Padma Purana · Chapter 6.244

śaṃkara uvāca-
atha rāmastu vaidehyā rājyabhogānmanoramān /
bubhuje varṣasāhasraṃ pālayansarvatodiśaḥ

aṃtaḥpurajanāssarve rākṣasasya gṛhe sthitām /
garhayaṃti sma vaidehīṃ tathā jānapadā janāḥ

lokāpavādabhītyā ca rāmaḥ śatrunivārakaḥ /
darśayanmānuṣaṃ dharmamaṃtarvatnīṃ nṛpātmajām

vālmīkerāśrame puṇye gaṃgātīre mahāvane /
visasarja mahātejā garbhiṇīṃ munisaṃsadi

sā bhartuḥ parataṃtrā hi uvāsa muniveśmani /
arcitā munipatnībhirvālmīkamuni rakṣitā

tatraivāsūta yamalau nāmnā kuśalavau sutau /
tau ca tatraiva muninā saṃskṛtau ca vavardhatuḥ

rāmo'pi bhrātṛbhissārddhaṃ pālayāmāsa medinīm /
yamādiguṇasampannassarvabhogavivarjitaḥ

arcayansatataṃ viṣṇumanādinidhanaṃ harim /
brahmacaryaparo nityaṃ śaśāsa pṛthivīṃ nṛpaḥ

śatrughno lavaṇaṃ hatvā mathurāṃ devanirmitām /
pālayāmāsa dharmātmā putrābhyāṃ saha rāghavaḥ

gaṃdharvānbharato hatvā siṃdhorubhayapārśvataḥ /
svātmajau sthāpayāmāsa tasmindeśe mahābalau

paścime madradeśe tu madrānhatvā ca lakṣmaṇaḥ /
svasutau ca mahāvīryau abhiṣicya mahābalaḥ

gatvā punarayodhyāṃ tu rāmapādāvupaspṛśat /
brāhmaṇasya mṛtaṃ bālaṃ kāladharmamupāgatam

jīvayāmāsa kākutsthaḥ śūdraṃ hatvā ca tāpasam /
tatastu gautamītīre naimiṣe janasaṃsadi

iyāja vājimedhaṃ ca rāghavaḥ paravīrahā /
kāṃcanīṃ jānakīṃ kṛtvā tayā sārddhaṃ mahābalaḥ

cakāra yajñānbahuśo rāghavaḥ paramārthavit /
ayutānyaśvamedhāni vājapeyāni ca prabhuḥ

agniṣṭomaṃ viśvajitaṃ gomedhaṃ ca śatakratum /
cakāra vividhānyajñānparipūrṇasadakṣiṇān

etasminnaṃtare tatra vālmīkiḥ sumahātapāḥ /
sītāmānīya kākutsthamidaṃ vacanamabravīt

vālmīkiruvāca-
apāpāṃ maithilīṃ rāma tyaktuṃ nārhasi suvrata /
iyaṃ tu virajā sādhvī bhāskarasya prabhā yathā /
ananyā tava kākutstha kasmāttyaktā tvayānagha

rāma uvāca-
apāpāṃ maithilīṃ brahmanjānāmi vacanāttava /
rāvaṇena hṛtā sādhvī daṇḍake vijane purā

taṃ hatvā samare sītāṃ śuddhāmagnimukhāgatām /
punaryātosmyayodhyāyāṃ sītāmādāya dharmataḥ

lokāpavādaḥ sumahānabhūtpaurajaneṣu ca /
tyaktā mayā śubhācārā tadbhayāttava sannidhau

tasmāllokasya saṃtuṣṭyai sītā mama parāyaṇā /
pārthivānāṃ maharṣīṇāṃ pratyayaṃ kartumarhati

maheśvara uvāca-
evamuktā tadā sītā munipārthivasaṃsadi /
cakārapratyayaṃ devī lokāścaryakaraṃ satī

darśayaṃstasya lokasya rāmasyānanyatāṃ satī /
abravītprāṃjaliḥ sītā sarveṣāṃ janasaṃsadi

sītovāca-
yathā'haṃ rāghavādanyaṃ manasāpi na ciṃtaye /
tathā me dharaṇī devī vivarandātumarhati

yathaiva satyamuktaṃ me vedmi rāmātparaṃ na ca /
tathā svaputryāṃ vaidehyāṃ dharaṇī sahasā iyāt

maheśvara uvāca-
tato ratnamayaṃ pīṭhaṃ pṛṣṭhe dhṛtvā khageśvaraḥ /
rasātalāttadā vīro vijñāya jananīṃ tadā

tatastu dharaṇīdevī hastābhyāṃ gṛhya maithilīm /
svāgatenābhinaṃdyaināmāsane saṃnyaveśayat

sītāṃ samāgatāṃ dṛṣṭvā divi devagaṇā bhṛśam /
puṣpavṛṣṭimavicchinnāṃ divyāṃ sītāmavākiran

sāpi divyāpsarobhistu pūjyamānā sanātanī /
vainateyaṃ samāruhya tasmānmārgāddivaṃ yayau

dāsīgaṇaiḥ pūrvabhāge saṃvṛtā jagadīśvarī /
saṃprāpya paramaṃ dhāma yogigamyaṃ sanātanam

rasātalapraviṣṭāṃ tu tāṃ dṛṣṭvā sarvamānuṣāḥ /
sādhusādhviti sīteyamuccaiḥ sarve pracukruśuḥ

rāmaḥ śokasamāviṣṭaḥ saṃgṛhya tanayāvubhau /
munibhiḥ pārthiveṃdraiśca sāketaṃ praviveśa ha

atha kālena mahatā mātaraḥ saṃśitavratāḥ /
kāladharmaṃ samāpannā bhartuḥ svargaṃ prapedire

daśavarṣasahasrāṇi daśavarṣaśatāni ca /
cakāra rājyaṃ dharmeṇa rāghavaḥ saṃśitavrataḥ

kasyacittvathakālasya rāghavasya niveśanam /
kālastāpasarūpeṇa saṃprāpto vākyamabravīt

kāla uvāca-
rāma rāma mahābāho dhātrā saṃpreṣito'smyaham /
yadbravīmi raghuśreṣṭha tacchṛṇuṣva mahāmate

dvandvameva hi kāryaṃ syādāvayoḥ paribhāṣitam /
tadaṃtare praviṣṭoyassa vaddhyo hi bhaviṣyati

maheśvara uvāca-
tatheti ca pratiśrutya rāmo rājīvalocanaḥ /
dvāsthaṃ kṛtvā tu saumitriṃ kālo vākyamabhāṣata /
vaivasvato'bravīdvākyaṃ rāmaṃ daśarathātmajam

kāla uvāca-
śṛṇu rāma yathāvṛttaṃ samāgamanakāraṇāt /
daśavarṣasahasrāṇi daśavarṣaśatāni ca

vasāmi mānuṣe loke hatvā rākṣasapuṃgavau /
evamuktaḥ suragaṇairavatīrṇosi bhūtale

tadayaṃ samayaḥ prāptaḥ svarlokaṃ gamituṃ tvayā /
sanāthā hi surāssarve bhavaṃtvadya tvayānagha

maheśvara uvāca-
evamastviti kākutstho rāmaḥ prāha mahāmunim /
etasminnaṃtare tatra durvāsāstu mahātapāḥ

rājadvāramupāgamya lakṣmaṇaṃ vākyamabravīt /
durvāsā uvāca-
māṃ nivedaya kākutsthaṃ śīghraṃ gatvā nṛpātmaja

maheśvara uvāca-
tamabravīllakṣmaṇastu asāṃnidhyamiti dvija /
tataḥ krodhasamāviṣṭaḥ prāha taṃ munisattamaḥ

durvāsā uvāca-
śāpaṃ dāsyāmi kākutsthaṃ rāmaṃ na yadi darśaye /
maheśvara uvāca-
tasmācchāpabhayādvipraṃ rāghavāya nyavedayat /
tatraivāṃtardadhe kālaḥ sarvabhūtabhayāvahaḥ

pūjayāmāsa taṃ prāptamṛṣiṃ durvāsasaṃ nṛpaḥ /
agrajasya pratijñā taṃ vijñāya raghusattamaḥ

tatyāja mānuṣaṃ rūpaṃ lakṣmaṇaḥ sarayūjale /
visṛjya mānuṣaṃ rūpaṃ praviveśa svakāṃ tanum

phaṇāsahasrasaṃyuktaḥ koṭīṃdusamavarcasaḥ /
divyamālyāṃbaradharo divyagaṃdhānulepanaḥ

nāgakanyāsahasraistu saṃvṛtaḥ samalaṃkṛtaḥ /
vimānaṃ divyamāruhya prayayau vaiṣṇavaṃ padam ५०

lakṣmaṇasya gatiṃ sarvāṃ viditvā raghusattamaḥ /
svayamapyatha kākutsthaḥ svargaṃ gaṃtumabhīpsitaḥ

abhiṣicyātha kākutsthaḥ svātmajau ca kuśīlavau /
vibhajya rathanāgāśvaṃ sadhanaṃ pradadau tayoḥ

kuśavatyāṃ kuśaṃ taṃ ca śaravatyāṃ lavaṃ tathā /
sthāpayāmāsa dharmeṇa rājye sve raghusattamaḥ

abhiprāyaṃ tu vijñāya rāmasya viditātmanaḥ /
ājagmurvānarāḥ sarve rākṣasāḥ sumahābalāḥ

vibhīṣaṇo'tha sugrīvo jāmbavānmārutātmajaḥ /
nīlo nalaḥ suṣeṇaśca niṣādādhipatirguhaḥ

abhiṣicya sutau vīrau śatrughnaśca mahāmanāḥ /
sarva ete samājagmurayodhyāṃ rāmapālitām

te praṇamya mahātmānamūcuḥ prāṃjalayastathā /
vānaraprabhṛtaya ūcuḥ -
svarlokaṃ gaṃtumudyuktaṃ jñātvā tvāṃ raghusattama

āgatāḥ sma vayaṃ sarve tavānugamanaṃ prati /
na śaktāḥ sma kṣaṇaṃ rāma jīvituṃ tvāṃ vinā prabho /
tasmāttvayā viśālākṣa gacchāmastridaśālayam

maheśvara uvāca-
tairevamuktaḥ kākutstho bāḍhamityabravīttataḥ /
athovāca mahātejā rākṣaseṃdraṃ vibhīṣaṇam

rāma uvāca-
rājyaṃ praśāsa dharmeṇa mā pratijñāṃ vṛthā kṛthāḥ /
yāvaccaṃdraśca sūryaśca yāvattiṣṭhati medinī /
tāvadramasva suprīto kāle mama padaṃ vraja

maheśvara uvāca-/
ityuktvātha sa kākutsthaḥ svāḍgaṃ viṣṇuṃ sanātanam /
śrīraṃgaśāyinaṃ saumyamikṣvākukuladaivatam

saṃprītyā pradadau tasmai rāmo rājīvalocanaḥ /
hanumaṃtamathovāca rāghavaḥ śatrusūdanaḥ

rāma uvāca-
matkathāḥ pracariṣyaṃti yāvalloke harīśvara /
tāvattvamāsa medinyāṃ kāle māṃ vraja suvrata

maheśvara uvāca-
tamevamuktvā kākutstho jāṃbavaṃtamathābravīt /
rāma uvāca-
dvāpare samanuprāpte yadūnāmanvaye punaḥ

bhūbhārasya vināśāya samutpatsyāmyahaṃ bhuvi /
kariṣye tatra saṃgrāmaṃ svayaṃ bhallūkasattama

maheśvara uvāca-
tamevamuktvā kākutsthaḥ sarvāṃstānṛkṣavānarān /
uvāca vācā gacchadhvamiti rāmo mahābalaḥ

maṃtriṇo naigamāścaiva bharataḥ kaikayīsutaḥ /
rāghavasyānugamane niścitāste samāyayuḥ

tataḥ śuklāṃbaradharo brahmacārī yayau param /
kuśāngṛhītvā pāṇibhyāṃ saṃsaktaḥ prayayau param

rāmasya dakṣiṇe pārśve padmahastā ramā gatā /
tathaiva dharaṇīdevī dakṣiṇetaragā tathā

vedāḥ sāṃgāḥ purāṇāni setihāsāni sarvataḥ /
ॐkāro'tha vaṣaṭkāraḥ sāvitrī lokapāvanī

astraśastrāṇi ca tadā dhanurādyāni pārvati /
anujagmustathā rāmaṃ sarve puruṣavigrahāḥ

bharataścaiva śatrughnaḥ sarve puranivāsinaḥ /
saputradārāḥ kākutsthamanujagmuḥ sahānugāḥ

maṃtriṇo bhṛtyavargāśca kiṃkarā naigamāstathā /
vānarāścaiva ṛkṣāśca sugrīvasahitāstadā

saputradārāḥ kākutsthamanvagacchanmahāmatim /
paśavaḥ pakṣiṇaścaiva sarve sthāvarajaṃgamāḥ

anujagmurmahātmānaṃ samīpasthā narottamāḥ /
ye ca paśyaṃti kākutsthaṃ svapathāṃtargataṃ prabhum

te tathānugatā rāmaṃ nivarttaṃte na kecana /
atha triyojanaṃ gatvā nadīṃ paścānmukhīṃ sthitām

sarayūṃ puṇyasalilāṃ praviveśa sahānugaḥ /
tataḥ pitāmaho brahmā sarvadevagaṇāvṛtaḥ

tuṣṭāva raghuśārdūlamṛṣibhiḥ sārddhamakṣaraiḥ /
abravīttatra kākutsthaṃ praviṣṭaṃ sarayūjale

brahmovāca-
āgaccha viṣṇo bhadraṃ te diṣṭyā prāpto'si mānada /
bhrātṛbhissahadevābhaiḥ praviśasva nijāṃ tanum

vaiṣṇavīṃ tāṃ mahātejāṃ devākārāṃ sanātanīm /
tvaṃ hi lokagatirdeva na tvāṃ kecittu jānate

tvāmaciṃtyaṃ mahātmānamakṣaraṃ sarvasaṃgraham /
yamicchasi mahātejastāṃ tanuṃ praviśasva bhoḥ

maheśvara uvāca-
tasminsūryakarākīrṇe puṣpavṛṣṭinipātite /
utsṛjya mānuṣaṃ rūpaṃ svāṃ tanuṃ praviveśa ha

aṃśābhyāṃ śaṃkhacakrābhyāṃ śatrughnabharatāvubhau /
tadā tena mahātmānau divyatejassamanvitau

śaṃkhacakragadāśārṅgapadmahastaścaturbhujaḥ /
divyābharaṇasampanno divyagaṃdhānulepanaḥ

divyapītāṃbaradharaḥ padmapatranibhekṣaṇaḥ /
yuvā kumāraḥ saumyāṃgaḥ komalāvayavojjvalaḥ

susnigdhanīlakuṭilakuṃtalaḥ śubhalakṣaṇaḥ /
navadūrvāṃkuraḥ śyāmaḥ pūrṇacaṃdra nibhānanaḥ

devībhyāṃ sahitaḥ śrīmānvimānamadhiruhya ca /
tasminsiṃhāsane divye mūle kalpataroḥ prabhuḥ

niṣasāda mahātejāḥ sarvadevairabhiṣṭutaḥ /
rāghavānugatā ye ca ṛkṣavānaramānuṣāḥ

spṛṣṭvaiva sarayūtoyaṃ sukhena tyaktajīvitāḥ /
rāmaprasādātte sarve divyarūpadharāḥ śubhāḥ

divyamālyāṃbaradharā divyamaṃgalavarcasaḥ /
āruroha vimānaṃ tadasaṃkhyāstatra dehinaḥ

sarvaiḥ parivṛtaḥ śrīmānrāmo rājīvalocanaḥ /
pūjitaḥ surasiddhaughairmunibhistu mahātmabhiḥ

āyayau śāśvataṃ divyamakṣaraṃ svapadaṃ vibhuḥ /
yaḥ paṭhedrāmacaritaṃ ślokaṃ ślokārdhameva vā

śṛṇuyādvā tathā bhaktyā smaredvā śubhadarśane /
koṭijanmārjitātpāpājjñānato'jñānataḥ kṛtāt

vimukto vaiṣṇavaṃ lokaṃ putradārasabāṃdhavaiḥ /
samāpnuyādyogagamyamanāyāsena vai naraḥ

etatte kathitaṃ devi rāmasya caritaṃ mahat /
dhanyo'smyahaṃ tvayā devi rāmacaṃdrasya kīrttanāt /
kimanyacchrotukāmāsi tadbravīmi varānane

iti śrīpādme mahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatsāhasryāṃ saṃhitāyāmuttarakhaṃḍe umāmaheśvarasaṃvāde śrīrāmacaritakathanaṃnāma catuścatvāriṃśadadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