Pañcakrama · Chapter 1
pañcakramaḥ
[1]
vajrajāpakramaḥ prathamaḥ
oṃ namo buddhāya
sarvabuddhātmakaṃ nāthaṃ natvā śrīmanmahāsukham |
vajrajāpakramaṃ vakṣye yogatantrānusārataḥ
utpattikramasaṃsthānāṃ niṣpannakramakāṅkṣiṇām |
upāyaścaiṣa saṃbuddhaiḥ sopānamiva nirmitaḥ
prāṇabhūtaśca sattvānāṃ vāyvākhyaḥ sarvakarmakṛt |
vijñānavāhanaścaiṣa pañcātmā daśadhā punaḥ
vāyutattvānupūrveṇa mantratattvaṃ samāviśet |
mantranidhyaptimāgamya vajrajāpaḥ suśikṣyate
vajrajāpasthito mantrī cittanidhyaptimāpnuyāt |
mayopamasamādhistho bhūtakoṭyāṃ samāviśet
bhūtakoṭeḥ samuttiṣṭhannadvayajñānamāpnuyāt |
yuganadvasamādhistho na kiñcicchakṣate punaḥ
ayaṃ niṣpannayogākhyo mahāvajradharaśca saḥ |
sarvākāravaropetaḥ sarvajño jāyate tataḥ
anāgatamatītaṃ ca vartamānaṃ bhavatrayam |
tatkṣaṇāt nikhilaṃ paśyet prabhāsvaraviśuddhitaḥ
etattattvaṃ sthitaṃ tantre śrīsamāje sumudritam |
vyākhyātantrānusāreṇa boddhavyaṃ guruvaktrataḥ
tatra prathamataraṃ vāyutattvoddeśapadaṃ mūlasūtrādevāvatāryate-
nāsāgre sarṣapaṃ cintet sarṣape sacarācaram |
bhāvayejjñānapadaṃ ramyaṃ rahasyaṃ jñānakalpitam
pañcavarṇaṃ mahāratnaṃ sarṣapasthūlamātrakam |
nāsikāgre prayatnena bhāvayed yogataḥ sadā
iti sandhābhāṣeyamasya vajrapadasya nirdeśamāha caturdevīvyākhyātantre-
tad devi sampravakṣyāmi sārāt sārataraṃ param |
rahasyaṃ sarvabuddhānāṃ yat tat sarvātmani sthitam
paścajñānamayaṃ tattvaṃ sarṣapasthūlamātrakam |
tasya madhye sthito devo hyavyakto vyaktarūpavān || iti
samājottare 'pyamumarthaṃ dyotayannāhaḥ |
pañcajñānamayaṃ śvāsaṃ pañcabhūtasvabhāvakam |
niścārya padmanāsāgre piṇḍarūpeṇa kalpayet
pañcavarṇaṃ mahāratnaṃ prāṇāyāmamiti smṛtam |
svamantraṃ hṛdaye dhyātvā cittaṃ bindugataṃ nyaset
ityasyāpi pratinirdeśamāha vajramālānāmni vyākhyātantre-
nāsāgre sarṣapaṃ nāma prāṇāyāmasya kalpanā |
prāṇāyāmasthitāḥ pañca raśmayo buddhabhāvataḥ
ūrdhvaṃ ghrāṇād viniṣkrānto vāmadakṣiṇadvandvataḥ |
stabdhaśceti caturdhāsmād velā ādhyātmikā smṛtā
kaṇṭhahṛnnābhiguhyābje gatyāgatī vinirdiśet |
vihared ardhayāmikāṃ velāṃ paripāṭyā yathākramam
dakṣiṇād vinirgato raśmirhutabhuṅmaṇḍalaṃ ca tat |
raktavarṇamidaṃ vyaktaṃ padmanātho 'tra devatā
vāmād vinirgato raśmirvāyumaṇḍalasaṃjñitaḥ |
haritaśyāmasaṅkāśaḥ karmanātho 'tra devatā
dvābhyāṃ vinirgato raśmiḥ pītavarṇo mahādyutiḥ |
māhendramaṇḍalaṃ caitad ratnanātho 'tra devatā
stabdho mandrapracārastu sitakundendusannibhaḥ |
maṇḍalaṃ vāruṇaṃ caitad vajranātho 'tra devatā
sarvadehānugo vāyuḥ sarvaceṣṭāpravartakaḥ |
vairocanasvabhāvo 'sau mṛtakāyād viniścaret
vāyutattvamidaṃ vyaktaṃ pañcajñānasvabhāvakam |
tārkikā na prajānanti agamyaṃ bālayoginām
ityevaṃ vāyuttatvaṃ pratipādyedānīṃ mantratattvasyoddeśapadaṃ mūlasūtrādavatāryate-
sarvatathāgatakāyavākcittarahasyaṃ sarvatantrahṛdayasañcodanaṃ nāma paramaguhyaṃ svakāyavākcittavajrebhyo vākpathaniruktyā mantrasamuccayamudājahāra oṃ āḥ hūṃ |
arthānumajāpena niḥsvabhāvena cāruṇā |
vicāraṇā tryadhvabuddhebhyo vajrajāpaḥ sa ucyate
bhikṣāśinā na japtavyaṃ na ca bhaikṣarato bhavet |
japenmantramabhinnāṅgaṃ sarvakāmopabhogakṛt
ityuddeśapadam asya nirdeśamāha sandhyāvyākaraṇavyākhyātantre tadavatāryate-
pratyuvāca tataḥ śrīmān mahāvairocanaṃ vibhum |
viśvarūpamidaṃ cittaṃ sarvasattvopapattitaḥ
jātaṃ san niḥsvabhāvo 'pi bhāvākhyaṃ tu pratītyataḥ |
kṛtvā cānubhavaṃ samyag bodhicittaṃ khatulyakam
jagadarthaṃ vidhātuṃ ca taddeśayottame jane |
sādhanopāyitāmātraṃ jñātvā tantre vipañcitam
ācāryā vayamityevaṃ vadantyāgāmikā vibho |
yad vākyaṃ mametyevamuktvā kṣipanti bāliśāḥ |
sandhyāya bodhicittaṃ te na vidanti yathārthataḥ || iti
yathedaṃ bhagavān svāmī mahāvairocano vibhuḥ |
triṣkṛtvā sādhuvacanaṃ vajrapāṇiṃ vadedidam
kathayamāmi prabhedena nirvikalpārthatattvataḥ |
pravyāhāropalambhākhyaṃ sāṅketaṃ pāramārthikam
pravyāhāro hi sāmānyaṃ buddharūpopalambhakam |
sāṅketaṃ mantratattvākhyaṃ tathatā pāramārthikam
ekādirnavamadhye tu daśabhiryo na badhyate |
tamabaddhaṃ vijānīyāt sa vetti parasampadam
svaravyañcanavarṇāśca navasaṃkhyānuvartinaḥ |
' abaddhānyonyasaṃyoogād yo vetti sa jagadguruḥ
bhūtāntena samāyuktaṃ kalādiṣoḍaśe sthitam |
pañcapañcakasaṃyuktaṃ catustrayaniyojitam
sānusvāraṃ sadīrghaṃ na guṇasaṃyolopavat |
hrasvaṃ samastavākyaṃ syānna cānekaṃ na caikakam
ye varṇāḥ pṛṣṭhataḥ proktā abhimukhāśca ye punaḥ |
strī-puṃ-napuṃsakāste ca dhātvādiparikalpitāḥ
adha-ūrdhvasamāyuktaṃ jñātvā buddhyā niyojayet |
pravyāhāramidaṃ mantraṃ niḥsvabhāvasvabhāvajam
tataḥ pariṇataṃ rūpaṃ yaddevatopalambhikam |
sāṅketikaṃ tritattvasthaṃ prakṛtijāpalapakṣaṇam
akāroddeśakaṃ jñānaṃ buddhasya hṛdayaṃ bhavet |
oṃkāraḥ saṃsṛjet sattvān buddharūpāgrakalpitān
hūṃkāraḥsaṃharet sattvān āḥkāraḥ sthāpako bhavet |
praveśaśva sthitiścaiva vyutthānaṃ ca krameṇa ca
japen mantramabhinnāṅgaṃ prajñopāyapade sthitaḥ |
pāṇḍarādijapaḥ praktaḥ pañcaviṃśacchatadvayam
caturbhirguṇitaṃ samyak caturyogaśataṃ nava |
navaśataṃ tu yad dṛṣṭaṃ caturviṃśatparikramaiḥ |
pratyutpādād bhavet tatra dvyayutaṃ śataṣoḍaśam
idamevādhyātmikavelāyāṃ dyotayannāha samājottare-
vidyānayavidhānena catuḥsandhyāprayogataḥ |
japenmantramabhinnāṅgaṃ lakṣamakṣarasaṃkhyayā
bāhyajāpaṃ tyajed yogī bhāvanāyāntarāyikam |
mantrārtho bhagavān vajrī vajrātmātra kathaṃ japet
hastinaṃ labhate sadyo mṛgayeddhastinaḥ padam |
mantramūrtiḥ svayaṃ sākṣāt kimanyattu gaveṣate
api ca vajradhṛk kaścit trisaṃyogānvito naraḥ |
āvāhanavisarjanaṃ syāt tathā sthāpanameva ca
āvāhanaṃ praveśena tvaritena visarjanam |
vāṣpeṇa sthāpanaṃ tat syād viśvastāt siddhiruttamā
tvarite nibandhake vāṣpe mantraniyojanā kathitā |
karṇamūle tu śiṣyāyācāryeṇa suprayatnataḥ
atha yogeśvarāṇāṃ tu divyopāyaḥ pradarśitaḥ |
guhyākṣaraṃ pravakṣyāmi yogasiddhiphalapradam
yena cintitamātreṇa yoginaḥ syurvarapradāḥ |
ādyakṣaraprayogeṇa ucchavāsaṃ kurute sadā
aṣṭāntena samāyuktamukāreṇa sabindukam |
niśvāsaṃ kurute yogī rucijāptamihocyate
ayutadvayaṃ sahasraṃ ca ṣaṭ śatāni tathaiva ca |
ahorātreṇa yogīndro japasaṃkhyāṃ karoti ca
tadevaṃ guhyasandhyāyāṃ sūkṣmayogaḥ prakāśitaḥ |
dhyānādhyayanavītaṃ tu tathāpi jāpa ucyate
anena vajrajāpena sevāṃ kṛtvā yathāvidhi |
sādhayet sarvakāryāṇi māyopamasamādhinā
atrāha advayasamatāmahāyogatantre-
japitvā mantramatulaṃ sādhayet sādhanātmakaḥ |
sidhyate tasya trailokyaṃ māsaikena na saṃśayaḥ
ṣaḍ lakṣāṇi japitvā tu mantraṃ jñānasamudbhavam |
vajrasattvaṃ namaskṛtya pūrṇamāsyāṃ sa sidhyati
na tasya vratamākhyātaṃ nākṣasūtraṃ na mantrakam |
dhāraṇā homakarmāṇi varjyante ca parāparam
yakārārthena yat kiñcit siddhimicchatā |
rephāditritayenaiva jatatkāryaṃ pravartate
agnivāyavyamāhendravāruṇe pratimaṇḍale |
ardhayāmikavelāyāṃ dvau dvau karmaṇi tiṣṭhataḥ
pūjāprāyo bhavet pūjyo jāpaprāyo viśudhyati |
agnihotraparo bhūtiṃ mokṣaṃ dhyānaparo labhet
jñātvā itthaṃ tato mantrī jagadbālavadācaret |
tataḥ sidhyanti mantrāśca nirvikalpaikadharmataḥ
mantratattvamidaṃ vyaktaṃ vāgvajrasya prasādhanam |
jñānatrayaprabhedena cittamātre niyojayed || iti || Pk_1. 64 ||
guroravajñāsuśaṭho 'prasanno mantroddhataḥ pustakadṛṣṭigarvaḥ |
aśraddadhānastvabhiṣekahīno vārtā kramasyāpi ca tasya noktā
yaḥ śraddadhāno gurubhaktiraktaḥ śuśrūṣaṇāyāṃ ca sadābhiyuktaḥ |
grāhyaḥ śrutiṃ naiva dhanaṃ nirīkṣyaṃ gurupradhāno 'ya guruprasādaḥ
girīndramūrdhnaḥ prapatet tu kaścit neccheccyutiṃ tu cyavate tathāpi |
guruprasādāptahitopadeśa icchenna moktaṃ sa tathāpi muktaṃḥ
Original text: Pañcakrama · Edition: Ram Ram Shankar Tripathi: Piṇḍīkramaḥ Pañcakramaś ca, Varanasi/Sarnath 2001 · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0