Language

ENहिગુ
Scripture Library

Padma Samhita · Chapter 1.6

1.6.1

ṣaṣṭho'dhyāyaḥ/
sarvataḥ pāṇipādādi brahmaṇo rūpamiritam/
arūpasyāpi tatsarvaṃ kathayasva yathātatham

1.6.2

bhagavatassarvataḥ pāṇu pādāditya nirvacanam/
carācaramidaṃ kṛtsnamākṣiptaṃ paramātmanā/
yatastatsarvapāṇitvaṃ tasya lakṣaṇamucyate

1.6.3

deśakālā viśeṣeṇa saṃyuktaṃ parameṣṭhinā/
yaugapadyena satataṃ sarvataḥ pātprabhustṛtaḥ

1.6.4

tiryagūrdvamadhaścoccairgatvā bhāsayate jagat/
raviryathā tathā kṛtvā viśvataścakṣurucyate

1.6.5

sarvaṃ purasthsitaṃ tasya vastujātaṃ yata stataḥ/
viśvato mukhatā tasya brahmaṇaḥ kamalāsana

1.6.6

jñānendhiyāṇi sarvāṇi śrūyante śira uttamam/
tathā jñānāśrayatvena jñeyassarvaśirāḥ prabhuḥ

1.6.7

vidūramavidūrasthaṃ tathā vyavahitetare/
śṛṇoti śabdasaṅghātaṃ tenāsau sarvataśśravāḥ

1.6.8

bhinno vahnirayaḥ piṇ‍ḍādabhinna ina dṛśyate/
tadvadvyaktādbhahirbhūto vyaktamāvṛtya tiṣṭhati

1.6.9

ādarśe nirmale yadvadantasthā pratiyātanā/
dṛśyate tatra tadvatsyādvibhoravyaktarūpatā

1.6.10

nendriyādhīnavijñāno rūpādiṣu caturmukha/
bhagavānamuto hetossarvajñaḥ kathato budhai

1.6.11

parameṇa mahatvena saṃyogātparamātmanaḥ/
vyāpitvamucyate viṣṇorīśvarasya manīṣibhiḥ

1.6.12

anāditva majatvena tathai vānantatā vibhoḥ/
parokṣatvena sarveṣāmapadityucyate nṛbhiḥ

1.6.13

asaṃvidvaṣayo brahman gandhaḥ puṣpādike yathā/
tribhirguṇairabaddhopi baddhavatteṣu tiṣṭhati

1.6.14

yathā puṣkāraparṇeṣu svacchamambhaḥ pratiṣṭhitam/
antarbahirabhivyāpya tiṣṭhityeko mahārṇave

1.6.15

nimagnasyeva kumbhasya bahirantarapāṃ sthitiḥ/
parakṣetrakṣayoraikyamātmano śśruticoditam

1.6.16

kṣetrakṣasyāsyabāhulyaṃ dehabhedātpratīyate/
ekasyaivahi bimbhasya darpaṇeṣu yathā tathā

1.6.17

bhūtādi pañcapaṅghātaṃ kṣetraṃ tatra vyavasthitaḥ/
jīvoyastaṃ viduḥ prājñāḥ kṣetrajñaṃ parasaṃjñitam

1.6.18

abuddhibodhyamaspaṣṭaṃ vyaktasyopari viṣṭhitam/
parātparataraṃ viṣuṃ sūrayo jñānacakṣuṣā

1.6.19

vidantina tamajñānāt jñānagocaramakṣaram/
parasya vyāpino dehacalanādyā na vibhramaḥ

1.6.20

yathā ghaṭasthamākāśaṃ nīyamāne ghaṭe matiḥ/
yātīti vastuto naiva bhedausti parajīvayoḥ

1.6.21

padmapatrasahasreṣu sūcībhinneṣvanu kramāt/
sūkṣmatvātkālabhedastu yathā naivopalabhyate

1.6.22

tathaiva paramātmāyāṃ nāmnāṇuḥ parikīrtitaḥ/
dūrasthamajñāḥ paśyanti hṛtvadme viṣṭhitaṃ sadā

1.6.23

vitatya vāyurākāśaṃ yathaika stiṣṭhati prabhuḥ/
tathā carācaraṃ viśvaṃ vyāpya tiṣṭhatyajassvayam

1.6.24

sraṣṭuṃ saṃhartumīśāno raśmīnabhyudito raviḥ/
yathā tathā jagatsarvaṃ sraṣṭu hartuṃ prabhurhariḥ

1.6.25

svaṃ paraṃ cāpi viṣayaṃ prakāśayati cidghanaḥ/
yathā pradīpassvasyāpi ghaṭādeśca prakāśakṛt

1.6.26

varṇaissitādibhirhīnasta dvadbhāsayate hariḥ/
ṣaḍbhirguṇai ranvita tvāt jñānādibhiranavyagaiḥ

1.6.27

bhagavān kathitassadbhiḥ paramātmā jaganmayaḥ/
dadhni sarpi stile tailaṃ mādhuryaṃ ca guḍādiṣu

1.6.28

abhinnaṃ tasvato dvavyādamūrtaṃ tatra ca sthitam/
upalambhana sāmarthyāddṛśyate na tadīkṣyate

1.6.29

ajopyamūrtassa rveṣāmantarātmā paraḥ pumān/
jñānināṃbhāvanāyogādupalabhdhipathaṃ gataḥ

1.6.30

carāca reṣu sarveṣu yadvastu vyāvya viṣṭhitam/
amūrtamapṛthagbhūtaṃ svasaṃ vedyaṃ vidanti ke

1.6.31

vidyayābhagavanmahyaṃ tānācakṣva yathātatham/
pañcarātravidhidīkṣitānāṃ viṣṇumāyo ttaraṇam/
pañcarātroktamārgeṇa yo dīkṣāṃ cakramaम़ṇ‍ḍale/
kṛtvā samarcanaṃ viṣṇoḥ dviṣaṭkākṣaravidyayā

1.6.32

ārādhayanti śāstroktavidhinā deśikottamāḥ/
teṣāṃ hṛdambuje sākṣādāvi rāsaiparaḥ pumān

1.6.33

taranti viṣṇumāyāṃ te na tarantītare janāḥ//
vastu sākṣātkṛtaṃ kīdṛglakṣaṇaṃ tasya kīdṛśam/
bhagavan kathyatāṃ sarvaṃ mayi cedastyanugrahaḥ

1.6.34

nididhyāsitavastu svarūpam
vālāgraśatabhāgasthaṃ pradhāna puruṣātmakam/
gamanāgamanairhīnamaṇiṣṭhaṃ tadaṇopari

1.6.35

mahiṣṭhaṃ mahato vastu paramānandavigraham/
vṛddhikṣayavinirmaktaṃ sarvagaṃ saṃvidātmakam

1.6.36

sadrūpaṃ praṇavā vedyamapratarkyaṃ pramāṇavat/
evaṃ vastu ca kāṃkṣante hṛdaye yoginassadā

1.6.37

tasyasthūlādirūpeṇa traividyam.
sthūlaṃ sūkṣmaṃ paraṃ tasya trividhaṃ rūpamīritam//
sthūlādīnāṃ lakṣaṇaṃ
sthūlaṃ tatsakalaṃ jñeyaṃ sūkṣmaṃ sakalaniṣkalam

1.6.38

paraṃ niṣkalamevasyādrūpaṃ kamalasambhava/
rūpaṃ sahasraśīrṣādi sakalaṃ paramātmanaḥ

1.6.39

tejaḥ puñjamivābhāti rūpaṃ sakalaniṣkalam/
saccidānandarūpādi rūpāṃ niṣkalasaṃjñitam

1.6.40

prakṛti vikṛti nirūpaṇam/
prakṛtirvikṛtiśca sve sva rūpe paramātmanaḥ/
satvādiguṇasaṃghātaḥ prakṛtirvikṛtiḥ punaḥ

1.6.41

puruṣaḥ paramātmākhyasteneyaṃtriguṇātmikā/
maramātmā dhiṣṭhitāyāḥ prakṛterjagatsargādiḥ/
adhiṣṭhitā jagastarvaṃ prasūte cetanātmakam

1.6.42

saṃharatyapi tatsarvaṃ niyogā deva tasya sā/
saparamātmā nārāyaṇaḥ
eka eva paro devo nānāśakti samanvitaḥ

1.6.43

karoti sargasaṃhārau sa ca nārāyaṇassmṛtaḥ/
nānāthikkaiḥ puradvārairyathā puranivāsinaḥ

1.6.44

antarviṃśanti yadvacca puruṣāḥ puruṣaṃ param/
upāsakā viśantyantarvidyayā parayā sadā

1.6.45

jyotirmaṇ‍ḍalamadhyasthaṃ rukmābhaṃ puruṣaṃ paraṃ/
hṛtpadmakarṇikārūḍhaṃ śaṅkhacakragadādharam

1.6.46

caturbhujaṃ bhāvayanti sthāneṣveteṣu yoginaḥ/
brahmarandhre bhruvormadhye nabhicakregalāvaṭe

1.6.47

jīhvāgre dālumadhye ca bhāvayanto yatendriyāḥ/
pūrvajanmakṛtaṃ karma dagdhvā yānti sanātanam

1.6.48

viṣṇorārādhanaparāḥ pañcakālaparāyaṇāḥ/
aṣṭāṅgayoga siddhāśca dvādaśākṣaracintakāḥ

1.6.49

vāśudevaśrayā martyā vāsudeva parāyaṇāḥ/
sarvapāpaviśuddhāśca yānti brahma sanātanam

1.6.50

varṣadhārāḥ pṛthagbhūtāḥ patantyo divi meghataḥ!
bhūmāvaikyaṃ yathā yānti tadvadbrahmaṇi yoginaḥ

1.6.51

arṇo nadīnāṃ bahṛdhā tatsvarūpādi bhedavat/
praviṣṭaṃ vāridhervāri nodakādvyatiricyate

1.6.52

tathaiva brahmaṇi pare muktātmāvaścaturmukha/
ekībhāvena tiṣṭhanti tatsālokyaṃ yathā bhavet

1.6.53

etadrahasyamuditaṃ niṣatsūpaniṣatsu ca/
yogaḥ prakāśitastubhyaṃ mayā kamalasambhava

Original text: padmasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc