Language

ENहिગુ
Scripture Library

Pañcakrama · Chapter 1

1.1

pañcakramaḥ
[1]
vajrajāpakramaḥ prathamaḥ
oṃ namo buddhāya
sarvabuddhātmakaṃ nāthaṃ natvā śrīmanmahāsukham |
vajrajāpakramaṃ vakṣye yogatantrānusārataḥ

1.2

utpattikramasaṃsthānāṃ niṣpannakramakāṅkṣiṇām |
upāyaścaiṣa saṃbuddhaiḥ sopānamiva nirmitaḥ

1.3

prāṇabhūtaśca sattvānāṃ vāyvākhyaḥ sarvakarmakṛt |
vijñānavāhanaścaiṣa pañcātmā daśadhā punaḥ

1.4

vāyutattvānupūrveṇa mantratattvaṃ samāviśet |
mantranidhyaptimāgamya vajrajāpaḥ suśikṣyate

1.5

vajrajāpasthito mantrī cittanidhyaptimāpnuyāt |
mayopamasamādhistho bhūtakoṭyāṃ samāviśet

1.6

bhūtakoṭeḥ samuttiṣṭhannadvayajñānamāpnuyāt |
yuganadvasamādhistho na kiñcicchakṣate punaḥ

1.7

ayaṃ niṣpannayogākhyo mahāvajradharaśca saḥ |
sarvākāravaropetaḥ sarvajño jāyate tataḥ

1.8

anāgatamatītaṃ ca vartamānaṃ bhavatrayam |
tatkṣaṇāt nikhilaṃ paśyet prabhāsvaraviśuddhitaḥ

1.9

etattattvaṃ sthitaṃ tantre śrīsamāje sumudritam |
vyākhyātantrānusāreṇa boddhavyaṃ guruvaktrataḥ

1.10

tatra prathamataraṃ vāyutattvoddeśapadaṃ mūlasūtrādevāvatāryate-
nāsāgre sarṣapaṃ cintet sarṣape sacarācaram |
bhāvayejjñānapadaṃ ramyaṃ rahasyaṃ jñānakalpitam

1.11

pañcavarṇaṃ mahāratnaṃ sarṣapasthūlamātrakam |
nāsikāgre prayatnena bhāvayed yogataḥ sadā

1.12

iti sandhābhāṣeyamasya vajrapadasya nirdeśamāha caturdevīvyākhyātantre-
tad devi sampravakṣyāmi sārāt sārataraṃ param |
rahasyaṃ sarvabuddhānāṃ yat tat sarvātmani sthitam

1.13

paścajñānamayaṃ tattvaṃ sarṣapasthūlamātrakam |
tasya madhye sthito devo hyavyakto vyaktarūpavān || iti

1.14

samājottare 'pyamumarthaṃ dyotayannāhaḥ |
pañcajñānamayaṃ śvāsaṃ pañcabhūtasvabhāvakam |
niścārya padmanāsāgre piṇḍarūpeṇa kalpayet

1.15

pañcavarṇaṃ mahāratnaṃ prāṇāyāmamiti smṛtam |
svamantraṃ hṛdaye dhyātvā cittaṃ bindugataṃ nyaset

1.16

ityasyāpi pratinirdeśamāha vajramālānāmni vyākhyātantre-
nāsāgre sarṣapaṃ nāma prāṇāyāmasya kalpanā |
prāṇāyāmasthitāḥ pañca raśmayo buddhabhāvataḥ

1.17

ūrdhvaṃ ghrāṇād viniṣkrānto vāmadakṣiṇadvandvataḥ |
stabdhaśceti caturdhāsmād velā ādhyātmikā smṛtā

1.18

kaṇṭhahṛnnābhiguhyābje gatyāgatī vinirdiśet |
vihared ardhayāmikāṃ velāṃ paripāṭyā yathākramam

1.19

dakṣiṇād vinirgato raśmirhutabhuṅmaṇḍalaṃ ca tat |
raktavarṇamidaṃ vyaktaṃ padmanātho 'tra devatā

1.20

vāmād vinirgato raśmirvāyumaṇḍalasaṃjñitaḥ |
haritaśyāmasaṅkāśaḥ karmanātho 'tra devatā

1.21

dvābhyāṃ vinirgato raśmiḥ pītavarṇo mahādyutiḥ |
māhendramaṇḍalaṃ caitad ratnanātho 'tra devatā

1.22

stabdho mandrapracārastu sitakundendusannibhaḥ |
maṇḍalaṃ vāruṇaṃ caitad vajranātho 'tra devatā

