Padma Samhita · Chapter 3.13
athātatsaṃpravakṣyāmi śūlasya sthāpanāvidhim/
sthirāṇi candanādīni dārūṇi ghanavanti ca
adhivāsya yathāpūrvaṃ gṛyāhṇīddeśikottamaḥ/
vṛkṣajātīyayā vyaktyā śūlaṃ yadyekayā bhavet
uttamaṃ tadvijānīyāt parvabhiryadi madhyamam/
nānājātīyayā tacchedadhamaṃ kamalāsana
śilpibhistakṣayitvā tu asāraṃ vyavanīya tu/
sāreṇa kārayecchūlaṃ prāmāṇaṃ tasya kathya te
aṅgulīnāṃ caturviṃśacchataṃ kautukamunna tam/
dvyadhikā ṣaṣṭirāyāmo vaṃśadaṇḍasya kathya te
tasya mūlāgramadhyāni vistīrṇāni yathākramam/
tasyāryaṅgulamānāni sārdhāni trīṇi tāni ca
yavāṣṣaṭca tathā nāhaṣṣodaśāṅgulasamitaḥ/
mūlasya syāttathā madhye nāhaḥ pañcadaśāṅgulaḥ
caturdaśāṅgulo nahastadagre kamalāsana/
vakṣodaṇḍaścatustriṃśadaṅgulasyatsamāyataḥ
caturaṅgulavistāraṣṣodaśāṅgulamānataḥ/
dviśikhaṃ triśikhaṃ vāpi śikhā kiṃśukakuṭmalaḥ
āyāmo bāhudaṇḍasya pañcaviṃśāṅgulo bhavet/
sārdhaṃ tyaṅgulakaṃ mūlaṃ vistīrṇaṃ tasya madhyamam
dvyaṃgulaṃ tryaṃgulaṃ sardhamagraṃ tasya caturmukha/
prakoṣṭhamāyataṃ viṃśatyaṃgulaṃ dviyavādhikam
mūlamadhyāgravistāraḥ dvyaṃgulastryaṃgulo'pi vā/
sārdhastathāṃgulāni syustrīṇi vidyādyathākramam
suṣiraṃ bāhumūlaṃ syādagraṃ bāhuprakoṣṭhayoḥ/
vithunaṃ kalpanīyaṃ syānnī cabāhurapīdṛśaḥ
āyāmaḥ kalpadaṇḍasya ṣodaśāṃgulasammitaḥ/
vistārastasya madye syāccaturaṃgulasaṃmitaḥ
ṣoḍaśāṃgulanāhaśca tasya madhyaḥ prakīrtitaḥ
āyāmaḥ pārśpadaṇḍasya kāryo dvāttriṃśadaṃgulaḥ
pārśvadaṇḍaparīṇāhaścaturaṅgulasaṃmitaḥ/
dviśikhaśca kaṭīdaṇḍo vakṣodaṇḍo niyogataḥ
daṇḍayoḥ pārśvayossamyagūrdhvadaṇḍasya cāyatiḥ/
ekaviṃśāṃgulo daṇḍo jaṅghādaṇḍasamo bhavet
madhyāgramūlavistāraḥ krameṇa paripaṭhyate/
tryaṃgulo'rdhādhikassārdho dvyaṃgulaścaturaṃgulaḥ
jaṅghāyāstryaṃgulaṃ mūlaṃ sārdhadvyaṃgulamantaram/
ardhaṃ ca dvyagulaṃ tatra triguṇaṃ sahanaṃ matam
ūrumūlaṃ ca suṣiraṃ dvyaṃgulaṃ ṣaḍyavādhikam/
ūrujaṅghāgrayorante mithunaṃ parikalpayet
vaṃśadaṇḍamuraḥ kaṭyāḥ madhye nimne niveśayet/
śūlapramāṇamuditaṃ śūlasaṅkhyādhunocyate
vaṃśadaṇḍaḥ kaṭīdaṇḍo vakṣodaṇḍastathaiva ca/
bāhudaṇḍāśca catvāraḥ prakoṣṭhena tathā vidhaḥ
jaṅghādaṇḍaśca ityete śūladaṇḍāstrayodaśa/
śleṣayettadyathāyegaṃ suṣiraṃ naivakārayet
na ca kīlaṃ vidhatavyaṃ śilpibhiśśūlakarmaṇi/
vaṃśadaṇḍaṃ kirīṭāntaṃ mūrdhāntaṃ vā pracakṣate
pādāntaṃ vā yathāsthairyaṃ tathā kuryādvilakṣaṇaḥ/
lohapaṭṭena sanīnāṃ bandhanaṃ dṛḍhamācaret
lohajāśśūladalḍāsyurathavā vibhave sati/
vaṃśamūlaṃ catuṣkoṇamaṣṭāśraṃ madhyamiṣyate
agraṃ muvṛttaṃ śūlāni vṛttānyanyāni vā vyathā/
vaṃśadaṇḍajamānasya ganādarvāgṛjurbhavet
upariṣṭādyathāyogaṃ kiñcidbhugnaṃ caturmukha/
pratimānāṃ yathābhāgaṃ vaṃśadaṇḍasthitirbhavet
vakṣodaṇḍaḥ kaṭīdaṇḍaḥ kiñcidbhugnaśikho bhavet/
bhujorudaṇḍayormūlaṃ nimnaṃ kṛtyā yathā śikham
mukhaṃ sārthaṃ kirīṭasya śūladviguṇameva vā//
maulimūlasya vistārastryaṅgulaṃ vā yavatrayam
triyavaṃ tryaṃgulaṃ madhyaṃ sārdhatryaṃgulasammitam/
bāhvantamūlaberasya devīnāṃ śayane sati
śūlamanyatra yānādau nāsikāntamathāpi vā/
cibukāntaṃ yathoccrāyaṃ brahmaṇaśśayane sati
śūlaṃ jānvantamanyatra bahusīmāntamiṣyate/
bhṛgvādiparivārāṇāṃ bāhusīmāntamucyate
jalādhivāsanaṃ caiva sthāpanaṃ maṇḍape tathā/
homaṃ kumbhārcanaṃ dvārapūjā brāhmaṇatarpaṇam
śuddhiśca śoṣa ṇādīni śūlānāṃ bimbavat smṛtam/
na divā piṇḍikāṃ rātrau adhivāsya samāhitaḥ
śvobhūte vāstunā homaṃ dadyādvāstubaliṃ tathā/
śodhayergarbhagehaṃ ca mārjanālepanādibhiḥ
sūtraṃ candanato yona siktamāsphālayetkramāt/
sūtrāṇyudaṅgukhānyasṭau prāṅgukhāni tathaiva ca
koṣṭhānyekonapañcāśannyūnādhikavivarjitāḥ/
brāhmaṇo madhyamo bhāgaḥ daivikastu tadantaraḥ
tratīye mānuṣasturyaḥ pai śāco bhāga iṣyate/
arcanāpīṭhikā brāhme bhāge dhaive sthitirbhavet
mānuṣe parivārāssyurāyudhāni caturthake/
kiñcinmānuṣamāśritya daive syādāsanaṃ bhavet
divyamānuṣayeśśayyā pai śāce yānamiṣyate/
&daive devyasthsitā vāstyurāsane tasya pārśvataḥ
śayane 'pi yathāyogaṃ yānārūḍhe'pi vai tathā/
udaṅmukhāni sūtrāṇi daśa tāvannipātayet// 13. 43 //
pāṅmukhānyapi koṣṭhānāmekāśītirbhavettataḥ//
madhyamo brahmaṇo bhāgaḥ daivassyāttadanantaraḥ
tṛtīyaḥ paitṛkasturyo mānuṣaḥ pañcamaḥ punaḥ/
paiśāca iti vā bhāgān kalpayedgarbhamandire
ekaberavidhirbrāhme bahubheraṃ tu daivike/
daive ca mānuṣe bhāge dvayorāsanamiṣyate
daivamānuṣapityreṣu śayanaṃ triṣu kārayet/
paiśāce mānuṣe caiva dvayoryānaṃ vidhīyate
uktasthānaviparyāse rājā rāṣṭraṃ ca naśyati/
tasmādyathoktabhege syusthsāpyā ṛddhimabhīppubhiḥ
catasraḥ sthāpanābhūmi kṛtvā madhye pade punaḥ/
muktikāmo'rcayeddhevaṃ pade tu tadanantare
divye bhogābhilāṣaścetsannānārdhī tu mānuṣe/
paśvādikāmaḥ pai śāce padeṣvevaṃ yathākramam
prāsādadvāravistāraṃ tribhāgīkṛtya madhyamam/
bhāgaṃ tu saptadhā kṛtvā pañcabhāgāṃstu dakṣiṇe
apohyānantare bhāge brāhme sūtramudāhṛtam/
na kuryādbrahmaṇassūtre bhittastaṃbhādikaṃ sudīḥ
ājñānādyadi kurvīta pratyavāyo mahān bhavet/
ekabheraṃ bhavettatra brahmasūtre śilāmayam
ratnaloha śilākāṣṭhamṛdbhistadvā trivastubhiḥ/
bahuberaṃ bhavedardacitraṃ sābhāsamiṣyate
sthitāsīnaśayānānāṃ dravyairatnādibhirbhavet/
nirmāṇaṃ sarvamurtīnāṃ ṛddhikṛnnaiva doṣakṛte
garbhagehe tato bhāge yathoktadharaṇīṃ khanet/
hastamātreṇa tattreva napuṃsakaśilāṃ kṣipet
śilāyāṃ tatra ratnāni lohairbhījaiśca dhātubhiḥ/
saha vā tairvanā vāpi nikṣipeccoditaḥ kramāt
pidhāya yoṣicchilayā dṛḍhaṃ kuryātsudhādibhiḥ/
mañjūṣāṃ lohajāṃ kṛtvā yadvā ratnāni nikṣipet
ratnanyāsasthitassaiṣaḥ pādamūle vidhīyate/
anyeṣāṃ pṛṣṭhataḥ kuryādratnanyāsaṃ vicakṣaṇaḥ
vṛttaṃ vā caturaśraṃ vā pādapīṭhaṃ tu tadbhavet/
pratimāyāṃ śilāmayyāṃ śilāyāṃ ca sthitirbhavet
sthāne pādaśilāyāṃ ca śūlārdhaṃ suṣiradvayam/
iṣṭakābhistathā kuryātpīṭhikāṃ ca śilopari
utsedhaścāpi cāyāmo bhūmibhāgapramāṇataḥ/
dvāraṣṭabhāgamathavā pādāṣṭakamathāpi vā
pratimāṣṭāṃśamathavā pādaphīṭhapramāṇakam/
vṛttaṃ vā caturaśraṃ vā pādapīṭhaṃ yathābhavet
vṛtai ca caturaśre ca padmaṃ copari kalpayet/
sthānakeṣu vidhirhyeṣa āsīne dviguṇaṃ bhavet
śayane tāvadutsedhaṃ pratimāyāmasammitam/
padmādipīṭhamathavā dehalabdhāṅgulaiḥ punaḥ
kuryāddvādaśabhiḥ prāṃśuṃ vistīrṇaṃ dviguṇāṅgulaiḥ/
pañcaviṃśaddalayutaṃ yadvā ṣoḍaśa bhiryutam
dalairdvādaśabhiryadvā yuktamaṣṭabhireva vā/
aṅghrimānavaśenaiva dalānāṃ drāghimā bhavet
ūrdhvacchadamuyuktaṃ(?) tato'lpadalasaṃyutam/
madhye karṇikayā yuktaṃ kiñcitphullāmbubajākutim
divye bhāgesthitasyaiṣa viṣṭarassamudīritaḥ/
ekabere tadāyāmaṃ tridhā kṛtyaikabhāgikām
vediṃ kuryāccaturthā vā turyāṃ śena prakalpayet/
utsedho'yaṃ snānavedervṛttā vṛttāyatā tuvā
caturaśāyatā vāpi ṣaष़ḍaśāṣṭāśrikāpi vā/
upānakaṭisaṃyuktā kartavyā dvādaśāṃgulā
āyataṃ nālametasya caturbhirathavāṅgulaiḥ/
viṃśatyā cāyataṃ tasya mukhaṃ makaravaktravat
kiñcinnimnaṃ ya thātasmānnālaṃ tiryagathosthitam/
upariṣṭācca tadvedervalayaṃ ca turaṅgulam
unnataṃ kārayettāvadvistāraṃ kamalāsana/
vedikānuguṇaṃ yadvā padmamevākhilaṃ bhavet
pratyaṅmukhasya devasya prāṅmukhasya tathā bhavet/
praṇālyudaṅmukhā kāryādakṣiṇedaṅmukhasya tu
praṇālī prāṅmakhā kāryā nānyatra vidhiriṣyate/
dhārārulyā ca kartavyā yāvacchidraṃ bahisthitam
hastihastādibhiśśvabhre jaladhārāṃ nipātayet/
vṛttaṃ vā caturaśraṃ vā śvabhraṃ kuryācchilādibhiḥ
manoharamagādhaṃ ca bahi staddhevatālayāt/
āsīnasyābhidhāsyāmi pramāṇaṃ siṃhaviṣṭare
dehalabdhaṃgulaiṣṣaḍbhirutsedhaṃ triṃśatāpi ca/
dviguṇai rāyataṃ tasya siṃhairaṣṭābhirāsanam
dhriyamāṇaṃ caturbhirvā teṣāṃ vaktrāṇi saṃhinat/
śiṣṭaṃ vapuḥ puruṣavaccaturbharbahubhiryutam
bibhrāṇau viṣṭaraṃ dvābhyāṃ dvābhyāṃbadhvā jalaṃ hṛdi/
ratnaiḥ pariṣkṛtaṃ pīṭhaṃ siṃhairvā kevalai ryutam
gajāṅghribhirvā tadyuktaṃ kuryānnaivānyathā vidhiḥ/
bhogaśayyāśayānasya vakṣyāmi kamalāsana
vṛttāyataṃ yathāyogaṃ tathā trirmaṇḍalīkṛtam/
prādakṣiṇyena valayaiḥ pañcabhirvādha saptabhiḥ
dehāṅgalaiścatustālamutsedhaṃ bhegamaṇḍalam/
madhyataḥ pādataḥ proktaṃ mūrdhanyadhikamaṃgulaiḥ
tribhirdiguṇitairyadvā valayāste yathoditāḥ/
paścātprabhṛti caikaikaṃ kiñcitkiñcitsamunnatam
phaṇairayugmairnavabhissaptabhirvātha paṃcabhiḥ/
upetamuttamaṃ madhyamadhamaṃ saṃpracakṣate
tritālamunnataṃ ṣaḍbhiraṃgulai rmadhyamaṃ phaṇam/
aṣṭāṃgulaṃ phaṇānāṃ syurantarālaṃ phaṇāstu te
nimnāḥ krameṇa kartavyāḥ nyūnāḥ pañcacatustrībhiḥ/
aṃgulaiḥ kramaśasteṣāṃ vāstāro madhyamaḥ phaṇāḥ
dvātriṃśadaṃgulā stasya phaṇāḥ pārśve caturmukha/
viṃśatpaṃ ca caturbhiśca vistīrṇaṃ dvyaṃgulairapi
viṃśatyaṃgulavistārau śeṣau dvau phaṇinaḥ paṇau/
itareṣvapi sarveṣu hānirūhyā yathākramam
bidālavaktravadvaktraṃ daṃṣṭrayā pariśobhitam/
mīrdhninyastamahāratnaṃ tīkṣṇaśṛṅgasamanvitam
śanaiśśanairadho vaktaṃ yāvanmaulyagramānakam/
sarpakaṇṭhātphaṇotsedhaṃ catustālaṃ daśāṃgulam
athavā śayanotsedhaṃ dāduśaṃ saṃpracakṣate/
kotukadvāracaraṇasamutsedhe tridhā kṛte
ekāṃ śena samutsedhaṃ bhogamaṇḍalamiṣyate/
caturthāṃ śena vā kuryādhbhegino bhogamaṇḍalam
bhogapanasamutsedho bhogaśayyāvadiṣyate/
suvṛttaṃ devadevasya vṛṣṭhabhege samunnatam
phaṇānāṃ maṇḍalaṃ yadvacchatraṃ tadvacca śobhanam/
devasya yaulerupari viṃśatyaṃgulamunnatam
caturaśrāyataṃ pīṭhamathavā śayanaṃbhavet//
prāguktaiścaraṇai ryaktaṃ upadhānādisaṃmitam
āsanaṃ padmamātraṃtu viśvamūrtervidhīyate/
yāne garutmato'dhantātpadmamāsanamiṣyate/
tasminvidadhyātpakṣīndraṃ devayāmārdhasaṃyutam
bṛhadbhujaṃ garutmantamāruhya sthitamacyutaṃ/
kuryāddevaṃ sthitādīnāmāsanāni prakalpayet
tato mūhūrte saṃprāpai śobhane deśikottamaḥ/
adhivāsitaśūlāni hyuddhṛtyādhyaryubhissaha
dhama pradakṣīṇīkṛtya tūryaghoṣamudīrya ca/
śūlāni sthāpayecchvabhre ratnanyāse yathodite
sthānāsthāpane caiva tathāsaṃsthāpanā'pi ca/
prasthāpanā pratiṣṭhā ca pratiṣṭhā paṃcakaṃ smṛtam
yā pratiṣṭhā bhavet sthāne sthāpanā sā prakīrtatā/
yā pratiṣṭhāsane proktā sā cāsthāpanasaṃjñitā
śayane yā pratiṣṭhā ca sā ca saṃsthāpanā matā/
yāne ca yā pratiṣṭhā sā nāmnā prasthāpanā bhavet
pratimā yā'rcanā pīṭhe karmārceti prakīrtitā/
tasyāṃ yā ca kriyā proktā sāpratiṣṭheti kīrtitā
ācāryasthsāpayecchūlaṃ sthānakaṃ parameṣṭhinaḥ/
asīnaṃsthāpayetpuṃsā viśvena śayitaṃ tathā
sarveṇa viśvarūpaṃ tu nivṛtyā yānakaṃ bhavet/
devīśūlaṃ tathā sthāpya ratnanyāsopari kramāt
brahmādi devatānāṃ tu śūlānyātmīyavidyayā/
evaṃ saṃsthāpya śūlāni bhittiśūlaṃ vinikṣipet
kakude vṛṣṭhapārśve tu sthānakasya samācaret/
āsīnasya tathā kṛtvā śayāvasyocyate'dhunā
śayānādhāraśūle vai kuryādhūrdhvamukhe sthite/
divyamānuṣayormadhye vaṃśadaṇḍaṃ nidhāpayet
vṛṣṭhapārśve tu kakude śayanādhāraśūlakam/
śayanādhāra śūledve kuryādūrdhva mukhesthite
divyamānuṣayormadhye śayitādhāraśūlakam/
ādhāraśūlaṃ śayane sthale kuryādvicakṣaṇaḥ
ādhāraśūlamanyeṣāṃ bhittisaṃsthaṃ ca kārayet/
ādhāraśūlarahite sarvatra sthāpane kṛte
varapradhānaṃ sānnidhyamadhikaṃ bhavati dhruvam/
mahākumbhādi kumbhānāṃ vāribhirmūlavidyayā
prokṣayeddarbhakūryena śūlāni sthāpitānyatha/
dakṣiṇāṃ guravedadyādyathā tuṣṭirbhavedguroḥ
daśa niṣkaṃ suvarṇaṃ tu tasyārdhaṃ vā pradāpayet/
ṛtvijāmapi sarveṣāṃ daśaniṣkaṃ pradāpayet
kāle tasmin samāhūya rathakāraṃ dvijottamaḥ/
preṣayottoṣayeccāpi yajamāno dhanairbhṛ śam
kulālaṃ kuśalaṃ śāntaṃ vyādhihīnamadūṣitam/
rathakāro niyuñjita śāstrokte sarvakarmaṇi
tadabhāve pāraśavaṃ yāvannayanamokṣaṇam/
rathakāro ktavidhinā kuśalassarvamācaret
sthāpitaṃ nordharecchūlaṃ samuddhāre mahadbhayam/
kartuḥ kārayituścāpi bhavatyeva sa saṃśayaḥ
aṅgabhede'ṅgahānissyādyajamānasya niścitam/
śūlasthāpanamātreṇa yajamāno mahatphalam
Original text: padmasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0