Padma Purana · Chapter 6.249

śrīrudra uvāca-
satrājitasya tanayā nāmnā satyā yaśasvinī /
pṛthivyaṃśena saṃbhūtā bhāryāṃ kṛṣṇasya vā parā

vaivasvatī mahābhāgā kāliṃdī nāma nāmataḥ /
tṛtīyā tasya bhāryā sā līlāṃśā samupasthitā

viṃdānuviṃdasya sutāṃ mitraviṃdāṃ śucismitām /
svayaṃvarasthitāṃ kanyāmupayeme janārdanaḥ

pāśenaikena baddhvā tān vṛṣabhānsaptadurmadān /
tāṃ vīryaśulkāṃ jagrāha padmapatrāyatekṣaṇaḥ

satrājito mahāratnaṃ syamaṃtākhyaṃ mahīpatiḥ /
anujāya dadau so'yaṃ prasenāya mahātmane

yayāce taṃ maṇivaraṃ kadācinmadhusūdanaḥ /
uvāca vāsudevaṃ taṃ prasenaḥ prasabhaṃ tadā

prasena uvāca-
bhārānaṣṭasuvarṇāni nityaṃ prasavate maṇiḥ /
tasmātkasya na dātavyaṃ syamaṃtākhyamidaṃ mayā

mahādeva uvāca-
kṛṣṇastu tadabhiprāyaṃ jñātvā tūṣṇīmuvāsa ha /
kadācinmṛgayāṃ karttuṃ kṛṣṇaḥ sarvairyadūttamaiḥ

praviveśa mahāraṇyaṃ prasenādyairmahābalaiḥ /
pratyekaṃ vai mṛgānhaṃtumanuyātāḥ sahasraśaḥ

eka eva mahāraṇye praseno dūramāgataḥ /
taṃ siṃho dṛṣṭamāsādya hatvā ratnaṃ jahāra saḥ

taṃ siṃhaṃ jāṃbabānhatvā maṇiṃ gṛhya mahābalaḥ /
praviveśa bilaṃ tūrṇaṃ divyastrībhirniṣevitam

tasminnastaṃgate sūrye vāsudevaṃ sahānugaḥ /
caturthyāmuditaṃ caṃdraṃ dṛṣṭvā svaṃ puramāviśat

tataḥ sarve purajanāḥ kṛṣṇaṃ procuḥ parasparam /
hatvā prasenaṃ goviṃdo mṛgavyājena kānane

syamaṃtakaṃ maṇivaramagrahīdaviśaṃkayā /
tadākarṇya haristasmindvārakājanabhāṣitam

ajñalokabhayātsarvairyadubhirgahanaṃ yayau /
darśayāmāsa tānsarvānsiṃhena nihataṃ vane

labdhātmaśuddhistatraiva saṃsthāpya mahatīṃ camūm /
ekaḥ śārṅgagadāpāṇirjagāma gahanaṃ vanam

dṛṣṭvā mahābilaṃ kṛṣṇaḥ praviveśa viśaṃkitaḥ /
tatra nānā maṇivaradyotite vimale gṛhe

sutaṃ jāṃbavato dhātrī dolāmāropya līlayā /
dolāmukhe maṇiṃ dhṛtvā dolayangāyatī mudā

siṃhaḥ prasenamavadhītsiṃho jāṃbavatā hataḥ /
sukumāraka mā rodīstava hyeṣa syamaṃtakaḥ

tacchrutvā vāsudevo'tha śaṃkhaṃ dadhmau pratāpavān /
tena nādena mahatā nirjagāmātra jāṃbavān

tayoryuddhamabhūdghoraṃ daśarātraṃ niraṃtaram /
muṣṭibhirvajrakalpaiśca sarvabhūtabhayāvaham

kṛṣṇasya balavṛddhiṃ ca tathātmabalasaṃkṣayam /
avekṣya pūrvavacanaṃ bubudhe paramātmanaḥ

so'yaṃ rāmo'vatīrṇo'tra dharmatrāṇāya vai punaḥ /
sa āgato mama svāmī dātuṃ mama manoratham

evaṃ jñātvātha ṛkṣeśo nirvartya raṇakarma tat /
prāṃjali prāha goviṃdaṃ ko bhavāniti vismayāt

nivartya kadanaṃ śauriḥ proce gaṃbhīrayā girā /
śrīkṛṣṇa uvāca-
putro'haṃ vasudevasya vāsudeva itīritaḥ

mamaratnaṃ syamaṃtākhyaṃ hṛtavāṃstvaṃ sunirbhayaḥ /
taddīyatāṃ ca śīghraṃ me anyathā vadhameṣyasi

mahādeva uvāca-
tacchrutvā jāṃbavānhṛṣṭaḥ praṇanāmātha daṃḍavat /
pariṇīya namaskṛtya vinayātprāha keśavam

jāṃbavānuvāca-
dhanyosmi kṛtakṛtyosmi tava saṃdarśanātprabho /
dāso'haṃ pūrvabhāvena tava devakinaṃdana

dattavānasi goviṃda kadanaṃ pūrvakāṃkṣitam /
mayedaṃ kadanaṃ mohādyatkṛtaṃ svāminā tvayā /
tatkṣamyatāṃ jagannātha karuṇākara śāśvata

mahādeva uvāca-
ityuktvā praṇato bhūtvā namaskṛtya punaḥ punaḥ /
nānāratnamaye pīṭhe niveśya vinayātprabhum

śāradābjanibhau pādau prakṣālya śubhavāriṇā /
madhuparkavidhānena pūjayitvā yadūdvaham

vastrairābharaṇairdivyaiḥ pūjayitvā vidhānataḥ /
putrīṃ jāṃbavatīṃ nāma kanyāṃ lāvaṇyasaṃyutām

kanyāratnaṃ dadau tasmai bhāryārthamamitaujase /
anyaiśca maṇimukhyaiśca syamaṃtākhyaṃ dadau maṇim

tatraivodvāhya tāṃ kanyāṃ prahṛṣṭaparavīrahā /
dadau tasmai parāṃ muktiṃ prītyā jāṃbavate hariḥ

gṛhītvā tanayāṃ tasya kanyāṃ jāṃbavatīṃ mudā /
vinirgatya bilāttasmātprayayau dvārakāṃ purīm

satrājite dadau ratnaṃ syamaṃtākhyaṃ yadūttamaḥ /
duhitre pradadauso'pi kanyāyai maṇimuttamam

māsi bhādrapade śukle caturthyāṃ caṃdradarśanam /
mithyābhidūṣaṇaṃ prāhustasmāttatparivarjayet

prāpyate darśanaṃ tatra caturthyāṃ śītagornaraḥ /
syamaṃtasya kathāṃ śrutvā mithyāvādātpramucyate

sulakṣmaṇāṃ nāgnajitīṃ suśīlāṃ ca yaśasvinīm /
madrarājasutāstisraḥ kanyakāstāḥ śubhānanāḥ

svayaṃvarasthāstāḥ kṛṣṇaṃ varayāmāsurujjvalāḥ /
ekasmindivase tāstu upayeme yadūdvahaḥ

aṣṭau mahiṣyastāḥ sarvā rukmiṇyādyā mahātmanaḥ /
rukmiṇī satyabhāmā ca kāliṃdī ca śucismitā

mitraviṃdā jāṃbavatī nāgnajityaḥ sulakṣmaṇā /
suśīlā nāma tanvaṃgī mahiṣī cāṣṭamī smṛtā

bhūmiputro mahāvīryo narako nāma rākṣasaḥ /
jitvā devapatiṃ śakraṃ sarvāṃścaiva surānraṇe

adityā devamātuśca kuṃḍale ca suvarcasī /
balājjagrāha devānāṃ ratnāni vividhāni ca

airāvataṃ maheṃdrasya tathaivoccaiḥśravaṃ hayam /
māṇikyādi dhaneśasya śaṃkhapadmanidhiṃ tathā

striyaścāpsarasaścaiva hṛtavānkṣitinaṃdanaḥ /
vajrādihetīsteṣāṃ ca balāddhṛtvā divaukasām

taireva sa surānhatvā sabhāṃ mayavinirmitām /
uvāsa vyomago divyo nagaryāṃ vimaleṃbare

tato devagaṇāḥ sarve puraskṛtya śacīpatim /
bhayārtāḥ śaraṇaṃ jagmuḥ kṛṣṇamakliṣṭakāriṇam

kṛṣṇo'pi tadupaśrutya sarvaṃ narakaceṣṭitam /
devānāmabhayaṃ datvā vainateyaṃ vyaciṃtayat

tasminkṣaṇe harestasya vainateyo mahābalaḥ /
prāṃjaliḥ puratastasthau sarvadevanamaskṛtaḥ ५०

tamāruhya dvijaśreṣṭhaṃ satyayā saha keśavaḥ /
saṃstūyamāno munibhiḥ prayayau rākṣasālayam

pradīpyamānamākāśe yathā sūryasya maṃḍalam /
rākṣasairbahubhiryuktaṃ divyairābharaṇairyutam

dadarśa tatpuraṃ kṛṣṇo durbhedyaṃ tridaśairapi /
tadāvaraṇāni bhagavānvīkṣya cakreṇa vīryavān

ciccheda tejasā dīptyā tamāṃsi ca divākaraḥ /
tataste rākṣasāḥ sarve śataśo'tha sahasraśaḥ

udyamya śūlāni tadā yuddhāyābhimukhaṃ yayuḥ /
tatastu tomarairdivyairbhiṇḍipālaiḥ supaṭṭiśaiḥ

keśavaṃ tāḍayāmāsuḥ palālairiva pāvakam /
tatastu śārṅgamādāya bhagavāngaruḍadhvajaḥ

divyaśastrāṇi ciccheda bāṇairagniśikhopamaiḥ /
teṣāṃ śirodharā nāgānaśvāṃścaiva tarasvinaḥ

cakreṇaiva praciccheda vīryavānpuruṣottamaḥ /
keciccakreṇa saṃchinnāstathānye śaratāḍitāḥ

gadayā nihatāḥ kecidrākṣasāstadraṇājire /
evaṃ te rākṣasāḥ sarve pātitā dharaṇītale

śakrotsṛṣṭena vajreṇa nirbhinnā iva bhūdharāḥ /
nihatya dānavānsarvānpuṃḍarīkāyatekṣaṇaḥ

pāñcajanyaṃ mahāśaṃkhaṃ pradadhmau puruṣottamaḥ /
tataḥ sa narako daityo dhanurādāya vīryavān

divyaṃ syaṃdanamāruhya yayau yuddhāya keśavam /
tayoryuddhamabhūdghoraṃ tumulaṃ lomaharṣaṇam

bahubhirbāṇasāhasrairmeghayoriva varṣatoḥ /
tato'rddhacaṃdra bāṇena vāsudevaḥ sanātanaḥ

tasya rākṣasamukhyasya dhanuściccheda vīryavān /
sasarjāstraṃ mahādivyaṃ narakasya mahorasi

sa tena bhinnahṛdayaḥ papātorvyāṃ mahāsuraḥ /
śakravajreṇa nirbhinno mahācala ivonnadan

upagamya tataḥ kṛṣṇaḥ samīpaṃ tasya rakṣasaḥ /
bhūmyā saṃprārthitaḥ prāha varaṃ vṛṇviti rākṣasam /
sa cāha rākṣasaḥ kṛṣṇaṃ garuḍopari saṃsthitam

na me kṛtyaṃ vareṇāsti narako'haṃ tathāpi ca /
anyalokahitārthāya vṛṇe'haṃ varamuttamam

mṛtāhani tu me kṛṣṇa sarvabhūteśvareśvara /
ye narā maṃgalasnānaṃ kurvaṃti madhusūdana /
na teṣāṃ nirayaprāptirbhavatvevaṃ bhayāpaha

mahādeva uvāca-
evamastviti goviṃdo dadau tasmai varaṃ prabhuḥ /
tataḥ paśyanhareḥ sākṣāccharadaṃbuja sannibhau

caraṇau vajravaiḍūryyanūpurābhyāṃ virājitau /
arcitau vidhirudrādyaistridaśairmunibhistathā

tyaktvā prāṇānmahīputraḥ sārūpyamagamaddhareḥ /
tato devagaṇāḥ sarve harṣanirbharamānasāḥ

vavṛṣuḥ puṣpavarṣāṇi tuṣṭuvuśca maharṣayaḥ /
praviśya nagaraṃ tasya kṛṣṇaḥ kamalalocanaḥ

balāttena gṛhītāni ratnāni tridivaukasām /
kuṃḍale devamātuśca tathaivoccaiḥśravo hayam

airāvataṃ gajaśreṣṭhaṃ pradīptaṃ maṇiparvatam /
sarvametadyaduśreṣṭho dadau śakrāya vajriṇe

pārthivānsarvarāṣṭrebhyo jitvā'sau narako balī /
kanyāṣoḍaśasāhasraṃ hṛtavānnarakastadā

sanniruddhāstu tāḥ sarvā narakāṃtaḥpure tadā /
dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ mahāvīryaṃ kaṃdarpaśatasaṃnibham

bhartāraṃ vavrire sarvāḥ patiṃ viśvasya sarvagam /
etasminneva kāle tu goviṃdo'naṃtarūpavān

tāsāṃ karagrahaṃ cakre vidhinā puruṣottamaḥ /
narakasya sutāḥ sarve puraskṛtya mahīṃ tadā

goviṃdaṃ śaraṇaṃ jagmustānarakṣadghṛṇānidhiḥ /
tadrājye sthāpya tānsarvānpṛthivyā vākya gauravāt

aindraṃ vimānamāropya tāśca sarvā varastriyaḥ /
devadūtairmahābhāgairdvāravatyāṃ nyaveśayat

vainateyaṃ samāruhya satyayā saha keśavaḥ /
svarlokaṃ prayayau tūrṇaṃ draṣṭuṃ tāṃ devamātaram

praviśya nagarīṃ tatra devarājño janārdanaḥ /
avaruhya dvijaśreṣṭhātpatnyā saha mahābalaḥ

vavaṃde mātaraṃ tatra vaṃdyāṃ tāṃ tridivaukasām /
saṃpariṣvajya bāhubhyāmaditiḥ putravatsalā

niveśyāsanamukhye tu pūjayāmāsa bhaktitaḥ /
ādityā vasavo rudrāḥ śatakratupurogamāḥ

tatra saṃpūjayāmāsuryathārhaṃ parameśvaram /
śacīgṛhaṃ samāgamya satyabhāmā yaśasvinī

tayā samarcitā devyā samāsīnā sukhāsane /
tasminkāle supuṣpāṇi pārijātasya kiṃkarāḥ

śacyai devyai daduḥ prītyā sahasrākṣeṇa coditāḥ /
pragṛhya tāni puṣpāṇi śacīdevī sumadhyamā

nīlanirmalakeśe ca babaṃdha svasya mūrdhani /
avamānya śacī tatra satyabhāmāṃ yaśasvinīm

anarhā mānuṣī ceyaṃ devārhaṃ kusumaṃ śubham /
iti kṛtvā matiṃ tasyai na dadau kusumāni sā

viniṣkramya purāttasmātsatyā kopasamanvitā /
sametya kṛṣṇaṃ bharttāramuvāca kamalekṣaṇā

satyovāca-
eṣā śacī yaduśreṣṭha pārijātena garvitā /
adattvā mama goviṃda babaṃdha svasya mūrddhani

mahādeva uvāca-/
satyayā bhāṣitaṃ śrutvā vāsudevo mahābalaḥ /
utpāṭya pārijātaṃ tu niveśya garuḍopari

āruhya satyayā tūrṇaṃ vainateyaṃ mahābalam /
prayayau dvārakāṃ ramyāṃ nagarīṃ devakīsutaḥ

tataḥ kopasamāviṣṭo devarājaḥ śatakratuḥ /
rudrairvasubhirādityaiḥ sādhyaiśca marutāṃ gaṇaiḥ

airāvataṃ samāruhya yayau yuddhāya keśavam /
tato devagaṇāḥ sarve parivāryya janārdanam

vavṛṣuḥ śastravarṣāṇi meghā iva mahācalam /
kṛṣṇaściccheda cakreṇa tānyastrāṇi divaukasām

vainatayastu saṃkruddhaḥ pakṣapātena vīryavān /
pātayāmāsa tāndevānpalālānīva mārutaḥ

tataḥ kruddhaḥ sahasrākṣo devānāmīśvaraḥ prabhuḥ /
mumoca sahasā dīptaṃ vajraṃ kṛṣṇajighāṃsayā

jagrāha kṛṣṇastaṃ vajraṃ hastenaikena līlayā /
tato bhītaḥ sahasrākṣo nāgeṃdrādavaruhya saḥ

prāṃjaliḥ purataḥ sthitvā namaskṛtvā janārdanam /
prāha gadgadayā vācā stutvā stutibhireva ca १००

iṃdra uvāca-
devayogyamidaṃ kṛṣṇa pārijātaṃ tvayā purā /
datto mama surāṇāṃ ca kathaṃ sthāsyati mānuṣe

mahādeva uvāca-
tataḥ provāca bhagavānsahasrākṣamupasthitam /
śacyāvamānitā satyā tava gehe sureśvara

adattvā pārijātāni satyāyai sā pulomajā /
svayameva svaśirasi dhārayāmāsa te priyā

asyā nimittaṃ deveṃdra pārijāto hṛto mayā /
asyai pratiśrutaṃ dātuṃ mayā suragaṇeśvara

tava gehe pārijātaṃ sthāpayāmīti vāsava /
tasmādadya na dātavyaḥ pārijātaḥ sureśvara

devatānāṃ hitārthāya prāpayiṣyāmi bhūtale /
tāvattiṣṭhatu deveṃdra pārijāto mamālaye

mayi svargaṃ gate śakra gṛhāṇa tvaṃ yathecchayā /
mahādeva uvāca-
evamuktvā yaduśreṣṭhastasmai vajraṃ dadau svayam

evamastviti goviṃdaṃ namaskṛtya sa vajrabhṛt /
prayayau svapuraṃ divyaṃ saha devagaṇairvṛtaḥ

kṛṣṇo'pi satyayā devyā garuḍopari saṃsthitaḥ /
saṃstūyamāno munibhirdvāravatyāṃ viveśa ha

satyayā nikaṭe sthāpya pārijātaṃ suradrumam /
ramayāmāsa bhāryābhiḥ sarvābhiḥ sarvago hariḥ

niśāsu tāsāṃ sarvāsāṃ gṛheṣu madhusūdanaḥ /
viśvarūpadharaḥ śrīmānuvāsa sa sukhapradaḥ

iti śrīpādme mahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatsāhasryāṃ saṃhitāyāmuttarakhaṃḍe /
umāmaheśvarasaṃvāde śrīkṛṣṇacarite śrīvāsudevavivāhakathanaṃ nāmaikonapaṃcāśadadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