1.23

sarvadehānugo vāyuḥ sarvaceṣṭāpravartakaḥ |
vairocanasvabhāvo 'sau mṛtakāyād viniścaret

1.24

vāyutattvamidaṃ vyaktaṃ pañcajñānasvabhāvakam |
tārkikā na prajānanti agamyaṃ bālayoginām

1.25

ityevaṃ vāyuttatvaṃ pratipādyedānīṃ mantratattvasyoddeśapadaṃ mūlasūtrādavatāryate-
sarvatathāgatakāyavākcittarahasyaṃ sarvatantrahṛdayasañcodanaṃ nāma paramaguhyaṃ svakāyavākcittavajrebhyo vākpathaniruktyā mantrasamuccayamudājahāra oṃ āḥ hūṃ |
arthānumajāpena niḥsvabhāvena cāruṇā |
vicāraṇā tryadhvabuddhebhyo vajrajāpaḥ sa ucyate

1.26

bhikṣāśinā na japtavyaṃ na ca bhaikṣarato bhavet |
japenmantramabhinnāṅgaṃ sarvakāmopabhogakṛt

1.27

ityuddeśapadam asya nirdeśamāha sandhyāvyākaraṇavyākhyātantre tadavatāryate-
pratyuvāca tataḥ śrīmān mahāvairocanaṃ vibhum |
viśvarūpamidaṃ cittaṃ sarvasattvopapattitaḥ

1.28

jātaṃ san niḥsvabhāvo 'pi bhāvākhyaṃ tu pratītyataḥ |
kṛtvā cānubhavaṃ samyag bodhicittaṃ khatulyakam

1.29

jagadarthaṃ vidhātuṃ ca taddeśayottame jane |
sādhanopāyitāmātraṃ jñātvā tantre vipañcitam

1.30

ācāryā vayamityevaṃ vadantyāgāmikā vibho |
yad vākyaṃ mametyevamuktvā kṣipanti bāliśāḥ |
sandhyāya bodhicittaṃ te na vidanti yathārthataḥ || iti

1.31

yathedaṃ bhagavān svāmī mahāvairocano vibhuḥ |
triṣkṛtvā sādhuvacanaṃ vajrapāṇiṃ vadedidam

1.32

kathayamāmi prabhedena nirvikalpārthatattvataḥ |
pravyāhāropalambhākhyaṃ sāṅketaṃ pāramārthikam

1.33

pravyāhāro hi sāmānyaṃ buddharūpopalambhakam |
sāṅketaṃ mantratattvākhyaṃ tathatā pāramārthikam

1.34

ekādirnavamadhye tu daśabhiryo na badhyate |
tamabaddhaṃ vijānīyāt sa vetti parasampadam

1.35

svaravyañcanavarṇāśca navasaṃkhyānuvartinaḥ |
' abaddhānyonyasaṃyoogād yo vetti sa jagadguruḥ

1.36

bhūtāntena samāyuktaṃ kalādiṣoḍaśe sthitam |
pañcapañcakasaṃyuktaṃ catustrayaniyojitam

1.37

sānusvāraṃ sadīrghaṃ na guṇasaṃyolopavat |
hrasvaṃ samastavākyaṃ syānna cānekaṃ na caikakam

1.38

ye varṇāḥ pṛṣṭhataḥ proktā abhimukhāśca ye punaḥ |
strī-puṃ-napuṃsakāste ca dhātvādiparikalpitāḥ

1.39

adha-ūrdhvasamāyuktaṃ jñātvā buddhyā niyojayet |
pravyāhāramidaṃ mantraṃ niḥsvabhāvasvabhāvajam

1.40

tataḥ pariṇataṃ rūpaṃ yaddevatopalambhikam |
sāṅketikaṃ tritattvasthaṃ prakṛtijāpalapakṣaṇam

1.41

akāroddeśakaṃ jñānaṃ buddhasya hṛdayaṃ bhavet |
oṃkāraḥ saṃsṛjet sattvān buddharūpāgrakalpitān

1.42

hūṃkāraḥsaṃharet sattvān āḥkāraḥ sthāpako bhavet |
praveśaśva sthitiścaiva vyutthānaṃ ca krameṇa ca

1.43

japen mantramabhinnāṅgaṃ prajñopāyapade sthitaḥ |
pāṇḍarādijapaḥ praktaḥ pañcaviṃśacchatadvayam

1.44

caturbhirguṇitaṃ samyak caturyogaśataṃ nava |
navaśataṃ tu yad dṛṣṭaṃ caturviṃśatparikramaiḥ |
pratyutpādād bhavet tatra dvyayutaṃ śataṣoḍaśam

1.45

idamevādhyātmikavelāyāṃ dyotayannāha samājottare-
vidyānayavidhānena catuḥsandhyāprayogataḥ |
japenmantramabhinnāṅgaṃ lakṣamakṣarasaṃkhyayā

1.46

bāhyajāpaṃ tyajed yogī bhāvanāyāntarāyikam |
mantrārtho bhagavān vajrī vajrātmātra kathaṃ japet

1.47

hastinaṃ labhate sadyo mṛgayeddhastinaḥ padam |
mantramūrtiḥ svayaṃ sākṣāt kimanyattu gaveṣate

1.48

api ca vajradhṛk kaścit trisaṃyogānvito naraḥ |
āvāhanavisarjanaṃ syāt tathā sthāpanameva ca

1.49

āvāhanaṃ praveśena tvaritena visarjanam |
vāṣpeṇa sthāpanaṃ tat syād viśvastāt siddhiruttamā

1.50

tvarite nibandhake vāṣpe mantraniyojanā kathitā |
karṇamūle tu śiṣyāyācāryeṇa suprayatnataḥ

1.51

atha yogeśvarāṇāṃ tu divyopāyaḥ pradarśitaḥ |
guhyākṣaraṃ pravakṣyāmi yogasiddhiphalapradam

1.52

yena cintitamātreṇa yoginaḥ syurvarapradāḥ |
ādyakṣaraprayogeṇa ucchavāsaṃ kurute sadā

1.53

aṣṭāntena samāyuktamukāreṇa sabindukam |
niśvāsaṃ kurute yogī rucijāptamihocyate

1.54

ayutadvayaṃ sahasraṃ ca ṣaṭ śatāni tathaiva ca |
ahorātreṇa yogīndro japasaṃkhyāṃ karoti ca

1.55

tadevaṃ guhyasandhyāyāṃ sūkṣmayogaḥ prakāśitaḥ |
dhyānādhyayanavītaṃ tu tathāpi jāpa ucyate

1.56

anena vajrajāpena sevāṃ kṛtvā yathāvidhi |
sādhayet sarvakāryāṇi māyopamasamādhinā

1.57

atrāha advayasamatāmahāyogatantre-
japitvā mantramatulaṃ sādhayet sādhanātmakaḥ |
sidhyate tasya trailokyaṃ māsaikena na saṃśayaḥ

1.58

ṣaḍ lakṣāṇi japitvā tu mantraṃ jñānasamudbhavam |
vajrasattvaṃ namaskṛtya pūrṇamāsyāṃ sa sidhyati

1.59

na tasya vratamākhyātaṃ nākṣasūtraṃ na mantrakam |
dhāraṇā homakarmāṇi varjyante ca parāparam

1.60

yakārārthena yat kiñcit siddhimicchatā |
rephāditritayenaiva jatatkāryaṃ pravartate

1.61

agnivāyavyamāhendravāruṇe pratimaṇḍale |
ardhayāmikavelāyāṃ dvau dvau karmaṇi tiṣṭhataḥ

1.62

pūjāprāyo bhavet pūjyo jāpaprāyo viśudhyati |
agnihotraparo bhūtiṃ mokṣaṃ dhyānaparo labhet

1.63

jñātvā itthaṃ tato mantrī jagadbālavadācaret |
tataḥ sidhyanti mantrāśca nirvikalpaikadharmataḥ

1.65

mantratattvamidaṃ vyaktaṃ vāgvajrasya prasādhanam |
jñānatrayaprabhedena cittamātre niyojayed || iti || Pk_1. 64 ||
guroravajñāsuśaṭho 'prasanno mantroddhataḥ pustakadṛṣṭigarvaḥ |
aśraddadhānastvabhiṣekahīno vārtā kramasyāpi ca tasya noktā

1.66

yaḥ śraddadhāno gurubhaktiraktaḥ śuśrūṣaṇāyāṃ ca sadābhiyuktaḥ |
grāhyaḥ śrutiṃ naiva dhanaṃ nirīkṣyaṃ gurupradhāno 'ya guruprasādaḥ

1.67

girīndramūrdhnaḥ prapatet tu kaścit neccheccyutiṃ tu cyavate tathāpi |
guruprasādāptahitopadeśa icchenna moktaṃ sa tathāpi muktaṃḥ

Original text: Pañcakrama · Edition: Ram Ram Shankar Tripathi: Piṇḍīkramaḥ Pañcakramaś ca, Varanasi/Sarnath 2001 · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc