Pañcaviṃśatisāhasrikā Prajñāpāramitā, 1 · Part 2140
04215 kṣatriyamahāśālakulāni prajñāyante brāhmaṇamahāśālakulāni prajñāyante
04216 gṛhapatimahāśālakulāni prajñāyante cāturmahārājakāyikā devāḥ prajñā-
04217 yante/ trayastriṃśā devāḥ prajñāyante/ yāmā devāḥ prajñāyante/ {{nirmāṇaratayo devāḥ prajñāyante/ paranirmitavaśavartino devāḥ prajñāyante/ brahmakāyikā devāḥ prajñāyante/ brahmapurohitā devāḥ prajñāyante/ mahābrahmāṇā devāḥ prajñāyante/ brahmapāriṣadyā devāḥ prajñāyante/ parīttābhā devāḥ prajñāyante/ apramāṇābhā devāḥ prajñāyante/ ābhāsvarā devāḥ prajñāyante/ parīttaśubhā devāḥ prajñāyante/ apramāṇaśubhā devāḥ prajñāyante/ śubhakṛtsnā devāḥ prajñāyante/ anabhrakā devāḥ prajñāyante/ puṇyaprasavā devāḥ prajñāyante/ bṛhatphalā devāḥ prajñāyante/ asaṃjñisattvā devāḥ prajñāyante/ śuddhāvāsā devāḥ prajñāyante/ aspṛhā devāḥ prajñāyante/ atapāḥ devāḥ prajñāyante/ sadṛśā devāḥ prajñāyante/ sudarśanā devāḥ prajñāyante/}}
04218 akaniṣṭhā devāḥ
04219 prajñāyante/ ākāśānantyāyatanā devāḥ prajñāyante/ vijñānānantyā-
04301 yatanā {devāḥ prajñāyante/} ākiñcanyāyatanā {devāḥ prajñāyante/} naivasaṃjñānāsaṃjñāyatanā {devāḥ prajñāyante/}
04302 srotaāpannā loke utpadyante/ sakṛdāgāmino {loke utpadyante/} anāgamino
04303 {loke utpadyante/} arhanto {loke utpadyante/} pratyekabuddhā {loke utpadyante/} bodhisattvā {loke utpadyante/} tathā-
04304 gatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā {loke utpadyante/}
04305 evam ukte āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat/ kiṃ punar bhagavan
04306 bodhisattvo mahāsattvo dakṣiṇāṃ śodhayati uta neti/ bhagavān āha/ na hi
04307 śāriputra bodhisattvo mahāsattvo dakṣiṇāṃ śodhayati/ tat kasya hetoḥ/
04308 atyantaśuddhaiva dakṣiṇā bodhisattvasya mahāsattvasya/ tat kasya hetoḥ/ dāyakaḥ
04309 śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ/ kasya dāyakaḥ/ kuśalānāṃ dharmāṇāṃ
04310 dāyakaḥ/ katameṣāṃ kuśalānāṃ dharmāṇāṃ dāyakaḥ/ yad uta daśānāṃ kuśa-
04311 lānāṃ karmapathānāṃ {{pañcānāṃ śikṣāṇām aṣṭāṅgasamanvāgatasya poṣadhasya caturṇāṃ dhyānānāṃ caturṇām apramāṇānāṃ catasṛṇām ārūpyasamāpattīnāṃ pañcānām abhijñānāṃ caturṇām āryasatyānāṃ caturṇāṃ smṛtyupasthānānāṃ caturṇāṃ samyakprahāṇānāṃ caturṇām ṛddhipādānāṃ pañcānām indriyāṇāṃ pañcānāṃ balānāṃ saptānāṃ bodhyaṅgānām āryāṣṭāṅgasya}} mārgasya caturṇāṃ vaiśāradyānāṃ catasṛṇāṃ
04312 pratisaṃvidāṃ ṣaṇṇāṃ pāramitānāṃ daśānāṃ tathāgatabalānām aṣṭādaśānā-
04313 m āveṇikānāṃ buddhadharmāṇāṃ dāyakaḥ// [iti pratipattyavavādaḥ//]
04314 evam ukte āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat/ kathaṃ yujya-
04315 māno bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ yukta iti
04316 vaktavyaḥ/ evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat/ iha śāri-
04317 putra bodhisattvo mahāsattvo rūpaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/
04401 vedanāśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/ saṃjñā{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/} saṃskāra{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/}
04402 vijñāna{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/}
04403 punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaś cakṣuḥ{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/} śrotra{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/}
04404 ghrāṇa{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/} jihvā{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/} kāya{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/} manaḥ{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/} rūpa{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/} śabda{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/}
04405 gandha{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/} rasa{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/} spraṣṭavya{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/} dharma{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/} cakṣurvijñānadhātu{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/}
04406 śrotravijñānadhātu{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/} ghrāṇavijñānadhātu{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/} jihvāvijñānadhātu{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/}
04407 kāyavijñānadhātu{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/} manovijñānadhātu{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/} duḥkha{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/} samudaya{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/}
04408 nirodha{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/} mārga{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/} avidyā{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/} saṃskāra{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/} vijñāna{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/}
04409 nāmarūpa{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/} ṣaḍāyatana{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/} sparśa{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/} vedanā{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/} tṛṣṇā{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/}
04410 upādāna{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/} bhava{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/} jāti{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/} jarāmaraṇaśokaparidevaduḥkha-
04411 daurmanasyopāyāsa{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ}//
04412 punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann a-
04413 dhyātma{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/} bahirdhā{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/} adhyātmabahirdhā{śūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/} yāvat parabhāvaśūnya-
04414 tāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/ evaṃ hi śāriputra bodhisattvo mahā-
04415 sattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann āsu sarvāsu śūnyatāsu yukto yukta iti
04416 vaktavyaḥ/ sa ābhiḥ śūnyatābhiḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na tāvad bodhi-
04417 sattvo mahāsattvo yukta iti vaktavyo 'yukta iti/ tat kasya hetoḥ/ tathā
04418 hi na sa rūpaṃ na vedanāṃ na saṃjñāṃ na saṃskārān na vijñānaṃ yuktam iti vā
04419 ayuktam iti vā samanupaśyati// [iti duḥkhasatyāvavādaḥ//]
04420 sa na rūpam utpādadharmi vā nirodhadharmi vā samanupaśyati/ na
04501 vedanām utpādadharmiṇīṃ vā nirodhadharmiṇīṃ vā samanupaśyati na saṃjñām utpāda-
04502 dharmiṇīṃ {vā nirodhadharmiṇīṃ vā samanupaśyati}/ na saṃskārānutpādadharmiṇo {vā nirodhadharmiṇiṇo vā samanupaśyati}/ na vijñānam utpāda-
04503 dharmi {vā nirodhadharmi vā samanupaśyati}/ na rūpaṃ saṃkleśadharmi vā vyavadānadharmi vā samanupaśyati/
04504 na vedanāṃ saṃkleśadharmiṇīṃ vā vyavadānadharmiṇīṃ vā samanupaśyati/ na
04505 saṃjñāṃ {saṃkleśadharmiṇīṃ vā vyavadānadharmiṇīṃ vā samanupaśyati}/ na saṃskārān {saṃkleśadharmiṇo vā vyavadānadharmiṇo vā samanupaśyati}/ na vijñānam {saṃkleśadharmi vā vyavadānadharmi vā samanupaśyati}/
04506 punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvo na rūpaṃ vedanāyāṃ samava-
04507 saratīti samanupaśyati/ na vedanā saṃjñāyāṃ {samavasaratīti samanupaśyati}/ na saṃjñā saṃskāreṣu
04508 {samavasaratīti samanupaśyati}/ na saṃskārā vijñāne {samavasarantīti samanupaśyati}/ na vijñānaṃ dharme {samavasaratīti samanupaśyati}/ na dharmaḥ
04509 kvacid dharme samavasaratīti samanupaśyati/ tat kasya hetoḥ/ na hi kaści-
04510 d dharmaḥ kvacid dharme samavasarati prakṛtiśūnyatām upādāya/ tat kasya hetoḥ/
04511 tathā hi śāriputra yā rūpasya śūnyatā na tad rūpam/ yā vedanāyāḥ śūnyatā
04512 na sā vedanā/ yā saṃjñāyāḥ śūnyatā na sā saṃjñā/ yā saṃskārāṇāṃ
04513 śūnyatā na te saṃskārāḥ/ yā vijñānasya śūnyatā na tad vijñānam/ tat kasya
04514 hetoḥ/ tathā hi yā rūpaśūnyatā na sā rūpayati/ yā vedanāśūnyatā na
04515 sā vedayati/ yā saṃjñāśūnyatā na sā saṃjānīte/ yā saṃskāraśūnyatā
04601 na sābhisaṃskāroti/ yā vijñānaśūnyatā na sā vijānāti/ tat kasya
04602 hetoḥ/ tathā hi śāriputra nānyad rūpam anyā śūnyatā/ nānyā śūnyatā anya-
04603 d rūpam/ rūpam eva śūnyatā śūnyataiva rūpam/ nānyā vedanā anyā śūnyatā/
04604 nānyā śūnyatā anyā vedanā/ vedanaiva śūnyatā śūnyataiva vedanā/ nānyā
04605 saṃjñā anyā śūnyatā/ nānyā śūnyatā anyā saṃjñā/ saṃjñaiva śūnyatā
04606 śūnyataiva saṃjñā/ nānye saṃskārā anyā śūnyatā/ nānyā śūnyatā
04607 anye saṃskārāḥ/ saṃskārā eva śūnyatā śūnyataiva saṃskārāḥ/ nānyad
04608 vijñānam anyā śūnyatā/ nānyā śūnyatā anyad vijñānam/ vijñānam eva
04609 śūnyatā śūnyataiva vijñānam/ [iti samudayasatyāvavādaḥ//]
04610 śūnyatā śāriputra notpadyate na nirudhyate/ na saṃkliśyate na vyava-
04611 dāyate/ na hīyate na vardhate/ nātītā nāgatā na pratyutpannā/ yā ca
04612 īdṛśī na tatra rūpaṃ na vedanā na saṃjñā na saṃskārāḥ na vijñānaṃ na pṛthivī-
04613 dhātur nābdhātur na tejodhātur na vāyudhātur nākāśadhātur na vijñānadhātur na cakṣu-
04614 r āyatanaṃ na rūpāyatanaṃ na śrotrāyatanaṃ na śabdāyatanaṃ na ghrāṇāyatanaṃ na
04615 gandhāyatanaṃ na jihvāyatanaṃ na rasāyatanaṃ na kāyāyatanaṃ na spraṣṭavyāyatanaṃ na
04616 manaāyatanaṃ na dharmāyatanam/ na cakṣurdhātur na rūpadhātur na cakṣurvijñāna-
04617 dhātuḥ/ na śrotradhātur na śabdadhātur na śrotravijñānadhātuḥ/ na ghrāṇadhātur na
04618 gandhadhātur na ghrāṇavijñānadhātuḥ/ na jihvādhātur na rasadhātur na jihvāvijñāna-
04619 dhātuḥ/ na kāyadhātur na spraṣṭavyadhātur na kāyavijñānadhātuḥ/ na manodhātur na
04620 dharmadhātur na manovijñānadhatuḥ/ nāvidyotpādo nāvidyānirodhaḥ/ na
04621 saṃskārotpādo na saṃskāranirodhaḥ/
04622 {{na vijñānotpādo na vijñānanirodhaḥ/ na nāmarūpotpādo na nāmarūpanirodhaḥ/ na ṣaḍāyatanotpādo na ṣaḍāyatananirodhaḥ/ na sparśotpādo na sparśanirodhaḥ/ na vedanotpādo na vedanānirodhaḥ/ na tṛṣṇotpādo na tṛṣṇānirodhaḥ/ nopādānotpādo nopādānanirodhaḥ/ na bhavotpādo na bhavanirodhaḥ/ na jātyutpādo na jātinirodhaḥ/}}
04701 na jarāmaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsotpādo na jarā-
04702 maraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsanirodhaḥ na duḥkhaṃ na samudayo
04703 na nirodho na mārgo na prāptir nābhisamayo na srotaāpannā na srota-
04704 āpattiphalam na sakṛdāgāmī na sakṛdāgāmiphalam/ nānāgāmī
04705 nānāgāmiphalaṃ nārhattvaṃ nārhattvaphalam na pratyekabuddhā na pratyekabodhiḥ
04706 na buddho na bodhiḥ/ evaṃ hi śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāra-
04707 mitāyāṃ caran yutko yukta iti vaktavyaḥ/ [iti nirodhasatyāvavādaḥ//]
04708 sa prajñāpāramitāyāṃ caran na dānapāramitāyāṃ yukta iti vā ayukta
04709 iti vā ātmānaṃ samanupaśyati/ na śīlapāramitāyāṃ yukta iti vā
04710 ayukta iti vā samanupaśyati/ na kṣānti{pāramitāyāṃ yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati}/ na vīrya{pāramitāyāṃ yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati}/ na
04711 dhyāna{pāramitāyāṃ yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati}/ na prajñā{pāramitāyāṃ yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati}/ na rūpe yukta iti vā ayukta iti vā
04712 samanupaśyati/ na vedanāyāṃ yukta {iti vā ayukta iti vā samanupaśyati}/ na saṃjñāyāṃ yukta {iti vā ayukta iti vā samanupaśyati}/ na
04713 saṃskāreṣu yukta {iti vā ayukta iti vā samanupaśyati}/ na vijñāne yukta {iti vā ayukta iti vā samanupaśyati}/ na cakṣuṣi yukta {iti vā ayukta iti vā samanupaśyati}/ na
04714 śrotre yukta {iti vā ayukta iti vā samanupaśyati}/ na ghrāṇe yukta {iti vā ayukta iti vā samanupaśyati}/ na jihvāyāṃ yukta {iti vā ayukta iti vā samanupaśyati}/ na kāye
04715 yukta {iti vā ayukta iti vā samanupaśyati}/ na manasi yukta {iti vā ayukta iti vā samanupaśyati}/ na rūpe yukta {iti vā ayukta iti vā samanupaśyati}/ na śabde yukta {iti vā ayukta iti vā samanupaśyati}/
04716 na gandhe yukta {iti vā ayukta iti vā samanupaśyati}/ na rase yukta {iti vā ayukta iti vā samanupaśyati}/ na spraṣṭavye yukta {iti vā ayukta iti vā samanupaśyati}/ na dharme
04717 yukta {iti vā ayukta iti vā samanupaśyati}/ na smṛtyupashtāneṣu yukta {iti vā ayukta iti vā samanupaśyati}/ na samyakprahāṇeṣu yukta {iti vā ayukta iti vā samanupaśyati}/ na ṛddhi-
04718 pādeṣu yukta {iti vā ayukta iti vā samanupaśyati}/ nendriyeṣu yukta {iti vā ayukta iti vā samanupaśyati}/ na baleṣu yukta {iti vā ayukta iti vā samanupaśyati}/ na bodhyaṅge
04719 yukta {iti vā ayukta iti vā samanupaśyati}/ na mārgeṣu yukta {iti vā ayukta iti vā samanupaśyati}/ na casturṣu satyeṣu yukta {iti vā ayukta iti vā samanupaśyati}/ na caturṣu
04720 vaiśāradyeṣu yukta {iti vā ayukta iti vā samanupaśyati}/ na catasṛṣu pratisaṃvitsu yukta {iti vā ayukta iti vā samanupaśyati}/ nābhijñāsu
04721 yukta {iti vā ayukta iti vā samanupaśyati}/ na daśasu tathāgatabaleṣu yukta {iti vā ayukta iti vā samanupaśyati}/ nāṣṭādaśasv āveṇikeṣu
04801 buddhadharmeṣu yukta {iti vā ayukta iti vā samanupaśyati}/ yāvan na sarvākārajñatāyāṃ yukta {iti vā ayukta iti vā samanupaśyati}/ na sarvajñajñāne
04802 yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati/ tad anenāpi te śāri-
04803 putra paryāyeṇaivaṃ veditavyaṃ bodhisattvo mahāsattva evaṃ prajñāpāramitāyāṃ
04804 yukto yukta iti vaktavyaḥ//
04805 punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na
04806 śūnyatāṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāyogam/ nānimittam ani-
04807 mittena yojayati nānimittayogam/ nāpraṇihitam apraṇihitena
04808 yojayati nāpraṇihitayogam/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi śūnyatā na
04809 yogo nāyogaḥ evam animittam apraṇihitaṃ na yogo nāyogaḥ/ evaṃ
04810 yujyamānaḥ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ yukto yukta
04811 iti vaktavyaḥ/
04812 punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran
04813 dharmāṇāṃ svalakṣaṇaśūnyatām avatarati/ evam avataran na rūpaṃ yojayati
04814 na viyojayati na vedanāṃ yojayati na viyojayati/ na saṃjñāṃ {yojayati na viyojayati}/
04815 na saṃskārān {yojayati na viyojayati}/ na vijñānaṃ {yojayati na viyojayati}/ na rūpaṃ pūrvāntena {yojayati na viyojayati}/ pūrvā-
04816 ntam eva na samanupaśyati/ na rūpam aparāntena {yojayati na viyojayati}/ aparāntam eva na
04817 samanupaśyati/ na rūpaṃ pratyutpannena {yojayati na viyojayati}/ pratyutpannam eva na samanupaśyati/
04818 na vedanāṃ pūrvāntena {yojayati na viyojayati}/ pūrvāntam eva na samanupaśyati/ na vedanā-
04901 m aparāntena {yojayati na viyojayati} aparāntam eva na samanupaśyati/ na vedanāṃ pratyutpannena
04902 yojayati na viyojayati pratyutpannam eva na samanupaśyati/
04903 {{na saṃjñāṃ pūrvāntena yojayati na viyojayati/ pūrvāntam eva na samanupaśyati/ na saṃjñāṃ aparāntena yojayati na viyojayati/ aparāntam eva na samanupaśyati/ na saṃjñāṃ pratyutpannena yojayati na viyojayati pratyutpannam eva na samanupaśyati/ na saṃskārān pūrvāntena yojayati na viyojayati/ pūrvāntam eva na samanupaśyati/ na saṃskārān aparāntena yojayati na viyojayati/ aparāntam eva na samanupaśyati/ na saṃskārān pratyutpannena yojayati na viyojayati pratyutpannam eva na samanupaśyati/
04904 na vijñānaṃ pūrvāntena yojayati na viyojayati/ pūrvāntam eva na samanupaśyati/ na vijñānaṃ aparāntena yojayati na viyojayati/ aparāntam eva na samanupaśyati/ na vijñānaṃ pratyutpannena yojayati na viyojayati pratyutpannam eva na samanupaśyati/}}
04905 punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na
04906 pūrvāntam aparāntena yojayati nāparāntaṃ pūrvāntena yojayati/ na
04907 pratyutpannaṃ pūrvāntena vā aparāntena vā yojayati/ nāparāntaṃ pūrvā-
04908 ntena vā pratyutpannena vā yojayati/ na pūrvāntam aparāntena vā pratyutpa-
04909 nnena vā yojayati/ adhvaśūnyatām upādāya evaṃ yujyamānaḥ śāri-
04910 putra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ yukta iti vaktavyaḥ/
04911 punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran evaṃ
04912 yujyate yathā yujyamāno na sarvākārajñatām atītena yojayati/
04913 anītam eva na samanupaśyati katham atītena sarvākārajñatāṃ yojayati/
04914 na sarvākārajñatām anāgatena yojayati/ anāgatam eva na samanupaśyati
04915 katham anāgatena sarvākārajñatāṃ yojayati/ na sarvākārajñatāṃ pratyutpannena
04916 yojayati/ pratyutpannam eva na samanupaśyati kathaṃ pratyutpannena sarvākāra-
04917 jñatāṃ yojayati/ evaṃ yujyamānaḥ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñā-
04918 pāramitāyāṃ yukta iti vaktavyaḥ//
04919 punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na
05001 rūpaṃ sarvākārajñatayā yojayati rūpam eva na samanupaśyati/ na vedanāṃ
05002 sarvākārajñatayā yojayati vedanām eva na samanupaśyati/ na saṃjñāṃ
05003 {sarvākārajñatayā yojayati saṃjñām eva na samanupaśyati}/ na saṃskārāṇ {sarvākārajñatayā yojayati saṃskārāṇ eva na samanupaśyati}/ na vijñānaṃ {sarvākārajñatayā yojayati vijñānam eva na samanupaśyati}/ na cakṣuḥ {sarvākārajñatayā yojayati cakṣur eva na samanupaśyati}/ na
05004 śrotraṃ {sarvākārajñatayā yojayati śrotram eva na samanupaśyati}/ na ghrāṇaṃ {sarvākārajñatayā yojayati ghrāṇam eva na samanupaśyati}/ na jihvāṃ {sarvākārajñatayā yojayati jihvām eva na samanupaśyati}/ na kāyaṃ {sarvākārajñatayā yojayati kāyam eva na samanupaśyati}/ na manaḥ {sarvākārajñatayā yojayati mano eva na samanupaśyati}/
05005 na rūpaṃ {sarvākārajñatayā yojayati rūpam eva na samanupaśyati}/ na śabdān {sarvākārajñatayā yojayati śabdān eva na samanupaśyati}/ na gandhān {sarvākārajñatayā yojayati gandhān eva na samanupaśyati}/ na rasān {sarvākārajñatayā yojayati rasān eva na samanupaśyati}/ na spraṣṭavyaṃ
05006 {sarvākārajñatayā yojayati spraṣṭavyam eva na samanupaśyati}/ na dharmān {sarvākārajñatayā yojayati dharmān eva na samanupaśyati}/ evaṃ yujyamānaḥ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ
05007 prajñāpāramitāyāṃ yukta iti vaktavyaḥ/
05008 punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na
05009 dānapāramitāṃ sarvākārajñatayā yojayati dānapāramitām eva na
05010 samanupaśyati/ na śīlapāramitāṃ sarvākārajñatayā yojayati śīla-
05011 pāramitām eva na samanupaśyati/
05012 {{na kṣāntipāramitāṃ sarvākārajñatayā yojayati kṣāntipāramitām eva na samanupaśyati/ na vīryapāramitāṃ sarvākārajñatayā yojayati vīryapāramitām eva na samanupaśyati/ na dhyānapāramitāṃ sarvākārajñatayā yojayati dhyānapāramitām eva na samanupaśyati/ na prajñāpāramitāṃ sarvākārajñatayā yojayati prajñāpāramitām eva na samanupaśyati/ na smṛtyupasthānāni sarvākārajñatayā yojayati smṛtyupasthānāny eva na samanupaśyati/ na samyakprahāṇāni sarvākārajñatayā yojayati samyakprahāṇāny eva na samanupaśyati/ na ṛddhipādān sarvākārajñatayā yojayati ṛddhipādān eva na samanupaśyati/ na indriyāṇi sarvākārajñatayā yojayati indriyāṇy eva na samanupaśyati/ na balāni sarvākārajñatayā yojayati balāny eva na samanupaśyati/ na bodhyaṅgāni sarvākārajñatayā yojayati bodhyaṅgāny eva na samanupaśyati/ na mārgān sarvākārajñatayā yojayati mārgān eva na samanupaśyati/ na pratisaṃvidaḥ sarvākārajñatayā yojayati pratisaṃvido eva na samanupaśyati/ na vaiśāradyāni sarvākārajñatayā yojayati vaiśāradyāny eva na samanupaśyati/ na abhijñāḥ sarvākārajñatayā yojayati abhijñā eva na samanupaśyati/ na daśatathāgatabalāni sarvākārajñatayā yojayati daśatathāgatabalāny eva na samanupaśyati/}}
05013 nāṣṭādaśāveṇikān buddha-
05014 dharmān sarvākārajñatayā yojayati aṣṭāadaśāveṇikān buddhadharmān eva
05015 na samanupaśyati/ evaṃ yujyamānaḥ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñā-
05016 pāramitāyāṃ yukta iti vaktavyaḥ/
05101 punar aparaṃ śāiputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na
05102 buddhaṃ sarvākārajñatayā yojayati buddham eva na samanupaśyati/ na sarvā-
05103 kārajñatāṃ buddhena yojayati sarvākārajñatām eva na samanupaśyati/
05104 na bodhiṃ sarvākārajñatayā yojayati bodhim eva na samanupaśyati/ na
05105 sarvākārajñatāṃ bodhyā yojayati sarvākārajñatām eva na samanupaśyati/
05106 tat kasya hetoḥ/ buddha eva sarvākārajñatā sarvākārajñataiva buddhaḥ/
05107 bodhir eva sarvākārajñatā sarvākārajñataiva bodhiḥ/ evaṃ yujyamānaḥ
05108 śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ yukta iti vaktavyaḥ/
05109 [iti buddharatnāvavādaḥ//]
05110 punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na
05111 rūpaṃ bhavatīti yojayati na rūpaṃ vibhavatīti yojayati/ na vedanā
05112 bhavatīti yojayati na vedanā vibhavatīti yojayati/
05113 {{na saṃjñā bhavatīti yojayati na saṃjñā vibhavatīti yojayati/ na saṃskārā bhavantīti yojayati na saṃskārā vibhavantīti yojayati/ na vijñānaṃ bhavatīti yojayati na vijñānaṃ vibhavatīti yojayati}}/ na rūpaṃ nityam iti yoja-
05114 yati na rūpam anityam iti yojayati/ na rūpaṃ sukham iti yojayati na
05115 rūpaṃ duḥkham iti yojayati/ na rūpam ātmeti yoajayati na rūpam anātmeti
05116 yojayati/ na rūpaṃ śāntam iti yojayati na rūpam aśāntam iti
05117 yojayati/ na vedanā nityeti yojayati na vedanā anityeti
05118 yojayati/ na vedanā sukheti yojayati na vedanā duḥkheti
05201 yojayati/ na vedanā ātmeti yojayati na vedanā anātmeti yojayati/
05202 na vedanā śānteti yojayati na vedanā aśānteti yojayati/
05203 na saṃjñā {{nityeti yojayati na saṃjñā anityeti yojayati/ na saṃjñā sukheti yojayati na saṃjñā duḥkheti yojayati/ na saṃjñā ātmeti yojayati na saṃjñā anātmeti yojayati/ na saṃjñā śānteti yojayati na saṃjñā aśānteti yojayati}}/ na saṃskārā nityā iti yojayati na saṃskārā anityā
05204 iti yojayati/ na saṃskārāḥ sukhā iti yojayati na saṃskārā duḥkhā
05205 iti yojayati/ na saṃskārā ātmāna iti yojayati na saṃskārā
05206 anātmāna iti yojayati/ na saṃskārāḥ śāntā iti yojayati
05207 na saṃskārā aśāntā iti yojayati/ na vijñānaṃ {{nityam iti yojayati na vijñānam anityam iti yojayati/ na vijñānaṃ sukham iti yojayati na vijñānaṃ duḥkham iti yojayati/ na vijñānam ātmeti yoajayati na vijñānam anātmeti yojayati/ na vijñānaṃ śāntam iti yojayati na vijñānam aśāntam iti yojayati}}/
05208 na rūpaṃ śūnyam iti yojayati na rūpam aśūnyam iti yojayati/
05209 na rūpaṃ sanimittam iti vā carati na rūpam animittam iti vā
05210 carati/ na rūpaṃ sapraṇihitam iti vā carati na rūpam apraṇihita-
05211 m iti vā carati/ na vedanā śūnyeti vā carati na vedanā
05212 aśūnyeti vā carati/ na vedanā sanimitteti vā carati na vedanā
05213 animitteti vā carati/ na vedanā sapraṇihiteti vā carati na
05214 vedanā apraṇihiteti vā carati/ na saṃjñā {{śūnyeti vā carati na saṃjñā aśūnyeti vā carati/ na saṃjñā sanimitteti vā carati na saṃjñā animitteti vā carati/ na saṃjñā sapraṇihiteti vā carati na saṃjñā apraṇihiteti vā carati}}/ na saṃskārāḥ
05215 śūnyā {{iti vā carati na saṃskārā aśūnyā iti vā carati/ na saṃskārāḥ sanimittā iti vā carati na saṃskārā animittā iti vā carati/ na saṃskārāḥ sapraṇihitā iti vā carati na saṃskārā apraṇihitā iti vā carati}}/ na vijñānaṃ śūnyam {{iti yojayati na vijñānam aśūnyam iti yojayati/ na vijñānaṃ sanimittam iti vā carati na vijñānam animittam iti vā carati/ na vijñānaṃ sapraṇihitam iti vā carati na vijñānam apraṇihitam iti vā carati/}}/ ya evaṃ carati sa prajñā-
05216 pāramitāyāṃ caratīti nopaiti na caratīti nopaiti carati ca na
05217 carati ceti nopaiti naiva carati na na caratīti nopaiti/ evaṃ
05218 caran śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ yukta iti vaktavyaḥ/
05301 punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na
05302 dānapāramitāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati/ na śīlapāra-
05303 mitāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati/ na kṣāntipāramitāyāḥ
05304 {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na vīryapāramitāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na dhyānapāramitāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na
05305 prajñāpāramitāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ nāvinivartanīyabhūmeḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na sattvapari-
05306 pākahetoḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na buddhakṣetrapariśuddhihetoḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na daśānāṃ tathā-
05307 gatabalānāṃ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na caturṇāṃ vaiśāradyānāṃ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na catasṛṇāṃ prati-
05308 saṃvidāṃ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ nāṣṭādaśānām āveṇikānāṃ buddhadharmāṇāṃ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ nādhyātma-
05309 śūnyatāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na bahirdhāśūnyatāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ nādhyātmabahirdhāśūnya-
05310 tāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na śūnyatāśūnyatāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na mahāśūnyatāyāḥ
05311 {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na paramārthaśūnyatāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na saṃskṛtaśūnyatāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/
05312 nātyantaśūnyatāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ nānavarāgraśūnyatāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ nānava-
05313 kāraśūnyatāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na prakṛtiśūnyatāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na sarvadharma-
05314 śūnyatāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na svalakṣaṇaśūnyatāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ nānupalambhaśūnya-
05315 tāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ nābhāvasvabhāvaśūnyatāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na bhāvaśūnyatāyāḥ
05316 {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ nābhāvaśūnyatāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na svabhāvaśūnyatāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na para-
05317 bhāvaśūnyatāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na tathatāyāḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na dharmadhātoḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ na
05318 bhūtakoṭeḥ {kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati}/ tat kasya hetoḥ/ na hi bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñā-
05319 pāramitāyāṃ caran kasyacid dharmasya saṃbhedaṃ samanupaśyati/ evaṃ śāriputra
05320 bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na divyasya cakṣuṣaḥ kṛtaśaḥ
05321 prajñāpāramitāyāṃ carati/ na divyasya śrotrasya kṛtaśaḥ prajñāpāra-
05322 mitāyāṃ carati/ na paracittajñānasya kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati/
05401 na pūrvanivāsānusmṛteḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati/ na ṛddhividheḥ
05402 kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi prajñā-
05403 pāramitāyāṃ caran prajñāpāramitām eva na samanupaśyati/ kuta eva
05404 bodhisattvaṃ kuta eva sarvākāraṃ sarvābhijñāḥ/ evaṃ hi śāriptura bodhi-
05405 sattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran yukta iti vaktavyaḥ/
05406 punar aparaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carato
05407 naivaṃ bhavati/ ahaṃ divyena cakṣuṣā pūrvasyaṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu
05408 lokadhātuṣu sattvānāṃ cyutopapādaṃ jñāsyāmīti divyena śrotreṇaiṣāṃ śabdān
05409 śroṣyāmiti teṣām eva ca cittāni jñāsyāmīti/ teṣām eva ca pūrvanivāsa-
05410 m anusmṛtya ṛddhyā gatvā dharmaṃ deśayiṣyāmīti/ evaṃ śāriputra {bodhisattvasya}
05411 mahāsattvasya naivaṃ bhavati/ ahaṃ divyena cakṣuṣā dakṣiṇasyāṃ diśi
05412 {{gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sattvānāṃ cyutopapādaṃ jñāsyāmīti divyena śrotreṇaiṣāṃ śabdān śroṣyāmiti teṣām eva ca cittāni jñāsyāmīti/ teṣām eva ca pūrvanivāsam anusmṛtya ṛddhyā gatvā dharmaṃ deśayiṣyāmīti/ evaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya naivaṃ bhavati/ ahaṃ divyena cakṣuṣā paścimāyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sattvānāṃ cyutopapādaṃ jñāsyāmīti divyena śrotreṇaiṣāṃ śabdān śroṣyāmiti teṣām eva ca cittāni jñāsyāmīti/ teṣām eva ca pūrvanivāsam anusmṛtya ṛddhyā gatvā dharmaṃ deśayiṣyāmīti/ evaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya naivaṃ bhavati/ ahaṃ divyena cakṣuṣā uttarasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sattvānāṃ cyutopapādaṃ jñāsyāmīti divyena śrotreṇaiṣāṃ śabdān śroṣyāmiti teṣām eva ca cittāni jñāsyāmīti/ teṣām eva ca pūrvanivāsam anusmṛtya ṛddhyā gatvā dharmaṃ deśayiṣyāmīti/ evaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya naivaṃ bhavati/ ahaṃ divyena cakṣuṣā uttarapūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sattvānāṃ cyutopapādaṃ jñāsyāmīti divyena śrotreṇaiṣāṃ śabdān śroṣyāmiti teṣām eva ca cittāni jñāsyāmīti/ teṣām eva ca pūrvanivāsam anusmṛtya ṛddhyā gatvā dharmaṃ deśayiṣyāmīti/ evaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya naivaṃ bhavati/ ahaṃ divyena cakṣuṣā pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sattvānāṃ cyutopapādaṃ jñāsyāmīti divyena śrotreṇaiṣāṃ śabdān śroṣyāmiti teṣām eva ca cittāni jñāsyāmīti/ teṣām eva ca pūrvanivāsam anusmṛtya ṛddhyā gatvā dharmaṃ deśayiṣyāmīti/ evaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya naivaṃ bhavati/ ahaṃ divyena cakṣuṣā dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sattvānāṃ cyutopapādaṃ jñāsyāmīti divyena śrotreṇaiṣāṃ śabdān śroṣyāmiti teṣām eva ca cittāni jñāsyāmīti/ teṣām eva ca pūrvanivāsam anusmṛtya ṛddhyā gatvā dharmaṃ deśayiṣyāmīti/ evaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya naivaṃ bhavati/ ahaṃ divyena cakṣuṣā paścimottarasyām diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sattvānāṃ cyutopapādaṃ jñāsyāmīti divyena śrotreṇaiṣāṃ śabdān śroṣyāmiti teṣām eva ca cittāni jñāsyāmīti/ teṣām eva ca pūrvanivāsam anusmṛtya ṛddhyā gatvā dharmaṃ deśayiṣyāmīti/ evaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya naivaṃ bhavati/ ahaṃ divyena cakṣuṣā adhastād diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sattvānāṃ cyutopapādaṃ jñāsyāmīti divyena śrotreṇaiṣāṃ śabdān śroṣyāmiti teṣām eva ca cittāni jñāsyāmīti/ teṣām eva ca pūrvanivāsam anusmṛtya ṛddhyā gatvā dharmaṃ deśayiṣyāmīti/ evaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya naivaṃ bhavati/ ahaṃ divyena cakṣuṣā}}
05413 ūrdhvaṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sattvānāṃ cyutopapādaṃ
05414 jñāsyāmīti divyena śrotreṇaiṣāṃ śabdān śroṣyāmīti teṣām eva ca
05415 cittāni jñāsyāmīti/ teṣām eva ca pūrvanivāsam anusmṛtya ṛddhyā
05416 gatvā dharmaṃ deśayiṣyāmīti/
05501 evaṃ hi śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann aprameyān a-
05502 saṃkhyeyān aparimāṇān sattvān parinirvāpayan yukta iti vaktavyaḥ/
05503 evaṃ hi śāriputa {bodhisattvasya} mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carato māraḥ
05504 pāpīyān avatāraṃ na labhate/ sarve cāsyānye 'pi laukikā ye kecit
05505 kleśās te sarve dalitā bhavanti/ ye 'pi te śāriputra pūrvasyāṃ diśi buddhā
05506 bhagavanto gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu tiṣṭhanti dhriyante yāpa-
05507 yanti dharmaṃ ca deśayanti ye ca teṣāṃ śrāvakā ye ca pratyekabuddhā ye ca
05508 cāturmahārājakāyikā devās trayastriṃśā yāmās tuṣitā nirmāṇaratayaḥ
05509 paranirmitavaśavartino brahmapārṣadyā brahmapurohitā mahābrahmāṇaḥ parīttābhā
05510 apramāṇābhā ābhāsvarāḥ parīttaśubhā apramāṇaśubhāḥ śubhakṛtsnā
05511 anabhrakāḥ puṇyaprasavā bṛhatphalā asaṃjñisattvāḥ śuddhāvāsā avṛhā
05512 atapāḥ sudṛśāḥ sudarśanā akaniṣṭhā devās te 'pi taṃ {bodhisattvaṃ} mahāsattvaṃ
05513 rakṣanti/ mā khalv asya {bodhisattvasya} mahāsattvasya kaścid antarāyaṃ kārṣīt/ ye 'py asya
05514 kecit kāyikā doṣās te 'py asya dṛṣṭadhārmikā bhavanti/ tat kasya hetoḥ/
05515 tathā hi sa sarvasattvān maitryā spharati/ ye 'pi te śāriputra dakṣiṇasyāṃ diśi
05516 {{buddhā bhagavanto gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti dharmaṃ ca deśayanti ye ca teṣāṃ śrāvakā ye ca pratyekabuddhā ye ca cāturmahārājakāyikā devās trayastriṃśā yāmās tuṣitā nirmāṇaratayaḥ paranirmitavaśavartino brahmapārṣadyā brahmapurohitā mahābrahmāṇaḥ parīttābhā apramāṇābhā ābhāsvarāḥ parīttaśubhā apramāṇaśubhāḥ śubhakṛtsnā anabhrakāḥ puṇyaprasavā bṛhatphalā asaṃjñisattvāḥ śuddhāvāsā avṛhā atapāḥ sudṛśāḥ sudarśanā akaniṣṭhā devās te 'pi taṃ bodhisattvaṃ mahāsattvaṃ rakṣanti/ mā khalv asya bodhisattvasya mahāsattvasya kaścid antarāyaṃ kārṣīt/ ye 'py asya kecit kāyikā doṣās te 'py asya dṛṣṭadhārmikā bhavanti/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi sa sarvasattvān maitryā spharati/}}Ā@
05601 {{ye 'pi te śāriputra paścimāyāṃ diśi buddhā bhagavanto gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti dharmaṃ ca deśayanti ye ca teṣāṃ śrāvakā ye ca pratyekabuddhā ye ca cāturmahārājakāyikā devās trayastriṃśā yāmās tuṣitā nirmāṇaratayaḥ paranirmitavaśavartino brahmapārṣadyā brahmapurohitā mahābrahmāṇaḥ parīttābhā apramāṇābhā ābhāsvarāḥ parīttaśubhā apramāṇaśubhāḥ śubhakṛtsnā anabhrakāḥ puṇyaprasavā bṛhatphalā asaṃjñisattvāḥ śuddhāvāsā avṛhā atapāḥ sudṛśāḥ sudarśanā akaniṣṭhā devās te 'pi taṃ bodhisattvaṃ mahāsattvaṃ rakṣanti/ mā khalv asya bodhisattvasya mahāsattvasya kaścid antarāyaṃ kārṣīt/ ye 'py asya kecit kāyikā doṣās te 'py asya dṛṣṭadhārmikā bhavanti/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi sa sarvasattvān maitryā spharati/ ye 'pi te śāriputra uttarasyāṃ diśi buddhā bhagavanto gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti dharmaṃ ca deśayanti ye ca teṣāṃ śrāvakā ye ca pratyekabuddhā ye ca cāturmahārājakāyikā devās trayastriṃśā yāmās tuṣitā nirmāṇaratayaḥ paranirmitavaśavartino brahmapārṣadyā brahmapurohitā mahābrahmāṇaḥ parīttābhā apramāṇābhā ābhāsvarāḥ parīttaśubhā apramāṇaśubhāḥ śubhakṛtsnā anabhrakāḥ puṇyaprasavā bṛhatphalā asaṃjñisattvāḥ śuddhāvāsā avṛhā atapāḥ sudṛśāḥ sudarśanā akaniṣṭhā devās te 'pi taṃ bodhisattvaṃ mahāsattvaṃ rakṣanti/ mā khalv asya bodhisattvasya mahāsattvasya kaścid antarāyaṃ kārṣīt/ ye 'py asya kecit kāyikā doṣās te 'py asya dṛṣṭadhārmikā bhavanti/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi sa sarvasattvān maitryā spharati/}} ye'pi te śāriputra
05602 uttarapūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavanta-
05603 s tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti dharmaṃ ca deśayanti/ ye ca teṣāṃ śrāvakā
05604 ye ca pratyekabuddhā ye ca cāturmahārājakāyikā devā yāvad akaniṣṭhā
05605 devās te 'pi tasya {bodhisattvasya} mahāsattvasya rakṣāṃ kurvanti/ mā khalv asya
05606 {bodhisattvasya} mahāsattvasyāntarāyo bhūd iti/
05607 {{ye'pi te śāriputra pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavantas tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti dharmaṃ ca deśayanti/ ye ca teṣāṃ śrāvakā ye ca pratyekabuddhā ye ca cāturmahārājakāyikā devā yāvad akaniṣṭhā devās te 'pi tasya bodhisattvasya mahāsattvasya rakṣāṃ kurvanti/ mā khalv asya bodhisattvasya mahāsattvasyāntarāyo bhūd iti/ ye'pi te śāriputra dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavantas tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti dharmaṃ ca deśayanti/ ye ca teṣāṃ śrāvakā ye ca pratyekabuddhā ye ca cāturmahārājakāyikā devā yāvad akaniṣṭhā devās te 'pi tasya bodhisattvasya mahāsattvasya rakṣāṃ kurvanti/ mā khalv asya bodhisattvasya mahāsattvasyāntarāyo bhūd iti/ mā khalv asya bodhisattvasya mahāsattvasyāntarāyo bhūd iti/ ye'pi te śāriputra paścimottarasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavantas tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti dharmaṃ ca deśayanti/ ye ca teṣāṃ śrāvakā ye ca pratyekabuddhā ye ca cāturmahārājakāyikā devā yāvad akaniṣṭhā devās te 'pi tasya bodhisattvasya mahāsattvasya rakṣāṃ kurvanti/ mā khalv asya bodhisattvasya mahāsattvasyāntarāyo bhūd iti/ ye'pi te śāriputra adhastād diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavantas tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti dharmaṃ ca deśayanti/ ye ca teṣāṃ śrāvakā ye ca pratyekabuddhā ye ca cāturmahārājakāyikā devā yāvad akaniṣṭhā devās te 'pi tasya bodhisattvasya mahāsattvasya rakṣāṃ kurvanti/ mā khalv asya bodhisattvasya mahāsattvasyāntarāyo bhūd iti/}}
05608 {{ye'pi te śāriputra ūrdhvaṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavantas tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti dharmaṃ ca deśayanti/ ye ca teṣāṃ śrāvakā ye ca pratyekabuddhā ye ca cāturmahārājakāyikā devā yāvad akaniṣṭhā devās te 'pi tasya bodhisattvasya mahāsattvasya rakṣāṃ kurvanti/ mā khalv asya bodhisattvasya mahāsattvasyāntarāyo bhūd iti/}}
05609 punar aparaṃ śāriputa {bodhisattvasya} mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carataḥ alpa-
05610 kṛcchreṇa dhāraṇīmukhāni samādhimukhāni cāmukhībhavanti sarvopapattyāya-
05611 taneṣu ca tathāgatān arhataḥ samykasaṃbuddhān ārāgayati nanu kadācid buddhai-
05612 r bhagavadbhir virahito bhavati yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddha iti/
05613 evaṃ hi śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran yukta iti
05614 vaktavyaḥ/
05615 punar aparaṃ śāriputra {bodhisattvasya} mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carato
05616 naivaṃ bhavati/ asti sa kaścid dharmo yo dharmaiḥ saha saṃyujyate vā visaṃ-
05617 yujyate vā/
05618 punar aparaṃ śāriputra {bodhisattvasya} mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carato naivaṃ
05619 bhavati/ kaścid ahaṃ kṣiprataraṃ dharmadhātum abhisaṃbudhyeyaṃ vā na vābhi-
05701 saṃbudhyeyam/ tat kasya hetoḥ/ na hi dharmadhātur dharmadhātunābhisaṃbudhyate/
05702 evaṃ hi śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran yukta iti
05703 vaktavyaḥ/
05704 punar aparaṃ śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na
05705 kiñcid dharmadhātor vyatiriktaṃ samanupaśyati nāpi dharmadhātor dharmanānā-
05706 karaṇaṃ karoti/ nāpy asyaivaṃ bhavati ayaṃ dharmadhātur evaṃ pratividhyate na vā
05707 pratividhyata iti/ tathā hi na sa kañcid dharmaṃ samanupaśyati yena
05708 dharmeṇa tāṃ dharmatāṃ pratividhyed iti/ tathā hi sa na dharmadhatuṃ śūnyam iti
05709 yojayati nāśūnyam iti yojayati/ evaṃ hi śāriputra {bodhisattvo} mahā-
05710 sattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran yukta iti vaktavyaḥ/
05711 punar aparaṃ śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na cakṣu-
05712 rdhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ cakṣurdhātunā yojayati/ na
05713 rūpadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ rūpadhātunā yojayati/ na
05714 cakṣurvijñānadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ cakṣurvijñānadhātunā
05715 yojayati/
05801 na śrotradhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ śrotradhātunā yojayati/
05802 na śabdadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ śabdadhātunā yojayati/
05803 na śrotravijñānadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ śrotravijñānadhātunā yojayati/
05804 na ghrāṇadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ ghrāṇadhātunā yojayati/
05805 na gandhadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ gandhadhātunā yojayati/
05806 na ghrāṇavijñānadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ ghrāṇavijñānadhātunā yojayati/
05807 na jihvādhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ jihvādhātunā yojayati/
05808 na rasadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ rasadhātunā yojayati/
05809 na jihvāvijñānadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ jihvāvijñānadhātunā yojayati/
05810 na kāyadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ kāyadhātunā yojayati/
05811 na spraṣṭavyadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ spraṣṭavyadhātunā yojayati/
05812 na kāyavijñānadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ kāyavijñānadhātunā yojayati/
05813 na manodhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ manodhātunā yojayati/
05814 na dharmadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ dharmadhātunā yojayati/
05815 na manoviñānadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ manoviñānadhātunā yojayati/
05816 tat kasya hetoḥ/ eṣa hi śāriputra paramayogo {bodhisattvasya} mahāsattvasya
05817 yad uta śūnyatāyogaḥ/ śūnyatāyāṃ śāriputra caran {bodhisattvo} mahāsattvo
05818 na śrāvakapratyekabuddhabhūmau patati buddhakṣetraṃ pariśodhayati sattvān
05819 paripācayati kṣipraṃ cānuttarāṃ samykasaṃbodhim abhisaṃbudhyate/
05820 ye kecic chāriputra {bodhisattvasya} mahāsattvasya yogās teṣāṃ prajñāpāramitā-
05821 yogo 'gra ākhyāyate śreṣṭha ākhyāyate varaḥ pravara uttamo 'nuttaro 'samo-
05822 'samasamaḥ praṇīta ākhyāyate/ tat kasya hetoḥ/ niruttaro hy eṣaḥ śāriputra
05901 yogo yad uta prajñāpāramitāyogaḥ śūnyatāyogaḥ animittayogaḥ apra-
05902 ṇihitayogaḥ/ evaṃ yujyamānaḥ śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvo vyākṛta iti
05903 dhārayitavyaḥ/ āsannībhūto vyākaraṇasya/ evaṃ yujyamānaḥ śāriputra
05904 {bodhisattvo} mahāsattvaḥ aprameyāṇām asaṃkhyeyānāṃ sattvānām arthaṃ kariṣyati na
05905 cāsyaivaṃ bhaviṣyati māṃ buddhā bhagavanto vyākariṣyantīti/ aham āsannī-
05906 bhūto vyākaraṇasyeti/ ahaṃ buddhakṣetraṃ pariśodhayiṣyāmīti/ ahaṃ
05907 sattvān paripācayiṣyāmīti/ aham anuttarāṃ samyaksaṃbodim abhisaṃbudhya
05908 dharmacakraṃ pravartayiṣyāmīti/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi sa dharmadhātuṃ na
05909 viviktīkaroti na ca dharmadhātor anyadharmaṃ samanupaśyati yaḥ prajñāpāra-
05910 mitāyāṃ caret yo vā buddhair bhagavadbhir vyākriyeta anuttarāyāṃ samyak-
05911 saṃbodhau/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi {bodhisattvasya} mahāsattvasya prajñāpāra-
05912 mitāyāṃ carato na sattvasaṃjñotpadyate/ tat kasya hetoḥ/ tathā hy atyantatayā
05913 sattvo notpadyate na nirudhyate anutpādānirodhadharmatvāt/ yasya
05914 ca notpādo na nirodhaḥ sa kathaṃ prajñāpāramitāyāṃ cariṣyati/ evaṃ caran
05915 {bodhisattvo} mahāsattvaḥ sattvānutpādatayā prajñāpāramitāyāṃ carati/ sattvaśūnya-
05916 tayā prajñāpāramitāyāṃ carati/ sattvānupalabdhyā prajñāpāramitāyāṃ
05917 carati/ sattvaviviktatayā prajñāpāramitāyāṃ carati/ evaṃ hi śāriputra
05918 {bodhisattvānāṃ} mahāsattvānāṃ paramayogo yad uta śūnyatāyogaḥ sarvān anyān yogā-
05919 n abhibhūyāvatiṣṭhate/ atra hi śāriputra yoge caran {bodhisattvo} mahāsattvo
06001 mahāmaitrīm abhinirharati na ca mātsaryacittam utpādayati/ na dauḥśaulya-
06002 cittam {utpādayati}/ na vyāpādacittam {utpādayati}/ na kuśīdacittam {utpādayati}/ na vikṣipta-
06003 cittam {utpādayati}/ na dauṣprajñacittam {utpādayati}// [iti dharmmaratnāvavādaḥ//]
06004 evam ukte āyusmān śāriputro bhagavantam etad avocat/ yo bhagavan
06005 {bodhisattvo} mahāsattvo 'nena prajñāpāramitāvihāreṇa viharati sa kutaś cyuta
06006 ihopapadyate/ ito vā cyutaḥ kutropapatsyate/ evam ukte bhagavān ā-
06007 yuṣmantaṃ śāriputram etad avocat/ yaḥ śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvo 'nena
06008 prajñāpāramitāvihāreṇa viharati sa itaś cyuta ihaiva buddhakṣetre upapadyate
06009 anyebhyo vā buddhakṣetrebhyaś cyutas tuṣitebhyo vā devebhyaś cyuta ihopapadyate//
06010 [iti bodhisatvāṣṭamakaḥ//]
06011 tatra śāriputra yo 'yaṃ {bodhisattvo} mahāsattvo manuṣyebhya eva cyutvā
06012 manuṣyāṇām eva sabhāgatāyām upapadyate tasya {bodhisattvasya} mahāsattvasyā-
06013 vinivartanīyān {bodhisattvān} mahāsattvān sthāpayitvā dhanvānīndriyāṇi
06014 bhavanti/ na ca kṣipraṃ prajñāpāramitāyogaṃ samāpadyate/ na cāsya
06015 dhāraṇīmukham abhimukhībhavati na ca samādhimukham/ yat punaḥ śāriputra
06016 evaṃ vadasi yo bhagavan {bodhisattvo} mahāsattva imaṃ prajñāpāramitā-
06017 yogaṃ samāpadyate sa itaś cyutaḥ kutropapatsyata iti/ yaḥ śāriputra {bodhisattvo}
06018 mahāsattva imaṃ prajñāpāramitāyogaṃ samāpadyate sa ito buddhakṣetrāc cyutaḥ
06101 buddhakṣetād buddhakṣetraṃ saṃkramiṣyati/ tatra buddhakṣetre buddhān bhagavata ārā-
06102 gayiṣyati/ na kadācid buddhavirahito bhaviṣyati// [iti bodhisattva-
06103 śraddhānusārī//]
06104 yaḥ punaḥ śāriputrāyaṃ {bodhisattvo} mahāsattvo 'nyebhyo buddhakṣetrebhyaś cyuta
06105 ihopapadyate tasya tīkṣṇānīndriyāṇi bhavanti/ sa kṣipram imaṃ
06106 yogam āpadyate yad uta prajñāpāramitāyogam/ tasya jātivyativṛttasyāpy amī
06107 gambhīragambhīrā dharmā abhimukhībhavanti/ sa paścāt prajñāpāramitāyogaṃ
06108 samāapadyate/ yatra yatra buddhakṣetre upapadyate tatra tatra tathāgatān arhataḥ
06109 samyaksaṃbuddhān ārāgayiṣyati/ yaḥ punaḥ śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvaḥ tuṣi-
06110 tebhyo devebhyaś cyutvā ihopapanno bhavati tasyāpi paṭutarāṇīndriyāṇi
06111 bhavanti/ avipramuṣitāḥ ṣaṭ pāramitāḥ sarvadhāraṇīsamādhimukhāni
06112 cābhimukhībhavanti// [iti bodhisattvadharmānusārī//]
06113 santi śāriputra {bodhisattvā} mahāsattvāḥ prajñāpāramitāyāṃ caranto ghaṭamānā
06114 vyāyacchantaḥ sattvaparipākāyopāyakauśalyabalena srotaāpattiphalaṃ sākṣāt-
06115 kurvanti/ na ca te na manyante iti srotaāpannaḥ/ santi {śāriputra bodhisattvā} mahā-
06116 sattvā anupāyakuśalā ye catvāri dhyānāni niṣpādayanti pāramitāsu
06117 ca caranti/ tena ca dhyānalābhena dīrghāyuṣkeṣu deveṣūpapadyante sacet
06118 tataś cyutvā manuṣyeṣu deveṣu vā upapadyante buddhāṃś ca bhagavata ārāgayi-
06201 ṣyanti teṣām api dhanvānīndriyāṇi bhavanti na tīkṣṇāni/ santi {śāriputra bodhisattvā}
06202 mahāsattvā dhyānāni ca samāpadyante prajñāpāramitāyāṃ ca caranti/ te
06203 cānupāyakauśalyena dhyānāny utsṛjya kāmadhātāv upapadyante teṣām api śāri-
06204 putra {bodhisattvānāṃ} mahāsattvānāṃ dhanvānīndriyāṇi bhavanti na tīkṣṇāni// [iti
06205 dvitīyatṛtīyaphalapratipannakaḥ śraddhādhimuktaḥ//]
06206 santi {śāriputra bodhisattvā} mahasattvāś catvāri dhyānāny utpādya catvāryapramāṇāni samā-
06207 padyante/ catasra ārūpyasamāpattīḥ smṛtyupasthānasamyakprahāṇaṛddhi-
06208 pādendriyabalabodhyaṅgamārgān samāpadyante/ mahākāruṇikā upāya-
06209 kauśalyena copapadyante na dhyānavaśena nāpramāṇavaśena nārūpyasamā-
06210 pattivaśena tatra copapadyante yatra tathāgatān arhataḥ samyaksaṃbuddhān ārāgayi-
06211 ṣyanti/ te punaḥ prajñāpāramitāvihāreṇāvirahitā ihaiva bhadrakalpe
06212 anuttarāṃ samykasaṃbodhim abhisaṃbhotsyante// [iti dvitīyatṛtīyaphalaprati-
06213 pannako dṛṣṭiprāptaḥ//]
06214 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ekajātipratibaddhā ye prajñāpāramitāyāṃ
06215 caranta upāyakauśalyena catvāri dhyānāni samāpadyante/ catvāry a-
06216 pramāṇāni catasra ārupyasamāpattīḥ smṛtyupasthānasamyakprahāṇarddhipāde-
06217 ndriyabalabodhyaṅgamārgān bhāvayanti/ śūnyatāsamādhiṃ samāpadyante/
06218 animittasamādhiṃ samāpadyante/ apraṇihitasamādhiṃ samāpadyante/
06301 na ca teṣāṃ vaśena gacchanti saṃmukhībhūtāṃś ca buddhān bhagavata ārāgayitvā
06302 tatra brahmacaryaṃ caritvā punar eva tuṣitānāṃ devānāṃ sabhāgagatāyai upapadyante/
06303 te tatra yāvad āyus tiṣṭhanti/ te tatra yāvad āyuḥ sthitvā ahīnendriyāḥ
06304 smṛtimantaḥ saṃprajānanto anekair devakoṭīniyutaśatasahasraiḥ parivṛtāḥ pura-
06305 skṛtā ihopapattiṃ sarśayitvā nānābuddhakṣetreṣv anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃ-
06306 buddhyante// [iti sakṛdāgāmī//]
06307 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvāḥ ṣaṇṇām abhijñānāṃ lābhino ye na kāmadhātau
06308 na rūpadhātau nārūpyadhātāv upapadyante/ api tu buddhakṣetreṇa buddhakṣetraṃ
06309 saṃkrāmanti tathāgatān arhataḥ samyaksaṃbuddhān satkurvanto gurūkurvanto
06310 mānayantaḥ pūjayantaḥ/ santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvāḥ ṣaṇṇām abhijñānāṃ
06311 lābhinas te tābhir abhijñābhir vikrīḍanto buddhakṣetreṇa buddhakṣetraṃ
06312 saṃkrāmanti yeṣu buddhakṣetreṣu na śrāvakapratyekabuddhayānasya prajñapti-
06313 r apy asti/ santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvāḥ ṣaṇṇām abhijñānāṃ lābhinas te tābhir abhi-
06314 jñābhir vikrīḍanto buddhakṣetreṇa buddhakṣetraṃ saṃkrāmanti yeṣu buddhakṣetreṣv a-
06401 mitam āyuḥ/ santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvāḥ ṣaṇṇām abhijñānāṃ lābhinaḥ ye
06402 lokadhātor lokadhātuṃ saṃkrāmanti te tatropasaṃkramya yatra na buddhaśabdo
06403 na dharmaśabdo na saṅghaśabdas tatrāvasthitāḥ buddhaśabdaṃ ca dharmaśabdaṃ ca saṅghaśabdaṃ ca
06404 sattvānāṃ saṃśrāvayanti/ trayāṇāṃ ca ratnānāṃ varṇaṃ bhāṣante/ te tena
06405 buddhaśabdena dharmaśabdena saṅghaśabdena tataś cyutā yatra yatra buddhā bhagavanto
06406 bhavanti te tatra tatropapadyante// [iti anāgāmī//]
06407 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvāś catvāri dhyānāni utpādya catvāry apramāṇāni
06408 catasra ārūpyasamāpattīḥ samāpadyante te copāyakauśalyena samanvā-
06409 gatāḥ samādhisamāpattibhyo nivṛtya kāmadhātāv upapadyante kṣatriyamahā-
06410 śālakuleṣu vā brāhmaṇamahāśālakuleṣu vā gṛhapatimahāśālakuleṣu vā
06411 upapadyante sattvaparipākāya// [iti ayaṃ manuṣyakulaṃ kulaḥ//]
06412 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvāś catvāri dhyānāni samāpadyante catvāry apramā-
06413 ṇāni catasra ārūpyasamāpattīḥ samāpadyante/ te 'py upāyakauśalya-
06414 balena dhyānasamādhisamāpattivaśena vā cāturmahārājakāyikānā-
06415 m api devānāṃ sabhāgatāyai upapadyante/ trayastriṃśānāṃ yāmānāṃ tuṣitānāṃ
06416 nirmāṇaratīnāṃ paranirmitavaśavartināṃ sabhāgatāyai upapadyante/ te
06501 tatra sthitvā sattvān paripācayanti buddhakṣetraṃ ca pariśodhayanti
06502 buddhāṃś ca bhagavata ārāgayanti/ santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvāś catvāri
06503 dhyānāni utpādya catvāry apramāṇāni catasra ārūpyasamāpattīḥ samā-
06504 padyante/ te tataś cyutāḥ santa upāyakauśalyena brahmaloke yāvad akaniṣṭhe
06505 upapadyante/ te tatra bhavanti brahmāṇo mahābrahmāṇas teṣu brahmabhavaneṣu
06506 tiṣṭhanti/ te tatra sthitvā buddhakṣetreṇa buddhakṣetraṃ saṃkrāmanti/ ye ca
06507 teṣu buddhakṣetreṣu tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhās tāṃs tathāgatān
06508 dharmacakrapravartanāyādhyeṣayanti// [iti devakulaṃ kulaḥ//]
06509 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye caturṇāṃ dhyānānāṃ lābhino yāvad aṣṭādaśānā-
06510 m āveṇikānāṃ buddhadharmāṇāṃ lābhinas teṣāṃ cānurodhāya caranti/ caturṇā-
06511 m āryasatyānāṃ lābhino na ca tāni pratividhyanti/ te punar bodhi-
06512 sattvā mahāsattvā ekajātipratibaddhā veditavyāḥ// [ity akavīcikaḥ//]
06513 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye prathamacittotpādam upādāya caturṇāṃ dhyānānāṃ
06514 lābhino bhavanti/ caturṇām apramāṇānāṃ lābhino bhavanti/ catasṛṇā-
06515 m ārūpyasamāpattīnāṃ lābhino bhavanti/ smṛtyupasthānasamyakprahāṇa-
06516 rddhipādendriyabalabodhyaṅgamārgān bhāvayanti/ balavaiśāradyapratisaṃvidā-
06601 veṇikabuddhadharmān pratilabhante/ upāyakauśalyena brahmakāyikeṣu deveṣu
06602 yāvad akaniṣṭheṣu deveṣūpapadyante/ tatra cānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhya
06603 sattvānām arthaṃ kurvanti// [ity antarāparinirvāyī//]
06604 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye prathamacittotpādenaivānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhi-
06605 saṃbudhyante/ dharmacakraṃ pravartayanty aprameyāṇām asaṃkhyeyānāṃ sattvānāṃ cārthaṃ
06606 kṛtvā nirupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvānti teṣāṃ parinirvṛtānāṃ
06607 kalpaṃ vā kalpāvaśeṣaṃ vā saddharmas tiṣṭhati// [ity upapadyaparinirvāyī//]
06608 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye ṣaṭpāramitāsu caranto lokadhātor loka-
06609 dhātuṃ saṃkrāmanti/ tatra ca sattvān bodhaye pratiṣṭhāpayiṣyanti/
06610 te nityam udyuktāḥ sattvānāṃ kṛtaśo na kadācid anarthasaṃhitāṃ vācaṃ
06611 bhāṣante/ sattvānāṃ kṛtaśo nityam udyuktā buddhakṣetreṇa buddhakṣetraṃ saṃkrā-
06612 manti/ te 'pi {bodhisattvā} mahāsattvāḥ sattvānāṃ kṛtaśo 'saṃkhyeyair aprameyaiḥ
06613 kalpair jānābuddhakṣetreṣv anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante// [ity a-
06614 bhisaṃskāraparinirvāyī//]
06615 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye prathamacittotpādenaiva bodhisattvanyāsam ava-
06616 krāmanti/ avinivartanīyabhūmau vā avatiṣṭhante/ sarvabuddhadharmān
06701 vā samudānayanti// santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye prathamacittotpādenaiva
06702 prajñāpāramitāyāṃ yogam āpadyante/ te 'nekair bodhisattvakoṭīniyutaśata-
06703 sahasraiḥ sārdhaṃ buddhakṣetreṇa buddhakṣetraṃ svabuddhakṣetrapariśodhanāya saṃkrāmanti/
06704 nānābuddhakṣetreṣu cānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante// [ity anabhi-
06705 saṃskāraparinirvāyī//]
06706 santi {śāriputra bodhisattvā} mahasattvā ye ṣaṭsu parimitāsu carantaś cakravartino bhūtvā
06707 dānapāramitāṃ puraskṛtya sarvasattvānāṃ sarvasukhopadhānāny upasaṃhariṣyanti
06708 annam annārthikebhyaḥ pānaṃ pānārthikebhyaḥ/ evaṃ gandhamālyavilepanacūrṇadhūpa-
06709 śayanāsanopāśrayagṛhadhanadhānyamaṇimuktāsuvarṇarūpyapravāḍābharaṇāni
06710 jīvitopakaraṇāni upasaṃhariṣyanti/ yāvad daśakuśalakarmapatheṣu sattvān
06711 pratiṣṭhāpya brahmakāyikeṣu yāvad akaniṣṭheṣu deveṣūpapadyamānā nānābuddha-
06712 kṣetreṣv anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante// [ity akaniṣṭhaparamaḥ//]
06713 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye catvāri dhyānāni niṣpādya dhyānebhyaḥ pari-
06714 hīṇāḥ prathamaṃ dhyānam āsādya brahmakāyikeṣu deveṣūpapadyante/ te puna-
06715 r dhyānāni niṣpādyākaniṣṭheṣūpapadya nānābuddhakṣetreṣv anuttarāṃ
06716 samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante// [iti plutaḥ//]
06801 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye brahmalokāc cyutvā śuddhāvāseṣūpapadyante/ te
06802 śuddhāvāsānām ekaṃ vā dve vā sthāne vilaṃdhyākaniṣṭheṣu deveṣūpapadya
06803 nānābuddhakṣetreṣv anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante// [ity ardhaplutaḥ//]
06804 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye tathāgatasadṛśam ātmabhāvam abhinirmāya tuṣitabhavanaṃ
06805 pariśodhya brahmakāyikeṣu deveṣu yāvad akaniṣṭheṣu deveṣūpapadyopāyakauśalyena
06806 nairayikāṇāṃ sattvānāṃ dharmaṃ deśayanti tiryagyonigatānāṃ sattvānāṃ dharmaṃ
06807 deśayanti yamalaukikānāṃ sattvānāṃ dharmaṃ deśayanti/ santi {śāriputra bodhisattvā} mahā-
06808 sattvā ye ṣaṭsu parimitāsu sthitvā yādṛśas tathāgatakāyas tādṛśam ātma-
06809 bhāvam abhinirmāya gaṅgānadīvālukopamāni buddhakṣetrāṇy upasaṃkramya sattvānāṃ
06810 dharmaṃ deśayanti tathāgatāṃś ca paryupāsate buddhakṣetraṃ ca niṣpā-
06811 dayanti dharmaṃ ca śṛṇvanti/ evaṃ pūrvasyāṃ diśi dakṣiṇasyāṃ paścimāyā-
06812 m uttarasyām uttarapūrvasyāṃ pūrvadakṣiṇasyāṃ dakṣiṇapaścimāyāṃ paścimottarsyā-
06813 m ūrdhvam adhaḥ sarvāsu daśasu dikṣu ekaikasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu
06814 lokadhātuṣu gatvā sattvānāṃ dharmaṃ deśayanti buddhakṣetrāṇi ca niṣpādayanti
06815 buddhāṃś ca paryupāsate dharmaṃ ca śṛṇvanti/ te tebhyo buddhakṣetrebhyo
06816 nirmitāni nirmāya śreṣṭhāni viśiṣṭhāni anuttarāṇi buddhakṣetrāṇi
06901 niṣpādayanti/ ekajātipratibaddhāś ca {bodhisattvā} mahāsattvās tatra buddha-
06902 kṣetreṣūpapadya nānābuddhakṣetreṣv anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante// [iti
06903 sarvasthānacyutaḥ//]
06904 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye dhyānārūpyasamāpattīr āsādayanto brahmakāyi-
06905 keṣu yāvac chubhakṛtsneṣu deveṣūpapadyante/ tatra ākāśānantyāyatane yāva-
06906 d bhavāgre upapadyante/ tato nānābuddhakṣetreṣūpapadyante// [iti bhavāgraparamaḥ//]
06907 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye dhyānārūpyasamāpattīnāṃ lābhinas ta ākāśā-
06908 nantyāyatane yāvad bhavāgre upapadyante/ tato nānābuddhakṣetreṣūpapadyante//
06909 [iti rūpavītarāgaḥ//]
06910 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye ṣaṭpāramitāsu caranto dvātriṃśanmahā-
06911 puruṣalakṣaṇālaṅkṛtamūrtayo niruttaraiḥ pariśuddhair indriyaiḥ samanvāgatā
06912 bhavanti/ te taiḥ pariśuddhair indriyaiḥ samanvāgatā bahujanasya priyāś ca
06913 bhavanti manaāpāś ca/ ye punaḥ sattvās tān {bodhisattvān} mahāsattvān paśyanti
06914 te tenaiva cittaprasādenānupūrveṇa tribhir yānaiḥ parinirvānti/ evaṃ hi
06915 śāriputra {bodhisattvena} mahāsattvena kāyapariśuddhaye śikṣitavyam vākpariśuddhaye
06916 śikṣitavyam manaḥpariśuddhaye śikṣitavyam/ santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye ṣaṭsu
06917 pāramitāsu caranta uttaptānīndriyāṇi pratilabhante/ te tair uttaptair indriyai-
07001 r nātmānam utkarṣayanti na parān peṣayanti/ santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye prathama-
07002 cittotpādam upādāya dānapāramitāyāṃ śīlapāramitāyāṃ sthitvā naivaṃ kadā-
07003 cid apāyadurgativinipāteṣūpapadyante yāvad avinivartanīyabhūmim anuprāpnu-
07004 vanti/ santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye prathamacittotpādam upādāya na jātu daśa-
07005 kuśalān karmapathān utsṛjanti yāvad avinivartanīyāṃ bhūmim anuprāpnuvanti/
07006 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye dānapāramitāyāṃ sthitvā rājānaś cakravartino
07007 bhūtvā dānaṃ sattvebhyo dattvā tān eva daśakuśalakarmapatheṣu patiṣṭhāpayanti/
07008 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye dānapāramitāyāṃ śīlapāramitāyāṃ sthitvā ane-
07009 kāni cakravartirājyaśatāni parigṛhṇanti anekāni cakravartirājya-
07010 śatasahasrāṇi parigṛhṇanti/ tatra sthitvā anekāni ca buddhakoṭī-
07011 niyutaśatasahasrāṇi ārāgayanti/ tāṃś ca buddhān bhagavataḥ satkurvanti
07012 gurūkurvanti mānayanti pūjayanti/ tato 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhi-
07013 saṃbudhyante// [iti dṛṣṭadharmaparinirvāyī//]
07014 santi {śāriputra bodhisatvā} mahāsattvā ye prajñāpāramitāyāṃ carantaś caturṇāṃ dhyānānāṃ
07015 lābhinaś catasṛṇām ārūpyasamāpattīnāṃ lābhinas te tābhir vikrīḍantaḥ prathamaṃ
07016 dhyānaṃ samāpadyante/ tato vyutthāya nirodhasamāpattiṃ samāpādyante/
07017 tato vyutthāya dvitīyaṃ dhyānaṃ samāpadyante/ {tato vyutthāya} nirodhasamādhiṃ
07018 {samāpadyante}/ {tato vyutthāya} tṛtīyaṃ dhyānaṃ {samāpadyante}/ {tato vyutthāya} nirodhasamāpattiṃ {samāpadyante}/ {tato vyutthāya}
07101 caturthaṃ dhyānaṃ {samāpadyante}/ {tato vyutthāya} nirodhasamāpattiṃ {samāpadyante}/ {tato vyutthāya} ākāśānantyā-
07102 yatanaṃ {samāpadyante}/ {tato vyutthāya} nirodhasamāpattiṃ {samāpadyante}/{tato vyutthāya} vijñānānantyāyatanaṃ {samāpadyante}/
07103 {tato vyutthāya} nirodhasamāpattiṃ {samāpadyante}/ {tato vyutthāya} ākiñcanyāyatanaṃ {samāpadyante}/ {tato vyutthāya} nirodha-
07104 samāpattiṃ {samāpadyante}/ {tato vyutthāya} naivasaṃjñānāsaṃjñāyatanaṃ {samāpadyante}/ {tato vyutthāya} nirodhasamā-
07105 pattiṃ {samāpadyante}/ evaṃ hi śāriputra {bodhisattvā} mahāsattvāḥ prajñāpāramitāyāṃ
07106 caranta upāyakauśalyenāvaskandakena samādhiṃ samāpadya nānābuddha-
07107 kṣetreṣv anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante// [iti kāyasākṣī//]
07108 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye ṣaṭsu pāramitāsu sthitvā sattvānāṃ buddhadharmā-
07109 vabhāsaṃ kurvanti/ ātmanāpi buddhadharmāvabhāsenā virahitā bhavanti/
07110 yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante// [iti arhattvapratipannakaḥ//]
07111 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye 'buddhakeṣu lokadhātuṣu apagataśrāvakeṣu pratyeka-
07112 bodhim abhisaṃbudhyante/ ta upāyakauśalyena bahvani prāṇikoṭīniyuta-
07113 śatasahasrāṇi triṣu yāneṣu paripācyānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante//
07114 [iti pratyekabuddhaḥ//]
07115 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye smṛtyupasthānasamyakprahāṇarddhipādendriyabala-
07116 bodhyaṅgamārgāṇāṃ lābhino daśabalavaiśāradyapratisaṃvidaṣṭādaśāveṇikabuddha-
07117 dharmāṇāṃ lābhinaḥ/ na ca srotaāattiphalaṃ prāpnuvanti na sakṛdā-
07201 gāmiphalaṃ nānāgāmiphalaṃ nārhattvaṃ prāpnuvanti na pratyekabuddhatvaṃ prāpnu-
07202 vanti/ te prajñāpāramitāyāṃ caranta upāyakauśalyena sarvasattvān
07203 mārge 'vatārya viśodhya srotaāpattiphalaṃ prāpayanti/ sakṛdāgāmi-
07204 phalaṃ prāpayanti anāgāmiphalaṃ prāpayanti arhattvaṃ prāpayanti pratyekāṃ
07205 bodhiṃ prāpayanti/ svayam asākṣātkurvantaḥ parāṃs tatra pratiṣṭhāpayanti//
07206 [iti śrāvakapratyekabuddhamārgalabhyāni phalāni//]
07207 yac chāriputra sarvaśrāvakapratyekabuddhānāṃ jñānaṃ ca prakāśaṃ ca sānut-
07208 pattikadharmakṣāntipratilabdhasya {bodhisattvasya} mahāsattvasya kṣāntiḥ/ iti
07209 svayam aprāpte dharme parapratiṣṭhāpanam/ amī śāriputra {bodhisattvā} mahā-
07210 sattvā avinivartanīyā veditavyāḥ ye anayā prajñāpāramitayā viha-
07211 ranti// santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye ṣaṭsu pāramitāsu sthitvā tuṣita-
07212 bhavanaṃ viśodhayanti/ te khalu punar bodhisattvā mahāsattvā bhādrakalpikā
07213 veditavyāḥ/ amī śāriputra vaivartikā {bodhisattvā} mahāsattvā yeṣām ayam udayo
07214 buddhadharmeṣu tasmāt tarhi śāriputra {bodhisattvena} mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ caratā
07215 sāvadyasya kāyavāṅmanaskarmano 'vakāśo na dātavyaḥ kāyavāṅmana-
07216 skarmapariśuddhaye ca śikṣitavyam/ [itīdam avaivartikabodhisattvasaṃghapari-
07217 dīpanam/] [iti saṃgharatnāvavādaḥ//]
07301 evam ukte āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat/ katamad bhagavan
07302 sāvadyaṃ kāyakarma sāvadyaṃ vākkarma sāvadyaṃ manaskarma/ evam ukte bhagavā-
07303 n āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat/ iha śāriputra {bodhisattvasya} mahāsattvasyaivaṃ
07304 bhavati/ katamaḥ sa kāyaḥ yena kāyena kāyakarma samārabheya/ katamā
07305 sā vāg yayā vākkarma samārabheya/ katamat tan manaḥ yena manaskarma
07306 samārabheya/ evam upaparīkṣamāṇaḥ kāyam upalabhate vācam upalabhate mana
07307 upalabhate/ ayaṃ śāriptura {bodhisattvasya} mahāsattvasya kāyavāṅmanaskarmasamārambhaḥ
07308 sāvadyaḥ/ na khalu punaḥ śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ
07309 caran kāyam upalabhate na vācam upalabhate na mana upalabhate/ yena kāyena
07310 vācā manasā mātsaryadauḥśīlyavyāpādakausīdya vikṣepadauṣprajñacitta-
07311 m utpādayet/ asthānam etac chāriputrān avakāśo yad {bodhisattvo} mahāsattvaḥ
07312 prajñāpāramitāyāṃ caran kāyavāṅmanodauṣṭhulyam utpādayet/ naitat
07313 sthānaṃ vidyate/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvaḥ ṣaṭsu
07314 pāramitāsu caran kāyadauṣṭhulyaṃ śodhayati vāgdauṣṭhulyaṃ śodhayati mano-
07315 dauṣṭhulyaṃ śodhayati/ śāriputra āha/ kathaṃ bhagavan {bodhisattvo} mahāsattvaḥ
07316 kāyavāṅmanodauṣṭhulyaṃ śodhayati/ bhagavān āha/ yataḥ śāriputra {bodhisattvo}
07317 mahāsattvo na kāyam upalabhate na vācam upalabhate na mana upalabhate/
07401 evaṃ hi śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvaḥ kāyavāṅmanodauṣṭhulyaṃ śodhayati/ sacet
07402 punaḥ śāriputra {bodhisattvasya} mahāsattvasya prathamacittotpādam upādāya daśa kuśalā
07403 karmapathā anuvartante/ na ca śrāvakacittaṃ pratyekabuddhacittaṃ cotpādayati/
07404 satatasamitaṃ cāsya sarvasattveṣu mahākaruṇācittaṃ pratyupasthitaṃ bhavati/
07405 evaṃ hi śāriputra {bodhisattvasya} mahāsattvasya kāyavāṅmanodauṣṭhulyaṃ śuddham iti
07406 vadāmi/
07407 santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye prajñāpāramitāyāṃ caranto bodhimārgaṃ pari-
07408 śodhayanto dānapāramitāyāṃ caranti/ śīla{pāramitāyāṃ caranti}/ kṣānti{pāramitāyāṃ caranti}/
07409 vīrya{pāramitāyāṃ caranti}/ dhyāna{pāramitāyāṃ caranti}/ prajñā{pāramitāyāṃ caranti}/ śāriputra āha/ katamo bhaga-
07410 van {bodhisattvānāṃ} mahāsattvānāṃ bodhimārgaḥ/ bhagavān āha/ yadā śāriputra
07411 {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na kāyam upalabhate/ na vāca-
07412 m upalabhate/ na mana upalabhate/ na dānapāramitām {upalabhate}/ na śīla-
07413 pāramittām {upalabhate}/ na kṣāntipāramitām {upalabhate}/ na vīryapāramitām {upalabhate}/ na
07414 dhyānapāramitām {upalabhate}/ na prajñāpāramitām {upalabhate}/ na śrāvakam {upalabhate}/ na pratyeka-
07415 buddham {upalabhate}/ na bodhisattvam {upalabhate}/ na buddham {upalabhate}/ ayaṃ śāriputra {bodhisattvasya}
07416 mahāsattvasya bodhimārgo yad uta sarvadharmānupalambho 'nena mārgeṇa gacchan
07417 {bodhisattvo} mahāsattvaḥ ṣaṭsu pāramitāsu caran na śakyo 'vamarditum//
07418 [ity aśaktyavavādaḥ//]
07419 punar aparaṃ śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvaḥ ṣaṭsu pāramitāsu caran
07501 na rūpam manyate/ na vedanāṃ {manyate}/ na saṃjñāṃ {manyate}/ na saṃskārān {manyate}/ na vijñānaṃ {manyate}/
07502 na pṛthivīdhātuṃ {manyate}/ nābdhātuṃ {manyate}/ na tejodhātuṃ {manyate}// na vāyudhātuṃ {manyate}/
07503 nākāśadhātuṃ {manyate}/ na vijñānadhātuṃ {manyate}/ na cakṣurdhātuṃ {manyate}/ na rūpadhātuṃ {manyate}/
07504 na cakṣurvijñānadhātuṃ {manyate}/ na śrotradhātuṃ {manyate}/ na śabdadhātuṃ {manyate}/ na śrotra-
07505 vijñānadhātuṃ {manyate}/ {{na ghrāṇadhātuṃ manyate/ na gandhadhātuṃ manyate/ na ghrāṇavijñānadhātuṃ manyate/ na jihvādhātuṃ manyate/ na rasadhātuṃ manyate/ na jihvāvijñānadhātuṃ manyate/ na kāyadhātuṃ manyate/ na spraṣṭavyadhātuṃ manyate/ na kāyavijñānadhātuṃ manyate/ na manodhātuṃ manyate/ na dharmadhātuṃ manyate/ na manoviñānadhātuṃ manyate/}}
07506 na smṛtyupasthānāni {manyate}/ na
07507 samyakprahāṇāni {manyate}/ na ṛddhipādān {manyate}/ nendriyāṇi/ na balāni {manyate}/ na
07508 bodhyaṅgāni {manyate}/ na mārgaṃ {manyate}/ na dānapāramitāṃ {manyate}/{{na śīlapāramitāṃ manyate/ na kṣāntipāramitāṃ manyate/ na vīryapāramitāṃ manyate/ na dhyānapāramitāṃ manyate/}} na prajñāpāra-
07509 mitāṃ {manyate}/ na vaiśāradyāni {manyate}/ na patisaṃvidaḥ {manyate}/ na daśatathāgatabalāni {manyate}/
07510 nāṣṭādaśāveṇikān buddhadharmān {manyate}/ na srotaāpattiphalaṃ/ na sakṛdā-
07511 gāmiphalaṃ/ nānāgāmiphalaṃ {manyate}/ nārhattvaṃ {manyate}/ na pratyekabodhiṃ {manyate}/ na {bodhisattvaṃ}
07512 mahāsattvaṃ {manyate}/ nānuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ manyate/ evaṃ hi śāriputra
07513 {bodhisattvo} mahāsattvaḥ ṣaṭbhiḥ pāramitābhir vardhate/ na ca kenacid ava-
07514 mṛdyate/ santi {śāriputra bodhisattvā} mahāsattvā ye prajñāpāramitāyāṃ sthitvā sarvajñānaṃ
07515 paripūrayanti/ yena jñānena samanvāgatānāṃ sarvāṇy apāyadvārāṇi pithi-
07601 tāni bhavanti/ nāpi manuṣyadāridryavipattim anubhavanti/ nāpi
07602 tādṛśam ātmabhāvaṃ parigṛhṇanti/ yena nindanīyā bhavanti sadevakasya
07603 lokasya// [ity apariśrāntyavavādaḥ//]
07604 śāriputra āha/ katamad bhagavan {bodhisattvasya} mahāsattvasya sarvajñajñānam/
07605 bhagavān āha/ yena jñānena samanvāgato {bodhisattvo} mahāsattvaḥ pūrvasyāṃ diśi
07606 gaṅgānadīvālukopamāṃs tathāgatān arhataḥ samyaksaṃbuddhān paśyati teṣāṃ
07607 dharmadeśanāṃ śṛṇoti saṃghaṃ ca paryupāste/ buddhakṣetraviśuddhiṃ ca paśyati/
07608 evaṃ dakṣiṇasyāṃ paścimāyām uttarasyāṃ vidikṣv adha ūrdhvaṃ diśi {{gaṅgānadīvālukopamāṃs tathāgatān arhataḥ samyaksaṃbuddhān paśyati teṣāṃ dharmadeśanāṃ śṛṇoti saṃghaṃ ca paryupāste/ buddhakṣetraviśuddhiṃ ca paśyati}}/
07609 yena jñānena samanvāgatānāṃ {bodhisattvānāṃ} mahāsattvānāṃ na buddha-
07610 saṃjñā bhavati/ na bodhi{saṃjñā bhavati} / na śrāvaka{saṃjñā bhavati} / na pratyekabuddha{saṃjñā bhavati} / nātma{saṃjñā bhavati}
07611 na para{saṃjñā bhavati} / na buddhakṣetra{saṃjñā bhavati} / yena jñānena samanvāgato {bodhisattvo} mahāsattvo
07612 dānapāramitāyāṃ carati/ {{śīlapāramitāyāṃ carati/ kṣāntipāramitāyāṃ carati/ vīryapāramitāyāṃ carati/ dhyānapāramitāyāṃ carati/}} prajñāpāramitāyāṃ carati/
07613 na ca pāramitām upalabhate/ yena jñānena samanvāgato {bodhisattvo} mahāsattvaḥ
07614 smṛtyupashtānāni bhāvayati na ca smṛtyupasthānāny upalabhate/ samyak-
07615 prahāṇarddhipādendriyabalabodhyaṅgamārgān bhāvayati na ca samyakprahāṇarddhi-
07616 pādendriyabalabodhyaṃgamārgān upalabhate/ balavaiśāradyāveṇikān buddhadharmān
07617 samudānayati na ca balavaiśāradyāveṇikān buddhadharmān upalabhate/ idaṃ
07618 śāriputra {bodhisattvasya} mahāsattvasya jñānaṃ yena jñānena samanvāgato {bodhisattvo} mahā-
07619 sattvaḥ sarvabuddhadharmāṃś ca paripūrayati/ na ca sarvabuddhadharmāṃś ca manyate//
07620 [iti pratipatsaṃparigrahāvavādaḥ//]
07701 santi śāriputra {bodhisattvā} mahāsattvā ye pañcacakṣūṃṣi pratilabhante pari-
07702 śodhayanti/ katamāni pañca yad uta māṃsacakṣuḥ divyacakṣuḥ prajñācakṣuḥ
07703 dharmacakṣuḥ buddhacakṣuḥ/
07704 śāriputra āha/ katamad bhagavan {bodhisattvasya} mahāsattvasya pariśuddhaṃ māṃsa-
07705 cakṣuḥ/ bhagavān āha/ asti śāriputra {bodhisattvasya} mahāsattvasya māṃsacakṣuḥ
07706 yat yojanaśataṃ paśyati/ asti śāriputra {bodhisattvasya} mahāsattvasya māṃsa-
07707 cakṣur yat yojanaśatadvayaṃ paśyati/ asti {śāriptutra bodhisattvasya mahāsattvasya māṃsacakṣur yat} jambudvīpaṃ paśyati/ asti {śāriptutra bodhisattvasya mahāsattvasya māṃsacakṣur yat}
07708 cāturdvīpakaṃ lokadhātuṃ paśyati/ asti {śāriptutra bodhisattvasya mahāsattvasya māṃsacakṣur yat} sahasraṃ lokadhātuṃ paśyati/
07709 asti {śāriptutra bodhisattvasya mahāsattvasya māṃsacakṣur yat} dvisahasraṃ lokadhātuṃ paśyati/ asti {śāriptutra bodhisattvasya mahāsattvasya māṃsacakṣur yat} trisahasramahā-
07710 sāhasraṃ lokadhātuṃ paśyati/ idaṃ śāriputra {bodhisattvasya} mahāsattvasya pariśuddhaṃ
07711 māṃsacakṣuḥ/
07712 śāriputra āha/ katamad bhagavan {bodhisattvasya} mahāsattvasya pariśuddhaṃ divya-
07713 cakṣuḥ/ bhagavān āha/ yac chāriputra cāturmahārājakāyikānāṃ devānāṃ
07714 divyacakṣus tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yat trayastriṃśānāṃ devānāṃ
07715 divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte yad yāmānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad
07716 bodhisattvaḥ prajānīte/ {{yad tuṣitānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad nirmāṇaratīnāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad paranirmitavaśavartināṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad brahmakāyikāṇāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad brahmapurohitānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad brahmapāriṣadyānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad parīttābhānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad apramāṇābhānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad ābhāsvarāṇāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad śubhakṛtsnānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad anabhrakāṇāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad puṇyaprasavānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad bṛhatphalānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad asaṃjñisattvānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad śuddhāvāsānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad aspṛhāṇāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad atapānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad sadṛśānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad sudarśanānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yad akaniṣṭhānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte/}}
07801 yat punaḥ śāriputra {bodhisattvasya} mahāsattvasya divyacakṣuḥ tac cāturmahārāja-
07802 kāyikā devā na prajānanti/ na trayastriṃśā devāḥ prajānanti/ na yāmā
07803 devāḥ prajānanti/ {{na tuṣitā devāḥ prajānanti/ na nirmāṇaratayo devāḥ prajānanti/ na paranirmitavaśavartino devāḥ prajānanti/ na brahmakāyikā devāḥ prajānanti/ na brahmapurohitā devāḥ prajānanti/ na brahmapāriṣadyā devāḥ prajānanti/ na parīttābhā devāḥ prajānanti/ na apramāṇābhā devāḥ prajānanti/ na ābhāsvarā devāḥ prajānanti/ na parīttaśubhā devāḥ prajānanti/ na apramāṇaśubhā devāḥ prajānanti/ na śubhakṛtsnā devāḥ prajānanti/ na anabhrakā devāḥ prajānanti/ na puṇyaprasavā devāḥ prajānanti/ na bṛhatphalā devāḥ prajānanti/ na asaṃjñisattvā devāḥ prajānanti/ na śuddhāvāsā devāḥ prajānanti/ na aspṛhā devāḥ prajānanti/ na atapā devāḥ prajānanti/ na sadṛśā devāḥ prajānanti/ na sudarśanā devāḥ prajānanti/ na akaniṣṭhā devāḥ prajānanti/}}
07804 tenaiva pariśuddhena divyena cakṣuṣā pūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu
07805 lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ cyutopapādaṃ yathābhūtaṃ prajānāti/ tenaiva pari-
07806 śuddhena divyena cakṣuṣā dakṣiṇasyāṃ {{diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ cyutopapādaṃ yathābhūtaṃ prajānāti/ tenaiva pariśuddhena divyena cakṣuṣā paścimāyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ cyutopapādaṃ yathābhūtaṃ prajānāti/ tenaiva pariśuddhena divyena cakṣuṣā uttarasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ cyutopapādaṃ yathābhūtaṃ prajānāti/ tenaiva pariśuddhena divyena cakṣuṣā uttarapūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ cyutopapādaṃ yathābhūtaṃ prajānāti/ tenaiva pariśuddhena divyena cakṣuṣā pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ cyutopapādaṃ yathābhūtaṃ prajānāti/ tenaiva pariśuddhena divyena cakṣuṣā dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ cyutopapādaṃ yathābhūtaṃ prajānāti/ tenaiva pariśuddhena divyena cakṣuṣā paścimottarasyām diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ cyutopapādaṃ yathābhūtaṃ prajānāti/ tenaiva pariśuddhena divyena cakṣuṣā adhastād diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ cyutopapādaṃ yathābhūtaṃ prajānāti/ tenaiva pariśuddhena divyena cakṣuṣā }}
07807 ūrdhvaṃ diśi gaṅgādanīvālukopameṣu lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ cyutopa-
07808 pādaṃ yathābhūtaṃ prajānāti/ idaṃ śāriputra {bodhisattvasya} mahāsattvasya pariśuddhaṃ
07809 divyacakṣuḥ//
07810 śāriputra āha/ katamad bhagavan {bodhisattvasya} mahāsattvasya pariśuddhaṃ prajñā-
07811 cakṣuḥ/ bhagavān āha/ yena śāriputra prajñācakṣuṣā samanvāgato {bodhisattvo}
07812 mahāsattvo na kañcid dharmaṃ prajānāti saṃskṛtaṃ vā asaṃskṛtaṃ vā kuśalaṃ vā
07813 akuśalaṃ vā sāvadyaṃ vā anavadyaṃ vā sāsravaṃ vā anāsravaṃ vā saṃkleśaṃ vā
07814 niṣkleśaṃ laukikaṃ vā lokottaraṃ vā saṃkliṣṭaṃ vā vyavadānam vā/ yena
07815 prajñācakṣuṣā {bodhisattvena} mahāsattvena kaścid dharmo na dṛṣṭo na śruto na mato
07816 na vijñātaḥ/ idam śāriputra {bodhisattvasya} mahāsattvasya pariśuddhaṃ prajñācakṣuḥ/
07901 śāriputra āha/ katamad bhagavan {bodhisattvasya} mahāsattvasya pariśuddhaṃ dharmacakṣuḥ/
07902 bhagavān āha/ iha śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvo dharmacakṣuṣaiva jānāti/
07903 ayaṃ pudgalaḥ śraddhānusārī/ ayaṃ pudgalo dharmānusārī/ ayaṃ pudgalaḥ
07904 śūnyatāvihārī/ ayaṃ pudgalo 'nimittavihārī/ ayaṃ pudgalo 'praṇi-
07905 hitavihārī/ ayaṃ pudgalaḥ śūnyatāvihārī/ asya pudgalasya śūnyatā-
07906 vimokṣamukhena pañcendriyāṇy utpatsyante/ pañcabhir indriyair ānantaryasamādhiṃ
07907 prekṣate/ ānantaryeṇa samādhinā vimuktijñānadarśanam utpādayiṣyati/
07908 vimuktijñānadarśanena trīṇi saṃyojanāni prahāsyati/ satkāyadṛṣṭiṃ
07909 śīlavrataparāmarśavicikitsāṃ ceti/ ayam ucyate pudgalaḥ srotaāpannaḥ/
07910 sa bhāvanāmārgaṃ pratilabhya kāmarāgavyāpādatanutvād ayam ucyate pudgalaḥ
07911 sakṛdāgāmī/ sa tenaiva bhāvanāmārgeṇādhimātrabhāvitena kāma-
07912 rāgavyāpādaprahāṇādayam ucyate pudgalo 'nāgāmī/ sa tenaiva bhāva-
07913 nāmārgeṇādhimātrabhāvitena rūparāgam ārūpyarāgam avidyāṃ mānamauddhatyaṃ ca
07914 prahāyām ucyate pudgalo 'rhan/ ayaṃ pudgalo 'nimittavihārī asya
07915 pudgalasyānimittavimokṣamukheṇa pañcendriyāṇi utpatsyante/ {{pañcabhir indriyair ānantaryasamādhiṃ prekṣate/ ānantaryeṇa samādhinā vimuktijñānadarśanam utpādayiṣyati/ vimuktijñānadarśanena trīṇi saṃyojanāni prahāsyati/ satkāyadṛṣṭiṃ śīlavrataparāmarśavicikitsāṃ ceti/ ayam ucyate pudgalaḥ srotaāpannaḥ/ sa bhāvanāmārgaṃ pratilabhya kāmarāgavyāpādatanutvād ayam ucyate pudgalaḥ sakṛdāgāmī/ sa tenaiva bhāvanāmārgeṇādhimātrabhāvitena kāmarāgavyāpādaprahāṇādayam ucyate pudgalo 'nāgāmī/ sa tenaiva bhāvanāmārgeṇādhimātrabhāvitena rūparāgam ārūpyarāgam avidyāṃ mānamauddhatyaṃ ca prahāyām ucyate pudgalo 'rhan/}}
07916 ayaṃ pudgalo 'praṇihitavihārī/ asya pudgalasyāpraṇihita-
07917 vimokṣamukheṇa pañcendriyāṇy utpastyante/ {{pañcabhir indriyair ānantaryasamādhiṃ prekṣate/ ānantaryeṇa samādhinā vimuktijñānadarśanam utpādayiṣyati/ vimuktijñānadarśanena trīṇi saṃyojanāni prahāsyati/ satkāyadṛṣṭiṃ śīlavrataparāmarśavicikitsāṃ ceti/ ayam ucyate pudgalaḥ srotaāpannaḥ/ sa bhāvanāmārgaṃ pratilabhya kāmarāgavyāpādatanutvād ayam ucyate pudgalaḥ sakṛdāgāmī/ sa tenaiva bhāvanāmārgeṇādhimātrabhāvitena kāmarāgavyāpādaprahāṇādayam ucyate pudgalo 'nāgāmī/ sa tenaiva bhāvanāmārgeṇādhimātrabhāvitena rūparāgam ārūpyarāgam avidyāṃ mānamauddhatyaṃ ca prahāyām ucyate pudgalo 'rhan/}}
07918 idaṃ śāriputra {bodhisattvasya} mahāsattvasya pariśuddhaṃ dharmacakṣuḥ//
08001 punar aparaṃ śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvaḥ evaṃ jānāti yat kiñcit samu-
08002 dayadharmi sarvaṃ tannirodhadharmīti prajānāti prajñāpāramitāyāṃ caran pañce-
08003 ndriyāṇi prāpnoti/ idaṃ śāriputra {bodhisattvasya} mahāsattvasya pariśuddhaṃ dharmacakṣuḥ/
08004 punar aparaṃ śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvaḥ evaṃ jānāti ayaṃ bodhisattvaḥ
08005 prathamacittotpādiko yo dānapāramitāyāṃ vā carati śīlapāra-
08006 mitāyāṃ vā carati sa tataḥ śraddhendriyaṃ pratilabhate/ vīryendiryaṃ ca/
08007 sa upāyakauśalyena samanvāgataḥ saṃcintyātmabhāvaṃ parigṛhṇāti kuśala-
08008 mūlopalambhaś ca bhavati/ ayaṃ bodhisattvo brāhmaṇamahāśālakuleṣūpapat-
08009 syate/ ayaṃ kṣatriyamahāśālakuleṣū{papatsyate}/ ayaṃ gṛhapatimahāśālakuleṣū{papatsyate}/
08010 ayaṃ cāturmahārājakāyikeṣu deveṣū{papatsyate}/ ayaṃ trayastriṃśeṣu deveṣu{papatsyate}/ ayaṃ
08011 yāmeṣu deveṣu{papatsyate}/ ayan tuṣiteṣu deveṣū{papatsyate}/ ayaṃ nirmāṇaratiṣu deveṣū{papatsyate}/
08012 ayaṃ paranirmitavaśavartiṣū deveṣū{papatsyate}/ ayaṃ yāvad akaniṣṭheṣu deveṣūpapatsyate/
08013 sa tatra sthitvā sattvān paripācayiṣyati/ sarvamukhopadhānena ca sattvān
08014 pratyupasthāsyati buddhakṣetraṃ ca pariśodhayiṣyati/ tathāgatāṃś cārhataḥ samyak-
08015 saṃbuddhān ārāgayiṣyati/ satkariṣyati gurūkariṣyati mānayiṣyati
08016 na ca śrāvakabhūmau vā pratyekabuddhabhūmau vā patiṣyati/ ayaṃ {bodhisattvo} mahasattvo
08017 na nivartate yāvan nānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddha iti/ idaṃ śāri-
08018 putra {bodhisattvasya} mahāsattvasya pariśuddhaṃ dharmacakṣuḥ/
08101 punar aparaṃ śāriputra {bodhisattvo} mahāsattva evaṃ jānāti/ amī {bodhisattvā} mahā-
08102 sattvā vyākṛtā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau/ amī bodhisattvā na
08103 vyākṛtāḥ/ amī bodhisattvā avinivartanīyāḥ/ amī bodhisattvā na
08104 avinivartanīyāḥ/ eṣāṃ bodhisattvānām abhijñāḥ paripūrṇāḥ/ eṣāṃ
08105 bodhisattvānāṃ na paripūrṇāḥ/ ayaṃ bodhisattvo 'bhijñāparipūrṇaḥ pūrvasyāṃ
08106 diśi yāvad upariṣṭhād diśi gaṅgānadīvālukopamān lokadhātūn gatvā
08107 tathāgatān arhataḥ samyaksaṃbuddhān satkaroti gurūkaroti mānayati pūjayati/
08108 ayaṃ bodhisattvo nābhijñāparipūrṇo yāvan na pūjayati/ ayaṃ bodhi-
08109 sattvo 'bhijñānāṃ lābhī bhaviṣyati/ ayaṃ bodhisattvo nābhijñānāṃ lābhī
08110 bhaviṣyati/ asya {bodhisattvasya} mahāsattvasya pariśuddhaṃ buddhakṣetraṃ bhaviṣyati/ asya
08111 {bodhisattvasya} mahāsattvasyāpariśuddhaṃ buddhakṣetraṃ bhaviṣyati anena bodhisattvena sattvāḥ
08112 pariśodhitāḥ/ {{asya bodhisattvasya mahāsattvasyāpariśuddhaṃ buddhakṣetraṃ bhaviṣyati anena bodhisattvena sattvāḥ}} na pariśodhitāḥ asya {bodhisattvasya} mahāsattvasya buddhā
08113 bhagavanto varṇaṃ bhāṣante/ {{asya bodhisattvasya mahāsattvasya buddhā bhagavanto varṇaṃ}} na bhāṣante/ amī bodhisattvā buddhānāṃ
08114 bhagavatām āsannasthāyino bhaviṣyanti/ {{amī bodhisattvā buddhānāṃ bhagavatām}} nāsannasthāyino bhaviṣyanti/
08115 asya bodhisattvasya parimitam āyur bhaviṣyati/ {asya bodhisattvasya} aparimitam āyur bhaviṣyati/
08116 asya bodhisattvasya parimitaḥ saṃgho bhaviṣyati/ {{asya bodhisattvasya}} aparimitaḥ
08117 saṃgho bhaviṣyati/ asya bodhisattvasyānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhi-
08118 saṃbuddhasya bodhisattvasaṃgho bhaviṣyati/ {{asya bodhisattvasyānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhasya}} na bodhisattvasaṃgho bhaviṣyati/
08201 ayaṃ {bodhisattvo} mahāsattvo duṣkaracaryāṃ cariṣyati/ {{ayaṃ bodhisattvo mahāsattvo}} na duṣkaracaryāṃ
08202 cariṣyati/ ayaṃ bodhisattvaś caramabhavikaḥ/ {{ayaṃ bodhisattvo}} na caramabhavikaḥ/ ayaṃ
08203 bodhisattvo bodhimaṇḍe niṣatsyate/ {{ayaṃ bodhisattvo bodhimaṇḍe}} na niṣatsyate/ asya bodhisattvasya
08204 māro bhaviṣyati/ {{asya bodhisattvasya}} na māro bhaviṣyati/ evaṃ hi śāriputra {bodhisattvasya}
08205 mahāsattvasya pariśuddhaṃ dharmacakṣuḥ/
08206 śāriputra āha/ katamad bhagavan {bodhisattvasya} mahāsattvasya pariśuddhaṃ buddhacakṣuḥ/
08207 bhagavān āha/ yac chāriputra {bodhisattvo} mahāsattvo bodhicittānantaraṃ vajropamaṃ
08208 samādhiṃ samāpadya ekacittakṣaṇasamāyuktayā prajñayā sarvākārajñatām anu-
08209 prāpnoti/ daśabhis tathāgatabalaiḥ samanvāgataḥ/ caturbhir vaiśāradhyaiś catasṛbhiḥ
08210 pratisaṃvidbhir aṣṭādaśabhir āveṇikabuddhadharmair mahāmaitryā mahākaruṇayā ca
08211 samanvāgataḥ/ yena ca cakṣuṣā {bodhisattvena} mahāsattvena nāsti kiñcid adṛṣṭaṃ
08212 vā 'śrutaṃ vā 'mataṃ vā 'vijñātaṃ vā sarvair ākārair evaṃ hi śāriputra
08213 {bodhisattvasya} mahāsattvasya pariśuddhaṃ buddhaśakṣuḥ/
08214 evaṃ hi śāriputra {bodhisattvena} mahāsattvena pañcacakṣūṃṣi śodhayitukāmena
08215 ṣaṭsu pāramitāsu yogaḥ karaṇīyaḥ/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi śāriputra
08216 ṣaṭsu pāramitāsu sarve kuśalā dharmā antargatāḥ sarvaśrāvakadharmāś ca sarva-
08301 pratyekabuddhadharmāś ca bodhisattvadharmāś ca yat khalu śāriputra samyag vadanto
08302 vadeyuḥ sarvakuśaladharmasaṃgraha iti prajñāpāramitāṃ khalu samyag vadanto vadeyuḥ/
08303 tat kasya hetoḥ/ tathā hi śāriputra prajñāpāramitā janayitrī sarvāsāṃ
08304 pāramitānām eṣāṃ ca pañcānāṃ bodhisattvacakṣuṣām/ eṣu ca śāriputra
08305 pañcasu bodhisattvacakṣuḥṣu śikṣitvā {bodhisattvā} mahāsattvā anuttarāṃ samyak-
08306 saṃbodhim abhisaṃbudhyante/ [iti pañcacakṣuravavādaḥ//]
08307 atra śāriptura {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann abhijñā-
08308 pāramitāṃ bhāvayati/ so 'nekavidham ṛddhividhiṃ pratyanubhavati/ pṛthivī-
08309 m api kampayati/ eko 'pi bhūtvā bahudhā bhavati/ bahudhāpi bhūtvā
08310 eko bhavati/ āvivirbhāvaṃ tirobhāvam api pratyanubhavati/ tiraḥkuḍyaṃ
08311 tiraḥprākāraṃ tiraḥparvatam apy asakto gacchati tad yathāpi nāma
08312 ākāśe pakṣī śakuniḥ/ pṛthivyām apy unmajjanimajjaṃ karoti tad-
08313 yathāpi nāmodake/ udake 'bhidyamāno gacchati tad yathāpi nāma pṛthi-
08314 vyām/ dhūmāyaty api prajvalaty api tad yathāpi nāma mahān agniskandhaḥ/
08315 udakam api kāyāt pramuñcati tad yathāpi nāma mahāmeghaḥ/ imāv api
08401 sūryacandramasau evaṃ maharddhikau mahānubhāvau pāṇinā parāmṛśati pari-
08402 mārṣṭi yāvad brahmalokād api kāyaṃ vaśena vartayati/ tayā ca ṛddhyā na
08403 manyate/ tathā hi sa tām ṛddhiṃ nopalabhate yayā manyate tad api na
08404 manyate svabhāvaśūnyatām upādāya svabhāvaviviktatām upādāya svabhāvā-
08405 nupalabdhitām upādāya/ sa na ṛddhivetanām apy utpādayati na ṛddhyabhi-
08406 nirhāracetanāṃ vā anyatra sarvajñatām anasikārāt/ evaṃ hi śāriputra
08407 {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran ṛddhividhyabhijñāsākṣātkriyā-
08408 jñānam abhinirharati/
08409 sa divyena śrotradhātunā viśuddhenātikrāntam ānuṣyakeṇa śabdān
08410 śṛṇoti divyān mānuṣyakāṃś ca/ na ca tena divyena śrotreṇa manyate ahaṃ
08411 śabdān śṛṇomi/ tathā hi sa tam api śabdaṃ nopalabhate svabhāva-
08412 śūnyatām upādāya svabhāvaviviktatām upādāya svabhāvānupalabdhitām upādāya
08413 sa na divyaśrotracetanām apy utpādayati na divyaśrotrābhinirhāracetanāṃ
08414 vā anyatra sarvākārajñatāmanasikārāt/ evaṃ hi śāriputra bodhisattvo
08415 mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran divyaśrotrābhijñāsākṣātkriyā-
08416 jñānam abhinirharati/
08501 sa parasattvānāṃ parapudgalānāṃ cetasaiva cittaṃ yathābhūtaṃ prajānāti/
08502 sarāgacittaṃ sarāgacittam iti yathābhūtaṃ prajānāti/ vigatarāgaṃ cittaṃ
08503 vigatarāgaṃ cittam iti yathābhūtaṃ prajānāti/ sadoṣaṃ cittaṃ sadoṣaṃ
08504 cittam iti yathābhūtaṃ prajānāti/ vītadoṣaṃ/ samohi cittaṃ/ vīta-
08505 mohaṃ/ satṛṣṇaṃ/ vītatṛṣṇaṃ/ sopādānaṃ/ nirupādānaṃ/ saṃkṣiptaṃ/
08506 vikṣiptaṃ/ parīttaṃ cittaṃ/ vipulaṃ/ mahadgataṃ/ samāhitaṃ/ asamāhitaṃ/
08507 viviktaṃ/ aviviktaṃ/ sāsravaṃ/ anāsravaṃ/ sāṅgaṇaṃ/ anaṅgaṇaṃ/
08508 sottaraṃ/ anuttaraṃ/ tena ca na manyate/ tathā hi tāc cittam acitta-
08509 m acintyatām upādāya/ so 'haṃ prajānāmīti na manyate/ tad eva cittaṃ
08510 nopalabhate svabhāvaśūnyatām upādāya svabhāvaviviktatām upādāya svabhā-
08511 vānupalabdhitām upādāya/ na sa paracittacetanām apy utpādayati na
08512 paracittābhinirhāracetanāṃ vā anyatra sarvākārajñatāmanasikārāt/
08513 evaṃ hi śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran sarvasattva-
08514 cittacaritābhijñāsākṣātkriyājñānam abhinirharati/
08601 sa pūrvanivāsānusmṛtijñānena ekām api jātim anusmarati dve tisro
08602 yāvaj jātiśatasahasrāṇy apy anusmarati/ sa ekam api cittam anusmarati
08603 yāvac cittaśatam api/ ekam api divasaṃ divasaśatam api/ ekam api
08604 māsaṃ māsaśatam api/ ekam api varṣaṃ varṣaśatam api/ ekam api kalpaṃ kalpa-
08605 śatam api/ anekāni api kalpaśatāny anekāny api kalpasahasrāṇy anekā-
08606 ny api kalpaśatasahasrāṇy ekāni api kalpakoṭiniyutaśatasahasrāṇi
08607 anusmarati yāvat pūrvāntakoṭīm apy anusmarati/ amutrāham āsam evaṃnāmā
08608 evaṃgotra evaṃjātiḥ evamāhāra evaṃcirasthitikaḥ evamāyuḥ-
08609 paryantaḥ/ sa tataś cyuto 'mutropapannaḥ tataś cyuta ihāsmy upapanna iti/ sa
08610 evaṃ sākāraṃ sādṛśaṃ sanirdeśam anekavidhaṃ pūrvanivāsam anusmarati/ tena
08611 ca pūrvanivāsānusmṛtyabhijñānena na manyate/ tathā hi taj jñānam ajñāna-
08612 m acintyatām upādāya/ so 'ham prajānāmīti na manyate/ sa tad eva
08613 jñānaṃ nopalabhate svabhāvaśūnyatām upādāya svabhāvaviviktatām upādāya
08614 svabhāvānupalabdhitām upādāya/ na sa pūrvanivāsānusmṛticetanām apy u-
08615 tpādayati/ na pūrvanivāsānusmṛtyabhinirhāracetanāṃ vā anyatra sarvā-
08616 kārajñatāmanasikārāt/ evaṃ hi śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvaḥ
08701 prajñāpāramitāyāṃ caran pūrvanivāsānusmṛtisākṣātkriyājñānam abhi-
08702 nirharati/
08703 sa divyena cakṣuṣā viśuddhenātikrāntam ānuṣyakeṇa sattvān paśyati
08704 cyavamānānutpadyamānān suvarṇān durvarṇān hīnān praṇītān sugatau
08705 durgatau yathākarmopagān sattvān prajānāti/ amī bhavantaḥ sattvāḥ kāya-
08706 sucaritena samanvāgatāḥ vāksucaritena samanvāgatāḥ manaḥsuca-
08707 ritena samanvāgatāḥ āryāṇām anapavādakāḥ samyagdṛṣṭayaḥ tena
08708 kāyavāṅmanaḥsucaritena hetunā sugatau svargaloka upapadyante/ ime
08709 punarbhavantaḥ sattvāḥ kāyaduścaritena samanvāgatāḥ/ vāgduścaritena
08710 samanvāgatāḥ manoduścaritena samanvāgatāḥ āryāṇām apavādakāḥ
08711 mithyādṛṣṭayas te mithyādṛṣṭikarmasamādānahetoḥ kāyasya bhedāt paraṃ
08712 maraṇād apāya durgativinipātaṃ narakeṣūpapadyante/ iti hi divyena
08713 cakṣuṣā viśuddhenātikrāntam ānuṣyakeṇa daśadiśi loke sarvalokadhātuṣu
08714 dharmadhātūparame ākāśadhātuparyavasāne ṣaḍgatikānāṃ sattvānāṃ cyutopa-
08715 pādaṃ yathābhūtaṃ prajānāti/ tena ca na manyate/ tathā hi tac cakṣu-
08801 r acakṣur acintyatām upādāya so 'haṃ paśyāmīti na manyate/ tad eva
08802 cakṣur nopalabhate svabhāvaśūnyatām upādāya svabhāvaviviktām upādāya
08803 svabhāvānupalabdhitām upādāya/ na sa divyacakṣuś cetanām apy utpādayati/
08804 na divyacakṣur abhinirhāracetanāṃ vā anyatra sarvākārajñatāmanasikārāt/
08805 evaṃ hi śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran divyacakṣu-
08806 r abhijñāsākṣātkriyājñānam abhinirharati/
08807 so 'nutpādasākṣātkriyā abhijñānam abhinirharati/ na ca śrāvaka-
08808 bhūmau vā pratyekabuddhabhūmau vā patati/ nāpy anyaṃ kañcid dharmam āśaṃsati
08809 anyatrānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyāmīti/ sa tayā āsravakṣaya
08810 sākṣātkriyābhijñājñānābhinirhārakuśalatayā na manyate tathā
08811 hi taj jñānam ajñānam acintyatām upādāya/ so 'haṃ prajānāmīti
08812 na manyate/ tad eva jñānaṃ nopalabhate svabhāvaśūnyatām upādāya svabhāva-
08813 viviktatām upādāya svabhāvānupalabdhitām upādāya/ na sa āsrava-
08814 kṣayacetanām apy utpādayati nāsravakṣayābhijñābhinirhāracetanāṃ vā anyatra
08815 sarvākārajñatāmanasikārāt/ evaṃ hi śāriputra {bodhisattvo} mahāsattvaḥ prajñā-
08816 pāramitāyāṃ carann āsravakṣayābhijñāsākṣātkriyājñānam abhinirharati/
Original text: Pañcaviṃśatisāhasrikā Prajñāpāramitā, 1 · Edition: Nalinaksha Dutt: Pañcaviṃśatisāhasrikā Prajñāpāramitā, Calcutta 1934 (Calcutta Oriental Series, 28). = PSP1 · Data entry Kenta Suzuki Koichi Takahashi · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0