Language

ENहिગુ
Scripture Library

Padma Samhita · Chapter 3.13

3.13.1

athātatsaṃpravakṣyāmi śūlasya sthāpanāvidhim/
sthirāṇi candanādīni dārūṇi ghanavanti ca

3.13.2

adhivāsya yathāpūrvaṃ gṛyāhṇīddeśikottamaḥ/
vṛkṣajātīyayā vyaktyā śūlaṃ yadyekayā bhavet

3.13.3

uttamaṃ tadvijānīyāt parvabhiryadi madhyamam/
nānājātīyayā tacchedadhamaṃ kamalāsana

3.13.4

śilpibhistakṣayitvā tu asāraṃ vyavanīya tu/
sāreṇa kārayecchūlaṃ prāmāṇaṃ tasya kathya te

3.13.5

aṅgulīnāṃ caturviṃśacchataṃ kautukamunna tam/
dvyadhikā ṣaṣṭirāyāmo vaṃśadaṇ‍ḍasya kathya te

3.13.6

tasya mūlāgramadhyāni vistīrṇāni yathākramam/
tasyāryaṅgulamānāni sārdhāni trīṇi tāni ca

3.13.7

yavāṣṣaṭca tathā nāhaṣṣodaśāṅgulasamitaḥ/
mūlasya syāttathā madhye nāhaḥ pañcadaśāṅgulaḥ

3.13.8

caturdaśāṅgulo nahastadagre kamalāsana/
vakṣodaṇḍaścatustriṃśadaṅgulasyatsamāyataḥ

3.13.9

caturaṅgulavistāraṣṣodaśāṅgulamānataḥ/
dviśikhaṃ triśikhaṃ vāpi śikhā kiṃśukakuṭmalaḥ

3.13.10

āyāmo bāhudaṇḍasya pañcaviṃśāṅgulo bhavet/
sārdhaṃ tyaṅgulakaṃ mūlaṃ vistīrṇaṃ tasya madhyamam

3.13.11

dvyaṃgulaṃ tryaṃgulaṃ sardhamagraṃ tasya caturmukha/
prakoṣṭhamāyataṃ viṃśatyaṃgulaṃ dviyavādhikam

3.13.12

mūlamadhyāgravistāraḥ dvyaṃgulastryaṃgulo'pi vā/
sārdhastathāṃgulāni syustrīṇi vidyādyathākramam

3.13.13

suṣiraṃ bāhumūlaṃ syādagraṃ bāhuprakoṣṭhayoḥ/
vithunaṃ kalpanīyaṃ syānnī cabāhurapīdṛśaḥ

3.13.14

āyāmaḥ kalpadaṇḍasya ṣodaśāṃgulasammitaḥ/
vistārastasya madye syāccaturaṃgulasaṃmitaḥ

3.13.15

ṣoḍaśāṃgulanāhaśca tasya madhyaḥ prakīrtitaḥ
āyāmaḥ pārśpadaṇḍasya kāryo dvāttriṃśadaṃgulaḥ

3.13.16

pārśvadaṇḍaparīṇāhaścaturaṅgulasaṃmitaḥ/
dviśikhaśca kaṭīdaṇḍo vakṣodaṇ‍ḍo niyogataḥ

3.13.17

daṇḍayoḥ pārśvayossamyagūrdhvadaṇḍasya cāyatiḥ/
ekaviṃśāṃgulo daṇḍo jaṅghādaṇḍasamo bhavet

3.13.18

madhyāgramūlavistāraḥ krameṇa paripaṭhyate/
tryaṃgulo'rdhādhikassārdho dvyaṃgulaścaturaṃgulaḥ

3.13.19

jaṅghāyāstryaṃgulaṃ mūlaṃ sārdhadvyaṃgulamantaram/
ardhaṃ ca dvyagulaṃ tatra triguṇaṃ sahanaṃ matam

3.13.20

ūrumūlaṃ ca suṣiraṃ dvyaṃgulaṃ ṣaḍyavādhikam/
ūrujaṅghāgrayorante mithunaṃ parikalpayet

3.13.21

vaṃśadaṇḍamuraḥ kaṭyāḥ madhye nimne niveśayet/
śūlapramāṇamuditaṃ śūlasaṅkhyādhunocyate

3.13.22

vaṃśadaṇḍaḥ kaṭīdaṇḍo vakṣodaṇḍastathaiva ca/
bāhudaṇḍāśca catvāraḥ prakoṣṭhena tathā vidhaḥ

3.13.23

jaṅghādaṇḍaśca ityete śūladaṇḍāstrayodaśa/
śleṣayettadyathāyegaṃ suṣiraṃ naivakārayet

