Padma Samhita · Chapter 4.5
atha nityotsavavidhiṃ kathayāmi caturmukha /
sarvaduḥkhaharaṃ puṃsāṃ sarvabhūta praharṣaṇam
rāṣṭrasya rājño gramasya yajamānasya sadmanaḥ /
sukhāvahaṃ śāntikaraṃ puṇyamāyurvivardhanam
āvāhya taṇḍule śuddhe pārśvasthe parameśvaram /
śaktibhirdaśabhirdvābhyāṃ saha prātardine dine
parikramedāyatanaṃ madhyāhne tvanna kalpite /
sāyaṃ kusumasaṅghāte trisandhyaṃ triṣu kalpayet
bimbena vā parīyāyāttri sandhya manuvāsaram /
athavānnena madhyāhne kāle'nyata dvaye rcanā
trisandhya mathavānnena kuryānnityotsavaṃ hareḥ /
madhyandine vā sarvārthaṃ parikramya baliṃ kṣipet
yadvotsavapratikṛte ranvagagre'thavā bhavet /
trisandhyaṃ cāmaraṃ chatraṃ vi tānadhvaja saṃyutam
taṇḍulādikamannaṃ vā kevalaṃ kamalāsana /
pañcāvaraṇake dhāmni pañcasvāvaraṇe ṣvapi
baliṃ datvā paryaṭanaṃ geyavādya purassaram /
utsavaṃ prāhurutkṛṣṭamekonaṃ madhyamaṃ viduḥ
dvyūne'dhamaṃ jaghanyaṃ trinyūne kṣudramathetare /
balipradānena vinā notsavo'bhyudayāvahaḥ
śuklāmbaradharaṃ saumyaṃ śuklayajñopavītinam /
sottarīyaṃ ca soṣṇīṣaṃ svanuliptamalaṅkṛtam
paricārakamāhūya bhāvitaṃ garuḍhātmanā /
tanmūrdhani ca pātrasthe taṇḍule'nne prasūnake
devamāvāhayenmūla berādārādhaka ssvayam /
iṣṭvāca gandhapuṣpādyaistatra devaṃ yathāvidhi
viṣṇvādimūrtīścapunaḥ pūjayitvā pradakṣiṇam /
prāgādyeṣu dvādaśanu pātrastheṣu daleṣu ca
sūktaṃ sarvaṃ svastyayanaṃ tathānyaccāpi maṅgalam /
paṭhan pātraṃ cabibhrāṇo vrajecca paricārakaḥ
caṇḍapracaṇḍupramukhān dvārapālān prapūjayet /
ghoṣayenmallatālādyairbalidāna purassaram
nṛttaṃ tu vaijayantī syādṛṣabhaṃ geyamiṣyate /
vitāna dhavalacchatra cāmara vyajanādi bhiḥ
parikrameta balyarthaṃ sarvānāvaraṇān kramāt /
pīṭhaṃ pradakṣiṇīkṛtya praviśedālayaṃ punaḥ
taṃtu pradakṣiṇīkṛtya praviśedgarbhamandiram /
datvārghyāṃ mūlamantreṇa mūlabere samutsṛjet
baliśeṣaṃ kṣipetkiñci dviṣvaksenasya mūrdhani /
pariśiṣṭaṃ mahāpīṭhe nikṣipedakṣatādikam
nityotsavaśce dāropya tadbimbaṃ śibikādiṣu /
āropya yadvā śirasi paribhramaṇamiṣyate
ātodyanṛttairbahudhā bhidyamānte ssamadhitam /
tatra nṛttaṃ bahuvidhaṃ tāni vakṣye samāsataḥ
vilāsaṃ kartarī viṣṇukrāntamālīḍhamaṅgalam /
bhadramālī tārkṣyapakṣaukaraṇaṃ svastikāhvāyam
cārī pracārī sūcī ca sāvartaṃ pāribhadrakam /
saumyaṃ viṣamasūcī ca kheṭakaṃ cāvakuñcitam
kaṭibandhamalaṅkāra maśmarī pṛṣṭhakuṭṭimam /
ullaṅghivāmajānvākhya māsūrī cāpaveṣṭitam
vāsareśvarasañcārībhāvai syātāṃ nikuṭṭimau /
kuṭṭimaṃ ghaṭitaṃ sthāyībhāvo yacca vijṛmbhitam
maṇḍalaṃ kuñcitārdhādi patākā sarvamaṅgalam /
kāntārakuṭṭimāhvānaṃ prapūrvaṃ ghaṭitaṃ tathā
vilāsaṃ sarvato bhadraṃ śuddhaṃ kuñcita miṣyate /
mārgacārī karādhīna māvabhāsa manantaram
āveṣṭitaṃ parīvartaṃ nirdhūtaṃ deśimaṇḍalam /
samapūrvaṃca ghaṭitaṃ padaṃ viṣamapūrvakam
karkarīkavilāsaśca bhavedvigalitaṃ tathā /
nṛttabhedāḥ pṛthagbhāvā gātrāvayava ceṣṭitaiḥ
ātodya gītibhedānā mānantyānneha tanyate /
puṣpaprabhāsamopetaṃ dhvajacchatrādi saṃyutam
sarvavāditrasubhagaṃ sarvageya samedhitam /
brahmavidbrahmaghoṣeṇa sahitaṃ dīpasaṅkulam
viṣṇukrāntaṃ khageśasya nṛttaṃ geyaṃ ca madhyamam /
vilāsaṃ sarvatobhadraṃ kheṭakaṃ cakramaṇḍalam
kāntāraṃ kuṭṭimaṃ pṛṣṭhakuṭṭimaṃ kaṭibandhanam /
pāmajānūrdhvanṛttaṃ ca puruhotādiṣusmṛtam
ṣaḍjarṣabhauca gāndhāro madhyamaḥ pañcamastathā /
dhyaivataśtceva niṣadhaḥ puruhūtādiṣu svaraḥ
saptajñeyā dhaivatastu bhavasya svara iṣyate /
nṛttaṃ tu viṣvaktenasya svastikaṃ vṛṣabhassvaraḥ
hastinṛttaṃ gaṇeśasya svaraḥpañcama iṣyate /
dhaivatassyātsvaro nṛttaṃ durgāyāssarva maṅgalam
anyeṣāmapi devānāṃ nṛttaṃ syātsarvamaṅgalam /
gānaṃ ca dhaivataṃ proktaṃ gāndhāraṃ paṅcamaṃ tathā
tadavāntarabhedā vā geyā geyavicakṣaṇaiḥ /
samatālāhvayaṃ pādyamaindryaṃ diśi havirbhujaḥ
baddhāvatālābhidhānaṃ yamasya diśi śṛṅgiṇī /
nairṛtyāṃ mallatālaṃ syādvāruṇyāṃ maṅgalāhvayam
vāyavyāṃ jayatālākhyaṃ kauberyāṃ bhadrasaṃjñitam /
aiśānyāṃ karkarītālaṃ /
tārkṣyasya garuḍāhvayam
bhūtānāṃ balitālākhyam /
seneśasyāpi tādṛśam /
anyeṣāmapi devanāṃ tālaṃ bhadraṃ praśasyate
dikṣu sarvāsu sarveṣu mandirāvaraṇeṣu ca /
nṛttaṃ geyaṃ ca vādyaṃ ca sākalyena samīritam
khagadhvajaṃ darśayītvā maṅgalāṣṭakameva ca /
sannidhāne ca devasya sarvatra baliriṣyate
nivedyaṃ tatra tāmbūlaṃ bhakṣyaṃ ca pṛthukādikam /
narveṣvā varaṇeṣvevaṃ sthānaṃ prati samācaret
kevalāmbujanādena prākāradvāranirgamaḥ /
nirgamya ca mahāpīṭhe mandirābhimukhaṃ sthitaḥ
dīkṣu sarvāsu pīṭhasya pāditre ghoṣi te bhṛśam /
kṣālite pīṭhikāmūrdni pūjayedviṣṇu pārṣadān
baliṃ niravaśeṣeṇa datvā pīṭhasya mūrdani /
pīṭhaṃ parītya dhāmāntaḥ praviśya mukhamaṇḍape
pradāya pāduke pīṭhe yānāderavaropyaca /
praṅmakhaṃ viṣṭare devamavasthāpya sabhājayet
upahāra maśeṣeṇa pradāyāvasarocitam /
