amuktam}/ tat kasya hetoḥ/ asattvād rūpasyaivaṃ tad rūpam {abaddham amuktam}/ vedanā saṃjñā
19308 saṃskārāḥ/ saṃkliṣṭaṃ vyavadānam āyuṣman pūrṇa vijñānam {abaddham amuktam}/ tat kasya hetoḥ/
19309 asattvād vijñānasya evaṃ tad vijñānam {abaddham amuktam}/ sarvadharmā apy āyuṣman pūrṇa {abaddhā amuktāḥ}/
19310 tat kasya hetoḥ/ asattvād abaddhā amuktāḥ/ evaṃ viviktatvād yāvad anutpannatvād a-
19311 baddhā amuktā/ {{adhyātmaśūnyātā apy āyuṣman pūrṇa abaddhā amuktāḥ/ tat kasya hetoḥ/ asattvād abaddhā amuktāḥ/ evaṃ viviktatvād yāvad anutpannatvād abaddhā amuktā/ bahirdhāśūnyātā apy āyuṣman pūrṇa abaddhā amuktāḥ/ tat kasya hetoḥ/ asattvād abaddhā amuktāḥ/ evaṃ viviktatvād yāvad anutpannatvād abaddhā amuktā/ adhyātmabahirdhāśūnyātā apy āyuṣman pūrṇa abaddhā amuktāḥ/ tat kasya hetoḥ/ asattvād abaddhā amuktāḥ/ evaṃ viviktatvād yāvad anutpannatvād abaddhā amuktā/ śūnyatāśūnyātā apy āyuṣman pūrṇa abaddhā amuktāḥ/ tat kasya hetoḥ/ asattvād abaddhā amuktāḥ/ evaṃ viviktatvād yāvad anutpannatvād abaddhā amuktā/ mahāśūnyātā apy āyuṣman pūrṇa abaddhā amuktāḥ/ tat kasya hetoḥ/ asattvād abaddhā amuktāḥ/ evaṃ viviktatvād yāvad anutpannatvād abaddhā amuktā/ paramārthaśūnyātā apy āyuṣman pūrṇa abaddhā amuktāḥ/ tat kasya hetoḥ/ asattvād abaddhā amuktāḥ/ evaṃ viviktatvād yāvad anutpannatvād abaddhā amuktā/ saṃskṛtaśūnyātā apy āyuṣman pūrṇa abaddhā amuktāḥ/ tat kasya hetoḥ/ asattvād abaddhā amuktāḥ/ evaṃ viviktatvād yāvad anutpannatvād abaddhā amuktā/ atyantaśūnyātā apy āyuṣman pūrṇa abaddhā amuktāḥ/ tat kasya hetoḥ/ asattvād abaddhā amuktāḥ/ evaṃ viviktatvād yāvad anutpannatvād abaddhā amuktā/ anavarāgraśūnyātā apy āyuṣman pūrṇa abaddhā amuktāḥ/ tat kasya hetoḥ/ asattvād abaddhā amuktāḥ/ evaṃ viviktatvād yāvad anutpannatvād abaddhā amuktā/ anavakāraśūnyātā apy āyuṣman pūrṇa abaddhā amuktāḥ/ tat kasya hetoḥ/ asattvād abaddhā amuktāḥ/ evaṃ viviktatvād yāvad anutpannatvād abaddhā amuktā/ prakṛtiśūnyātā apy āyuṣman pūrṇa abaddhā amuktāḥ/ tat kasya hetoḥ/ asattvād abaddhā amuktāḥ/ evaṃ viviktatvād yāvad anutpannatvād abaddhā amuktā/ sarvadharmaśūnyātā apy āyuṣman pūrṇa abaddhā amuktāḥ/ tat kasya hetoḥ/ asattvād abaddhā amuktāḥ/ evaṃ viviktatvād yāvad anutpannatvād abaddhā amuktā/ svalakṣaṇaśūnyātā apy āyuṣman pūrṇa abaddhā amuktāḥ/ tat kasya hetoḥ/ asattvād abaddhā amuktāḥ/ evaṃ viviktatvād yāvad anutpannatvād abaddhā amuktā/ anupalambhaśūnyātā apy āyuṣman pūrṇa abaddhā amuktāḥ/ tat kasya hetoḥ/ asattvād abaddhā amuktāḥ/ evaṃ viviktatvād yāvad anutpannatvād abaddhā amuktā/ abhāvasvabhāvaśūnyātā apy āyuṣman pūrṇa abaddhā amuktāḥ/ tat kasya hetoḥ/ asattvād abaddhā amuktāḥ/ evaṃ viviktatvād yāvad anutpannatvād abaddhā amuktā/ bhāvaśūnyātā apy āyuṣman pūrṇa abaddhā amuktāḥ/ tat kasya hetoḥ/ asattvād abaddhā amuktāḥ/ evaṃ viviktatvād yāvad anutpannatvād abaddhā amuktā/ abhāvaśūnyātā apy āyuṣman pūrṇa abaddhā amuktāḥ/ tat kasya hetoḥ/ asattvād abaddhā amuktāḥ/ evaṃ viviktatvād yāvad anutpannatvād abaddhā amuktā/ svabhāvaśūnyātā apy āyuṣman pūrṇa abaddhā amuktāḥ/ tat kasya hetoḥ/ asattvād abaddhā amuktāḥ/ evaṃ viviktatvād yāvad anutpannatvād abaddhā amuktā/ parabhāvaśūnyātā apy āyuṣman pūrṇa abaddhā amuktāḥ/ tat kasya hetoḥ/ asattvād abaddhā amuktāḥ/ evaṃ viviktatvād yāvad anutpannatvād abaddhā amuktā/}}
19312 {{saptatriṃśadbopdhipakṣā dharmā apy āyuṣman pūrṇa abaddhā amuktāḥ/ tat kasya hetoḥ/ asattvād abaddhā amuktāḥ/ evaṃ viviktatvād yāvad anutpannatvād abaddhā amuktā/}} evaṃ daśabalāni catvāri vaiśāradyāni yāvad aṣṭādaśā-
19313 veṇikabuddhadharmāḥ, sarvākārajñatā, tathatā {{dharmadhātur}} bhūtakoṭiḥ/ evaṃ hy āyuṣman
19314 pūrṇa {bodhisattvo} mahāsattvo 'baddho 'muktaḥ/ evaṃ ṣaḍ api pāramitā abaddhā amuktāḥ/
19315 yāvat sarvākārajñatāpy {abaddhāmuktā}/ sattvān api yān parinirvāpayiṣyati te api
19316 {abaddhā amuktāḥ}/ buddhakṣetrāṇy api yāni pariśodhayiṣyati tāny apy {abaddhāny amuktāni}/ yān api buddhān
19317 bhagavataḥ paryupāsiṣyate te 'py {abaddhā amuktāḥ}/ yam api dharmaṃ śroṣyati so 'py abaddho 'muktaḥ/
19318 buddhair bhagavadbhir na jātu virahito bhaviṣyati abaddho 'muktaḥ/ nābhijñābhir {virahito bhaviṣyaty abaddho 'muktaḥ}
19319 na pañcabhiś cakṣurbhir {virahito bhaviṣyaty abaddho 'muktaḥ}/ tathā nānyaiḥ samādhibhir {virahito bhaviṣyaty abaddho 'muktaḥ}/ abaddhām amuktāṃ mārgā-
19320 kārajñatām utpādayiṣyati/ abaddhām amuktāṃ sarvākārajñatām avabhotsyate/ abaddha-
19321 m amuktaṃ dharmacakraṃ pravartayiṣyati/ abaddhān amuktān sattvāṃs tribhir yānaiḥ parinirvā-
19322 payiṣyaty abaddho 'muktaḥ/ evaṃ hy āyuṣman pūrṇa {bodhisattvo} mahāsattvaḥ ṣaḍbhiḥ pāramitābhir a-
19323 baddho 'muktaḥ sarvadharmān abhisaṃbhotsyate asattvām upādāya/ evaṃ viviktatā yāva-
19401 d anutpannatām upādāya/ evaṃ hy āyuṣman pūrṇa {bodhisattvasya} mahāsattvasya abaddho 'mukto
19402 mahāyānasannāho veditavyaḥ// [iti yuganaddhamārgasambhāraḥ/]
19403 atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat/ katamad bhagavan {bodhisattvasya} mahā-
19404 sattvasya mahāyānam/ kathaṃ bhagavan {bodhisattvo} mahāsattvo mahāyānasaṃprasthito
19405 veditavyaḥ/ kutas tad yānaṃ niryāsyati/ kva vā tad yānaṃ sthāsyati/ ko vā
19406 tena yānena niryāsyati/ evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat/ yat
19407 subhūte evaṃ vadasi katamad {bodhisattvasya} mahāsattvasya mahāyānam iti/ ṣaṭpāramitāḥ
19408 subhūte {bodhisattvasya} mahāsattvasya mahāyānam/ katamā ṣaṭpāramitā/ dāna{pāramitā}
19409 śīla{pāramitā} kṣānti{pāramitā} vīrya{pāramitā} dhyāna{pāramitā} prajñā{pāramitā}/
19410 subhūtir āha/ katamā bhagavan {bodhisattvasya} mahāsattvasya dāna{pāramitā}/