3.13.24

na ca kīlaṃ vidhatavyaṃ śilpibhiśśūlakarmaṇi/
vaṃśadaṇḍaṃ kirīṭāntaṃ mūrdhāntaṃ vā pracakṣate

3.13.25

pādāntaṃ vā yathāsthairyaṃ tathā kuryādvilakṣaṇaḥ/
lohapaṭṭena sanīnāṃ bandhanaṃ dṛḍhamācaret

3.13.26

lohajāśśūladal‍ḍāsyurathavā vibhave sati/
vaṃśamūlaṃ catuṣkoṇamaṣṭāśraṃ madhyamiṣyate

3.13.27

agraṃ muvṛttaṃ śūlāni vṛttānyanyāni vā vyathā/
vaṃśadaṇ‍ḍajamānasya ganādarvāgṛjurbhavet

3.13.28

upariṣṭādyathāyogaṃ kiñcidbhugnaṃ caturmukha/
pratimānāṃ yathābhāgaṃ vaṃśadaṇḍasthitirbhavet

3.13.29

vakṣodaṇḍaḥ kaṭīdaṇḍaḥ kiñcidbhugnaśikho bhavet/
bhujorudaṇḍayormūlaṃ nimnaṃ kṛtyā yathā śikham

3.13.30

mukhaṃ sārthaṃ kirīṭasya śūladviguṇameva vā//
maulimūlasya vistārastryaṅgulaṃ vā yavatrayam

3.13.31

triyavaṃ tryaṃgulaṃ madhyaṃ sārdhatryaṃgulasammitam/
bāhvantamūlaberasya devīnāṃ śayane sati

3.13.32

śūlamanyatra yānādau nāsikāntamathāpi vā/
cibukāntaṃ yathoccrāyaṃ brahmaṇaśśayane sati

3.13.33

śūlaṃ jānvantamanyatra bahusīmāntamiṣyate/
bhṛgvādiparivārāṇāṃ bāhusīmāntamucyate

3.13.34

jalādhivāsanaṃ caiva sthāpanaṃ maṇḍape tathā/
homaṃ kumbhārcanaṃ dvārapūjā brāhmaṇatarpaṇam

3.13.35

śuddhiśca śoṣa ṇādīni śūlānāṃ bimbavat smṛtam/
na divā piṇḍikāṃ rātrau adhivāsya samāhitaḥ

3.13.36

śvobhūte vāstunā homaṃ dadyādvāstubaliṃ tathā/
śodhayergarbhagehaṃ ca mārjanālepanādibhiḥ

3.13.37

sūtraṃ candanato yona siktamāsphālayetkramāt/
sūtrāṇyudaṅgukhānyasṭau prāṅgukhāni tathaiva ca

3.13.38

koṣṭhānyekonapañcāśannyūnādhikavivarjitāḥ/
brāhmaṇo madhyamo bhāgaḥ daivikastu tadantaraḥ

3.13.39

tratīye mānuṣasturyaḥ pai śāco bhāga iṣyate/
arcanāpīṭhikā brāhme bhāge dhaive sthitirbhavet

3.13.40

mānuṣe parivārāssyurāyudhāni caturthake/
kiñcinmānuṣamāśritya daive syādāsanaṃ bhavet

3.13.42

divyamānuṣayeśśayyā pai śāce yānamiṣyate/
&daive devyasthsitā vāstyurāsane tasya pārśvataḥ

3.13.44

śayane 'pi yathāyogaṃ yānārūḍhe'pi vai tathā/
udaṅmukhāni sūtrāṇi daśa tāvannipātayet// 13. 43 //
pāṅmukhānyapi koṣṭhānāmekāśītirbhavettataḥ//
madhyamo brahmaṇo bhāgaḥ daivassyāttadanantaraḥ

3.13.45

tṛtīyaḥ paitṛkasturyo mānuṣaḥ pañcamaḥ punaḥ/
paiśāca iti vā bhāgān kalpayedgarbhamandire

3.13.46

ekaberavidhirbrāhme bahubheraṃ tu daivike/
daive ca mānuṣe bhāge dvayorāsanamiṣyate

3.13.47

daivamānuṣapityreṣu śayanaṃ triṣu kārayet/
paiśāce mānuṣe caiva dvayoryānaṃ vidhīyate

3.13.48

uktasthānaviparyāse rājā rāṣṭraṃ ca naśyati/
tasmādyathoktabhege syusthsāpyā ṛddhimabhīppubhiḥ

3.13.49

catasraḥ sthāpanābhūmi kṛtvā madhye pade punaḥ/
muktikāmo'rcayeddhevaṃ pade tu tadanantare

3.13.50

divye bhogābhilāṣaścetsannānārdhī tu mānuṣe/
paśvādikāmaḥ pai śāce padeṣvevaṃ yathākramam

3.13.51

prāsādadvāravistāraṃ tribhāgīkṛtya madhyamam/
bhāgaṃ tu saptadhā kṛtvā pañcabhāgāṃstu dakṣiṇe

3.13.52

apohyānantare bhāge brāhme sūtramudāhṛtam/
na kuryādbrahmaṇassūtre bhittastaṃbhādikaṃ sudīḥ

3.13.53

ājñānādyadi kurvīta pratyavāyo mahān bhavet/
ekabheraṃ bhavettatra brahmasūtre śilāmayam

3.13.54

ratnaloha śilākāṣṭhamṛdbhistadvā trivastubhiḥ/
bahuberaṃ bhavedardacitraṃ sābhāsamiṣyate

3.13.54

sthitāsīnaśayānānāṃ dravyairatnādibhirbhavet/
nirmāṇaṃ sarvamurtīnāṃ ṛddhikṛnnaiva doṣakṛte

3.13.55

garbhagehe tato bhāge yathoktadharaṇīṃ khanet/
hastamātreṇa tattreva napuṃsakaśilāṃ kṣipet

3.13.56

śilāyāṃ tatra ratnāni lohairbhījaiśca dhātubhiḥ/
saha vā tairvanā vāpi nikṣipeccoditaḥ kramāt

3.13.57

pidhāya yoṣicchilayā dṛḍhaṃ kuryātsudhādibhiḥ/
mañjūṣāṃ lohajāṃ kṛtvā yadvā ratnāni nikṣipet

3.13.58

ratnanyāsasthitassaiṣaḥ pādamūle vidhīyate/
anyeṣāṃ pṛṣṭhataḥ kuryādratnanyāsaṃ vicakṣaṇaḥ

3.13.60

vṛttaṃ vā caturaśraṃ vā pādapīṭhaṃ tu tadbhavet/
pratimāyāṃ śilāmayyāṃ śilāyāṃ ca sthitirbhavet

3.13.61

sthāne pādaśilāyāṃ ca śūlārdhaṃ suṣiradvayam/
iṣṭakābhistathā kuryātpīṭhikāṃ ca śilopari

3.13.62

utsedhaścāpi cāyāmo bhūmibhāgapramāṇataḥ/
dvāraṣṭabhāgamathavā pādāṣṭakamathāpi vā

3.13.63

pratimāṣṭāṃśamathavā pādaphīṭhapramāṇakam/
vṛttaṃ vā caturaśraṃ vā pādapīṭhaṃ yathābhavet

3.13.64

vṛtai ca caturaśre ca padmaṃ copari kalpayet/
sthānakeṣu vidhirhyeṣa āsīne dviguṇaṃ bhavet

3.13.65

śayane tāvadutsedhaṃ pratimāyāmasammitam/
padmādipīṭhamathavā dehalabdhāṅgulaiḥ punaḥ

3.13.66

kuryāddvādaśabhiḥ prāṃśuṃ vistīrṇaṃ dviguṇāṅgulaiḥ/
pañcaviṃśaddalayutaṃ yadvā ṣoḍaśa bhiryutam

3.13.67

dalairdvādaśabhiryadvā yuktamaṣṭabhireva vā/
aṅghrimānavaśenaiva dalānāṃ drāghimā bhavet

3.13.68

ūrdhvacchadamuyuktaṃ(?) tato'lpadalasaṃyutam/
madhye karṇikayā yuktaṃ kiñcitphullāmbubajākutim

3.13.69

divye bhāgesthitasyaiṣa viṣṭarassamudīritaḥ/
ekabere tadāyāmaṃ tridhā kṛtyaikabhāgikām

3.13.70

vediṃ kuryāccaturthā vā turyāṃ śena prakalpayet/
utsedho'yaṃ snānavedervṛttā vṛttāyatā tuvā

3.13.71

caturaśāyatā vāpi ṣaष़ḍaśāṣṭāśrikāpi vā/
upānakaṭisaṃyuktā kartavyā dvādaśāṃgulā

3.13.72

āyataṃ nālametasya caturbhirathavāṅgulaiḥ/
viṃśatyā cāyataṃ tasya mukhaṃ makaravaktravat

3.13.73

kiñcinnimnaṃ ya thātasmānnālaṃ tiryagathosthitam/
upariṣṭācca tadvedervalayaṃ ca turaṅgulam

3.13.74

unnataṃ kārayettāvadvistāraṃ kamalāsana/
vedikānuguṇaṃ yadvā padmamevākhilaṃ bhavet

3.13.75

pratyaṅmukhasya devasya prāṅmukhasya tathā bhavet/
praṇālyudaṅmukhā kāryādakṣiṇedaṅmukhasya tu

3.13.76

praṇālī prāṅmakhā kāryā nānyatra vidhiriṣyate/
dhārārulyā ca kartavyā yāvacchidraṃ bahisthitam

3.13.77

hastihastādibhiśśvabhre jaladhārāṃ nipātayet/
vṛttaṃ vā caturaśraṃ vā śvabhraṃ kuryācchilādibhiḥ

3.13.78

manoharamagādhaṃ ca bahi staddhevatālayāt/
āsīnasyābhidhāsyāmi pramāṇaṃ siṃhaviṣṭare

3.13.79

dehalabdhaṃgulaiṣṣaḍbhirutsedhaṃ triṃśatāpi ca/
dviguṇai rāyataṃ tasya siṃhairaṣṭābhirāsanam

3.13.80

dhriyamāṇaṃ caturbhirvā teṣāṃ vaktrāṇi saṃhinat/
śiṣṭaṃ vapuḥ puruṣavaccaturbharbahubhiryutam

3.13.81

bibhrāṇau viṣṭaraṃ dvābhyāṃ dvābhyāṃbadhvā jalaṃ hṛdi/
ratnaiḥ pariṣkṛtaṃ pīṭhaṃ siṃhairvā kevalai ryutam

3.13.82

gajāṅghribhirvā tadyuktaṃ kuryānnaivānyathā vidhiḥ/
bhogaśayyāśayānasya vakṣyāmi kamalāsana

3.13.83

vṛttāyataṃ yathāyogaṃ tathā trirmaṇḍalīkṛtam/
prādakṣiṇyena valayaiḥ pañcabhirvādha saptabhiḥ

3.13.84

dehāṅgalaiścatustālamutsedhaṃ bhegamaṇḍalam/
madhyataḥ pādataḥ proktaṃ mūrdhanyadhikamaṃgulaiḥ

3.13.85

tribhirdiguṇitairyadvā valayāste yathoditāḥ/
paścātprabhṛti caikaikaṃ kiñcitkiñcitsamunnatam

3.13.86

phaṇairayugmairnavabhissaptabhirvātha paṃcabhiḥ/
upetamuttamaṃ madhyamadhamaṃ saṃpracakṣate

3.13.87

tritālamunnataṃ ṣaḍbhiraṃgulai rmadhyamaṃ phaṇam/
aṣṭāṃgulaṃ phaṇānāṃ syurantarālaṃ phaṇāstu te

3.13.88

nimnāḥ krameṇa kartavyāḥ nyūnāḥ pañcacatustrībhiḥ/
aṃgulaiḥ kramaśasteṣāṃ vāstāro madhyamaḥ phaṇāḥ

3.13.89

dvātriṃśadaṃgulā stasya phaṇāḥ pārśve caturmukha/
viṃśatpaṃ ca caturbhiśca vistīrṇaṃ dvyaṃgulairapi

3.13.90

viṃśatyaṃgulavistārau śeṣau dvau phaṇinaḥ paṇau/
itareṣvapi sarveṣu hānirūhyā yathākramam

3.13.91

bidālavaktravadvaktraṃ daṃṣṭrayā pariśobhitam/
mīrdhninyastamahāratnaṃ tīkṣṇaśṛṅgasamanvitam

3.13.92

śanaiśśanairadho vaktaṃ yāvanmaulyagramānakam/
sarpakaṇṭhātphaṇotsedhaṃ catustālaṃ daśāṃgulam

3.13.93

athavā śayanotsedhaṃ dāduśaṃ saṃpracakṣate/
kotukadvāracaraṇasamutsedhe tridhā kṛte

3.13.94

ekāṃ śena samutsedhaṃ bhogamaṇḍalamiṣyate/
caturthāṃ śena vā kuryādhbhegino bhogamaṇḍalam

3.13.95

bhogapanasamutsedho bhogaśayyāvadiṣyate/
suvṛttaṃ devadevasya vṛṣṭhabhege samunnatam

3.13.96

phaṇānāṃ maṇḍalaṃ yadvacchatraṃ tadvacca śobhanam/
devasya yaulerupari viṃśatyaṃgulamunnatam

3.13.97

caturaśrāyataṃ pīṭhamathavā śayanaṃbhavet//
prāguktaiścaraṇai ryaktaṃ upadhānādisaṃmitam

3.13.98

āsanaṃ padmamātraṃtu viśvamūrtervidhīyate/
yāne garutmato'dhantātpadmamāsanamiṣyate/
tasminvidadhyātpakṣīndraṃ devayāmārdhasaṃyutam

3.13.99

bṛhadbhujaṃ garutmantamāruhya sthitamacyutaṃ/
kuryāddevaṃ sthitādīnāmāsanāni prakalpayet

3.13.100

tato mūhūrte saṃprāpai śobhane deśikottamaḥ/
adhivāsitaśūlāni hyuddhṛtyādhyaryubhissaha

3.13.101

dhama pradakṣīṇīkṛtya tūryaghoṣamudīrya ca/
śūlāni sthāpayecchvabhre ratnanyāse yathodite

3.13.102

sthānāsthāpane caiva tathāsaṃsthāpanā'pi ca/
prasthāpanā pratiṣṭhā ca pratiṣṭhā paṃcakaṃ smṛtam

3.13.103

yā pratiṣṭhā bhavet sthāne sthāpanā sā prakīrtatā/
yā pratiṣṭhāsane proktā sā cāsthāpanasaṃjñitā

3.13.104

śayane yā pratiṣṭhā ca sā ca saṃsthāpanā matā/
yāne ca yā pratiṣṭhā sā nāmnā prasthāpanā bhavet

3.13.105

pratimā yā'rcanā pīṭhe karmārceti prakīrtitā/
tasyāṃ yā ca kriyā proktā sāpratiṣṭheti kīrtitā

3.13.106

ācāryasthsāpayecchūlaṃ sthānakaṃ parameṣṭhinaḥ/
asīnaṃsthāpayetpuṃsā viśvena śayitaṃ tathā

3.13.107

sarveṇa viśvarūpaṃ tu nivṛtyā yānakaṃ bhavet/
devīśūlaṃ tathā sthāpya ratnanyāsopari kramāt

3.13.108

brahmādi devatānāṃ tu śūlānyātmīyavidyayā/
evaṃ saṃsthāpya śūlāni bhittiśūlaṃ vinikṣipet

3.13.109

kakude vṛṣṭhapārśve tu sthānakasya samācaret/
āsīnasya tathā kṛtvā śayāvasyocyate'dhunā

3.13.110

śayānādhāraśūle vai kuryādhūrdhvamukhe sthite/
divyamānuṣayormadhye vaṃśadaṇḍaṃ nidhāpayet

3.13.111

vṛṣṭhapārśve tu kakude śayanādhāraśūlakam/
śayanādhāra śūledve kuryādūrdhva mukhesthite

3.13.112

divyamānuṣayormadhye śayitādhāraśūlakam/
ādhāraśūlaṃ śayane sthale kuryādvicakṣaṇaḥ

3.13.113

ādhāraśūlamanyeṣāṃ bhittisaṃsthaṃ ca kārayet/
ādhāraśūlarahite sarvatra sthāpane kṛte

3.13.114

varapradhānaṃ sānnidhyamadhikaṃ bhavati dhruvam/
mahākumbhādi kumbhānāṃ vāribhirmūlavidyayā

3.13.115

prokṣayeddarbhakūryena śūlāni sthāpitānyatha/
dakṣiṇāṃ guravedadyādyathā tuṣṭirbhavedguroḥ

3.13.116

daśa niṣkaṃ suvarṇaṃ tu tasyārdhaṃ vā pradāpayet/
ṛtvijāmapi sarveṣāṃ daśaniṣkaṃ pradāpayet

3.13.117

kāle tasmin samāhūya rathakāraṃ dvijottamaḥ/
preṣayottoṣayeccāpi yajamāno dhanairbhṛ śam

3.13.118

kulālaṃ kuśalaṃ śāntaṃ vyādhihīnamadūṣitam/
rathakāro niyuñjita śāstrokte sarvakarmaṇi

3.13.119

tadabhāve pāraśavaṃ yāvannayanamokṣaṇam/
rathakāro ktavidhinā kuśalassarvamācaret

3.13.120

sthāpitaṃ nordharecchūlaṃ samuddhāre mahadbhayam/
kartuḥ kārayituścāpi bhavatyeva sa saṃśayaḥ

3.13.121

aṅgabhede'ṅgahānissyādyajamānasya niścitam/
śūlasthāpanamātreṇa yajamāno mahatphalam

Original text: padmasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc