Padma Purana · Chapter 7.2

vyāsa uvāca-
sṛṣṭerādau mahāviṣṇuḥ sisṛkṣuḥ sakalaṃ jagat /
sraṣṭā pātā ca saṃhartā trimūrtirabhavatsvayam

sṛṣṭyarthamasya jagataḥ sasarja brahmasaṃjñakam /
dakṣiṇāṃ gataātmānamātmanā śreṣṭhapūruṣaḥ

tatastu pālanārthāya jagato jagatīpatiḥ /
viṣṇuṃ sasarja vāmāṃśānnijāṃśaṃ keśavaṃ mune

atha saṃharaṇārthāya jagato rudramavyayam /
mune sasarja madhyāṃgātkṛtapadmālayaḥ prabhuḥ

rajaḥ satvaṃ tamaśceti puruṣaṃ triguṇātmakam /
vadaṃti kecidbrahmāṇaṃ viṣṇuṃ kecicca śaṃkaram

eko viṣṇustridhā bhūtvā sṛjatyatti ca pāti ca /
tasmādbhedo na karttavyastriṣu lokeṣu sattamaiḥ

ādyā prakṛtiretasya mahāviṣṇoḥ parātmanaḥ /
nidānaṃbhūtaviśvasya vidyā vidyeti gīyate

bhāvābhāvasvarūpā sā jagaddhetuḥ sanātanī /
brāhmī lakṣmīrambiketi trimūrtiḥ sahasā'bhavat

sṛṣṭisthitivināśeṣu yāṃ niyojya tato mune /
ādyāṃ caivādyapuruṣastatraivāṃtaradhīyata

yasyājñayā tato brahmā mahābhūtānsasarja ha /
pṛthivyākāśavāyvaṃbu vahnīnpañcasamādhinā

bhūrbhuvaḥ svastathā caiva mahaścaiva janastathā /
tapaśca satyamityādīnsṛṣṭavānkamalāsanaḥ

atalaṃ sṛṣṭavānbrahmā tato'dhovitalaṃ dvija /
tato'dhaḥsutalaṃ caiva tato'dhaśca talātalam

mahātalamadhastasmāttato'dhaśca rasātalam /
tasmādadhaśca pātālaṃ lokānevaṃ yathākramam

devatānāṃnivāsārthaṃ ratnasānuṃ mahāgirim /
sṛṣṭavānpṛthivīmadhye jāmbūnadasamujjvalam

maṃdaraṃ caramaṃ caiva trikūṭamudayācalam /
anyāṃśca parvatāṃścaiva sṛṣṭavānvividhānapi

lokālokastataścaiva tanmadhye saptasāgarāḥ /
saptadvīpāśca viprendra parameśa svayaṃbhuvā

jambudvīpo dvijaśreṣṭha dvīpaśca plakṣasaṃjñitaḥ /
vijñeyo dviguṇastasmācchālmalo dviguṇastataḥ

te ca plakṣādayo dvīpāḥ sarvabhāga samanvitāḥ /
samastaguṇasaṃyuktā devadevarṣimūrtayaḥ

saptadvīpā ime vipra saptasāgaraveṣṭitāḥ /
teṣāṃ nāmāni vakṣyāmi sāgarāṇāṃ niśāmaya

lavaṇekṣu surā sarpirdadhidugdhajalāṃtakāḥ /
ete samudrā devarṣe pūrvasmācca paraḥ parāḥ

vijñeyā dviguṇāḥ sarva ālokālokaparvatāḥ /
dvīpedvīpe tato brahmā vṛkṣagulmalatādikān

tiryagyonigatāñjantūnsṛṣṭavāndvijasattama /
atha devānmanuṣyāṃśca nāgānvidyādharāṃstathā

kramātsasarja putrāṃśca tato dakṣādikānmunīn /
brahmakṣattriyaviṭśūdrānanyāṃścaivāṃtyajāṃstathā

teṣāṃ ca vartanādīni sṛṣṭavānsa prajāpatiḥ /
hemādri dakṣiṇaṃ yadvai viṃdhyādreruttaraṃ tathā

āhustadbhārataṃ varṣaṃ śubhāśubhaphalapradam /
āsādya bhārate varṣe ye janmani narottamāḥ

dharmakarmāṇi kurvaṃti te sarve keśavopamāḥ /
karmabhūmau kṛtaṃ karma śubhaṃ vāśubhameva vā

tatphalaṃ bhuṃjate loko bhogabhūmiṣu sattama /
karmabhūmiṃ samāgatya yo dharmakarmasūdyataḥ

na ca tena samaḥ ko'pi triṣulokeṣu vidyate /
tasya syātsaphalaṃ janma jīvitaṃ ca sujīvitam

śrīnārāyaṇasevāyāṃ matiryasya na vidyate /
janmakoṭyarjitaiḥ puṇyaiḥ saṃsāraikādhināyake

nārāyaṇe devadeve bhaktiḥ syātsudṛḍhā nṛṇām /
samastasukhadaścāpi sa ślāghyo nirbhayo'pi ca

tyājyaḥ sa deśaḥ sahasā nātiṣṭhedyatra vaiṣṇavaḥ /
janmāṃtarārjitaṃ pāpaṃ svalpaṃ vā yadi vā bahu

tatkṣaṇātkṣayamāpnoti bhagavadbhaktadarśanāt /
vaiṣṇavāṃghrijalaṃ yastu samastapātakāpaham

vahetsvaśirasā bhaktyā gaṅgāsnānena tasya kim /
muhūrtamapi yaḥ kuryātsaḍgaṃ bhāgavataiḥ saha

sa mucyate sarvapāpairbrahmahatyāmukhairapi /
dharmakarmāṇi viprendra kriyaṃte yāni kāni ca

bhagavadbhaktapuratastāni syurakṣayāṇi ca /
muhūrttaṃ vā muhūrtārddhaṃ yatra tiṣṭhaṃti vaiṣṇavāḥ

satyaṃ satyaṃ punaḥ satyaṃ tattīrthaṃ tattapovanam /
annaṃ vā salilaṃ vāpi phalaṃ vā vaiṣṇavāya ca

yatkiṃciddīyate vipra taddānamakṣayaṃ bhavet /
samastadevatārūpo vaiṣṇavaḥ parikīrtitaḥ

sa cetsaṃtoṣito yena toṣitāḥ sarvadevatāḥ /
saṃsāre'sminmahāghore nānāduḥkhasamanvite

bhagavadbhaktapuruṣaḥ kadācinnāvasīdati /
tasmāttvamapi viprendra kriyāyogena keśavam

samārādhya sadā bhaktyā vraja viṣṇoḥ padaṃ param /
sūta uvāca-
tadetadvacanaṃ śrutvā kānīnasya mahātmanaḥ

śirasāṃjalimādāya jaiminiḥ paryapṛcchata /
jaiminiruvāca-
bhagavadbhaktamāhātmyaṃ tvayā proktaṃ punaḥ punaḥ

guro kiṃ lakṣaṇaṃ teṣāṃ tatsarvaṃ brūhi sāṃpratam /
kathaṃ vā vaiṣṇavā lokā jñātavyā munisattama

ādito brūhi tatsarvaṃ yadi te mayyanugrahaḥ /
vyāsa uvāca-/
madhukaiṭabhayoḥ pūrvaṃ hatayorvedhasā svayam

pṛṣṭo yadāha bhagavāṃstanniśāmaya vedmyaham /
kalpāṃte rudrarūpeṇa saṃhārya sakalaṃ jagat

svayamekaśca bhagavānsuṣvāpa yogamāyayā /
supte tasminbhagavati yoganidrā vimohite /
abhavatpṛthivī sarvā salilaugha pariplutā

ato brahmā jagatsraṣṭā tannābhikamalopari /
tamādipuruṣaṃ dhyātvā tasthau tadgatamānasaḥ

tasminkāle mahāghore viṣṇoḥ karṇamalāddvija /
jātau mahāsurau ghorau madhukaiṭabhasaṃjñitau

aṃtarikṣe bhramaṃtau tau dānavāvatidāruṇau /
śrīviṣṇornābhikamale brahmāṇaṃ tāvapaśyatām

taṃ haṃtumatha daityau tau mahābalaparākramau /
udyamaṃ cakraturvipra krodhasaṃraktalocanau

tato brahmā jagatsraṣṭā viciṃtya tadvadhaṃ hṛdā /
yoganidrāṃ bhagavatīṃ tuṣṭāva ślakṣṇayā girā ५०

tasya stavaṃ samākarṇya brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ /
uvāceti vacaḥ prītyā kiṃ te'bhimatamucyatām

brahmovāca-
atyugradānavāvetau haṃtuṃ māṃ kṛtaniścayau /
māyayā mohaya kṣipraṃ trātāramacyutaṃ tyaja

tato bhāgavatī nidrā mahāviṣṇuṃ tamatyajat /
dānavābhyāṃ tatastābhyāmaṃtarikṣe kṛpāmayaḥ

yuyudhe bāhuyuddhena śaraṇāgatavatsalaḥ /
pañcavarṣasahasrāṇi kṛtvā yuddhaṃ sudāruṇam

vijayaṃ nāgamatko'pi na ca ko'pi parābhavam /
atha tau dānavau tatra mahāmāyāvimohitau

varaṃ vṛṇviti cāsmatto'gadatāṃ keśavaṃ prati /
tataḥ prahasya deveśa uvāceti vaco dvija

yadi tuṣṭau ca vāṃ daityau madvadhyau bhavataṃ drutau /
tatastau dānavau ghorau bhagavaṃtaṃ janārdanam

ityūcaturmahāmāyau mahāmāyāvimohitau /
ayameva varo datto bhavate nātra saṃśayaḥ

mārayāvāṃ vinā vāri mahī yatra janārddana /
mahāsurau tatastau tu ānīya jaghanaṃ prati

nihatau sahasā vipra citrayā cakradhārayā /
cakriṇā nihatau dṛṣṭvā dānavau madhukaiṭabhau /
tuṣṭāva devadeveśaṃ brahmā vigatasādhvasaḥ

brahmovāca-
namo namaste parameśvarāya prapannasarvārtivināśanāya /
namo namaste triguṇātmakāya nārāyaṇāyāmitavikramāya

tvatpādapāthojayugaṃ prapannā janāḥ kvacinno vipadaṃ manuṣyāḥ /
etanmayā jñātamanaṃtakīrte sadyo hṛteyaṃ mahatī mamāpat

yogeśvaro'si sadayo'si jagattrayeśa tvaṃ devadevaśaraṇāgatapālakeśa /
tvaṃ nirddayo'rinikarasya vināśaneṣu yadrakṣito'hamasurau nihatau tvayaitau

yadyapyatyaṃtakaṭhinau madhukaiṭabhau tau manye tathāpi svajanāviha cetasāham /
yasmātsvajīvanavināśa varapradānaiḥ saṃtoṣito'khilaśubhaprada īśvarastvam

ramyaṃ jagattrayamidaṃ puruṣasya tasya naśyaṃti sarvaripavaḥ svakulaiḥ sametāḥ /
vṛddhiṃ vrajaṃti suhṛdo'khilabāṃdhavāśca yaṃ paśyasi tvamamareśa dayābhiratra

lakṣmīmukhāṃbuja madhuvrata devadeva saṃsāralokabhayaśokavināśakārin /
tvaccārupādakamaladvayamāśrayaṃtaṃ māṃ pāhi nātha kṛpayā satataṃ namaste

prasīda puṇḍarīkākṣa prasīda kamaleśvara /
prasīda sarvabhūteśa viśvaṃbhara namostu te

namaste bhaktatuṣṭāya namaste bhaktidāyine /
namaste jñānarūpāya śaraṇaṃ me bhavānagha

namastubhyaṃ namastubhyaṃ namastubhyaṃ namonamaḥ /
paritrāhi paritrāhi paritrāhi jaganmaya

vyāsa uvāca-
etairanyairapi stotrairbrahmaṇā lokakāriṇā /
stutaḥ sa devo bhagavānparamāṃ prītimāyayau

śrībhagavānuvāca -
stotreṇānena te bhaktyā tuṣṭo'smi kamalāsana /
kimastyabhimataṃ brūhi tatte dāsyāmyahaṃ bhuvi

brahmovāca-
yadi tuṣṭo'si deveśa karuṇābdhe jaganmaya /
nāpadastava bhaktānāṃ bhavaṃtviti varo mama

śrībhagavānuvāca-
evamastu suraśreṣṭha datto'yaṃ te mayā varaḥ /
madbhaktasya kadāpyāpanna bhavetkṣitimaṇḍale

vaiṣṇavānāṃ śarīreṣu satataṃ nivasāmyaham /
labhaṃte nāpadastasmātkadācidvaiṣṇavā narāḥ

brahmovāca-/
sarvameva jagannātha tvayā dattaṃ na saṃśayaḥ /
yadyetau ca mahādaityau saṃgrāme vinipātitau

kiyatkālaṃ samāsādya stotreṇānena vai prabho /
stauti tvāṃ parayā bhaktyā tasya trātā bhaviṣyasi

aho dhyānairapi dhyātuṃ devaistvaṃ na hi śakyase /
sa tvaṃ vaiṣṇavadeheṣu bhramasītyadbhutaṃ mahat

kṣaṇamātramapi svāmiṃstvayi tuṣṭena kiṃ bhavet /
sa tvaṃ vaiṣṇavasaṃgena bhramasītyadbhutaṃ mahat

ke vaiṣṇavāḥ kaiṭabhāre kiṃ vā teṣāṃ ca lakṣaṇam /
kathaṃ jñeyāstu te sarve tanme kathaya keśava

śrībhagavānuvāca-
vaiṣṇavānāṃ lakṣaṇāni kalpakoṭiśatairapi /
samyagvaktuṃ na śakto'smi saṃkṣepācchṛṇu sattama

saṃsāro vaiṣṇavādhīno devā vaiṣṇavapālitāḥ /
ahaṃ ca vaiṣṇavādhīnastasmācchreṣṭhāśca vaiṣṇavāḥ

kṣaṇamātramapi brahmanvihāya vaiṣṇavaṃ janam /
tiṣṭhāmi nāhamanyatra vaiṣṇavā mama bāṃdhavāḥ

kāmakrodhavihīnā ye hiṃsādaṃbhavivarjitāḥ /
lobhamohavihīnāśca jñeyāste vaiṣṇavā janāḥ

amatsarā dayāyuktāḥ sarvabhūtahitaiṣiṇaḥ /
satyoktibhāṣiṇaścaiva vijñeyāste ca vaiṣṇavāḥ

dharmopadeśinaścaiva dharmācāradharāstathā /
guruśuśrūṣiṇaścaiva vijñeyāste ca vaiṣṇavāḥ

samānaṃ ye ca paśyanti tvāṃ ca māṃ ca maheśvaram /
kurvanti pūjāmatitherjñeyāste vaiṣṇavā janāḥ

vedavidyāniruktā ye vipra bhaktiratāḥ sadā /
napuṃsakāḥ parastrīṣu jñeyāste vaiṣṇavā janāḥ

ekādaśīvrataṃ ye ca bhaktibhāvena kurvate /
gāyaṃti mama nāmāni jñeyāste vaiṣṇavā janāḥ

devāyatanakartārastulasīmālyadhārakāḥ /
padmākṣadhāriṇo ye ca jñeyāste vaiṣṇavā janāḥ

śaṅkhacakragadāpadmairaṅkitāni mamāyudhaiḥ /
brahmanyeṣāṃ śarīrāṇi jñeyāste vaiṣṇavā janāḥ

dhātrīphalasrajo yeṣāṃ galeṣu kamalāsana /
māṃ pūjayaṃti tatpatrairjñeyāste vaiṣṇavā janāḥ

tulasīmūlamṛdbhiśca tilakāni nayaṃti ye /
tulasīkāṣṭhapaṃkaiśca jñeyāste vaiṣṇavā janāḥ

gaṅgāsnānaratā ye ca gaṅgānāmaparāyaṇāḥ /
gaṅgāmāhātmyavaktāro jñeyāste vaiṣṇavā janāḥ

śālagrāmaśilā yeṣāṃ gṛhe vasati sarvadā /
śāstraṃ bhāgavataṃ caiva jñeyāste vaiṣṇavā janāḥ

saṃmārjayaṃti ye nityaṃ mama sthānāni sattama /
dīpaṃ yacchaṃti tatraiva jñeyāste vaiṣṇavā janāḥ

śīrṇaṃ manmaṃdiraṃ ye ca kurvanti nūtanaṃ punaḥ /
tatrāyatanaśobhāṃ ca jñeyāste vaiṣṇavā janāḥ

abhayaṃ ye ca yacchanti bhīrubhyaścaturānana /
vidyādānaṃ ca viprebhyo jñeyāste vaiṣṇavā janāḥ

matpādasalilairyeṣāṃ siktāni mastakāni ca /
mama naivedyamaśnanti jñeyāste vaiṣṇavā janāḥ

kṣuttṛṭprapīḍitebhyaśca ye yacchaṃtyannamaṃbu ca /
kuryurye yogaśuśrūṣāṃ jñeyāste vaiṣṇavā janāḥ

ārāmakāriṇo ye ca pippalārohiṇo'pi ca /
gosevāṃ ye ca kurvanti jñeyāste vaiṣṇavā janāḥ १००

atyantabhaktā ye brahmanpitṛyajñaṃ prakurvate /
kurvanti dīnaśuśrūṣāṃ jñaiyāste vaiṣṇavā janāḥ

taḍāgagrāmakartāraḥ kanyādānaratāśca ye /
sevaṃte śvaśurau ye ca jñeyāste vaiṣṇavā janāḥ

sevaṃte jyeṣṭhabhaginīṃ jyeṣṭhabhrātarameva ca /
paraniṃdāṃ na kurvaṃti jñeyāste vaiṣṇavā janāḥ

vaiṣṇaveṣu guṇāḥ sarve doṣaleśo na vidyate /
tasmāccaturmukha tvaṃ ca vaiṣṇavo bhava sāṃpratam

samārādhaya māṃ nityaṃ kriyāyogaiḥ prajāpate /
sarvamevāśu bhadraṃ te bhaviṣyati na saṃśayaḥ

devasvaṃ brāhmaṇadravyaṃ parasvaṃ ca caturmukha /
paśyanti viṣavadye ca jñeyāste vaiṣṇavā janāḥ

pākhaṃḍabhaktirahitāḥ śivabhaktiparāyaṇāḥ /
caturddaśīvrataratā jñeyāste vaiṣṇavā janāḥ

bahunātra kimuktena bhāṣitena punaḥ punaḥ /
mamārcāṃ ye ca kurvaṃti vijñeyāste ca vaiṣṇavāḥ

bhūyaḥ pūrvasthitamiva sṛjyatāṃ sakalaṃ jagat /
ityuktvāṃtarddadhe devastatraiva parameśvaraḥ

tatastu pūrvavadbrahmā sṛṣṭavānsakalaṃ jagat /
kriyāyogairhariṃ ceṣṭvā jagāma paramaṃ padam

ye paṭhaṃtī mamadhyāyaṃ bhaktyā nārāyaṇāgrataḥ /
sarvapāpavinirmuktā ante yānti harergṛham

iti śrīpādme mahāpurāṇe kriyāyogasāre dvitīyo'dhyāyaḥ