19411 bhagavān āha/ iha subhūte {bodhisattvo} mahāsattvaḥ sarvākārajñatāpratisaṃyuktai-
19412 ś cittotpādair dānaṃ dadāti yad utādhyātmikabāhyāni vastūni tāni ca
19413 sarvasattvasādhāraṇāni kṛtvānuttarāyai samyaksaṃbodhaye pariṇāmayati/
19414 parāṃś ca tatra samādāpayati anupalambhayogena/ iyaṃ subhūte {bodhisattvasya}
19415 mahāsattvasya dāna{pāramitā}/
19416 {subhūtir āha/ katamā bhagavan bodhisattvasya mahāsattvasya śīlapāramitā}/
19417 {bhagavān āha/ iha subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvākārajñatāpratisaṃyuktaiś cittotpādair} ātmanā ca daśa kuśalān karmapathān samādāya varttate/ parāṃś ca
19418 daśakuśale karmapathe {samādāpayati anupalambhayogena/ iyaṃ subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya} aparāmṛṣṭā śīla{pāramitā}/
19419 {subhūtir āha/ katamā bhagavan bodhisattvasya mahāsattvasya kṣāntipāramitā}/
19420 {bhagavān āha/ iha subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvākārajñatāpratisaṃyuktaiś cittotpādair} ātmanā ca kṣāntisamāpanno bhavati parāṃś ca kṣāntau {samādāpayati anupalambhayogena/ iyaṃ subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya} kṣānti{pāramitā}/
19422 {subhūtir āha/ katamā bhagavan bodhisattvasya mahāsattvasya vīryapāramitā}/
19501 {bhagavān āha/ iha subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvākārajñatāpratisaṃyuktaiś cittotpādair} pañcasu pāramitāsu anikṣiptadhūro viharati parāṃś ca tāsu pañcasu pāra-
19502 mitāsu {samādāpayati anupalambhayogena/ iyaṃ subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya} vīrya{pāramitā}/
19503 {subhūtir āha/ katamā bhagavan bodhisattvasya mahāsattvasya dhyānapāramitā}/
19504 {bhagavān āha/ iha subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvākārajñatāpratisaṃyuktaiś cittotpādair} ātmanā copāyakauśalyena dhyānāni samāpadyate/ na ca teṣāṃ
19505 vaśenopapadyate parāṃś ca dhyāneṣu {samādāpayati anupalambhayogena/ iyaṃ subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya} dhyāna{pāramitā}/
19506 {subhūtir āha/ katamā bhagavan bodhisattvasya mahāsattvasya prajñāpāramitā}/
19507 {bhagavān āha/ iha subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvākārajñatāpratisaṃyuktaiś cittotpādair} sarvadharmān abhiniviśate sarvadharmāṇāṃ ca prakṛtiṃ pratyavekṣate sarvadharma-
19508 prakṛtipratyavekṣāyāṃ ca sattvāṃś ca {samādāpayati anupalambhayogena/ iyaṃ subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya} prajñā{pāramitā}/ idaṃ
19509 subhūte {bodhisattvasya} mahāsattvasya mahāyānam// [ity upāyakauśalyasambhāraḥ//]
19510 {punar aparaṃ} {subhūte} {bodhisattvasya} mahāsattvasya mahāyānaṃ yad uta adhyātmaśūnyatā
19511 {{bahirdhāśūnyatā adhyātmabahirdhāśūnyatā śūnyatāśūnyatā mahāśūnyatā paramārthaśūnyatā saṃskṛtaśūnyatā atyantaśūnyatā anavarāgraśūnyatā anavakāraśūnyatā prakṛtiśūnyatā sarvadharmaśūnyatā svalakṣaṇaśūnyatā anupalambhaśūnyatā abhāvasvabhāvaśūnyatā bhāvaśūnyatā abhāvaśūnyatā svabhāvaśūnyatā}} parabhāvaśūnyatā/
19512 tatra katamā adhyātmaśūnyatā/ ādhyātmikā dharmā ucyante cakṣuḥ
19513 śrotraṃ ghrāṇaṃ jihvā kāyo manaḥ/ tatra cakṣuś cakṣuṣā śūnyaṃ akūṭasthāvināśitām u-
19514 pādāya/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir asyaiṣā/ śrotraṃ śrotreṇa śūnyaṃ akūṭasthā-
19515 vināśitām upādāya/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir asyaiṣā/
19516 {{ghrāṇaṃ ghrāṇena śūnyaṃ akūṭasthāvināśitām upādāya/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir asyaiṣā/ jihvā jihvayā śūnyām akūṭasthāvināśitām upādāya/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir asyā eṣā/ kāyaḥ kāyena śūnyo 'kūṭasthāvināśitām upādāya/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir asyaiṣā/ mano manasā śūnyaṃ akūṭasthāvināśitām upādāya/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir asyaiṣā}}/ iyam ucyate adhyātmaśūnyatā/
19517 tatra katamā bahirdhāśūnyatā/ ye bahirdhā dharmās tad yathā rūpaśabdagandharasa-
19518 spraṣṭavyadharmāḥ/ tatra rūpaṃ rūpeṇa śūnyam akūṭasthāvināśitām upādāya/ tat kasya
19519 hetoḥ/ prakṛtir asyaiṣā, {{śabdaḥ śabdena śūnyo 'kūṭasthāvināśitām upādāya/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir asyaiṣā/ gandho gandhena śūnyo 'kūṭasthāvināśitām upādāya/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir asyaiṣā/ raso rasena śūnyo 'kūṭasthāvināśitām upādāya/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir asyaiṣā/ spraṣṭavyaṃ spraṣṭavyena śūnyam akūṭasthāvināśitām upādāya/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir asyaiṣā/ dharmo dharmeṇa śūnyo 'kūṭasthāvināśitām upādāya/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir asyaiṣā}}/ iya-
19520 m ucyate bahirdāśūnyatā/
19521 tatra katamā adhyātmabahirdhāśūnyatā/ ṣaḍādhyātmikāny āyatanāni ṣaḍ-
19522 bāhyāny āyatanāni/ iyam ucyate adhyātmabahirdhāśūnyatā/
19523 tatra katamā ādhyātmikā dharmā bahirdhādharmaiḥ śūnyāś cakṣuḥśrotraghrāṇa-
19601 jihvākāyāmanāṃsi ādhyātmikāni rūpaśabdagandharasasparśadharmaiḥ śūnyāni {akūṭasthāvināśitām upādāya/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir eṣām eṣā}/
19602 tatra katame bahirdhā dharmā ādhyātmikaiḥ dharmaiḥ śūnyāḥ/ rūpaśabdagandharasasparśa-
19603 dharmāś cakṣuḥśrotraghrāṇajihvākāyamanobhiḥ śūnyā {akūṭasthāvināśitām upādāya/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir eṣām eṣā}// iyam ucyate adhyātma-
19604 bahirdhāśūnyatā/
19605 {tatra katamā} śūnyatāśūnyatā/ yā sarvadharmāṇāṃ śūnyatā tayā śūyatayā śūnyā
19606 {akūṭasthāvināśitām upādāya/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir asyā eṣā}// {iyam ucyate} śūnyatāśūnyatā/
19607 {tatra katamā} mahāśūnyatā/ pūrvā dik pūrvayā diśā śūnyā evaṃ dakṣiṇā paścimā
