Padma Purana · Chapter 6.225
śaṃkara uvāca-
ūrddhvapuṃḍrasya māhātmyaṃ vakṣyāmi śubhadarśane /
dhāraṇādeva mucyeta bhavabaṃdhāddvijottamaḥ
ūrddhvapuṃḍrasya madhye tu viśāle sumanohare /
lakṣmyā sārddhaṃ samāsīno devadevo janārdanaḥ
tasmādyasya śarīre tu ūrddhvapuṃḍraṃ dhṛto bhavet /
tasyadehaṃ bhagavato vimalaṃ maṃdiraṃ śubham
sa snātaḥ sarvatīrtheṣu sarvayajñeṣu dīkṣitaḥ /
dhārayedūrddhvapuṃḍraṃ yo mṛdāśubhreṇa vaiṣṇavaḥ
ūrddhvapuṃḍradharo vipraḥ sarvalokeṣu pūjitaḥ /
vimānavaramāruhya yāti viṣṇoḥ paraṃ padam
dhārayedūrddhvapuṃḍraṃ tu trisaṃdhyaṃ tu dvijottamaḥ /
sarvapāpaviśuddhyarthamiṣṭāpūrtaphalāptaye
ūrddhvapuṃḍradharaṃ dṛṣṭvā sarvapāpaiḥ pramucyate /
namaskṛtvāthavā bhaktyā sarvadānaphalaṃ labhet
ūrddhvapuṃḍradharaṃ vipraṃ yaḥ śrāddhe bhojayiṣyati /
ākalpakoṭipitarastasya tṛptā na saṃśayaḥ
ūrddhvapuṃḍradharo yastu kuryāchrāṃddhaṃ śubhānane /
kalpakoṭisahasrāṇi gayāśrāddhaphalaṃ labhet
yajñadānatapaścaryā japahomādikaṃ ca yat /
ūrddhvapuṃḍradharaḥ kuryāttasya puṇyamanaṃtakam
ūrddhvapuṃḍravihīnastu kiṃcitkarma karoti yaḥ /
iṣṭāpūrtādikaṃ sarvaṃ niṣphalaṃ syānna saṃśayaḥ
yaccharīraṃ manuṣyāṇāmūrddhvapuṃḍra vivarjitam /
draṣṭavyaṃ naiva tatkiṃcitśmaśānasadṛśaṃ bhavet
ūrddhvapuṃḍravihīnastu sandhyākarmādikaṃ caret /
tatsarvaṃ rākṣasairnītaṃ narakaṃ cāvagacchati
ūrddhvapuṃḍradharodvipro mṛdāśubhreṇa vaidikaḥ /
na tiryagdhārayedvidvānāpadyapi kadācana
viprāṇāmūrddhvapuṃḍraṃ syāttilakaṃ tu mahībhṛtaḥ /
paṭṭākāraṃ tu vaiśyānāṃ śūdrāṇāṃ vai tripuṃḍrakam
ūrddhvapuṃḍraṃ mṛdā kāryaṃ kastūryyāstilakaṃ tathā /
paṭṭākāraṃ tu gaṃdhena bhasmanaiva tripuṃḍrakam
ūrddhvapuṃḍraṃ tu sarveṣāṃ na niṣiddhaṃ kadācana /
dhārayetkṣatriyādyo'pi viṣṇubhakto bhavedyadi
viprāṇāṃ naiva kāryyaṃ syāttiryyakpaṭṭādidhāraṇam /
nārāyaṇātpareśānādanyeṣāmarcanaṃ na tu
brāhmaṇaḥ kulajo vidvānbhasmadhārī bhavedyadi /
varjayettādṛśaṃ devi madyocchiṣṭaṃ ghaṭaṃ yathā
tripuṃḍraṃ śūdrakalpānāṃ śūdrāṇāṃ ca vidhistathā /
tripuṃḍra dhāraṇādvipraḥ patitaḥ syānna saṃśayaḥ
ekāṃtino mahābhāgāḥ sarvabhūtahite ratāḥ /
sāṃtarālaṃ prakurvīranpuṃḍraṃ haripadākṛtim
hareḥ pādākṛtiṃ kuryādūrddhvapuṃḍraṃ vidhānataḥ /
madhyachidreṇa saṃyuktaṃ taddhi vai maṃdiraṃ hareḥ
ūrddhvapuṃḍramṛjuṃ saumyaṃ supārśvaṃ sumanoharam /
daṃḍākāraṃ suśobhāḍhyaṃ madhyechidraṃ prakalpayet
tasmācchidrānvitaṃ puṃḍraṃ daṇḍākāraṃ suśobhanam /
viprāṇāṃ satataṃ kāryaṃ strīṇāṃ ca śubhadarśane
ūrdhvapuṇḍrasya madhye tu viśāle sumanohare /
sāntarāle samāsīno harirasti śriyā saha
nirantarālaṃ yaḥ kuryādūrddhvapuṃḍraṃ dvijādhamaḥ /
sa hi tatrasthitaṃ viṣṇuṃ śriyaṃ caiva vyapohati
acchidramūrddhvapuṃḍraṃ tu ye kurvaṃti dvijādhamāḥ /
teṣāṃ lalāṭe satataṃ śunaḥpādo na saṃśayaḥ
tasmācchidrānvitaṃ puṃḍraṃ saharidraṃ śubhānvitam /
dhārayedbrāhmaṇo nityaṃ harisālokyasiddhaye
ādāya parayā bhaktyā veṅkaṭādrau hṛde mṛdam /
dhārayedūrdhvapuṇḍrāṇi harisāyujyasiddhaye
śrīkṛṣṇatulasīmūle mṛdamādāya bhaktimān /
dhārayedūrddhvapuṃḍrāṇi haristatra prasīdati
dvāravatyāṃ śubhe ramye vāsudevahṛde tathā /
tatrodbhavāṃ mṛdaṃ ramyāmādāya dvijasattamaḥ
dhārayedūrddhvapuṃḍrāṃṇi sarvakāmaphalāptaye /
ādāya parayā bhaktyā gaṃgātīrodbhavāṃ mṛdam
tayā dhṛtorddhvapuṃḍrāṇi sarvayajñaphalo labhet /
caṃdanaṃ ca haridrā ca tathā bhasmāgnihotrajam
sarvavaśyakaraṃ proktamūrddhvapuṃḍrasya dhāraṇāt /
yatra puṇyaṃ harikṣetraṃ tatra vai mṛdamāharet
parvatāgre nadītīre bilvamūle jalāśaye /
siṃdhutīre ca valmīke harikṣetre viśeṣataḥ
viṣṇoḥ snānodakaṃ yatra pravāhayati nityaśaḥ /
puṃḍrāṇāṃ dhāraṇārthāya gṛhṇīyāttatra mṛttikām
śrīraṅge veṅkaṭādrau ca śrīkūrme dvārake śubhe /
prayāgenārasiṃhādrau vārāhe tulasīvane
gṛhītvā mṛttikāṃ bhaktyā viṣṇupādajalaiḥ saha /
dhṛtvā puṃḍrāṇi cāṃgeṣu viṣṇusāyujyamāpnuyāt
yasminkasminmahābhāgā vaiṣṇavā dhārayaṃti vai /
tasminvai mṛttikā grāhyā ūrddhvapuṃḍrasya dhāraṇe
śyāmaṃ śāṃtikaraṃ proktaṃ raktaṃ vaśyakaraṃ tathā /
śrīkaraṃ pītamityāhuḥ śvetaṃ mokṣakaraṃ śubham
vartulaṃ tiryagachidraṃ hrasvaṃ dīrghaṃ tataṃ tanum /
vakraṃ virūpaṃ baddhāgraṃ chinnamūlaṃ padacyutam
aśubhaṃ rūkṣamāsaktaṃ tathānaṃgulikalpitam /
vigaṃdhamavasahyaṃ ca puṃḍramāhuranarthakam
ārabhya nāsikāmūlaṃ lalāṭaṃ taṃ likhenmṛdā /
samārabhya bhruvormadhyamaṃtarālaṃ prakalpayet
aṃtarālaṃ dvyaṃgulaṃ syātpārśvāvaṃgulimātrakau /
mṛdā śubhreṇa vilikhetpuṇḍraṃ ṛjutaraṃ śubham
lalāṭe keśavaṃ dhyāyennārāyaṇamathodare /
vakṣasthale mādhavaṃ ca goviṃdaṃ kaṃṭhakūbare
viṣṇuṃ ca dakṣiṇe kukṣau bāhau ca madhusūdanam /
trivikramaṃ kaṃdhare tu vāmanaṃ vāmapārśvake
śrīdharaṃ bāhuke vāme hṛṣīkeśaṃ tu kaṃdhare /
pṛṣṭhe vai padmanābhaṃ tu trike dāmodaraṃ nyaset
tatprakṣālanatoyena vāsudevaṃ tu mūrddhani /
lalāṭe bhujayugme tu pṛṣṭhayoḥ kaṃṭhakūbare
dhārayedūrddhvapuṃḍraṃ tu caturaṃgulamātrataḥ /
kukṣau tatpārśvayoḥ proktamāyataṃ tu daśāṃgulam
bāhvorvakṣasthale puṃḍraṃmaṣṭāṃgulamudāhṛtam /
evaṃ dvādaśapuṃḍrāṇi brāhmaṇaḥ satataṃ dharet
tattatpuṇḍrāṇi tanmūrtīrdhyātvā maṃtreṇa dhārayet /
aṃtarāleṣu sarveṣu haridrāṃ dhārayecchriyām
catvāri bhūbhṛtāmāhuḥ puṃḍrāṇi dve viśāṃ smṛte /
ekapuṃḍraṃ tu nārīṇāṃ śūdrāṇāṃ ca vidhīyate
lalāṭe hṛdi bāhvośca catuḥpuṃḍrāṇi dhārayet /
lalāṭe hṛdaye dve tu phāletvekaṃ vidhīyate
ūrddhvapuṃḍraṃ lalāṭe tu sarveṣāṃ prathamaṃ smṛtam /
lalāṭādikrameṇaiva dhāraṇaṃ tu vidhīyate
mūrtīstu vāsudevādyāścatuḥpuṃḍreṣu dhārayet /
dvayorgoviṃdakṛṣṇau tu ekaṃ nārāyaṇaṃ dharet
evaṃ puṃḍravidhiḥ proktaḥ sarveṣāṃ girije mayā /
aśvatthapatrasaṃkāśo veṇupatrākṛtistathā
padmakuḍmalasaṃkāśo mohanaṃ tritayaṃ smṛtam /
mahābhāgavataḥ śuddhaḥ puṃḍraṃ haripadākṛtim
daṃḍākāraṃ tu vā devi dhārayedūrddhvapuṃḍrakam /
sudarśanenāṃkitabāhumūlāstathorddhvapuṃḍrāṃkita sarvagātrāḥ
mālāraviṃdākṣadharā viśuddhā rakṣaṃti lokānduritaughasaṃgāt
iti śrīpādme mahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatsāhasryāṃ saṃhitāyāmuttarakhaṃḍe umāmaheśvarasaṃvāde ūrddhvapuṃḍramāhātmyaṃnāma paṃcaviṃśatyadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ
Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0