praveśayedgarbhagehaṃ devamārādhaka ssvayam
vādye geye tathā nṛtte bahiraṅgaṇa bhūmiṣu /
nyūnībhāvaṃ samādhātuṃ śuddhe tāṇḍavamācaret
mahāvātādi saṃkṣobhena nityotsavamācāret /
balipradānamātraṃ tu kuryācca sati sambhave
nabiṃ caṇḍe pracaṇḍe tu kevalaṃ vā vinikṣipet /
tayormadhyetu purato mūlamantreṇa sādhakaḥ
bhūtebhyo nama ityevaṃ pakṣipetsodakaṃ balim /
ārādhana vidhirhyeṣu kālabhedeṣu śasyate
ahni kātrau ca tān brahmannadhunā kathayāmi te /
ekastrayo vā ṣaḍvāpi kāli dvādaśa evavā
pañca kālaścatuṣkāla statkālo bahudhā mataḥ /
yathāvibhavamuddiṣṭaṃ samārādhana karmaṇi
eko madhyāhnasamayaḥ prātarmadhyandinaṃ niśā /
trayaścet ṣaṭsupūrvektāḥ kālabhedāḥ punastrayaḥ
madhyarātro'pa rāhṇaśca tathā pratyūṣa īritaḥ /
pratyūṣa ścārdharātraṃ ca prātarmadhyandinaṃ niśā
pañcakālā ime proktānsataḥkālacatuṣṭayaṃ /
ekena hīnaḥ pratyūṣo vijñeyaśchaturāsana
kālā dvādaśa vijñeyāḥ pañca pañca ca nāḍikāḥ /
itare kālabhedāstu pratyekaṃ yāma sammitāḥ
utsavāvasitaṃ śreṣṭhamārādhana mudāhṛtam /
homāntaṃ madhyamaṃ proktaṃ prāpaṇānta mathādhamam
kṣudraṃ tu dhūpadīpānta madhamāradhanaṃ bhavet /
ghaṭike dve bhavat snāne ghaṭikai kārcane bhavet
nṛttageye tathā caikā tadhardhena nivedanam /
home caikā cotsave dve śuddhanṛttāvasānike
prabhātakāla pūjāyāṃ snānādi vidhirīdṛśaḥ /
ghaṭikā snānasamayastathārdha ghaṭikārcanam
geyanṛttasya ghaṭikā tadardhena nivedanam /
homārdhe pariśiṣṭastu bhavennityotsavekṣaṇaḥ
kālabhedeṣu sarveṣu śreṣṭhaṃ kālatrayaṃ viduḥ /
prātarmadhyandinaṃ rātri rmukhyaṃ ca kamalāsana
āvaśyaṃ bhāvinau teṣu balinityotsavāpubhau /
homaparyantamanyatra kārabhedeṣu śasyate
utsavādyaṅgalimbāni senānyaṃ vihageśvaram /
caṇḍapracaṇḍai dvārasthausarvakāleṣu pūjayet
madhyandine pradeṣe ca purastādvādya vādanam /
nīrājayetpradoṣeṣu devaṃ
tadapi kathyate
svarṇapātrāṇi yugmāni vipulāni tathāvasu /
tanmadhye sālipṛṣṭheṣu partidīpān tapradīpayet
tathāvidhāni pātrāṇi karairuddhṛtya yoṣitaḥ /
kalyāṇavastrābharaṇā nirgatāśca mahānasāt
śreṇībandhāḥ purogīta nṛtta vādyasamanvitāḥ /
antike devadevasya vinyaseyu rmahītale
ādhāreṣu tataḥ pātrāṇyarcaye dviśvavidyayā /
ācāryodhruvabherādai ṣaḍaṅganyāsamācaret
iṣṭhvā ca devamarghyādyerdīpapātrāṇi pūjakaḥ /
uddhṛtya bhrāmayeddeva māpādatalamastakam
Original text: padmasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0