19608 {{uttarā uttarapūrvā pūrvadakṣiṇā dakṣiṇapaścimā paścimottarā adhastād}} ūrdhvā dik ūrdhvayā diśā śūnyā {akūṭasthāvināśitām upādāya/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir asyā eṣā}// {iyam ucyate} mahāśūnyatā/
19609 {tatra katamā} paramārthaśūnyatā/ paramārtha ucyate nirvāṇam/ tac ca nirvāṇena śūnyam
19610 {akūṭasthāvināśitām upādāya/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir asyā eṣā}// {iyam ucyate} paramārthaśūnyatā/
19611 {tatra katamā} saṃskṛtaśūnyatā/ saṃskṛta ucyate kāmadhātuḥ rūpadhātur ārūpyadhātuś ca/
19612 tatra kāmadhātuḥ kāmadhātunā śūnyo {akūṭasthāvināśitām upādāya/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir asyaiṣā}// rūpadhātūḥ rūpadhātunā śūnyaḥ {akūṭasthāvināśitām upādāya/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir asyaiṣā}/
19613 ārūpyadhātur ārūpyadhātunā śūnyo {'kūṭasthāvināśitām upādāya/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir asyaiṣā}// {iyam ucyate} saṃskṛtaśūnyatā/
19614 {tatra katamā} asaṃskṛtaśūnyatā/ asaṃskṛta ucyate yasya notpādo na nirodho
19615 na sthitir nānyathātvam/ idam ucyate asaṃskṛtam/ asaṃskṛtam asaṃskṛtena śūnyaṃ
19616 {akūṭasthāvināśitām upādāya/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir asyaiṣā}// {iyam ucyate} asaṃskṛtaśūnyatā/
19617 {tatra katamā} atyantaśūnyatā/ yasya anto nopalabhyate tad atyantam atyantena śūnyam
19618 {akūṭasthāvināśitām upādāya/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir asyaiṣā}// {iyam ucyate} atyantaśūnyatā/
19619 {tatra katamā} anavarāgraśūnyatā/ yasya naivāgraṃ nāvaram upalabhyate/ tasya madhyā-
19620 bhāvaḥ/ yasya ca nādir na madhyaṃ nāvaram upalabhyate tasya nāgatir na gatiḥ/ ādi-
19621 madhyāvasānāny api ādimadhyāvasānaiḥ śūnyāny {akūṭasthāvināśitām upādāya/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir eṣām eṣā}// {iyam ucyate} anavarāgraśūnyatā/
19622 {tatra katamā} anavakāraśūnyatā/ yasya dharmasya na kaścid avakāraḥ/ avakāraṃ nāma
19701 avikiraṇaṃ choraṇam utsargaḥ/ anavakāro 'navakāreṇa śūnyo {akūṭasthāvināśitām upādāya/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir asyaiṣā}// {iyam ucyate}
19702 anavakāraśūnyatā/
19703 {tatra katamā} prakṛtiśūnyatā/ yā sarvavarmāṇāṃ prakṛiḥ saṃskṛtānāṃ vā asaṃskṛtānāṃ vā
19704 na śrāvakaiḥ kṛtā na pratyekabuddhaiḥ kṛtā na tathāgatair arhadbhiḥ samyaksaṃbuddhaiḥ kṛtā
19705 nāpakṛtā/ prakṛtiḥ prakṛtyā śūnyā {akūṭasthāvināśitām upādāya/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir asyā eṣā}/ {iyam ucyate} prakṛtiśūnyatā/
19706 {tatra katamā} sarvadharmaśūnyatā/ sarvadharmā ucyante rūpaṃ {{vedanā saṃjñā saṃskārā vijñānaṃ}}
19707 {{cakṣuḥ śrotraṃ ghrāṇaṃ jihvā kāyo mano rūpaṃ śabdo gandho rasaḥ spraṣṭavyaṃ dharmaḥ cakṣuḥsaṃsparśaḥ śrotrasaṃsparśo ghrāṇasaṃsparśo jihvāsaṃsparśaḥ kāyasaṃsparśo manaḥsaṃsparśaḥ cakṣuḥsaṃsparśapratyayavedanā śrotrasaṃsparśapratyayavedanā ghrāṇasaṃsparśapratyayavedanā jihvāsaṃsparśapratyayavedanā kāyasaṃsparśapratyayavedanā}}
19708 manaḥsaṃsparśapratyayavedanā saṃskṛtā dharmā asaṃskṛtā dharmāḥ/ ime ucyante sarvadharmāḥ/
19709 tatra dharmāḥ dharmaiḥ śūnyā {akūṭasthāvināśitām upādāya/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir eṣām eṣā}/ {iyam ucyate} sarvadharmaśūnyatā/
19710 {tatra katamā} svalakṣaṇaśūnyatā/ rūpaṇalakṣaṇaṃ rūpam/ anubhavalakṣaṇā vedanā/ ud-
19711 grahaṇalakṣaṇā saṃjñā/ abhisaṃskāralakṣaṇāḥ saṃskārāḥ/ vijānanalakṣaṇaṃ vijñānaṃ
19712 vistareṇa kartavyaṃ yac ca saṃskṛtānāṃ dharmāṇāṃ lakṣaṇālakṣaṇaṃ yac cāsaṃskṛtānāṃ
19713 dharmāṇāṃ lakṣaṇālakṣaṇaṃ sarva ete dharmāḥ svalakṣaṇaśūnyā {akūṭasthāvināśitām upādāya/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir eṣām eṣā}/ {iyam ucyate}
19714 svalakṣaṇaśūnyatā/
19715 {tatra katamā} anupalambhaśūnyatā/ ye dharmā atītānāgatapratyutpannās te nopalabhyante/
19716 tat kasya hetoḥ/ nātīte anāgatā upalabhyante/ nāpy anāgate atītāḥ/ na
19717 pratyutpanne 'tītānāgatā upalabhyante/ nāpy atītā anāgate yāḥ pratyutpannā
19718 eṣām iyam anupalabdhir ādiviśuddhitvāt {akūṭasthāvināśitām upādāya/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir eṣām eṣā}/ {iyam ucyate} anupalambhaśūnyatā/
19719 {tatra katamā} abhāvasvabhāvaśūnyatā/ nāsti sāṃyojikasya dharmasya svabhāvaḥ pratītya-
19720 samutpannatvāt/ saṃyogaḥ saṃyogena śūnyaḥ {akūṭasthāvināśitām upādāya/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir asyaiṣā}/ {iyam ucyate} abhāvasvabhāvaśūnyatā/
19721 {tatra katamā} bhāvaśūnyatā/ bhāva ucyate pañcopādānaskandhāḥ/ sa ca bhāvo bhāvena
19722 śūnyo {'kūṭasthāvināśitām upādāya/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir asyaiṣā}/ {iyam ucyate} bhāvaśūnyatā/
19801 {tatra katamā} abhāvaśūnyatā/ abhāva ucyate asaṃskṛtam/ tac cāsaṃskṛtam asaṃskṛtena
19802 śūnyam {akūṭasthāvināśitām upādāya/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir asyaiṣā}/ {iyam ucyate} abhāvaśūnyatā/
19803 {tatra katamā} svabhāvaśūnyatā/ svabhāvo hi prakṛtir aviparītatā tasyā yā
19804 tayā śūnyatā {akūṭasthāvināśitām upādāya/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir asyā eṣā}/ na sā jñānena darśanena ca kṛtā/ tat kasya hetoḥ/
19805 prakṛtir asyaiṣā/ {iyam ucyate} svabhāvaśūnyatā/
19806 {tatra katamā} parabhāvaśūnyatā/ yā utpādād vā tathāgatānām anutpādād vā sthitai-
19807 vaiṣā dharmāṇāṃ dharmatā dharmasthititā {{dharmaniyāmatā}} bhūtakoṭis tasyā yā tayā śūnyatā/
19808 {akūṭasthāvināśitām upādāya/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir asyā eṣā}/ na sā pareṇa kṛtā/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir asyaiṣā/
19809 iyam ucyate parabhāvaśūnyatā/ idam ucyate subhūte {bodhisattvasya} mahāsattvasya mahāyānam//
19810 [iti jñānasambhāraḥ//]
19811 {punar aparaṃ} {subhūte} {bodhisattvasya} mahāsattvasya mahāyānam/ yad uta śūarṅgamo nāma samādhiḥ/
19812 {{ratnamudro nāma samādhiḥ/ sucandro nāma samādhiḥ/ candradhvajaketur nāma samādhiḥ/ sarvadharmamudro nāma samādhiḥ/ avalokitamūrddhā nāma samādhiḥ/ dharmadhātuniyato nāma samādhiḥ/ niyatadhvajaketuḥ nāma samādhiḥ/ vajropamo nāma samādhiḥ/ sarvadharmapraveśamudro nāma samādhiḥ/ samāhitāvasthāpratiṣṭhāno nāma samādhiḥ/ rājamudro nāma samādhiḥ/ balavīryo nāma samādhiḥ/ sarvadharmasamudgato nāma samādhiḥ/ niruktiniyatapraveśo nāma samādhiḥ/ āsecanakapraveśo nāma samādhiḥ/ digavalokano nāma samādhiḥ/ dhāraṇīmudro nāma samādhiḥ/ asaṃpramuṣito nāma samādhiḥ/ samavasaraṇo nāma samādhiḥ/ ākāśasphāraṇo nāma samādhiḥ/ vajramaṇḍalo nāma samādhiḥ/ dhvajāgraketurājo nāma samādhiḥ/ indraketuḥ nāma samādhiḥ/ sroto'nugato nāma samādhiḥ/ siṃhavijṛmbhito nāma samādhiḥ/ vyatyastasamāpattiḥ nāma samādhiḥ/ raṇaṃjaho nāma samādhiḥ/ vairocano nāma samādhiḥ/ nimiṣo nāma samādhiḥ/ niketasthito nāma samādhiḥ/ niścito nāma samādhiḥ/ vipulapratipanno nāma samādhiḥ/ anantaprabho nāma samādhiḥ/ prabhākaro nāma samādhiḥ/ varadharmamudro nāma samādhiḥ/ samantāvabhāso nāma samādhiḥ/ śuddhāvāso nāma samādhiḥ/ vimalaprabho nāma samādhiḥ/ aratikaro nāma samādhiḥ/ ajayo nāma samādhiḥ/ tejovatī nāma samādhiḥ/ kṣayāpagato nāma samādhiḥ/ anirjito nāma samādhiḥ/ vivṛto nāma samādhiḥ/ sūryapradīpo nāma samādhiḥ/ candravimalo nāma samādhiḥ/ śuddhapratibhāso nāma samādhiḥ/ ālokakaro nāma samādhiḥ/ kārākāro nāma samādhiḥ/ jñānaketuḥ nāma samādhiḥ/ cittasthito nāma samādhiḥ/ samantāvaloko nāma samādhiḥ/ supratiṣṭhito nāma samādhiḥ/ ratnakoṭiḥ nāma samādhiḥ/ sarvadharmasamatā nāma samādhiḥ/ ratijaho nāma samādhiḥ/ dharmaṅgato nāma samādhiḥ/ vikiraṇo nāma samādhiḥ/ sarvadharmapadaprabhedo nāma samādhiḥ/ samākṣarāvatāro nāma samādhiḥ/ anigaro nāma samādhiḥ/ prabhākaro nāma samādhiḥ/ nāmaniyatapraveśo nāma samādhiḥ/ aniketacārī nāma samādhiḥ/ vitimirāpagato nāma samādhiḥ/ cāritravatī nāma samādhiḥ/ acalo nāma samādhiḥ/ viṣamaśāntiḥ nāma samādhiḥ/ sarvaguṇasaṃcayo nāma samādhiḥ/ niścito nāma samādhiḥ/ śubhapuṣpitaśuddho nāma samādhiḥ/ bodhyaṅgavatī nāma samādhiḥ/ anantaprabhā nāma samādhiḥ/ āgamasamo nāma samādhiḥ/ vimativikiraṇo nāma samādhiḥ/ praticchedakaro nāma samādhiḥ/ ākārānabhiniveśanirhāro nāma samādhiḥ/ ākārānavakāro nāma samādhiḥ/ niratiśayasarvabhavatalavikiraṇo nāma samādhiḥ/ saṃketarutapraveśo nāma samādhiḥ/ ghoṣavatī nāma samādhiḥ/ nirakṣaravimuktiḥ nāma samādhiḥ/ tejovatī nāma samādhiḥ/ jvalanolkā nāma samādhiḥ/ rakṣānupariśoṣaṇo nāma samādhiḥ/ anāvilakṣāntiḥ nāma samādhiḥ/ sarvākārāvatāro nāma samādhiḥ/ sarvasukhaduḥkhanirabhinandī nāma samādhiḥ/ akṣayākāro nāma samādhiḥ/ dhāraṇīmatiḥ nāma samādhiḥ/ samyakamithyātvasaṃgraho nāma samādhiḥ/ roṣaviroṣapratiroṣo nāma samādhiḥ/ vimalaprabho nāma samādhiḥ/ śāravatī nāma samādhiḥ/ paripūrṇavimalacandraprabho nāma samādhiḥ/ vidyutprabho nāma samādhiḥ/ mahāvyūho nāma samādhiḥ/ sarvalokaprabhākaro nāma samādhiḥ/ samādhisaratā nāma samādhiḥ/ anayavinayanayavimukto nāma samādhiḥ/ anusaraṇasarvasamavasaraṇo nāma samādhiḥ/ anilaniyato nāma samādhiḥ/ tathatāsthitaniścito nāma samādhiḥ/ kāyakalisaṃpramathano nāma samādhiḥ/ vākkalividhvaṃsano nāma samādhiḥ/ gaganakalpo nāma samādhiḥ/}} ākāśāsaṅgavimuktinirupa-
19813 lepo nāma samādhiḥ/ tatra katamaḥ śūraṅgamo nāma samādhiḥ, {{yena samādhinā sarvasamādhīnāṃ gocaram anubhavaty ayam ucyate śūraṅgamo nāma samādhiḥ/ tatra katamo ratnamudro nāma samādhiḥ/ yena samādhinā sarvasamādhayo mudritā bhavaty ayam ucyate}}
19814 ratnamudro nāma samādhiḥ/ tatra katamaḥ siṃhavikrīḍito nāma
19815 samādhiḥ// yatra samādhau sthitvā sarvasamādhibhir vikrīḍati/ ayam ucyate
19816 siṃhavikrīḍito nāma samādhiḥ/ tatra katamaḥ sucandro nāma samādhiḥ/ yatra
19817 samādhau sthitvā sarvasamādhīn avabhāsayati/ ayam ucyate sucandro nāma samādhiḥ/
19818 {tatra katamaḥ} candradhvajaketur {nāma samādhiḥ}/ yaḥ sarvasamādhīnāṃ dhvajaṃ dhārayati/ {ayam ucyate candradhvajaketur nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ}
19819 sarvadharmodgato {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhibhir udgacchati/ {ayam ucyate sarvadharmodgato nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} avalokita-
19901 mūrdhā {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ murdhānam avalokayati/ {ayam ucyate 'valokitamūrdhā nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} dharmadhātuniyato
19902 {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} dharmadhātor niścayaṃ gacchati/ {ayam ucyate dharmadhātuniyato nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} niyatadhvajaketur {nāma samādhiḥ}/
19903 {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ niyatadhvajaṃ dhārayati/ {ayam ucyate niyatadhvajaketur nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} vajropamo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā}
19904 sarvasamādbhir na bhidyate/ {ayam ucyate vajropamo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} dharmapraveśamudro {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ
19905 mudrāṃ praviśati/ {ayam ucyate dharmapraveśamudro nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} samādhirājasupratiṣṭhito {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} samādhīnāṃ
19906 rājasupratiṣṭhānena pratitiṣṭhati/ {ayam ucyate samādhirājasupratiṣṭhito nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} raśmipramukto {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamā-
19907 dhīnāṃ raśmīn avasṛjati/ {ayam ucyate raśmipramukto nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} balavyūho {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ
19908 balavyūhaṃ dhārayati/ {ayam ucyate balavyūho nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} samudgato {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} samādhayaḥ samudāgacchanti/
19909 {ayam ucyate samudgato nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} niruktinirdeśapraveśo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ niruktinirdeśaṃ praviśati/
19910 {ayam ucyate niruktinirdeśapraveśo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} adhivacanasaṃpraveśo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ adhivacananāma-
19911 dheyāni praviśati/ {ayam ucyate adhivacanasaṃpraveśo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} digvilokito {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ
19912 diśo vyavalokyante/ {ayam ucyate digvilokito nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} ādhāraṇamudro {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ mudrā
19913 ādhārayati/ {ayam ucyate ādhāraṇamudro nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} asampramuṣito {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhayo na pramuṣyante/
19914 {ayam ucyate asampramuṣito nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} sarvadharmasamavasaraṇasāgaramudro {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} tasya sarvasamādhayaḥ
19915 saṃgrahaṃ samavasaraṇatām udgacchanti/ {ayam ucyate sarvadharmasamavasaraṇasāgaramudro nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} ākāśasphāraṇo {nāma samādhiḥ}/
19916 {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnām ākāśaspharaṇatayā spharati/ {ayam ucyate ākāśasphāraṇo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} tejovatī
19917 {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ tejasā ca dhiyā ca jvalayati/ tenocyate tejovatī
19918 nāma samādhiḥ/ {tatra katamaḥ} apramāṇāvabhāso {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} apramāṇam avabhāsate {tenocyate apramāṇāvabhāso nāma samādhiḥ}/
19919 {tatra katamaḥ} asaṅgānāvaraṇo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasaṅgarahitatām upādāya nirāvaraṇo 'vabhāsate
19920 {tenocyate asaṅgānāvaraṇo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} sarvadharmapravṛttisamucchedo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvadharmapravṛttiṃ samucchinatti
20001 {tenocyate sarvadharmapravṛttisamucchedo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} raṇajaho {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ nimittāny api jahāti
20002 prāg evānyāni nimittāni kleśānāṃ {tenocyate raṇajaho nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} vairocano {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā}
20003 sarvasamādhīn avabhāsayati tapati virocate {tenocyate vairocano nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} animiṣo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā}
20004 na kaścid dharmam eṣati {tenocyate 'nimiṣo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} aniketasthito {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhiṣu na
20005 kañcid dharmam aniketaṃ samanupaśyati {tenocyate 'niketasthito nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} niścitto {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} nihīnāṃ-
20006 ś cittacaitasikān dharmān na pravartayati {tenocyate niścitto nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} vimalapradīpo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā}
20007 sarvasamādhīnāṃ pradīpaṃ dhārayati {tenocyate vimalapradīpo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} anantaprabho {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā}
20008 anantāṃ prabhāṃ karoti {tenocyate 'nantaprabho nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} prabhākaro {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ
20009 prabhāṃ karoti {tenocyate prabhākaro nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} samantāvabhāso {nāma samādhiḥ}/ yasya samādheḥ saha pratilambhena
20010 samādhimukhāny avabhāsante {tenocyate samantāvabhāso nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} śuddhasāro {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ
20011 śuddhasamatām anuprāpnoti {tenocyate śuddhasāro nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} vimalaprabho {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ
20012 balam ākarṣayati sarvasamādhīn prabhāvayati {tenocyate vimalaprabho nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} ratikaro {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarva-
20013 samādhīnāṃ ratim anubhavati {tenocyate ratikaro nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} vidyutpradīpo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ
20014 pradīpaṃ karoti {tenocyate vidyutpradīpo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} akṣayo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} samādhīnāṃ naivākṣayaṃ na kṣayaṃ samanu-
20015 paśyati {tenocyate 'kṣayo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} vajramaṇḍalo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhimaṇḍalāni dhārayati
20016 {tenocyate vajramaṇḍalo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} akṣayāpagato {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ kṣayaṃ samanupaśyati tathā ca
20017 paśyati yathā aṇum api dharmaṃ na samanupaśyati {tenocyate akṣayāpagato nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} aniñjyo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā}
20018 sarvasamādhīn neñjayati na manyate na spandate na prapañcayati {tenocyate 'niñjyo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} vivṛto
20019 {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīn vivṛtān samanupaśyati {tenocyate vivṛto nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} sūryapradīpo
20020 {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ raśmimukham avabhāsayati {tenocyate sūryapradīpo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} candravimalo {nāma samādhiḥ}/
20021 {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnām andhakāraṃ vidhamayati {tenocyate candravimalo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} śuddhaprabhāso {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā}
20022 sarvasamādhīnāṃ catasraḥ pratisaṃvidaḥ pratilabhate {tenocyate śuddhaprabhāso nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} ālākakaro {nāma samādhiḥ}/
20101 {yatra samādhau sthitvā} samādhimukhānām ālokaṃ karoti {tenocyate ālākakaro nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} kārākāro {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarva-
20102 samādhīnāṃ kāraṇatāṅkriyāṅkaroti {tenocyate kārākāro nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} jñānaketur {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} samādhīnāṃ
20103 jñānaketuṃ samanupaśyati {tenocyate jñānaketur nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} vajropamo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvadharmān nirvidhyate
20104 samādhim api na samanupaśyati {tenocyate vajropamo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} cittasthitir {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} cittaṃ na
20105 varṇayati na vivartate na pratibhāsate na vidhātam āpatsyate na cāsyaivaṃ bhavati
20106 cittam iti {tenocyate cittasthitir nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} samantāloko {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ samantālokaṃ
20107 samanupaśyati {tenocyate samantāloko nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} supratiṣṭhito {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhiṣu pratiṣṭhito
20108 bhavati {tenocyate supratiṣṭhito nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} ratnakoṭir {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhayaḥ samantād ratnakoṭir iva
20109 sandṛśyante {tenocyate ratnakoṭir nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} varadharmamudro {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhayo mudritā bhavanti
20110 ādimudrāmudritām upādāya {tenocyate varadharmamudro nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} sarvadharmasamatā {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} na kañcid dharmaṃ
20111 samatānirmuktaṃ samanupaśyati {tenocyate sarvadharmasamatā nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} ratijaho {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhiratiḥ
20112 sarvadharmaratir jahāti {tenocyate ratijaho nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} sarvadharmodgatapūrṇo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvadharmai-
20113 ś codgacchati sarvadharmaiś cāpūryate {tenocyate sarvadharmodgatapūrṇo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} vikiraṇo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhibhiḥ
20114 sarvadharmān vikirati vidhamayati {tenocyate vikiraṇo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} sarvadharmapadaprabhedo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā}
20115 sarvasamādhīnāṃ ca sarvadharmāṇāṃ ca padāni prabhinatti {tenocyate sarvadharmapadaprabhedo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} samākṣaro {nāma samādhiḥ}/
20116 {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ samākṣaratām pratilabhate {tenocyate samākṣaro nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} akṣarāpagato {nāma samādhiḥ}/
20117 {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnām ekākṣaram api nopalabhate {tenocyate akṣarāpagato nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} ālambanacchedo {nāma samādhiḥ}/
20118 {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnām ālambanaṃ cchidyate {tenocyate ālambanacchedo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} avikāro {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarva-
20119 dharmāṇāṃ vikāraṃ nopalabhate {tenocyate 'vikāro nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} aprakāro {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvadharmāṇāṃ prakāra-
20120 m api nopalabhate {tenocyate 'prakāro nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} nāmanimittāpraveśo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ nāma-
20121 nimittāni nopalabhate {tenocyate nāmanimittāpraveśo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} aniketacārī {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ
20122 niketaṃ nopalabhate {tenocyate 'niketacārī nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} timirāpagato {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhitimiaṃ
20123 viśodhayati {tenocyate timirāpagato nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} cāritravato {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ cāritraṃ samanu-
20124 paśyati {tenocyate cāritravato nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} acalo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sattvānāṃ calitaṃ na samanu-
20201 paśyati {tenocyate 'calo nāma samādhiḥ}/ katamo viṣayatīrṇo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ viṣayam atikrāmati
20202 {tenocyate viṣayatīrṇo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} sarvaguṇasañcayopagato {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvaguṇānāṃ sarvasamādhīnāñ ca
20203 sañcayatām anuprāpnoti {tenocyate sarvaguṇasañcayopagato nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} cittasthitiniścito {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamā-
20204 dhīnāṃ cittaṃ na pravartate {tenocyate cittasthitiniścito nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} śubhapuṣpitaśuddhir {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhiṣu
20205 śubhapuṣpitaśuddhiṃ pratilabhate {tenocyate śubhapuṣpitaśuddhir nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} bodhyaṅgvān {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} saptabodhyaṅgāni
20206 pratilabhate {tenocyate bodhyaṅgvān nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} anantapratibhāso {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} antadvayaṃ nopalabhate {tenocyate anantapratibhāso nāma samādhiḥ}/
20207 {tatra katamaḥ} asamasamo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ samasamatāṃ na pratilabhate {tenocyate 'samasamo nāma samādhiḥ}/
20208 {tatra katamaḥ} sarvadharmātikramaṇo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvatraṃdhātukaṃ samatikrāmati {tenocyate sarvadharmātikramaṇo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ}
20209 paricchedakaro {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ sarvadharmāṇāṃ ca paricchedaṃ kariṣyati
20210 {tenocyate paricchedakaro nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} vimativikiraṇo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhivimativikiraṇam anu-
20211 prāpnoti {tenocyate vimativikiraṇo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} niradhiṣṭhāno {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvadharmāṇāṃ sthānaṃ samanupaśyati
20212 {tenocyate niradhiṣṭhāno nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} ekavyūho {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} na kasyacid dharmasya dvayatāṃ samanupaśyati
20213 {tenocyate ekavyūho nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} ākārābhinirhāro {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ sarvadharmāṇāṃ
20214 cākārābhinirhāraṃ samanupaśyati {tenocyate ākārābhinirhāro nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} ekākāravyūho {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā}
20215 sarvasamādhīnām ekākāratāṃ samanupaśyati {tenocyata ekākāravyūho nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} ākārānavakāro
20216 nāma samādhiḥ/ {yatra samādhau sthitvā} sarvadharmāṇām advayatāṃ samanupaśyati {tenocyata ākārānavakāro nāma samādhiḥ}/
20217 {tatra katamaḥ} nirvedhikasarvabhāvatalādhikāro {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ
20218 nirvedhikaṃ jñānam anuprāpnoti yasyānuprāptito na kañcin na pratividhyate
20219 {tenocyate nirvedhikasarvabhāvatalādhikāro nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} saṃketarutapraveśo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ saṃketarutāni praviśati {tenocyate saṃketarutapraveśo nāma samādhiḥ}/
20220 {tatra katamaḥ} gīrghoṣo 'kṣaravimukto {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīn akṣaravimuktān samanupaśyati
20221 {tenocyate gīrghoṣo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} jvalanolkā {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīṃs tejasā ca bhāsayati tapati
20222 virocate {tenocyate jvalanolkā nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} lakṣaṇapariśodhano {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvalakṣaṇāni pariśodhayati
20223 {tenocyate lakṣaṇapariśodhano nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} anabhilakṣito {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīn abhilakṣayati {tenocyate 'nabhilakṣito nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ}
20224 sarvākāravaropeto {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvākāravaropeto bhavati {tenocyate sarvākāravaropeto nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} sarvasukhaduḥkha-
20225 nirabhinandī {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhiṣu sukhaduḥkhāni na samanupaśyati {tenocyate sarvasukhaduḥkhanirabhinandī nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ}
20301 akṣayākāro {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ kṣayaṃ na samanupaśyati {tenocyate 'kṣayākāro nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} dhāraṇī-
20302 pratipattir {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīn ādhārayati {tenocyate dhāraṇīpratipattir nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} sarvasamyaktvamithyātva-
20303 saṃgraho {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} samādhīnāṃ samyaktvamithyātvāni na samanupaśyati {tenocyate sarvasamyaktvamithyātvasaṃgraho nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ}
20304 sarvarodhanirodhapraśamano nāma samādhiḥ/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ rodhanirodhān na
20305 samanupaśyati {tenocyate sarvarodhanirodhapraśamano nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} anusārapratisāro {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnām anusāra-
20306 pratisārān na samanupaśyati {tenocyate 'nusārapratisāro nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} vimalaprabho {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ
20307 prabhāmaṇḍalaṃ nopalabhyate {tenocyate vimalaprabho nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} sāravatī {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnā-
20308 m asāratāṃ nopalabhyate {tenocyate sāravatī nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} paripūrṇacandravimalo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} tasya sarva-
20309 samādhayaḥ paripūrṇā bhavanti tad yathāpi nāma candraḥ pūrṇamāsyāṃ {tenocyate paripūrṇacandravimalo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ}
20310 mahāvyūho {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} tasya sarvasamādhayo mahāvyūhena samanvāgatā bhavanti {tenocyate mahāvyūho nāma samādhiḥ}/
20311 {tatra katamaḥ} sarvākāraprabhākaro {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ sarvadharmāṇāṃ ca prabhāṃ karoti
20312 {tenocyate sarvākāraprabhākaro nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} samādhisamatā {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ na vikṣepaṃ naikāgratāṃ ca
20313 samanupaśyati {tenocyate samādhisamatā nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} araṇasamavasaraṇo nāma samādhiḥ/ {yatra samādhau sthitvā} sarva-
20314 samādhīnām araṇasaraṇasarvasamavasaraṇatām anuprāpnoti {tenocyate 'raṇasamavasaraṇo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} anilāniketo {nāma samādhiḥ}/
20315 {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnām ālayaṃ na samanupaśyati {tenocyate 'nilāniketo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} tathatāsthitaniścito {nāma samādhiḥ}/
20316 {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhīnāṃ tathatāṃ na vyativartate {tenocyate tathatāsthitaniścito nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} kāyakalisaṃpramathano {nāma samādhiḥ}/
20317 {yatra samādhau sthitvā} sarvasamādhikāyaṃ nopalabhate {tenocyate kāyakalisaṃpramathano nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} vākkalividhvaṃsano {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā}
20318 sarvasamādhīnāṃ vākkarmaṇopalabhate {tenocyate vākkalividhvaṃsano nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} gaganakalpo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} gagana-
20319 vadavabhāsate {tenocyate gaganakalpo nāma samādhiḥ}/ {tatra katamaḥ} ākāśāsaṅgavimuktinirupalepo {nāma samādhiḥ}/ {yatra samādhau sthitvā} sarvadharmā-
20320 ṇām ākāśāsaṅgavimuktinirupalepanām anuprāpnoti {tenocyate ākāśāsaṅgavimuktinirupalepo nāma samādhiḥ}/ idaṃ subhūte {bodhisattvasya} mahā-
20321 sattvasya prajñāpāramitāyāñ carato mahāyānam/ [iti puṇyasambhāraḥ/]
20322 {punar aparaṃ} {subhūte} {bodhisattvasya} mahāsattvasya mahāyānam/ yad uta catvāri smṛtyupasthānāni/
20323 katamāni catvāri/ kāya{smṛtyupasthānānaṃ} vedanā{smṛtyupasthānānaṃ} citta{smṛtyupasthānānaṃ} dharma{smṛtyupasthānānaṃ}/
20401 tatra katamat kāya{smṛtyupasthānānaṃ}/ evaṃ yāvat katamad dharma{smṛtyupasthānānaṃ}/ iha {subhūte} {bodhisattvo}
20402 mahāsattvo 'dhyātmakāye kāyānupāśyī viharati/ na ca kāyasahagatān vitarkān
20403 vitarkayati tac cānupalambhayogena/ bahirdhākāye kāyānupaśyī {{viharati/ na ca kāyasahagatān vitarkān vitarkayati tac cānupalambhayogena/}}
20404 adhyātmabahirdhākāye kāyānupaśyī {{viharati/ na ca kāyasahagatān vitarkān vitarkayati tac cānupalambhayogena/}} ātāpī saṃprajānan
20405 smṛtimān vinīyaloke 'bhidhyādaumanasye/ evaṃ adhyātmaṃ vedanāsu citte
20406 adhyātmaṃ dharmeṣu dharmānupaśyī {{viharati/ na ca dharmasahagatān vitarkān vitarkayati tac cānupalambhayogena/ ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīyaloke
20407 'bhidhyā}}daurmanasye/
20408 kathañ ca {subhūte} {bodhisattvo} mahāsattvo 'dhyātmaṃ kāye kāyānupaśyī viharati/ iha subhūte
20409 {bodhisattvo} mahāsattvaś caraṃś carāmīti prajānāti/ sthitaḥ sthito 'smīti {prajānāti}/ niṣaṇṇo
20410 niṣaṇṇo 'smīti {prajānāti}/ śayānaḥ śayito 'smīti {prajānāti}/ yathā yathāsya kāyaḥ sthito
20411 bhavati praṇītam apraṇītaṃ vā tathā tathainaṃ {prajānāti}/ evaṃ hi subhūte {bodhisattvo} mahāsattvo '-
20412 dhyātmaṃ kāye kāyānupaśyī viharati ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīyaloke
20413 'bhidhyādaurmanasye/ punar aparaṃ {subhūte} {bodhisattvo} mahāsattvo 'dhyātmaṃ kāye kāyānupaśyī
20414 viharati/ abhikrāman vā pratikrāman vā saṃprajānacārī bhavati ālokite
20415 vilokite samiñjite prasārite saṃghātīpaṭapātracīvaradhāraṇe aśite pīte khādite
20416 śayite nidrāklamaprativinodane āgate gate sthite niṣaṇṇe supte jāgarite bhāṣite
20417 tuṣṇīmbhāve pratisaṃlayane evaṃ saṃprajānacārī bhavati/ evaṃ hi {subhūte} {bodhisattvo}
20418 mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran adhyātmaṃ kāye kāyānupaśyī viharati/
20419 ātāpī {{saṃprajānan smṛtimān vinīyaloke 'bhidhyā}}daurmanasye tac cānulambhayogena/ punar aparaṃ {subhūte} {bodhisattvo}
20420 mahāsattvaḥ smṛta āśvasan smṛta āśvasāmīti yathābhūtaṃ prajānāti/ smṛtaḥ
20421 praśvasan smṛtaḥ praśvasāmīti {yathābhūtaṃ prajānāti}/ dīrghaṃ vā āśvasan dīrghaṃ vā āśvasāmīti
20422 {yathābhūtaṃ prajānāti}/ dīrghaṃ vā praśvasan dīrghaṃ vā praśvasāmīti {yathābhūtaṃ prajānāti}/ hrasvaṃ vā āśvasan hrasvaṃ vā
20501 āśvasāmīti {yathābhūtaṃ prajānāti}/ hrasvaṃ vā praśvasan hrasvaṃ vā praśvasāmīti {yathābhūtaṃ prajānāti}/ tad yathāpi
20502 nāma {subhūte} cakraṃ bhrāmayet kumbhakāraḥ kumbhakārāntevāsī vā dīrgham āvidhyan
Original text: Pañcaviṃśatisāhasrikā Prajñāpāramitā, 1 · Edition: Nalinaksha Dutt: Pañcaviṃśatisāhasrikā Prajñāpāramitā, Calcutta 1934 (Calcutta Oriental Series, 28). = PSP1 · Data entry Kenta Suzuki Koichi Takahashi · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0