Language

ENहिગુ
Scripture Library

Padma Purana · Chapter 6.245

6.245.1

śrīpārvatyuvāca-
raghunāthasya caritaṃ sādhūktaṃ hi tvayā vibho /
śrutvā dhanyāsmi deveśa tvatprasādānmaheśvara

6.245.2

vasudevasutasyāsya kṛṣṇasya caritaṃ mahat /
śrotumicchāmi deveśa caritaṃ kalmaṣāpaham

6.245.3

rudra uvāca-
śṛṇu devi pravakṣyāmi kṛṣṇasyāsya mahātmanaḥ /
caritaṃ vāsudevasya sarveṣāṃ phaladaṃ nṛṇām

6.245.4

yadūnāmanvaye devi vasudeva itīritaḥ /
devamīḍhasyaputro'bhūtsarvadharmavidāṃvaraḥ

6.245.5

devakasyaiva duhitāṃ devakīṃ devavarṇinīm /
upayeme vidhānena mathurāyāṃ nṛpātmajaḥ

6.245.6

ugrasenasya putro'bhūtkaṃsaḥ śūro mahābalaḥ /
tayo rathavaraṃ tatra codayāmāsa sārathiḥ

6.245.7

samāgateṣu teṣvevaṃ pathi ramye śubhāvahe /
aṃtarikṣe'śarīrāvākprāha gaṃbhīrayā girā

6.245.8

ākāśavāguvāca-
asyāstavāṣṭamo garbhaḥ kaṃsa prāṇānhariṣyati

6.245.9

rudra uvāca-
tacchrutvā haṃtumārebhe kaṃso'pi bhaginīṃ tadā /
tamabravītsusaṃrabdhaṃ vasudevaḥ svabuddhinā

6.245.10

vasudeva uvāca-
na haṃtavyā mahābhāga bhaginī dharmatastvayā /
garbhāneva samutpannāñjahi rājanmahābala

6.245.11

rudra uvāca-
tathetyāha tadā kaṃso vasudevaṃ ca devakīm /
nibadhya svagṛhe ramye sarvabhoge nyaveśayat

6.245.12

etasminnaṃtare devi pāpibhāraprapīḍitā /
jagāma dharaṇīdevī sahasā brahmaṇoṃtikam

6.245.13

sametya jagatāmīśaṃ brahmāṇaṃ parameṣṭhinam /
prāha gaṃbhīrayā vācā dharaṇī lokadhāriṇī

6.245.14

dharaṇyuvāca-/
prajāpate na śaktāsmi dhartuṃ lokānimānprabho /
rākṣasāḥ pāpakarmāṇaḥ saṃsthitā mayi suvrata

6.245.15

jagataḥ sakalāndharmānvidhvaṃsaṃto mahābalāḥ /
adharmavarccasaḥ sarve narāḥ pāpavimohitāḥ

6.245.16

svalpamalpataraṃ dharmaṃ loke'sminna ca dṛśyate /
dharmeṇaiva dhṛtā deva satyaśaucadamena ca /
tasmādadharmasaṃbhūtaṃ na lokaṃ dhartumutsahe

6.245.17

rudra uvāca-
ityuktvā dharaṇīdevī tatraivāṃtaradhīyata /
tataḥ suragaṇāḥ sarve brahmarudrapurogamāḥ

6.245.18

kṣīrābdheruttaraṃ kūlamadhigamya jagatpatim /
tuṣṭuvuḥ stutibhirdivyairmunayaśca mahātapāḥ /
tataḥ prasannaḥ prāheśaḥ sarvāṃstānmunisattamān

6.245.19

śrībhagavānuvāca-
bho bho devagaṇāssarve kinnimittamihāgatāḥ /
rudra uvāca-
tataḥ pitāmahaḥ prāha devadevaṃ janārdanam

6.245.20

brahmovāca-
devadeva jagannātha pṛthivī bhārapīḍitā /
rākṣasā bahavo loke samutpannā durāsadāḥ

6.245.21

jarāsaṃdhaśca kaṃsaśca pralambo dhenukādayaḥ /
durātmānaḥ prabādhaṃte sarvalokānsanātanān

6.245.22

bhārāvataraṇaṃ kartuṃ pṛthivyāstvamihārhasi /
rudra uvāca-
evamukto hṛṣīkeśo brahmaṇā parameṣṭhinā /
prāha gaṃbhīrayā vācā jagatīpatiravyayaḥ

6.245.23

śrībhagavānuvāca-/
avatīryātha lokesminyadūnāmanvaye surāḥ /
avanībhāramavyagramapāsyāmi mahābalāḥ

6.245.24

rudra uvāca-
evamuktāḥ surāssarve namaskṛtvā janārdanam /
svānsvānlokānsamāsādya pareśaṃ tenvaciṃtayan /
tato nārāyaṇīṃ māyāṃ parameśaḥ samabravīt

6.245.25

śrībhagavānuvāca-
hiraṇyākṣasya ṣaṭputrānsamānīyāvanītale /
vasudevasya patnyāṃ tu devakyāṃ sanniveśaya

6.245.26

anaṃtāṃśaḥ saptamo'tra saṃpraviṣṭastu māciram /
tasyāḥ sapatnyāṃ rohiṇyāṃ dadasva śubhadarśane

6.245.27

tato'ṣṭame mamāṃśastu devakyāṃ saṃbhaviṣyati /
naṃdagopasya patnyāṃ tu yaśodāyāṃ sanātanī

6.245.28

tavāṃśabhūtā mahānidrā viṃdhyaṃ gatvā mahācalam /
tatra saṃpūjyamānā hi devairiṃdra purogamaiḥ /
hanyāddaityānmahāvīryāñśuṃbhāsurapurogamān

6.245.29

rudra uvāca-
tathetyuktvā mahāmāyā hiraṇyākṣasutāṃstadā /
paryāyeṇa ca devakyāṃ ṣaḍgarbhānsaṃnyaveśayat

6.245.30

tāñjaghāna tadā kaṃso jātamātrānmahābalaḥ /
tatastu saptamo garbho hyanaṃtāṃśena coditaḥ

6.245.31

vardhamānaṃ tu garbhaṃ taṃ rohiṇyāṃ samupānayat /
garbhasaṃkarṣaṇāttasyāṃ jātaḥ saṃkarṣaṇo'vyayaḥ

6.245.32

kṛṣṇāṣṭamyāṃ tu rohiṇyāṃ prauṣṭhapadyāṃ śubhodaye /
rohiṇī janayāmāsa putraṃ saṃkarṣaṇaṃ prabhum

6.245.33

tatastu devakī garbhamāpede bhagavānhariḥ /
āpannagarbhāṃ tāṃ dṛṣṭvā kaṃso bhayanipīḍitaḥ

6.245.34

tataḥ suragaṇāḥ sarve harṣanirbharamānasāḥ /
tuṣṭuvurdevakīṃ tatra vimānasthā nabhastale

6.245.35

tatastu daśame māsi kṛṣṇe nabhasi pārvati /
aṣṭamyāmarddharātre ca tasyāṃ jāto janārdanaḥ

6.245.36

iṃdīvaradalaśyāmaḥ padmapatrāyatekṣaṇaḥ /
caturbhujaḥ suṃdarāṃgo divyābharaṇabhūṣitaḥ

6.245.37

śrīvatsakaustubhorasko vanamālāvibhūṣitaḥ /
vasudevasya jāto'sau vāsudevaḥ sanātanaḥ

6.245.38

taṃ dṛṣṭvā jagatāṃ nāthaṃ kṛṣṇamānakaduṃdubhiḥ /
uvāca prāṃjalirbhūtvā namaskṛtya jaganmayam

6.245.39

vasudeva uvāca-
jāto'si me jagannātha bhaktakalpataro prabho /
tvameva sarvadevānāmanādiḥ puruṣottamaḥ

6.245.40

tvamacintyamahadbhūto yogidhyeyaḥ sanātanaḥ /
mama putratvamāpanno dharaṇyāṃ dharaṇīdhara

6.245.41

dṛṣṭvaitadadbhutaṃ rūpamaiśvaraṃ puruṣottama /
dānavāḥ pāpakarmāṇo na sahaṃte mahaujasaḥ

6.245.42

rudra uvāca-
ityarthitaḥ stutastena padmanābhaḥ sanātanaḥ /
upasaṃhṛtavānrūpaṃ caturbhujasamanvitam

6.245.43

mānuṣeṇaiva bhāvena dvibhujena vyarocata /
yecāṃgarakṣakāḥ sarve dānavāstatra saṃsthitāḥ

6.245.44

te cāpi māyayā tasyā mohitāstamasāvṛtāḥ/
etasminnaṃtare devamādāyānakaduṃdubhiḥ

6.245.45

prayayau nagarāttūrṇaṃ sarvadevairabhiṣṭutaḥ /
payodhare varṣamāṇe nāgarājo mahābalaḥ

6.245.46

phaṇāsahasreṇācchādya bhaktyā devaṃ samanvagāt /
tau gopurakapāṭau tu tatpādasparśanāttadā

6.245.47

bhidyamānau suvivṛtau tatrasthāśca vimohitāḥ /
srotasvinī supūrṇāyā yamunāpi mahātmanaḥ

6.245.48

praveśājjānumātraṃ tu jalaṃ sā cāpyupāvahat /
uttīrya yamunāṃ sothāvrajattattīrasaṃsthitam

6.245.49

saṃstūyamānastridaśaiḥ praviveśa yadūttamaḥ /
tatra naṃdasya patnī sā prasūtā govraje śubhe

6.245.6.245.50

vimohitā māyayaiva suṣuptā tamasā vṛtā /
tasyāstu śayane devaṃ vinikṣipya sa yādavaḥ ५०

6.245.51

tāṃ kanyāṃ samupādāya prayayau mathurāṃ punaḥ /
patnyai datvā'tha tāṃ bālāmuvāsa susamāhitaḥ

6.245.52

ruroda bālabhāvātsā devakīśayanaṃ gatā /
atha bālādhvaniṃ śrutvā tadgṛhaṃ sāṅgarakṣakāḥ

6.245.53

kaṃsāyāvedayāmāsurdevakīprasavaṃ śubham /
kaṃsastūrṇamupetyaināṃ jagrāha bālikāṃ tadā

6.245.54

cikṣepa ca śilāpṛṣṭhe sāpi tūrṇaṃ viyatsthitā /
tasyottamāṃge svapadaṃ datvā pūrṇamukhāsthitā

6.245.55

uvācāṣṭabhujādevī tadā rākṣasapuṃgavam /
devyuvāca-
kiṃ mayākṣiptayā maṃda jāto yastvāṃ vadhiṣyati

6.245.56

sarvasya jagataḥ sraṣṭā dhartā hartā ca yaḥ prabhuḥ /
asminloke samutpannaḥ sa te prāṇānharaṣyiti

6.245.57

rudra uvāca-
ityuktvā tejasā devī sahasā pūrayannabhaḥ /
jagāma devagaṃdharvaiḥ stūyamānā himācalam

6.245.58

kaṃsastadodvignamanāḥ samāhūya svadānavān /
pralaṃbacāṇūramukhānuvācabhaya pīḍitaḥ

6.245.59

kaṃsa uvāca-
asmādbhayātsuragaṇā upetya kṣīrasāgaram /
ācacakṣurhareḥ sarvaṃ rakṣo vidhvaṃsanaṃ prati

6.245.60

teṣāṃ tu vacanaṃ śrutvā dharaṇyāṃ dharaṇīdharaḥ /
mānuṣeṇaiva bhāvena samutpanno hi so'vyayaḥ

6.245.61

tadadya sarve yūyaṃ vai rākṣasāḥ kāmarūpiṇaḥ /
samudriktabalānbālānmārayadhvamaśaṃkitāḥ

6.245.62

rudra uvāca-
ityādiśya tataḥ kaṃso vasudevaṃ ca devakīm /
āśvāsya mocayitvātha svaveśmāṃtarviveśa ha /
vasudevastato gatvā naṃdavrajamanuttamam

6.245.63

tena saṃpūjitastatra nikṣipya tanayaṃ mudā /
uvāca naṃdapatnīṃ tāṃ yaśodāṃ yadunaṃdanaḥ

6.245.64

vasudeva uvāca-
subhage matsutamimaṃ rohiṇījaṭharodbhavam /
svaputramiva rakṣasva bhiyā kaṃsādihāgatam

6.245.65

rudra uvāca-
tathetyāha tadā tanvī naṃdapatnī dṛḍhavratā /
labdhvaiva yugalaṃ putramutpupoṣa mudānvitā

6.245.66

nikṣipya tanayau gehaṃ naṃdagopasya yādavaḥ /
viśrabdhaḥ prayayau tūrṇaṃ mathurāṃ kaṃsapālitām

6.245.67

tato gargaḥ śubhadine vasudevena noditaḥ /
naṃdagopavrajaṃ gatvā tatrasthaiḥ pūjito dvijaḥ

6.245.68

vidhinā jātakaṃ karma kṛtvā devasya gokule /
nāma cātrākaroddivyaṃ putrayorvāsudevayoḥ

6.245.69

saṃkarṣaṇo rauhiṇeyo balabhadro mahābalaḥ /
rāma ityādināmāni pūrvajasyākaroddivajaḥ

6.245.70

śrīdharaḥ śrīkaraḥ śrīmānkṛṣṇo'naṃto jagatpatiḥ /
vāsudevo hṛṣīkeśa ityādyavarajasya ca

6.245.71

rāmakṛṣṇāviti khyātimasmim̐lloke gamiṣyataḥ /
evamuktvā dvijaśreṣṭhaḥ saṃpūjya pitṛdevatāḥ

6.245.72

saṃpūjyamāno gopālairāyayau mathurāṃ punaḥ /
kaṃsena preṣitā rātrau pūtanābālaghātinī

6.245.73

viṣaliptaṃ stanaṃ datvā kṛṣṇāyāmitatejase /
kṛṣṇastu rākṣasīṃ jñātvā papau gāḍhaṃ stanaṃ bhṛśam

6.245.74

prāṇaiḥ saha mahātejā rākṣasyā yadupuṃgavaḥ /
sā vihvalāṃgī sahasā vicchinnasnāyubaṃdhanā

6.245.75

papāta vepamānā sā mamāra ca mahāsvanā /
tasyāḥ śabdena mahatā pūritaṃ ca nabhastalam

6.245.76

trastāḥ sarve tato gopā dṛṣṭvā tāṃ patitāṃ bhuvi /
kṛṣṇaṃ ca krīḍamānaṃ taṃ rākṣasyā mahatorasi

6.245.77

samudvignāstatastūrṇamādāya tanayaṃ tadā /
rakṣobhiyā tadā tasmingopurīṣeṇa mūrddhani

6.245.78

saṃmārjayāmāsa tadā govālena tadānanam /
naṃdagopaḥ samabhyetya sutamādāya bhāmini

6.245.79

bhagavannāmabhistasya sarvāṃgeṣu pramārjanam /
kṛtvā tāṃ tāmasīṃ bhīmāṃ bahirvinyasya govrajāt

6.245.80

dadāha gopavṛṃdaiśca trāsitaistatra govraje /
kadācchikaṭasyādhaḥ śayāno bhagavānhariḥ

6.245.81

prasārya caraṇau tatra ruroda madhusūdanaḥ /
tasya pādaprahāreṇa śakaṭaṃ parivartitam

6.245.82

vidhvastakuṃbhabhāḍaṃ tadviparītaṃ papāta vai /
tato gopyaśca gopāśca dṛṣṭvā tacchakaṭaṃ mahat

6.245.83

vismayaṃ paramaṃ jagmuḥ kimetaditi śaṃkitāḥ /
yaśodā ca tadā tūrṇaṃ bālaṃ jagrāha vismitā

6.245.84

alpenaiva hi kālena bālakau tau yadūttamau /
varddhamānau yaśodāyāḥ stanapānena poṣitau

6.245.85

jānubhyāmatha hastābhyāṃ riṃgamāṇau virejatuḥ /
māyāvī rākṣasastatra kṛtaśca baṭuveṣadhṛk

6.245.86

kṛṣṇaṃ haṃtuṃ samārabdho vicacāra mahītale /
jñātvā kṛṣṇastu taṃ rakṣo nijaghāna talena vai

6.245.87

rākṣasenaiva rūpeṇa nipapāta mamāra ca /
vicacāra tataḥ sarvaṃ govrajaṃ madhusūdanaḥ

6.245.88

navanītaṃ jahārāśu gopīnāṃ ca gṛhe gṛhe /
tadā yaśodā kupitā dāmnā madhye ulūkhale

6.245.89

nibadhya kṛṣṇaṃ prayayau vikretuṃ gorasādikam /
karṣamāṇastataḥ kṛṣṇo dāmnā baddha ulūkhale

6.245.90

yamalārjunayormadhye jagāma dharaṇīdharaḥ /
ulūkhalena goviṃdaḥ pātayāmāsa tau drumau

6.245.91

bhagnaskaṃdhau nipatitau svareṇa dharaṇītale /
tena śabdena mahatā jagmustatra mahaujasaḥ

6.245.92

gopavṛddhāstato dṛṣṭvā vismayaṃ paramaṃ gatāḥ /
yaśodāpi samudvignā vimucya dharaṇīdharam

6.245.93

taṃ vismitaṃ samādāya stanaṃ prādānmahātmane /
yasminnibadhyamānastu dāmnā mātrā jagatpatiḥ

6.245.94

tasminmaharṣibhiḥ sarvairdāmodara itīritaḥ /
tau tu kiṃnaratāṃ prāptau vimuktau yamalārjunau

6.245.95

gopavṛddhāstataḥ sarve naṃdagopapurogamāḥ /
mahotpātamimaṃ jñātvā sthānāṃtaramupāyayuḥ

6.245.96

vṛṃdāvane manoramye yamunāyāstaṭe śubhe /
nivāsaṃ cakrire ramyaṃ gavāṃgopījanasya ca

6.245.97

tatra tau rāmakṛṣṇau tu varddhamānau mahābalau /
vatsapālayutau vatsānpālayāmāsatustadā

6.245.98

govatsamadhyagaṃ kṛṣṇaṃ bako nāma mahāsuraḥ /
bakarūpeṇa taṃ haṃtumudyukto'tra yadūttamam

6.245.99

taṃ dṛṣṭvā vāsudevo'pi loṣṭamudyamya līlayā /
tāḍayāmāsa pakṣāṃte papātorvyāṃ mahāsuraḥ

6.245.6.245.100

tataḥ katipayāhastu govatsānpālayanvane /
chāyāyāṃ jaṃbuvṛkṣasya prasuptau pallave mṛdau १००

6.245.101

etasminnaṃtare devo brahmā devagaṇairvṛtaḥ /
draṣṭuṃ kṛṣṇaṃ samāgamya suptau dṛṣṭvā yadūttamau

6.245.102

vatsāngopaśiśūnhṛtvā jagāma tridivaṃ punaḥ /
prabuddhau tau samālokya vinaṣṭāñśiśuvatsakān

6.245.103

govatsāgopabālāśca kva gatā iti vismitau /
jñātvā kṛṣṇastu tatkarma prajāpatikṛtaṃ tadā

6.245.104

tathaiva sasṛje bālāngovatsāṃśca sanātanaḥ /
yathātūrṇaṃ yathārūpaṃ tathaiva madhusūdanaḥ

6.245.105

sasarja vatsāngopālānavitā jagatāṃ prabhuḥ /
dṛṣṭvā sāyāhnasamaye gāvastveṣāṃ ca mātaraḥ

6.245.106

svānsvānvatsānupāgamya yathāpūrvaṃ pravartitāḥ /
evaṃ saṃvatsare kāle gate tatra mahātmanaḥ

6.245.107

prajāpatiḥ punastasmai dadau vatsānsabālakān /
kṛtāṃjalipuṭo bhūtvā pariṇīya praṇamya ca /
bhayāduvāca goviṃdaṃ brahmā tribhuvaneśvaraḥ

6.245.108

brahmovāca-
namo namaste sarvātmaṃstatvajñānasvarūpiṇe /
nityānaṃdasvarūpāya priyatātmanmahātmane

6.245.109

aṇurbṛhatsthūlatararūpaḥ sarvagato'vyayaḥ /
anādimadhyāṃtarūpa svarūpātmannamostu te

6.245.110

nityajñānabalaiśvarya vīryatejomayasya ca /
mahāśakte namastubhyaṃ pūrṇaṣāḍguṇyamūrtaye

6.245.111

tvaṃ vedapuruṣo brahmanmahāpuruṣaeva ca /
śarīrapuruṣatvasya chaṃdaḥpuruṣa eva ca

6.245.112

catvāraḥ puruṣāstvaṃ ca purāṇaḥ puruṣottama /
vibhūtayastava brahmanpṛthivyagnyanilādayaḥ

6.245.113

tava vācā samudbhūtau kṣmā vahnī jagadīśvara /
aṃtarikṣaṃ ca vāyuśca sṛṣṭau prāṇena te vibho

6.245.114

cakṣuṣā tava saṃsṛṣṭau dyauścādityastathāvyaya /
diśaśca caṃdramāḥ sṛṣṭāḥ śrotreṇa tava cānagha

6.245.115

apāṃsrāvaśca varuṇo manasā te maheśvara /
ukte mahati mīmāṃse yattadbrahmaprakāśate

6.245.116

tathaiva cādhvareṣvetadetadeva mahāvrate /
chaṃdoge ye nabhasyetaddivye tadvāyureva tat

6.245.117

ākaśa etadevedamoṣadhīṣvevameva ca /
nakṣatreṣu ca sarveṣu graheṣvetaddivākare

6.245.118

evaṃbhūteṣvevameva brahmetyācakṣate śrutiḥ /
tadeva paramaṃ brahma prajñātaṃ paritomṛtam

6.245.119

hiraṇmayo'vyayo yajñaḥ śuciḥ śuciṣadityapi /
vaidikānyabhidheyāni tathaitānyasya na kvacit

6.245.120

cakṣurmayaṃ śrotramayaṃ chaṃdomaya manomayam /
vāṅmayaṃ paramātmānaṃ pareśaṃ śaṃsati śrutiḥ

6.245.121

iti sarvopaniṣadāmarthastvaṃ kamalekṣaṇa /
stotuṃ na śakto'yaṃ tvāṃ tu sarvavedāṃtapāragam

6.245.122

mahāparādhametatte vatsāpaharaṇaṃ mayā /
kṛtaṃ tatkṣamyatāṃ nātha śaraṇāgatavatsala

6.245.123

maheśvara uvāca-
evaṃ stutvā hariṃ vedhāḥ praṇamya ca punaḥ punaḥ /
vatsāndatvā punastasmai prayayau svayamālayam

6.245.124

hṛdi kṛtvā sadā devi bālarūpaṃ hariṃ vidhiḥ /
uvāsa tridaśaiḥ sārddhaṃ hṛṣṭapuṣṭo mahātapāḥ

6.245.125

kṛṣṇena sṛṣṭā vatsā vai pūrvavatsāstathārbhakāḥ /
avāpuraikyatāṃ tatra paśyatāṃ tridivaukasām

6.245.126

kṛṣṇastu vatsapālairvai prayayau naṃdagokulam /
tataḥ katipayāhassu gopālairyadupuṃgavaḥ

6.245.127

hradaṃ gatvā'tha kāliṃdyāstatrasthaṃ sumahāviṣam /
sahasraśīrṣabalinaṃ nāgarājānamacyutaḥ

6.245.128

niṣpiṣya phalasāhasraṃ pādenaikena līlayā /
prāṇasaṃśayamāpannaṃ cakāra madhusūdanaḥ

6.245.129

sa kāliyo labdhasaṃjñastameva śaraṇaṃ yayau /
rarakṣa bhagavānkṛṣṇo nāgaṃ tyaktaviṣaṃ tadā

6.245.130

vainateyabhayādbhītaṃ svapadenāṃkya mūrddhasu /
hradādvivāsayāmāsa kāliṃdyā yadupuṃgavaḥ

6.245.131

tyaktvā sa taṃ hradaṃ tūrṇaṃ putradārasamanvitaḥ /
namaskṛtvātha goviṃdaṃ prayayau kāliyastadā

6.245.132

viṣadagdhāstu ye pūrvaṃ tattīrasthāśca śākhinaḥ /
kṛṣṇena vīkṣitāstūrṇaṃ phalinaḥ puṣpiṇo'bhavan

6.245.133

atha kālena kaumāramavāpya madhusūdanaḥ /
govṛṃdaṃ pālayāmāsa sarvadevamayaḥ prabhuḥ

6.245.134

svasamānavayobhistu gopālaistu yadūttamaḥ /
vṛṃdāvane manoramye sarāmo vicacāra ha

6.245.135

tatra hatvā mahāghoraṃ sarparūpaṃ mahāsuram /
apahatya mahākāyaṃ merumaṃdāragauravam

6.245.136

dhenukasya vanaṃ prāpya tālahiṃtālagahvaram /
praviśyatadvanaṃramyaṃphalitaṃtālagahvaram /
dhenukaṃ parvatākāraṃ khararūpadharaṃ sadā

6.245.137

pādau gṛhya samutkṣipya tālena vijaghāna ha /
tatkṣaṇādeva tatpālāstadaṃte remire tadā

6.245.138

niṣkramya tadvanāttūrṇaṃ bhāṃḍīraṃ vaṭamāgatāḥ /
tatra te rāmakṛṣṇābhyāṃ cikrīḍurbālalīlayā

6.245.139

gopaveṣeṇa tatrāgātpralaṃbonāma rākṣasaḥ /
rāmaṃ svapṛṣṭhamāropya yayau tūrṇaṃ nabhastalam

6.245.140

matvā taṃ rākṣasaṃ rāmo muṣṭinā tasya mūrddhani /
tāḍayāmāsa roṣeṇa vihvalāṃgastato'patat

6.245.141

rākṣasenaiva rūpeṇa vinadanbhairavaṃ svanam /
bhinnaśīrṣatanustatra mamāra rudhirokṣitaḥ

6.245.142

tataḥ pradoṣasamayegovraje naṃdanaṃdanaḥ /
uvāsagopakanyābhiḥ krīḍankaumodavarcase

6.245.143

ariṣṭanāmā daityeśo gatvā tatra vṛṣākṛtiḥ /
kṛṣṇaṃ haṃtuṃ samāgatya jagarja ca mahāsvanam

6.245.144

taṃ dṛṣṭvā vidrutāḥ sarve gopālā bhayapīḍitāḥ /
kṛṣṇo'pi dṛṣṭvā taṃ raudramāgataṃ danujādhipam

6.245.145

tālavṛkṣaṃ samutpāṭya śṛṃgamadhye vyapīḍayat /
sa tu bhagnaśiraḥ śṛṃgo vamanvai rudhiraṃ bahu

6.245.146

papāta bhīmavegena ninadaṃstyaktajīvitaḥ /
itthaṃ hatvā mahākāyamariṣṭaṃ danujādhipam

6.245.147

āhūya gopabālāṃśca tatraivovāsa govraje /
tataḥ katipayāhassu keśī nāma mahāsuraḥ

6.245.148

hayakāyena goviṃdaṃ haṃtuṃ vrajamupāyayau /
sa gatvā govrajaṃ ramyamuccairheṣāmathākarot

6.245.149

tena śabdena mahatā pūritaṃ bhuvanatrayam /
bhītāḥ sarve suragaṇāḥ śaṃkamānā yugakṣayam

6.245.6.245.150

tatrasthā mohitāḥ sarve gopāgopyaśca vihvalāḥ /
labdhasaṃjñāstu te sarve vidrutāśca samaṃtataḥ १५०

6.245.151

gopyastu śaraṇaṃ jagmuḥ kṛṣṇaṃ trāhīti cābruvan /
na bhetavyaṃ na bhetavyamityāha bhaktavatsalaḥ

6.245.152

samāśvāsya tatastūrṇaṃ muṣṭinā vāsavānujaḥ /
tāḍayāmāsa śirasi tasya daityasya līlayā

6.245.153

vibhinnadaṃtanetro'sau vinanāda mahāsvanam /
mahāśilāṃ samutkṣipya tasyāṃge vai nyapātayat

6.245.154

sa tu cūrṇitasarvāṃgo ninadanbhairavaṃ svanam /
papāta sahasā bhūmau mamāra ca mahāsuraḥ

6.245.155

keśinaṃ nihataṃ dṛṣṭvā divi devagaṇā bhṛśam /
mumucuḥ puṣpavarṣāṇi sādhusādhviti cābruvan

6.245.156

itthaṃ śiśutve vai daityānharirhatvā balotkaṭān /
sa mumoda sukhenaiva balarāmasamanvitaḥ

6.245.157

iṃdīvaradalaśyāmaḥ padmapatranibhekṣaṇaḥ /
pītāṃbaradharaḥ sragvī vanamālāvibhūṣitaḥ

6.245.158

kaustubhodbhāsitoraskaścitramālyānulepanaḥ /
vicitrābharaṇairyuktaḥ kuṃḍalābhyāṃ virājitaḥ

6.245.159

āmuktatulasīmālaḥ kastūrītilakāṃcitaḥ /
susnigdhanīlakuṭila kabarīkṛtakeśavān

6.245.160

baddhairnānāvidhaiḥ puṣpairbarhibarhāvataṃsakaḥ /
raktāraviṃdasadṛśa hastapādatalādharaḥ

6.245.161

pakṣamadhyagaśītāṃśu kalaṃkabhrūlatānanaḥ /
hāranūpurakeyūraiḥ kaṭakābhyāṃ virājitaḥ

6.245.162

vṛṃdāvane mahāramye phalapuṣpavirājite /
ramyaṃ ninādayanveṇuṃ tatrāste yadunaṃdanaḥ

6.245.163

avadhīrita kaṃdarpakoṭilāvaṇyamacyutam /
sarvāgopastriyo dṛṣṭvā manmathāstreṇa pīḍitāḥ

6.245.164

purā maharṣayaḥ sarve daṃḍakāraṇyavāsinaḥ /
dṛṣṭvā rāmaṃ hariṃ tatra bhoktumaicchatsuvigraham

6.245.165

te sarve strītvamāpannāḥ samudbhūtāstu gokule /
hariṃ saṃprāpya kāmena tato muktā bhavārṇavāt

6.245.166

krodhenaiva yathā daityāḥ sametya madhusūdanam /
nidhanaṃ prāpya saṃgrāme hatā muktimavāpnuyuḥ

6.245.167

kāmakrodhau nṛṇāṃ loke nirayasyaiva kāraṇam /
hariṃ sametya bhāvena muktā gopyaḥ suradviṣaḥ

6.245.168

kāmādbhayādvā dveṣādvā ye bhajaṃti janārdanam /
te prāpnuvaṃti vaikuṃṭhaṃ kiṃ punarbhaktiyogataḥ

6.245.169

tasya veṇudhvaniṃ śrutvā rajanyāṃ ballavāṃganāḥ /
śayanādutthitāḥ sarvā vikīrṇāṃbaramūrddhajāḥ

6.245.170

tyaktvā patīnsutānbadhūṃstyaktvā lajjāṃ kulaṃ svakam /
jagatpatiṃ samājagmuḥ kaṃdarpaśarapīḍitāḥ

6.245.171

sametya gopyaḥ sarvāstu bhujairāliṃgya keśavam /
bubhujuścādharaṃ devyaḥ sudhāmṛtamivāmarāḥ

6.245.172

tābhiḥ sarvābhirātmeśaḥ krīḍayāmāsa govraje /
tenāpi tāḥ striyaḥ sarvā remire nirbhayā vraje

6.245.173

ityevaṃ ramayāmāsurahanyahani keśavam /
vṛṃdāvane manoramye kāliṃdīpuline tathā

6.245.174

pārvatyuvāca-
dharmasaṃrakṣaṇārthāya jagatyāmavatīrya saḥ /
paradārābhigamanaṃ kathaṃ kuryājjanārdanaḥ

6.245.175

rudra uvāca-
svaśarīre pareṣvaṃgabhedo nāsti śubhānane /
sarvaṃ jagacca tasyāṃgaṃ pṛthagatra na vidyate

6.245.176

strīpuṃbhedo na vai tasya puruṣasya mahātmanaḥ /
naisargikasya bhartṛtvādātmeśatvājjagatpateḥ

6.245.177

tathāpahṛtapāpmatva sāmarthyādvyāpinaḥ prabhoḥ /
doṣo'tra nāsti subhage devasya paramātmanaḥ

6.245.178

vasiṣṭha uvāca-
evamuktvā tu girijāṃ rudraḥ śrītripurāntakaḥ /
kṛṣṇasyaśeṣaṃ caritamākhyātuṃ saṃpracakrame

6.245.179

rudra uvāca-
śaratkāle tu saṃprāpte naṃdagopapurogamāḥ /
gopā mahotsavaṃ kartumārabdhāstridaśāṃpateḥ

6.245.180

tadutsavaṃ tu goviṃdo nivāryātha śatakratoḥ /
govarddhanādrirājasya kārayāmāsa vīryavān

6.245.181

tataḥ kruddhaḥ sahasrākṣo naṃdagopasya govraje /
vavarṣa ca mahāvṛṣṭiṃ saptarātraṃ niraṃtaram

6.245.182

govarddhanaṃ samutpāṭya mahāśailaṃ janārdanaḥ /
gavāṃ saṃrakṣaṇārthāya dhārayāmāsa līlayā

6.245.183

tasyacchāyāṃ gireḥ prāpya gopāgopyaśca suvrate /
avasaṃśca sukhenaiva harmyāṃtaragatā iva

6.245.184

tataḥ śakraḥ sahasrākṣo bhītaḥ saṃbhrāṃtacetasā /
vārayāmāsa tadvarṣaṃ yayau naṃdasya tadvrajam

6.245.185

kṛṣṇo'pi taṃ mahāśailaṃ yathāpūrvaṃ niveśayat /
gopavṛddhāśca te sarve naṃdagopapurogamāḥ

6.245.186

paripūjya ca goviṃdaṃ paraṃ vismayamāyayuḥ /
tataḥ śatakraturdevaḥ sametya madhusūdanam /
tuṣṭāva prāṃjalirbhūtvā harṣagadgadayā girā

6.245.187

indra uvāca-
namaste puṃḍarīkākṣa sarvajñāti trivikrama /
triguṇātīta sarveśa viśvasyātmannamostu te

6.245.188

tvaṃ yajñastvaṃ vaṣaṭkārastvamoṅkāraḥ kraturhaviḥ /
tvameva sarvadevānāṃ pitā mātā ca keśava

6.245.189

agre hiraṇyagarbhastvaṃ bhūtasya samavarttata /
tvamevaikaḥ patirasi puruṣastvaṃ hiraṇmayaḥ

6.245.190

pṛthivīṃ dyāmimāṃ deva tvameva dhṛtavānasi /
ātmadaḥ phalado yaśca syādevaṃ jagadīśvara

6.245.191

avāptaṃ tacca tridaśaiḥ prakāśaṃ jagatāṃpateḥ /
amṛtaṃ caiva mṛtyuśca chāyā tava sanātana

6.245.192

tasmai devāya bhavate vidhema haviṣā vayam /
hemavaṃta ime yasya samudbhūtā hiraṇmayāḥ

6.245.193

samudrā rasanā yasya vāhastasyaiva keśava /
imā diśaḥ pratidiśo vāyuryasya tavāvyaya

6.245.194

tasmai devāya bhavate vidhema haviṣā vayam /
yena tvayā samārūḍhā pṛthivī varddhatā punaḥ

6.245.195

svarlokaḥ staṃbhito yena tvayā brahmanmaheśvara /
tvamaṃtarikṣe rajasovasānaḥ sarvagovyayaḥ

6.245.196

tasmai devāya bhavate vidhema haviṣā vayam /
yaṃ kraṃdasi rājamāne taptabhāse guṇānvite

6.245.197

abhyaikṣetāṃ ca manasā avaśyaṃ śrīśca sarvadā /
yatrāsti sūra udito vibhāti parame pade

6.245.198

tasmai devāya bhavate vidhema haviṣā vayam /
yadāpo bṛhatīrviśva brahmamāyaṃ janārdanāḥ

6.245.199

garbhaṃ dadhānāḥ sarge'tra janayaṃtīraghaughakṛt /
samavartata devānāmasureko'vyayo vibhuḥ

6.245.6.245.200

tasmai devāya bhavate vidhema haviṣā vayam /
yā āpo mahinā dakṣaṃ paryapaśyatprajāpatim २००

6.245.201

yajñaṃ dadhānāstatrādau janayaṃtīrhaviḥ pumān /
yo deveṣveka evāsīdadhidevaḥ parātparaḥ

6.245.202

tasmai devāya bhavate vidhema haviṣā vayam /
mā no hiṃsījjanitā yaḥ pṛthivyā avyayaḥ pumān

6.245.203

yo vā divaṃ satyadharmā jajānāvyaya īśvaraḥ /
yaścaṃdro bṛhatīrapo jajāna sakalaṃ jagat

6.245.204

tasmai devāya bhavate vidhema haviṣā vayam /
etāni viśvajātāni babhūva paritā prabho

6.245.205

tvadutpannaprajādhyakṣa bhaviṣyadbhūtamacyutaḥ /
yajāmastvāṃ ca yatkāmāstanno astu samāsataḥ

6.245.206

trayāṇāṃ patayaḥ syāma tava kāruṇyavīkṣaṇāt /
hiraṇmayākhyaḥ puruṣo hiraṇyaśmaśrukeśavān

6.245.207

āpraṇakhātsarvaṃ hiraṇyaṃ savitā tu hiraṇyabhāk /
asau sarvagato brahmā yastvāditye vyavasthitaḥ

6.245.208

tadvai devasya saviturvareṇyaṃ bharga uttamam /
sadā dhīmahi te rūpaṃ dhiyo yo naḥ prabhāti hi

6.245.209

namaste puṃḍarīkākṣa śrīśa sarveśa keśava /
vedāṃtavedya yajñeśa yajñarūpa namostu te

6.245.210

namaste vāsudevāya gopaveṣāya te namaḥ /
tatsarvadhvaṃsanādeva aparādhaṃ mayā kṛtam

6.245.211

tatkṣamyatāṃ jagannātha ghṛṇābdhe puruṣottama /
alpenaiva hi kālena jahi kaṃsaṃ durāsadam /
devānāṃ hi hitaṃ kṛtvā sukhevasthāya medinīm

6.245.212

mahādeva uvāca-
iti saṃstutya goviṃdaṃ sarvadeveśvaro hariḥ /
sudhāmṛtenābhyaṣiṃcaddivyāṃbaravibhūṣaṇaiḥ

6.245.213

arcayitvā tu deveśaṃ jagāma tridivaṃ punaḥ /
gopavṛddhāśca gopyaśca dṛṣṭvā tatra śatakratum

6.245.214

tena te pūjitāścaiva praharṣamatulaṃ yayuḥ /
rāmakṛṣṇau mahāvīryau divyābharaṇabhūṣitau

6.245.215

naṃdasya govraje ramye susukhenaiva tasthatuḥ /
etasminnaṃtare devi nārado munisattamaḥ

6.245.216

sahasā mathurāṃ gatvā kaṃsasyāṃtikamāviśat /
rājñā saṃpūjitāstatra samāsīnaḥ śubhāsane

6.245.217

sarvaṃ vijñāpayāmāsa ceṣṭitaṃ śārṅgiṇastadā /
devatānāṃ samudyogaṃ janma vai keśavasya ca

6.245.218

tathā ca vasudevena putranikṣepaṇaṃ vraje /
nidhanaṃ rākṣasānāṃ ca sarparājavivāsanam

6.245.219

dhāraṇaṃ girivaryasya śatakratusamāgamam /
nivedayitvā kaṃsasya sarvaṃ niravaśeṣataḥ

6.245.220

prayayau brahmabhavanaṃ pūjitastena rakṣasā /
kaṃsaḥ samudvignamanā maṃtribhiḥ pariveṣṭitaḥ

6.245.221

maṃtrayāmāsa taiḥ sākamātmano nidhanaṃ prati /
tatra buddhimatāṃ śreṣṭhamakrūraṃ dharmavatsalam /
uvācātmahitaṃ kāryaṃ dānaveṃdro mahābalaḥ

6.245.222

kaṃsa uvāca-
madbhayāttridaśāḥ sarve śatakratupurogamāḥ /
viṣṇoḥ samīpamāgatya bhayārttāḥ śaraṇaṃ gatāḥ

6.245.223

sa teṣāmabhayaṃ datvā bhagavānbhūtabhāvanaḥ /
utpanno devakīgarbhe māṃ haṃtuṃ madhusūdanaḥ

6.245.224

vasudevo'pi duṣṭātmā vaṃcayitvā tu māṃ niśi /
putraṃ nikṣiptavāngehe naṃdasya sudurātmanaḥ

6.245.225

bālenaiva durādharṣo vijaghāna mahāsurān /
māṃ haṃtumapi saṃnaddho bhavedeva na saṃśayaḥ

6.245.226

sa tu haṃtuṃ na vai śaktaḥ seṃdrairapi surāsuraiḥ /
upāyenaiva haṃtavyaḥ samānīya mayā tadā

6.245.227

madotkaṭaistu mātaṃgairmallaiśca varavājibhiḥ /
yenakenāpyupāyena haṃtuṃ śakyamihaiva tu

6.245.228

tasmāttvaṃ govrajaṃ gatvā kṛṣṇaṃ rāmaṃ ca yādava /
sarvāngopālavṛddhāṃśca naṃdagopapurogamān /
upabhoktuṃ dhanuryāgāmihānaya yadūttama

6.245.229

mahādeva uvāca-/
tathetyuktvā yaduśreṣṭho rathamāruhya vīryavān /
prayayau gokulaṃ ramyaṃ kṛṣṇaṃ saṃdarśanotsukaḥ

6.245.230

mahābhāgavataśreṣṭho gavāṃ madhye vyavasthitam /
dadarśa kṛṣṇamakliṣṭamakrūro vinayānvitaḥ

6.245.231

nīlanīradasaṃkāśaṃ sarvābharaṇabhūṣitam /
padmapatraṃ viśālākṣaṃ dīrghabāhumanāmayam

6.245.232

pītavastreṇa saṃvītaṃ sarvāvayavasuṃdaram /
kaustubhodbhāsitoraskaṃ ratnakuṃḍalaśobhitam

6.245.233

tulasīvanamālāḍhyaṃ vanyapuṣpāvataṃsakam /
gopakanyāparivṛtaṃ dṛṣṭvā tatra janārdanam

6.245.234

pulakāṃkitasarvāṃgo harṣāśruplutalocanaḥ /
avaruhya rathāttasmātpraṇanāma yadūdvahaḥ

6.245.235

harṣātsametya gopālaṃ pariṇīya praṇamya ca /
raktāraviṃdasadṛśau vajracakrāṅkacihnitau

6.245.236

svamūrdhni dhṛtvā pādābjau praṇanāma punaḥ punaḥ /
kailāsaśikharābhāsaṃ nīlāṃbaradharaṃ prabhum

6.245.237

śaratpūrṇeṃdusadṛśaṃ muktādāmavibhūṣitam /
balarāmaṃ tato dṛṣṭvā praṇanāma sa yādavaḥ

6.245.238

harṣeṇotthāpya tau vīrau parigṛhya yadūttamau /
gṛhamājagmaturvīrau tenākrūreṇa vṛṣṇinā

6.245.239

naṃdagopastu taṃ dṛṣṭvā yaduśreṣṭhaṃ samāgatam /
abhigamya mahātejā niveśya paramāsane

6.245.240

arcayāmāsa vidhivadarghyapādyādibhirmudā /
vastraiḥ samarhaṇairdivyairarcayāmāsa bhaktitaḥ

6.245.241

akrūro rāmakṛṣṇābhyāṃ vastrāṇyābharaṇāni ca /
pradadau naṃdagopāya yaśodāyai ca yādavaḥ

6.245.242

pṛṣṭvā kuśalamavyagramāsīnastu kuśāsane /
rājakāryāṇi sarvāṇi saṃpṛṣṭovāca buddhimān

6.245.243

akrūra uvāca-
eṣa kṛṣṇo mahātejāssākṣānnārāyaṇo'vyayaḥ /
devatānāṃ hitārthāya sādhūnāṃ rakṣaṇāya ca

6.245.244

bhūbhārakavināśāya dharmasaṃsthāpanāya ca /
kaṃsādīnāṃ tu daityānāṃ sarveṣāṃ nidhanāya ca

6.245.245

saṃprārthitaḥ suragaṇairmunibhiśca mahātmabhiḥ /
devakījaṭhare jātaḥ prāvṛṭkāle mahāniśi

6.245.246

bhayātkaṃsasya deveśamānīyānakaduṃdubhiḥ /
tava gehe tadā rātrau putraṃ niḥkṣiptavānharim

6.245.247

tasminneva tu kāle'pi yaśodā tu yaśasvinī /
kanyāṃ māyāṃśasaṃbhūtāṃ prasūtā tu śubhānanām

6.245.248

tayā saṃmohitaṃ sarvamidaṃ vrajakulaṃ śubham /
mūrcchitāyā yaśodāyāḥ śayane yadupuṅgavam

6.245.249

kṛṣṇaṃ nikṣipya tāṃ kanyāmādāya svagṛhaṃ yayau /
tāṃ tu nikṣipya devakyāḥ śayane bahirāgamat

6.245.6.245.250

sā ruroda tataḥ kṣipra devakīśayane sthitā /
tacchrutvā sahasā kaṃsaḥ kanyāmādāya suvrata २५०

6.245.251

bhrāmayitvā śilāpṛṣṭhe cikṣepotpatya vīryavān /
samutthāya ca sā kanyā sāyudhāṣṭabhujānvitā /
gaganasthā ruṣā kaṃsaṃ prāha gaṃbhīrayā girā

6.245.252

kanyovāca-
yo'naṃtaḥ sarvadevānāmīśvaraḥ puruṣottamaḥ /
yātastava vadhārthāya govraje dānavādhama

6.245.253

akrūra uvāca-
ityuktvā sā mahāmāyā himavaṃtaṃ samāyayau /
tadāprabhṛti duṣṭātmā bhayādudvignamānasaḥ

6.245.254

dānavānpreṣayāmāsa nidhanāya mahātmanaḥ /
bālenaiva hatāḥ sarve līlayānena dhīmatā

6.245.255

atyadbhutāni karmāṇi kṛtavānparameśvaraḥ /
govarddhanādidharaṇaṃ nāgarājavivāsanam

6.245.256

samāgamaṃ maheṃdrasya nidhanaṃ sarvarakṣasām /
śrutvā devarṣiṇā khyātamatīva bhayapīḍitaḥ

6.245.257

ito nītvā mahābāhū rāmakṛṣṇau durāsadau /
madotkaṭairmahānāgairmallairvā haṃtumudyataḥ

6.245.258

kṛṣṇasyānayanārthāya prerayāmāsa māmiha /
vasudevasya duṣṭātmā nigrahaṃ kṛtavānasau

6.245.259

etatsarvaṃ samākhyātaṃ ceṣṭitaṃ sudurātmanaḥ /
upabhoktuṃ dhanuryāgaṃ yūyaṃ sarve vrajaukasaḥ

6.245.260

dadhyājyādigṛhītvā vai śvobhūte gaṃtumarhatha /
sahitā rāmakṛṣṇābhyāṃ gopāḥ sarve tadaṃtikam

6.245.261

kṛṣṇena nihataḥ kaṃso bhaviṣyati na saṃśayaḥ /
parityajya bhayaṃ tasmādgamiṣyadhvaṃ nṛpājñayā

6.245.262

īśvara uvāca-
ityuktvā sa tadākrūrastūṣṇīmāsītsubuddhimān /
tasya tadvacanaṃ śrutvā dāruṇaṃ romaharṣaṇam

6.245.263

naṃdagopamukhāḥ sarve gopavṛddhā bhayāturāḥ /
abhāṣire mahāduḥkhasāgare śokamohitāḥ

6.245.264

tānāśvāsya haristatra dṛṣṭvā kamalalocanaḥ /
na bhīḥ kāryeti saṃprāha rākṣasaṃ prati vīryavān

6.245.265

vināśāya prayāsyāmi kaṃsasyāsya durātmanaḥ /
mathurāṃ saha rāmeṇa bhavadbhiḥ saha saṃgataḥ

6.245.266

tatra hatvā durātmānaṃ kaṃsaṃ dānavapuṃgavam /
sarvāṃśca rākṣasānhatvā pālayiṣyāmi medinīm

6.245.267

tasmācchokaṃ parityajya gacchadhvaṃ mathurāṃ purīm /
evamuktāstu hariṇā gopānaṃdapurogamāḥ

6.245.268

muhurmuhuḥ pariṣvajya mūrddhaghrāṇaṃ pracakrire /
aprameyāni karmāṇi vicārya sumahātmanaḥ

6.245.269

akrūravacanāccaiva gopāḥ sarve gatavyathāḥ /
dugdhadadhyājyayuktāni śucīni vividhāni ca

6.245.270

pakvānnāni suhṛdyāni svādūni madhurāṇi ca /
akrūrāya dadau saumyaṃ yaśodā bhojanaṃ bahu

6.245.271

sahito rāmakṛṣṇābhyāṃ naṃdādyairgopasattamaiḥ /
suhṛdbhirbālavṛddhaiśca bhavane samalaṃkṛte

6.245.272

dattaṃ yaśodayā saumyaṃ bhojanaṃ kaluṣāpaham /
bubhuje yādavaśreṣṭho hyannaṃ rogāpahaṃ śubham

6.245.273

bhojayitvā yathānyāyaṃ dattvā ca manamaṃbhasā /
sakarpūraṃ satāṃbūlaṃ dadau tasmai dṛḍhavratā

6.245.274

astaṃyāte dinakare saṃdhyāmanvāsya yādavaḥ /
sahito rāmakṛṣṇābhyāṃ bhuktvā kṣīrānnamuttamam

6.245.275

tābhyāmeva tadākrūraḥ śayanaṃ samupāviśat /
tasmiṃstu bhavane śreṣṭhe ramye dīpavirājite

6.245.276

ślakṣṇe vicitraparyaṃke nānāpuṣpavirājite /
tasminśete hariḥ kṛṣṇaḥ śeṣe nārāyaṇo yathā

6.245.277

taṃ dṛṣṭvā sahasā'krūro harṣāśrupulakāṃkitaḥ /
vihāya tāmasīṃ nidrāṃ suśreyaḥ samudīkṣya vai

6.245.278

pādasaṃvāhanaṃ viṣṇoścakre bhāgavatottamaḥ /
etāvatā me sāphalyaṃ jīvitaṃ ca sujīvitam

6.245.279

idaṃ trailokyamaiśvaryamidaṃ vai sukhamuttamam /
idaṃ rājyamidaṃ dharmyamidaṃ mokṣasukhaṃ param

6.245.280

na śakyaṃ manasā smartuṃ śivabrahmādidaivataiḥ /
sanakādyairmunīṃdraistu vasiṣṭhādyairmaharṣibhiḥ

6.245.281

tacchrīśasya padadvaṃdvaṃ śaradaṃburuhojjvalam /
saṃspṛṣṭamiṃdirā lakṣmyā karābhyāṃ susukhaṃ param

6.245.282

diṣṭyā labdhaṃ mayā viṣṇoḥ śrīpādābjayugaṃ śubham /
vyatītā sā kṣaṇādrātristabrahmānaṃdagauravāt

6.245.283

tataḥ prabhāte vimale divi devagaṇottamaiḥ /
saṃstūyamāno bubudhe tasmāttu śayanāddhariḥ

6.245.284

upaspṛśya yathānyāyaṃ saha rāmeṇa dhīmatā /
papāta pādayormātuḥ prayāṇaṃ cābhyarocayat

6.245.285

samutthāpya yaśodā tu duḥkhaharṣasamanvitā /
aśrupūrṇamukhī putrau premṇā saṃpariṣasvaje

6.245.286

āśiṣaṃ pradadau devī tanayābhyāṃ dṛḍhavratā /
visasarja mahāvīrau samāliṅgya muhurmuhuḥ

6.245.287

akrūro'pi yaśodāyai praṇamya prāha sāṃjali

6.245.288

akrūra uvāca-
prayāsyāmi mahābhāge prasādaṃ kuru me'naghe /
eṣa kṛṣṇo mahābāhuḥ kaṃsaṃ hatvā mahābalam

6.245.289

sarvasya jagato rājā bhaviṣyati na saṃśayaḥ /
tasmācchokaṃ parityajya sukhī bhava varānane

6.245.290

īśvara uvāca-
ityuktayā tayā'krūro visṛṣṭo yadusattamaḥ /
sahito rāmakṛṣṇābhyāmāruroha rathottamam

6.245.291

prayayau mathurāṃ śīghraṃ stūyamāno'psarogaṇaiḥ /
naṃdagopamukhāḥ sarve gopavṛddhāstamanvayuḥ

6.245.292

punargṛhītvā dadhyājyaṃ phalāni vividhāni ca /
taṃ prayāṃtaṃ hariṃ dṛṣṭvā gokulādgopayoṣitaḥ

6.245.293

anujagmurviniṣkrāṃtaṃ rathasthaṃ madhusūdanam /
nivarttayāmāsa haristāḥ sarvā gopayoṣitaḥ

6.245.294

śokasaṃtaptahṛdayā vilepuḥ kamalekṣaṇam /
hā kṛṣṇa kṛṣṇa kṛṣṇeti goviṃdetyarudanmuhuḥ

6.245.295

aśrupūrṇekṣaṇādīnā rudaṃtyastatra saṃsthitāḥ /
athākrūro rathaṃ divyaṃ codayāmāsa govrajāt

6.245.296

sahito rāmakṛṣṇābhyāṃ mathurāṃ prati yādavaḥ /
uttīrya yamunāṃ śīghraṃ kūle sthāpya rathottamam

6.245.297

avaruhya rathāttasmātsnātuṃ tatropacakrame /
tathā cāvaśyakaṃ kartuṃ nimajjyātha jale śubhe

6.245.298

tatrāghamarṣaṇaṃ samyagjapanbhāgavatottamaḥ /
dadarśa tau jale tatra rāmakṛṣṇau śubhānvitau

6.245.299

śaratkoṭīṃdusaṃkāśaṃ nīlāṃbaradharaṃ prabhum /
divyacaṃdanadigdhāṃgaṃ mauktikābharaṇacchavim

6.245.6.245.300

raktāraviṃdanayanaṃ puḍaṃrīkāvataṃsakam /
rāmaṃ dadarśa kṛṣṇaṃ ca nīlanīradasannibham ३००

6.245.301

divyapītāṃbaradharaṃ puṃḍarīkāyatekṣaṇam /
haricaṃdanaliptāṃgaṃ nānāratnavibhūṣitam

6.245.302

dṛṣṭvā tatra yaduśreṣṭho vismayaṃ paramaṃgataḥ /
utthāya syaṃdane tatra tau dadarśa mahābalau

6.245.303

punarapyatra nirmajjya japanmaṃtradvayaṃ harim /
sudhābdhau śeṣaparyaṃke ramayā sahitaṃ harim

6.245.304

sanakādyaistūyamānaṃ sarvairdevairupāsitam /
dṛṣṭvā tasminjale devaṃ vismayaṃ paramaṃ yayau /
tuṣṭāvātha yaduśreṣṭho hariṃ sarvagamīśvaram

6.245.305

akrūra uvāca-
kālātmane namastubhyamanādinidhanāya ca /
avyaktāya namastubhyamavikārāya te namaḥ

6.245.306

bhūtabhartre namastubhyaṃ bhūtavyāghra namo namaḥ /
namaste sarvabhūtānāṃ niyantre paramātmane

6.245.307

vikārāyāvikārāya pratyakṣapuruṣāya ca /
guṇabhartre namastubhyaṃ niyamāya namo namaḥ

6.245.308

deśakālādinirbhedarahitāya parātmane /
anaṃtāya namastubhyamacyutāya namo namaḥ

6.245.309

goviṃdāya namastubhyaṃ trayīnāthāya śārṅgiṇe /
nārāyaṇāya viśvāya vāsudevāya te namaḥ

6.245.310

viṣṇave pururūpāya śāśvatāya namo namaḥ /
padmanetrāya nityāya śaṃkhacakradharāya ca

6.245.311

udyatkoṭiraviprakhya bhūṣaṇāṃcita varcase /
haraye sarvalokānāmīśvarāya namo namaḥ

6.245.312

savitre sarvajagatāṃ bījāya paramātmane /
saṃkarṣaṇāya kṛṣṇāya pradyumnāya namo namaḥ

6.245.313

aniruddhāya dhātre ca vidhātre viśvayonaye /
sahasramūrttaye tubhyaṃ bahumūrddhāṃghribāhave

6.245.314

sahasranāmne nityāya puruṣāya namo namaḥ /
namaste nāgaparyaṃkaśāyine saumyarūpiṇe

6.245.315

keśavāya namastubhyaṃ pītavastradharāya ca /
lakṣmīghanakucāśleṣa vimardojjvalavarcase /
śrīdharāya namastubhyaṃ śrīśāyānaṃtarūpiṇe

6.245.316

īśvara uvāca-
snānakāle paṭhedyastu devaṃ dhyāyansanātanam /
imaṃ stavaṃ naro bhaktyā mahadbhirmucyate hyaghaiḥ

6.245.317

sarvatīrthaphalaṃ prāpya viṣṇusāyujyamāpnuyāt /
evamaṃtarjale devaṃ stutvā bhāgavatottamaḥ

6.245.318

arcayāmāsa sa jalaiḥ kusumaiśca sugaṃdhibhiḥ /
kṛtakṛtyastadākrūro nirgatya yamunājalāt

6.245.319

sametya rāmakṛṣṇau tu praṇanāma śubhānvitaḥ /
taṃ dṛṣṭvā prāha goviṃdo vinītaṃ vismitaṃ hariḥ

6.245.320

śrīkṛṣṇa uvāca-
kimāścaryaṃ jale tasmindṛṣṭavānasi yādava /
īśvara uvāca-
akrūrastu yaduśreṣṭhaṃ prāha kṛṣṇaṃ sutejasam

6.245.321

akrūra uvāca-
tava sarvagatasyeśa mahimno jagataḥ prabho /
kimāścaryaṃ hṛṣīkeśa jagatsarvaṃ tvameva hi

6.245.322

tvamāpastvaṃ nabho vahnistvaṃ bhūmiranilastathā /
caturvidhamimaṃ sarvaṃ jagatsthāvarajaṃgamam

6.245.323

tvatto nānyadvāsudeva jīmūtādamṛtaṃ yathā /
tvaṃ yajñastvaṃ vaṣaṭkārastvamoṃkāro havistathā

6.245.324

tvameva sarvadevānāmīśvaraḥ śāśvato'vyayaḥ /
nākāraṇātkāraṇādvā karaṇākāraṇātparaḥ

6.245.325

dharmatrāṇāya deveśa śarīragrahaṇaṃ tava /
matsyakūrmavarāhādi vaibhavatvamupāgataḥ

6.245.326

pāsi sarvamimaṃ lokaṃ tvameva tvanmayaṃ vibho

6.245.327

īśvara uvāca-
iti saṃstutya goviṃdaṃ praṇamya jagatāṃ patim /
āruroha rathaṃ divyaṃ tābhyāṃ saha yadūttamaḥ

6.245.328

tatastūrṇaṃ samāsādya mathurāṃ devanirmitām /
rāmakṛṣṇau puradvāri niveśyāṃtaḥpuraṃ yayau

6.245.329

tayorāgamanaṃ tasya nivedya nṛpatestadā /
rājñā saṃpūjitastena tataḥ svagṛhamāviśat

6.245.330

atha sāyāhnasamaye rāmakṛṣṇau mahābalau /
parasparaṃ karau gṛhya mathurāyāṃ samāgatau

6.245.331

gachantau ca mahāvīryau rājamārge yadūttamau /
dadṛśaturmahātmānau rajakaṃ vastraraṃjakam

6.245.332

divyavastravṛtaṃ rājagehamāyāṃtamacyutaḥ /
yayāce tāni vastrāṇi saha rāmeṇa vīryavān

6.245.333

na dattavāṃstadā tasmai ruṣā vai vastraraṃjakaḥ /
bahūni kaṭuvākyāni prāha tatrādhvani sthitaḥ

6.245.334

tāḍayāmāsa taṃ kṛṣṇastalenaiva mahābalaḥ /
tatraiva nihato mārge vamanvai rudhiraṃ bahu

6.245.335

tāni vastrāṇi ramyāṇi gopālaiḥ saha bāṃdhavaiḥ /
dhārayāmāsaturvīrau yathāhaṃ rāmakeśavau

6.245.336

mālākāragṛhaṃ prāpya tena dṛṣṭau namaskṛtau /
sugaṃdhibhirdivyapuṣpaiḥ pūjyamānau mudānvitau

6.245.337

dadatustau varaṃ tasmai vāṃchitaṃ yadupuṃgavau /
samāgatau punarvīthyāmāyāṃtīṃ ca śubhānanām

6.245.338

kubjāṃ striyaṃ mahābhāgau dhṛtacaṃdanabhājanām /
vakrāṃgapṛṣṭhāṃ vanitāṃ dṛṣṭvā gaṃdhamayācatam

6.245.339

prahasaṃtī tadā tābhyāṃ dadau caṃdanamuttamam /
ādāya caṃdanaṃ divyamupalipya yathecchayā

6.245.340

tasyaikāṃtataraṃ rūpaṃ dattvā'dhvani samāgatau /
nirīkṣyamāṇau yoṣidbhiḥ sukumārau śubhānanau

6.245.341

viveśaturmahātmānau yajñaśālāṃ sahānugaiḥ /
dṛṣṭvā samarcitaṃ divyaṃ kārmukaṃ tatra keśavaḥ

6.245.342

līlayaiva gṛhītvā'tha babhaṃja madhusūdanaḥ /
bibhajyamānaṃ taccāpaṃ śrutvā kaṃsaḥ suvihvalaḥ

6.245.343

āhūya mallānsūtāṃstu pramukhāndaityapuṃgavān /
vimṛśya maṃtribhiḥ prāha cāṇūraṃ daityapuṃgavaḥ

6.245.344

kaṃsa uvāca-
rāmakṛṣṇau samāyātau sarva daityavināśakau /
prabhāte mallayuddhena hanyatāmaviśaṃkayā

6.245.345

yenakenāpyupāyena haṃtavyau baladarpitau /
madotkaṭairgajairvāpi mallamukhyaiśca yatnataḥ

6.245.346

īśvara uvāca-
ityādiśya tato rājā sānujaḥ sacivaiḥ saha /
āruroha bhayāttūrṇaṃ divyaprāsādamūrddhani

6.245.347

dvāreṣu sarvamārgeṣu gajānmattānayojayat /
mallānmadotkaṭānnāgānsthāpayāmāsa sarvataḥ

6.245.348

jñātvā kṛṣṇo'pi tatsarvaṃ saha rāmeṇa dhīmatā /
uvāsa rajanīṃ tatra yajñagehe sahānugaiḥ

6.245.349

tato rajanyāṃ vyuṣṭāyāṃ prabhāte vimale sati /
śayanādutthitau vīrau rāmakṛṣṇau kṛtodakau

6.245.6.245.350

svalaṃkṛtau ca tau bhuktvā saṃgrāmābhimukhotsukau /
vinirgatau gṛhāttasmātsiṃhāviva mahāguhāt ३५०

6.245.351

rājadvāri sthitaṃ nāgaṃ himādriśikharopamam /
nāmnā kuvalayāpīḍaṃ kaṃsasya jayavarddhanam

6.245.352

devakuṃjaradarpaghnaṃ mahākāyaṃ madotkaṭam /
dṛṣṭvā taṃ ca mahānāgaṃ paṃcāsya iva keśavaḥ

6.245.353

kareṇaiva karaṃ gṛhya samyagutplutya līlayā /
bhrāmayitvātha cikṣepa dharaṇyāṃ dharaṇīdharaḥ

6.245.354

sa tu cūrṇitasarvāṃgo ninadanbhairavaṃ svanam /
papāta sahasā bhūmau mamāra ca mahāgajaḥ

6.245.355

hatvā daṃtau samutpāṭya gṛhītvā rāmakeśavau /
mallairāyodhanaṃ kartuṃ raṃgaṃ viviśatustadā

6.245.356

tatrasthā dānavā dṛṣṭvā goviṃdasya parākramam /
bhītāḥ pravidrutāḥsarve rājñoṃtaḥpuramāyayuḥ

6.245.357

kapāṭau sudṛḍhau badhvā tatra tasthuḥ sahasraśaḥ /
dṛḍhabaṃdhakapāṭāṃstu dṛṣṭvā kṛṣṇastu līlayā

6.245.358

tāḍayitvā padenaiva pātayāmāsa vīryavān /
tau bhagnau pātitau tatra senānīke vyavasthite

6.245.359

tatrasthā nihatāḥ sarve cūrṇitāṃgaśirodharāḥ /
tataḥ praviśya bhavanaṃ kaṃsasyāsya mahābalau

6.245.360

bhrāmayaṃtau mahābhāga śṛṃgau pīnau raṇotsukau /
dadṛśāte mahātmānau mallau cāṇūramuṣṭikau

6.245.361

kaṃso'pi dṛṣṭvā goviṃdaṃ rāmaṃ ca sumahābalam /
bhayamāviśya cāṇūraṃ prāha mallavaraṃ tadā

6.245.362

kaṃsa uvāca-
asminnavasare malla jahi gopālabālakau /
vibhajya tava rājyārddhamahaṃ dāsyāmyayatnataḥ

6.245.363

īśvara uvāca-
tasminnavasare kṛṣṇo mallābhyāṃ dṛśyate mahān /
madhye vane ca saṃgrāme mahāmerurivāparaḥ

6.245.364

kaṃsasya dṛṣṭiviṣaye saṃvarttāgnirivācyutaḥ /
strīṇāṃ ca sākṣānmadanaḥ pitroḥ śiśurivāparaḥ

6.245.365

tridaśānāṃ haririva gopālānāṃ sakhā yathā /
bahurūpeṇa dadṛśustatra sarvagataṃ harim

6.245.366

vasudevastathā'krūro naṃdagopo mahāmatiḥ /
anyaṃ prāsādamāruhya dadṛśuḥ kadanaṃ mahat

6.245.367

strībhiraṃtaḥpurasthābhirdevakī tatra saṃsthitā /
mukhaṃ putrasya dadṛśe sāśrupūrṇekṣaṇā śubhā

6.245.368

tābhirāśvāsitā devī bhavanāṃtaramāviśat /
tato devagaṇāḥ sarve vimānasthā nabhastale

6.245.369

tuṣṭuvurjayaśabdena puṃḍarīkākṣamacyutam /
jahi kaṃsamiti prāhuruccairdevā marudgaṇāḥ

6.245.370

etasminnaṃtare tatra tūryaghoṣaninādite /
āsedaturmahāmallau yadusiṃhau mahābalau

6.245.371

cāṇūreṇa tu goviṃdo muṣṭikena halāyudhaḥ /
yuyudhāte mahātmānau nīlaśvetādri sannibhau

6.245.372

mallayuddhavidhānena muṣṭibhiḥ pādatāḍanaiḥ /
babhūva kadanaṃ ghoraṃ devānāṃ ca bhayāvaham

6.245.373

cāṇūreṇa ciraṃ kālaṃ krīḍitvā'tha janārdanaḥ /
niṣpiṣya gāṃtraṃ mallasya pātayāmāsa līlayā

6.245.374

sa papāta mahīpṛṣṭhe saṃvamanrudhiraṃ bahu /
mamāra ca mahāmallo devadānavaduḥkhadaḥ

6.245.375

muṣṭikena tathā rāmaścirakālamayudhyata /
muṣṭibhistāḍayāmāsa tasya vakṣasi vīryavān

6.245.376

bhinnāsthi snāyubaṃdho'sau papāta dharaṇītale /
tatastu dudruvuḥ sarve mallā dṛṣṭvā parākramam

6.245.377

kaṃso mahadbhayaṃ tīvramāviśadvedanāturaḥ /
etasminnaṃtare vīrau rāmakṛṣṇau durāsadau

6.245.378

ārohaturmahātmānau caityaprāsādamūrjitam /
tāḍayitvā talenaiva kaṃsaṃ mūrdhni janārdanaḥ

6.245.379

apātayaddharā pṛṣṭhe prāsādaśikharāddhariḥ /
sa tu nirbhinnasarvāṃgo dharaṇyāṃ tyaktajīvitaḥ

6.245.380

kṛṣṇena nihate kaṃse rāmo'pi sumahābalaḥ /
tasyānujaṃ sunāmānaṃ muṣṭinaiva jaghāna ha

6.245.381

dharaṇyāṃ pātayāmāsānujaṃ ca dharaṇīdharaḥ /
hatvā kaṃsaṃ durātmānaṃ sānujaṃ rāmakeśavau

6.245.382

pitroḥ samīpamāgamya bhaktyā caiva praṇematuḥ /
devakīvasudevaśca pariṣvajya muhurmuhuḥ

6.245.383

snehena mūrdhnyupāghrāṇaṃ cakratuḥ putralālasau /
tayorupari devakyāḥ stanau kṣīraṃ vavarṣatuḥ

6.245.384

tata āśvāsya pitarau rāmakṛṣṇau bahirgatau /
etasminnaṃtare devi devaduṃdubhayo divi

6.245.385

vineduḥ puṣpavarṣāṇi vavṛṣustridaśeśvarāḥ /
stutvā marudgaṇairdivyairnamaskṛtya janārdanam

6.245.386

paraṃ harṣamanuprāpya lokānsvānsvān prapedire /
naṃdagopaṃ namaskṛtya gopavṛddhāṃśca keśavaḥ

6.245.387

rāmeṇa saha dharmātmā mudā saṃpariṣasvaje /
bahuratnadhanaṃ tasmai dadau prītyā janārdanaḥ

6.245.388

sarvāṃstāngopavṛddhāṃśca vastrairābharaṇādibhiḥ /
bahubhirdhanadhānyaiśca pūjayāmāsa keśavaḥ

6.245.389

visṛṣṭāstena kṛṣṇena naṃdagopapurogamāḥ /
prayayurgovrajaṃ divyaṃ harṣaśokasamanvitāḥ

6.245.390

mātāmahaṃ samāsādya rāmakṛṣṇau durāsadau /
baṃdhādvimocayitvātha samāśvāsya muhurmuhuḥ

6.245.391

cakre tasyābhiṣekaṃ tu tadrājye madhusūdanaḥ /
akārayaddvijaśreṣṭhaiḥ sa kaṃsasyordhvadaihikam

6.245.392

akrūrapramukhānrājye saṃsthāpya yadupuṃgavān /
rājānamugrasenaṃ tu kṛtvā dharmeṇa medinīm /
pālayāmāsa dharmātmā vasudevasuto hariḥ

6.245.245

iti śrīpādme mahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatsāhasryāṃ saṃhitāyāmuttarakhaṃḍe umāmaheśvarasaṃvāde śrīkṛṣṇacarite kaṃsavadhonāma paṃcacatvāriṃśadadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ

Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc