પદ્મસંહિતા · અધ્યાય 3.13

અથાતત્સંપ્રવક્ષ્યામિ શૂલસ્ય સ્થાપનાવિધિમ્।
સ્થિરાણિ ચન્દનાદીનિ દારૂણિ ઘનવન્તિ ચ

અધિવાસ્ય યથાપૂર્વં ગૃયાહ્ણીદ્દેશિકોત્તમઃ।
વૃક્ષજાતીયયા વ્યક્ત્યા શૂલં યદ્યેકયા ભવેત્

ઉત્તમં તદ્વિજાનીયાત્ પર્વભિર્યદિ મધ્યમમ્।
નાનાજાતીયયા તચ્છેદધમં કમલાસન

શિલ્પિભિસ્તક્ષયિત્વા તુ અસારં વ્યવનીય તુ।
સારેણ કારયેચ્છૂલં પ્રામાણં તસ્ય કથ્ય તે

અઙ્ગુલીનાં ચતુર્વિંશચ્છતં કૌતુકમુન્ન તમ્।
દ્વ્યધિકા ષષ્ટિરાયામો વંશદણ્‍ડસ્ય કથ્ય તે

તસ્ય મૂલાગ્રમધ્યાનિ વિસ્તીર્ણાનિ યથાક્રમમ્।
તસ્યાર્યઙ્ગુલમાનાનિ સાર્ધાનિ ત્રીણિ તાનિ ચ

યવાષ્ષટ્ચ તથા નાહષ્ષોદશાઙ્ગુલસમિતઃ।
મૂલસ્ય સ્યાત્તથા મધ્યે નાહઃ પઞ્ચદશાઙ્ગુલઃ

ચતુર્દશાઙ્ગુલો નહસ્તદગ્રે કમલાસન।
વક્ષોદણ્ડશ્ચતુસ્ત્રિંશદઙ્ગુલસ્યત્સમાયતઃ

ચતુરઙ્ગુલવિસ્તારષ્ષોદશાઙ્ગુલમાનતઃ।
દ્વિશિખં ત્રિશિખં વાપિ શિખા કિંશુકકુટ્મલઃ

આયામો બાહુદણ્ડસ્ય પઞ્ચવિંશાઙ્ગુલો ભવેત્।
સાર્ધં ત્યઙ્ગુલકં મૂલં વિસ્તીર્ણં તસ્ય મધ્યમમ્

દ્વ્યંગુલં ત્ર્યંગુલં સર્ધમગ્રં તસ્ય ચતુર્મુખ।
પ્રકોષ્ઠમાયતં વિંશત્યંગુલં દ્વિયવાધિકમ્

મૂલમધ્યાગ્રવિસ્તારઃ દ્વ્યંગુલસ્ત્ર્યંગુલોઽપિ વા।
સાર્ધસ્તથાંગુલાનિ સ્યુસ્ત્રીણિ વિદ્યાદ્યથાક્રમમ્

સુષિરં બાહુમૂલં સ્યાદગ્રં બાહુપ્રકોષ્ઠયોઃ।
વિથુનં કલ્પનીયં સ્યાન્ની ચબાહુરપીદૃશઃ

આયામઃ કલ્પદણ્ડસ્ય ષોદશાંગુલસમ્મિતઃ।
વિસ્તારસ્તસ્ય મદ્યે સ્યાચ્ચતુરંગુલસંમિતઃ

ષોડશાંગુલનાહશ્ચ તસ્ય મધ્યઃ પ્રકીર્તિતઃ
આયામઃ પાર્શ્પદણ્ડસ્ય કાર્યો દ્વાત્ત્રિંશદંગુલઃ

પાર્શ્વદણ્ડપરીણાહશ્ચતુરઙ્ગુલસંમિતઃ।
દ્વિશિખશ્ચ કટીદણ્ડો વક્ષોદણ્‍ડો નિયોગતઃ

દણ્ડયોઃ પાર્શ્વયોસ્સમ્યગૂર્ધ્વદણ્ડસ્ય ચાયતિઃ।
એકવિંશાંગુલો દણ્ડો જઙ્ઘાદણ્ડસમો ભવેત્

મધ્યાગ્રમૂલવિસ્તારઃ ક્રમેણ પરિપઠ્યતે।
ત્ર્યંગુલોઽર્ધાધિકસ્સાર્ધો દ્વ્યંગુલશ્ચતુરંગુલઃ

જઙ્ઘાયાસ્ત્ર્યંગુલં મૂલં સાર્ધદ્વ્યંગુલમન્તરમ્।
અર્ધં ચ દ્વ્યગુલં તત્ર ત્રિગુણં સહનં મતમ્

ઊરુમૂલં ચ સુષિરં દ્વ્યંગુલં ષડ્યવાધિકમ્।
ઊરુજઙ્ઘાગ્રયોરન્તે મિથુનં પરિકલ્પયેત્

વંશદણ્ડમુરઃ કટ્યાઃ મધ્યે નિમ્ને નિવેશયેત્।
શૂલપ્રમાણમુદિતં શૂલસઙ્ખ્યાધુનોચ્યતે

વંશદણ્ડઃ કટીદણ્ડો વક્ષોદણ્ડસ્તથૈવ ચ।
બાહુદણ્ડાશ્ચ ચત્વારઃ પ્રકોષ્ઠેન તથા વિધઃ

જઙ્ઘાદણ્ડશ્ચ ઇત્યેતે શૂલદણ્ડાસ્ત્રયોદશ।
શ્લેષયેત્તદ્યથાયેગં સુષિરં નૈવકારયેત્

ન ચ કીલં વિધતવ્યં શિલ્પિભિશ્શૂલકર્મણિ।
વંશદણ્ડં કિરીટાન્તં મૂર્ધાન્તં વા પ્રચક્ષતે

પાદાન્તં વા યથાસ્થૈર્યં તથા કુર્યાદ્વિલક્ષણઃ।
લોહપટ્ટેન સનીનાં બન્ધનં દૃઢમાચરેત્

લોહજાશ્શૂલદલ્‍ડાસ્યુરથવા વિભવે સતિ।
વંશમૂલં ચતુષ્કોણમષ્ટાશ્રં મધ્યમિષ્યતે

અગ્રં મુવૃત્તં શૂલાનિ વૃત્તાન્યન્યાનિ વા વ્યથા।
વંશદણ્‍ડજમાનસ્ય ગનાદર્વાગૃજુર્ભવેત્

ઉપરિષ્ટાદ્યથાયોગં કિઞ્ચિદ્ભુગ્નં ચતુર્મુખ।
પ્રતિમાનાં યથાભાગં વંશદણ્ડસ્થિતિર્ભવેત્

વક્ષોદણ્ડઃ કટીદણ્ડઃ કિઞ્ચિદ્ભુગ્નશિખો ભવેત્।
ભુજોરુદણ્ડયોર્મૂલં નિમ્નં કૃત્યા યથા શિખમ્

મુખં સાર્થં કિરીટસ્ય શૂલદ્વિગુણમેવ વા॥
મૌલિમૂલસ્ય વિસ્તારસ્ત્ર્યઙ્ગુલં વા યવત્રયમ્

ત્રિયવં ત્ર્યંગુલં મધ્યં સાર્ધત્ર્યંગુલસમ્મિતમ્।
બાહ્વન્તમૂલબેરસ્ય દેવીનાં શયને સતિ

શૂલમન્યત્ર યાનાદૌ નાસિકાન્તમથાપિ વા।
ચિબુકાન્તં યથોચ્ચ્રાયં બ્રહ્મણશ્શયને સતિ

શૂલં જાન્વન્તમન્યત્ર બહુસીમાન્તમિષ્યતે।
ભૃગ્વાદિપરિવારાણાં બાહુસીમાન્તમુચ્યતે

જલાધિવાસનં ચૈવ સ્થાપનં મણ્ડપે તથા।
હોમં કુમ્ભાર્ચનં દ્વારપૂજા બ્રાહ્મણતર્પણમ્

શુદ્ધિશ્ચ શોષ ણાદીનિ શૂલાનાં બિમ્બવત્ સ્મૃતમ્।
ન દિવા પિણ્ડિકાં રાત્રૌ અધિવાસ્ય સમાહિતઃ

શ્વોભૂતે વાસ્તુના હોમં દદ્યાદ્વાસ્તુબલિં તથા।
શોધયેર્ગર્ભગેહં ચ માર્જનાલેપનાદિભિઃ

સૂત્રં ચન્દનતો યોન સિક્તમાસ્ફાલયેત્ક્રમાત્।
સૂત્રાણ્યુદઙ્ગુખાન્યસ્ટૌ પ્રાઙ્ગુખાનિ તથૈવ ચ

કોષ્ઠાન્યેકોનપઞ્ચાશન્ન્યૂનાધિકવિવર્જિતાઃ।
બ્રાહ્મણો મધ્યમો ભાગઃ દૈવિકસ્તુ તદન્તરઃ

ત્રતીયે માનુષસ્તુર્યઃ પૈ શાચો ભાગ ઇષ્યતે।
અર્ચનાપીઠિકા બ્રાહ્મે ભાગે ધૈવે સ્થિતિર્ભવેત્

માનુષે પરિવારાસ્સ્યુરાયુધાનિ ચતુર્થકે।
કિઞ્ચિન્માનુષમાશ્રિત્ય દૈવે સ્યાદાસનં ભવેત્

દિવ્યમાનુષયેશ્શય્યા પૈ શાચે યાનમિષ્યતે।
&દૈવે દેવ્યસ્થ્સિતા વાસ્ત્યુરાસને તસ્ય પાર્શ્વતઃ

શયને ઽપિ યથાયોગં યાનારૂઢેઽપિ વૈ તથા।
ઉદઙ્મુખાનિ સૂત્રાણિ દશ તાવન્નિપાતયેત્॥ 13. 43 ॥
પાઙ્મુખાન્યપિ કોષ્ઠાનામેકાશીતિર્ભવેત્તતઃ॥
મધ્યમો બ્રહ્મણો ભાગઃ દૈવસ્સ્યાત્તદનન્તરઃ

તૃતીયઃ પૈતૃકસ્તુર્યો માનુષઃ પઞ્ચમઃ પુનઃ।
પૈશાચ ઇતિ વા ભાગાન્ કલ્પયેદ્ગર્ભમન્દિરે

એકબેરવિધિર્બ્રાહ્મે બહુભેરં તુ દૈવિકે।
દૈવે ચ માનુષે ભાગે દ્વયોરાસનમિષ્યતે

દૈવમાનુષપિત્ય્રેષુ શયનં ત્રિષુ કારયેત્।
પૈશાચે માનુષે ચૈવ દ્વયોર્યાનં વિધીયતે

ઉક્તસ્થાનવિપર્યાસે રાજા રાષ્ટ્રં ચ નશ્યતિ।
તસ્માદ્યથોક્તભેગે સ્યુસ્થ્સાપ્યા ઋદ્ધિમભીપ્પુભિઃ

ચતસ્રઃ સ્થાપનાભૂમિ કૃત્વા મધ્યે પદે પુનઃ।
મુક્તિકામોઽર્ચયેદ્ધેવં પદે તુ તદનન્તરે

દિવ્યે ભોગાભિલાષશ્ચેત્સન્નાનાર્ધી તુ માનુષે।
પશ્વાદિકામઃ પૈ શાચે પદેષ્વેવં યથાક્રમમ્

પ્રાસાદદ્વારવિસ્તારં ત્રિભાગીકૃત્ય મધ્યમમ્।
ભાગં તુ સપ્તધા કૃત્વા પઞ્ચભાગાંસ્તુ દક્ષિણે

અપોહ્યાનન્તરે ભાગે બ્રાહ્મે સૂત્રમુદાહૃતમ્।
ન કુર્યાદ્બ્રહ્મણસ્સૂત્રે ભિત્તસ્તંભાદિકં સુદીઃ

આજ્ઞાનાદ્યદિ કુર્વીત પ્રત્યવાયો મહાન્ ભવેત્।
એકભેરં ભવેત્તત્ર બ્રહ્મસૂત્રે શિલામયમ્

રત્નલોહ શિલાકાષ્ઠમૃદ્ભિસ્તદ્વા ત્રિવસ્તુભિઃ।
બહુબેરં ભવેદર્દચિત્રં સાભાસમિષ્યતે

સ્થિતાસીનશયાનાનાં દ્રવ્યૈરત્નાદિભિર્ભવેત્।
નિર્માણં સર્વમુર્તીનાં ઋદ્ધિકૃન્નૈવ દોષકૃતે

ગર્ભગેહે તતો ભાગે યથોક્તધરણીં ખનેત્।
હસ્તમાત્રેણ તત્ત્રેવ નપુંસકશિલાં ક્ષિપેત્

શિલાયાં તત્ર રત્નાનિ લોહૈર્ભીજૈશ્ચ ધાતુભિઃ।
સહ વા તૈર્વના વાપિ નિક્ષિપેચ્ચોદિતઃ ક્રમાત્

પિધાય યોષિચ્છિલયા દૃઢં કુર્યાત્સુધાદિભિઃ।
મઞ્જૂષાં લોહજાં કૃત્વા યદ્વા રત્નાનિ નિક્ષિપેત્

રત્નન્યાસસ્થિતસ્સૈષઃ પાદમૂલે વિધીયતે।
અન્યેષાં પૃષ્ઠતઃ કુર્યાદ્રત્નન્યાસં વિચક્ષણઃ

વૃત્તં વા ચતુરશ્રં વા પાદપીઠં તુ તદ્ભવેત્।
પ્રતિમાયાં શિલામય્યાં શિલાયાં ચ સ્થિતિર્ભવેત્

સ્થાને પાદશિલાયાં ચ શૂલાર્ધં સુષિરદ્વયમ્।
ઇષ્ટકાભિસ્તથા કુર્યાત્પીઠિકાં ચ શિલોપરિ

ઉત્સેધશ્ચાપિ ચાયામો ભૂમિભાગપ્રમાણતઃ।
દ્વારષ્ટભાગમથવા પાદાષ્ટકમથાપિ વા

પ્રતિમાષ્ટાંશમથવા પાદફીઠપ્રમાણકમ્।
વૃત્તં વા ચતુરશ્રં વા પાદપીઠં યથાભવેત્

વૃતૈ ચ ચતુરશ્રે ચ પદ્મં ચોપરિ કલ્પયેત્।
સ્થાનકેષુ વિધિર્હ્યેષ આસીને દ્વિગુણં ભવેત્

શયને તાવદુત્સેધં પ્રતિમાયામસમ્મિતમ્।
પદ્માદિપીઠમથવા દેહલબ્ધાઙ્ગુલૈઃ પુનઃ

કુર્યાદ્દ્વાદશભિઃ પ્રાંશું વિસ્તીર્ણં દ્વિગુણાઙ્ગુલૈઃ।
પઞ્ચવિંશદ્દલયુતં યદ્વા ષોડશ ભિર્યુતમ્

દલૈર્દ્વાદશભિર્યદ્વા યુક્તમષ્ટભિરેવ વા।
અઙ્ઘ્રિમાનવશેનૈવ દલાનાં દ્રાઘિમા ભવેત્

ઊર્ધ્વચ્છદમુયુક્તં(?) તતોઽલ્પદલસંયુતમ્।
મધ્યે કર્ણિકયા યુક્તં કિઞ્ચિત્ફુલ્લામ્બુબજાકુતિમ્

દિવ્યે ભાગેસ્થિતસ્યૈષ વિષ્ટરસ્સમુદીરિતઃ।
એકબેરે તદાયામં ત્રિધા કૃત્યૈકભાગિકામ્

વેદિં કુર્યાચ્ચતુર્થા વા તુર્યાં શેન પ્રકલ્પયેત્।
ઉત્સેધોઽયં સ્નાનવેદેર્વૃત્તા વૃત્તાયતા તુવા

ચતુરશાયતા વાપિ ષષ઼ડશાષ્ટાશ્રિકાપિ વા।
ઉપાનકટિસંયુક્તા કર્તવ્યા દ્વાદશાંગુલા

આયતં નાલમેતસ્ય ચતુર્ભિરથવાઙ્ગુલૈઃ।
વિંશત્યા ચાયતં તસ્ય મુખં મકરવક્ત્રવત્

કિઞ્ચિન્નિમ્નં ય થાતસ્માન્નાલં તિર્યગથોસ્થિતમ્।
ઉપરિષ્ટાચ્ચ તદ્વેદેર્વલયં ચ તુરઙ્ગુલમ્

ઉન્નતં કારયેત્તાવદ્વિસ્તારં કમલાસન।
વેદિકાનુગુણં યદ્વા પદ્મમેવાખિલં ભવેત્

પ્રત્યઙ્મુખસ્ય દેવસ્ય પ્રાઙ્મુખસ્ય તથા ભવેત્।
પ્રણાલ્યુદઙ્મુખા કાર્યાદક્ષિણેદઙ્મુખસ્ય તુ

પ્રણાલી પ્રાઙ્મખા કાર્યા નાન્યત્ર વિધિરિષ્યતે।
ધારારુલ્યા ચ કર્તવ્યા યાવચ્છિદ્રં બહિસ્થિતમ્

હસ્તિહસ્તાદિભિશ્શ્વભ્રે જલધારાં નિપાતયેત્।
વૃત્તં વા ચતુરશ્રં વા શ્વભ્રં કુર્યાચ્છિલાદિભિઃ

મનોહરમગાધં ચ બહિ સ્તદ્ધેવતાલયાત્।
આસીનસ્યાભિધાસ્યામિ પ્રમાણં સિંહવિષ્ટરે

દેહલબ્ધંગુલૈષ્ષડ્ભિરુત્સેધં ત્રિંશતાપિ ચ।
દ્વિગુણૈ રાયતં તસ્ય સિંહૈરષ્ટાભિરાસનમ્

ધ્રિયમાણં ચતુર્ભિર્વા તેષાં વક્ત્રાણિ સંહિનત્।
શિષ્ટં વપુઃ પુરુષવચ્ચતુર્ભર્બહુભિર્યુતમ્

બિભ્રાણૌ વિષ્ટરં દ્વાભ્યાં દ્વાભ્યાંબધ્વા જલં હૃદિ।
રત્નૈઃ પરિષ્કૃતં પીઠં સિંહૈર્વા કેવલૈ ર્યુતમ્

ગજાઙ્ઘ્રિભિર્વા તદ્યુક્તં કુર્યાન્નૈવાન્યથા વિધિઃ।
ભોગશય્યાશયાનસ્ય વક્ષ્યામિ કમલાસન

વૃત્તાયતં યથાયોગં તથા ત્રિર્મણ્ડલીકૃતમ્।
પ્રાદક્ષિણ્યેન વલયૈઃ પઞ્ચભિર્વાધ સપ્તભિઃ

દેહાઙ્ગલૈશ્ચતુસ્તાલમુત્સેધં ભેગમણ્ડલમ્।
મધ્યતઃ પાદતઃ પ્રોક્તં મૂર્ધન્યધિકમંગુલૈઃ

ત્રિભિર્દિગુણિતૈર્યદ્વા વલયાસ્તે યથોદિતાઃ।
પશ્ચાત્પ્રભૃતિ ચૈકૈકં કિઞ્ચિત્કિઞ્ચિત્સમુન્નતમ્

ફણૈરયુગ્મૈર્નવભિસ્સપ્તભિર્વાથ પંચભિઃ।
ઉપેતમુત્તમં મધ્યમધમં સંપ્રચક્ષતે

ત્રિતાલમુન્નતં ષડ્ભિરંગુલૈ ર્મધ્યમં ફણમ્।
અષ્ટાંગુલં ફણાનાં સ્યુરન્તરાલં ફણાસ્તુ તે

નિમ્નાઃ ક્રમેણ કર્તવ્યાઃ ન્યૂનાઃ પઞ્ચચતુસ્ત્રીભિઃ।
અંગુલૈઃ ક્રમશસ્તેષાં વાસ્તારો મધ્યમઃ ફણાઃ

દ્વાત્રિંશદંગુલા સ્તસ્ય ફણાઃ પાર્શ્વે ચતુર્મુખ।
વિંશત્પં ચ ચતુર્ભિશ્ચ વિસ્તીર્ણં દ્વ્યંગુલૈરપિ

વિંશત્યંગુલવિસ્તારૌ શેષૌ દ્વૌ ફણિનઃ પણૌ।
ઇતરેષ્વપિ સર્વેષુ હાનિરૂહ્યા યથાક્રમમ્

બિદાલવક્ત્રવદ્વક્ત્રં દંષ્ટ્રયા પરિશોભિતમ્।
મીર્ધ્નિન્યસ્તમહારત્નં તીક્ષ્ણશૃઙ્ગસમન્વિતમ્

શનૈશ્શનૈરધો વક્તં યાવન્મૌલ્યગ્રમાનકમ્।
સર્પકણ્ઠાત્ફણોત્સેધં ચતુસ્તાલં દશાંગુલમ્

અથવા શયનોત્સેધં દાદુશં સંપ્રચક્ષતે।
કોતુકદ્વારચરણસમુત્સેધે ત્રિધા કૃતે

એકાં શેન સમુત્સેધં ભોગમણ્ડલમિષ્યતે।
ચતુર્થાં શેન વા કુર્યાધ્ભેગિનો ભોગમણ્ડલમ્

ભોગપનસમુત્સેધો ભોગશય્યાવદિષ્યતે।
સુવૃત્તં દેવદેવસ્ય વૃષ્ઠભેગે સમુન્નતમ્

ફણાનાં મણ્ડલં યદ્વચ્છત્રં તદ્વચ્ચ શોભનમ્।
દેવસ્ય યૌલેરુપરિ વિંશત્યંગુલમુન્નતમ્

ચતુરશ્રાયતં પીઠમથવા શયનંભવેત્॥
પ્રાગુક્તૈશ્ચરણૈ ર્યક્તં ઉપધાનાદિસંમિતમ્

આસનં પદ્મમાત્રંતુ વિશ્વમૂર્તેર્વિધીયતે।
યાને ગરુત્મતોઽધન્તાત્પદ્મમાસનમિષ્યતે।
તસ્મિન્વિદધ્યાત્પક્ષીન્દ્રં દેવયામાર્ધસંયુતમ્

બૃહદ્ભુજં ગરુત્મન્તમારુહ્ય સ્થિતમચ્યુતં।
કુર્યાદ્દેવં સ્થિતાદીનામાસનાનિ પ્રકલ્પયેત્

તતો મૂહૂર્તે સંપ્રાપૈ શોભને દેશિકોત્તમઃ।
અધિવાસિતશૂલાનિ હ્યુદ્ધૃત્યાધ્યર્યુભિસ્સહ

ધમ પ્રદક્ષીણીકૃત્ય તૂર્યઘોષમુદીર્ય ચ।
શૂલાનિ સ્થાપયેચ્છ્વભ્રે રત્નન્યાસે યથોદિતે

સ્થાનાસ્થાપને ચૈવ તથાસંસ્થાપનાઽપિ ચ।
પ્રસ્થાપના પ્રતિષ્ઠા ચ પ્રતિષ્ઠા પંચકં સ્મૃતમ્

યા પ્રતિષ્ઠા ભવેત્ સ્થાને સ્થાપના સા પ્રકીર્તતા।
યા પ્રતિષ્ઠાસને પ્રોક્તા સા ચાસ્થાપનસંજ્ઞિતા

શયને યા પ્રતિષ્ઠા ચ સા ચ સંસ્થાપના મતા।
યાને ચ યા પ્રતિષ્ઠા સા નામ્ના પ્રસ્થાપના ભવેત્

પ્રતિમા યાઽર્ચના પીઠે કર્માર્ચેતિ પ્રકીર્તિતા।
તસ્યાં યા ચ ક્રિયા પ્રોક્તા સાપ્રતિષ્ઠેતિ કીર્તિતા

આચાર્યસ્થ્સાપયેચ્છૂલં સ્થાનકં પરમેષ્ઠિનઃ।
અસીનંસ્થાપયેત્પુંસા વિશ્વેન શયિતં તથા

સર્વેણ વિશ્વરૂપં તુ નિવૃત્યા યાનકં ભવેત્।
દેવીશૂલં તથા સ્થાપ્ય રત્નન્યાસોપરિ ક્રમાત્

બ્રહ્માદિ દેવતાનાં તુ શૂલાન્યાત્મીયવિદ્યયા।
એવં સંસ્થાપ્ય શૂલાનિ ભિત્તિશૂલં વિનિક્ષિપેત્

કકુદે વૃષ્ઠપાર્શ્વે તુ સ્થાનકસ્ય સમાચરેત્।
આસીનસ્ય તથા કૃત્વા શયાવસ્યોચ્યતેઽધુના

શયાનાધારશૂલે વૈ કુર્યાધૂર્ધ્વમુખે સ્થિતે।
દિવ્યમાનુષયોર્મધ્યે વંશદણ્ડં નિધાપયેત્

વૃષ્ઠપાર્શ્વે તુ કકુદે શયનાધારશૂલકમ્।
શયનાધાર શૂલેદ્વે કુર્યાદૂર્ધ્વ મુખેસ્થિતે

દિવ્યમાનુષયોર્મધ્યે શયિતાધારશૂલકમ્।
આધારશૂલં શયને સ્થલે કુર્યાદ્વિચક્ષણઃ

આધારશૂલમન્યેષાં ભિત્તિસંસ્થં ચ કારયેત્।
આધારશૂલરહિતે સર્વત્ર સ્થાપને કૃતે

વરપ્રધાનં સાન્નિધ્યમધિકં ભવતિ ધ્રુવમ્।
મહાકુમ્ભાદિ કુમ્ભાનાં વારિભિર્મૂલવિદ્યયા

પ્રોક્ષયેદ્દર્ભકૂર્યેન શૂલાનિ સ્થાપિતાન્યથ।
દક્ષિણાં ગુરવેદદ્યાદ્યથા તુષ્ટિર્ભવેદ્ગુરોઃ

દશ નિષ્કં સુવર્ણં તુ તસ્યાર્ધં વા પ્રદાપયેત્।
ઋત્વિજામપિ સર્વેષાં દશનિષ્કં પ્રદાપયેત્

કાલે તસ્મિન્ સમાહૂય રથકારં દ્વિજોત્તમઃ।
પ્રેષયોત્તોષયેચ્ચાપિ યજમાનો ધનૈર્ભૃ શમ્

કુલાલં કુશલં શાન્તં વ્યાધિહીનમદૂષિતમ્।
રથકારો નિયુઞ્જિત શાસ્ત્રોક્તે સર્વકર્મણિ

તદભાવે પારશવં યાવન્નયનમોક્ષણમ્।
રથકારો ક્તવિધિના કુશલસ્સર્વમાચરેત્

સ્થાપિતં નોર્ધરેચ્છૂલં સમુદ્ધારે મહદ્ભયમ્।
કર્તુઃ કારયિતુશ્ચાપિ ભવત્યેવ સ સંશયઃ

અઙ્ગભેદેઽઙ્ગહાનિસ્સ્યાદ્યજમાનસ્ય નિશ્ચિતમ્।
શૂલસ્થાપનમાત્રેણ યજમાનો મહત્ફલમ્