Padma Purana · Chapter 6.203

devala uvāca/
athoṣasi narādhīśaḥ pūjitāṃ kusumādibhiḥ /
mahiṣyā naṃdinīṃ dhenuṃ nītvāraṇyaṃ jagāma saḥ

gacchaṃtīmanu tāṃ devīṃ chāyeva nṛpatiryayau /
khādaṃtīmanuśaṣpādi so'pi mūlādyabhakṣayat

tarucchāyāmupāsīnāmanu so'pyupaviṣṭavān /
pibaṃtīmanupānīyaṃ rājāpi salilaṃ papau

sa ca rājā mṛdugrāsairdaṃśāpanayanena ca /
kaṃḍūyanaiḥ kāmadhenuṃ gurorevamasevata

atha pratyāśramaṃ sāyaṃ nyavarttaṃta mahīpateḥ /
aṃgaṃ pavitrayaṃtī sā khuroddhūtairajaḥkaṇaiḥ

adhobhāreṇa guruṇā gacchaṃtī maṃtharaṃ babhau /
mahīpālamahatkāryabhārākrāṃteva naṃdinī

tāṃ munerāśramābhyāśe rājñī pratyujjagāma ha /
caṃdanākṣatanaivedyadhūpādīnupanīya ca

tāṃ pūjayitvā vidhivatpraṇamya ca punaḥ punaḥ /
kṛtvā pradakṣiṇaṃ rājñī tasthau prāṃjaliragrataḥ

sā gṛhītvā ca tāṃ pūjāṃ vihitāṃ śraddhayā tayā /
rājñā niścalamāsthāya yayau tābhyāṃ sahāśramam

ārādhayati tāmevaṃ dilīpe tu dṛḍhavrate /
ekādhikā vyatīyāya dinānāṃ vaiśya viṃśatiḥ

atha bhūmipatestasya bhāvajijñāsayā tu sā /
viveśa nirbhayasvāṃtā saśaṣpāṃ himavadguhām

paśyatā himavatsānu śobhāmatha mahībhṛtā /
alakṣitāgamaḥ siṃho balājjagrāha naṃdinīm

sā cakraṃda bhṛśaṃ dhenurduḥkhiteva dayāsvanā /
citte dhanurbhṛtastasya janayaṃtī dayodayam

tadākraṃditamākarṇya tasyāḥ sa jagatīpatiḥ /
himavatsānusaṃlagnāṃ nijadṛṣṭiṃ nyavarttayat

uparyupari tāṃ dhenuṃ sravadaśrumukhīṃ nṛpaḥ /
tīkṣṇadaṃṣṭranakhaṃ siṃhaṃ dṛṣṭvā sa vyathito'bhavat

gṛhītāṃ tena siṃhena tāmālakṣya dhanurddharaḥ /
niṣaṃgādbāṇamuddhartuṃ prāhiṇoddakṣiṇaṃ bhujam

bāṇamuddhṛtya tūṇīrānnihaṃtuṃ taṃ mṛgādhipam /
guṇenāpūrṇamāyojya cakarṣa vasudhādhipaḥ

jaḍībhūtaḥ samastāṃgastatsiṃhālokanena saḥ /
nāśakadbāṇamutsṛṣṭuṃ rājāsīdvismitastataḥ

tādṛśaṃ nṛpamālakṣya jagāda sa mṛgādhipaḥ /
naravācā bhṛśaṃ bhūyo vismayaṃ prāpayannidam

siṃha uvāca-
dilīpaṃ tvāmahaṃ rājanjānāmi ravivaṃśajam /
tvaṃ ca jānīhi māṃ śaṃbhorgaṇaṃ kuṃbhodarābhidham

devadārurayaṃ yaste varttate dṛṣṭagocare /
pārvatyāputravadvīra pālitaḥ snigdhacittayā

ekadāmuṣyavanyena gajenāgharṣatā kaṭam /
udapāṭi mahārāja valkalaṃ mṛdulaṃ bhṛśam

enaṃ tādṛśamālakṣya mṛḍānī karuṇānvitā /
māmatra sthāpayāmāsa siṃhaṃ kṛtvāsya rakṣaṇe

mamāha ceti sā devī kuṃbhodara niśamyatām /
yo'tra jaṃtuḥ samāgacchettaṃ khādestvaṃ vasanniha

tataḥ prabhṛti rājeṃdra tadājñāṃ pālayannaham /
pālitāṃ tridaśaiḥ sarvaiḥ kaṃdare'tra vasāmyaham

jaḍībhāve svadehasya tvayā kāryo na vismayaḥ /
mahatī śāṃbhavī māyā varttate'tra himācale

anyasminniva siṃhe tvaṃ prahartuṃ na mayi kṣamaḥ /
yato matpṛṣṭhamāruhya vṛṣamārohati prabhuḥ

nivarttasva nijaṃ dehaṃ rakṣa sarvārthasādhanam /
daivenāsāditā vīra gauriyaṃ bhakṣaṇāya me

devala uvāca-
ityākarṇya vacastasya vīrasaṃbodhanānvitam /
pratyuvāca dilīpastaṃ sa jaḍībhūtavigrahaḥ

rājovāca-
sargasthitivisargāṇāṃ kāraṇaṃ jagataḥ śivam /
aṃbikāṃ jagadaṃbāṃ ca namāmi mṛgarāja tau

tvaṃ ca tatsevakatvena mānyo mama mṛgādhipa /
bravīmi yadahaṃ vākyaṃ śrutvā śādhi karomi kim

vasiṣṭho brahmaṇaḥ putro gururno viditastava /
tasyeyaṃ naṃdinīnāma dhenuḥ sarvārthasādhikā

saṃtānotpattaye tena dattārādhayituṃ mama /
yeyamārādhitā samyakdināni katicinmayā

laghutarṇaka māteyaṃ dhṛtā te girikaṃdare /
śuṃbhubhṛtyādbalāttvattośaktāmocayituṃmayā

ahaṃ tasya muneragre gacchāmyenāmṛte katham /
kāmadhenostu dauhitrī jagatsevyā yaśasvinī

anayā sadṛśī nānyā gauryayā toṣayāmi tam /
tasmādvimucya gāmenāmagryāṃ kuru nijāśanam

dadāmi dehamātmīyamapakīrtimalīmasam /
evaṃ na dharmahāniḥ syādṛṣestava tu bhojanam /
gavārthe tyajataḥ prāṇānmamāpi gatiruttamā

devala uvāca-
evamākarṇya siṃhena kṛte maune viśāṃpate /
tadagre'vāṅmukho rājā nyapataddharmakovidaḥ

tasya pratīkṣamāṇasya siṃhapātaṃ suduḥsaham /
papātopari puṣpāṇāṃ vṛṣṭirmuktā sureśvaraiḥ

putrottiṣṭheti vacanaṃ śrutvā rājā sa utthitaḥ /
jananīmiva tāṃ dhenuṃ dadarśa na mṛgādhipam

taṃ vismitamuvācedaṃ naṃdinī nṛpasattamam /
naṃdinyuvāca-
māyayā siṃharūpiṇyā tvaṃ mayāsi parīkṣitaḥ

muniprabhāvānmāṃ rājangṛhītuṃ na kṣamoṃ'takaḥ /
manasāpi kuto'nyeṣāṃ yadgrahe śaktiraṃginām

svaśarīrasya dānena tvaṃ māṃ rakṣitumudyataḥ /
ataste'haṃ prasannāsmi vṛṇīṣva varamīpsitam

rājovāca-
na guptaṃ dehināmaṃtarvartivṛttaṃ bhavādṛśam /
ato janani jānāsi vāṃcchitaṃ mama dehi tat

magadheśasutāyāṃ me vaṃśakartāramātmajam /
prayaccha kiṃcitsvacchānāṃ nāsādhyaṃ hi bhavādṛśām

ityuktvāṃjalimādhāya tatpurastasthivānnṛpaḥ /
tūṣṇīṃ taduttarāpekṣī tatpurobaddhalocanaḥ

devala uvāca-
niśamyeti vacastasya bhūpateridamabravīt /
naṃdinī pitṛdevarṣinarabhūtārthasādhikā

nandinyuvāca-
putra patrapuṭe dugdhvā payo mama pibepsitam /
āśrame guruṇājñaptaḥ punaḥ pāsyasi śeṣitam

bhavitā vaṃśakartā te sutaḥ śastrāstratatvavit /
devala uvāca-
ityuktaḥ saurabheyyā tāmuvāca vinayena saḥ

dilīpa uvāca-
mātastavaiva pāsyāmi śeṣaṃ sarvakriyāvidheḥ /
tṛpto'haṃ mātarāsādya miṣṭaṃ te vacanāmṛtam

nānyadicchāmi sāraṃgaḥ kādaṃbinyā yathā jalam /
tava śuśrūṣaṇānmātarabhavaṃ sakalodbhavaḥ

samastajanapūjyāyā vidyāyā iva mūḍhadhīḥ /
tava mātāmahī dattaḥ śāpo'pyāsīdvaro mama

tamṛte putralābho me kutastava ca darśanam /
varāyaiva tathāpyaṃba samārādhyā bhavādṛśaḥ /
na hi kaścidviṣākāṃkṣī mahādevāttrivargadāt

devala uvāca-
śrutveti tadvacaḥ sā gauḥ prasannā sādhusādhviti /
ābhāṣya hi mahādarpā yayau tena sahāśramam

pūrvedyuriva tatrāpi pūjitā rājabhāryayā /
prasannā sā babhau dhenuḥ kāryasiddhirivāṃgabhāk

mukhaṃ prasannamālakṣya mṛgākṣī sā kṣitīśituḥ /
ajñāsīttaṃ nijaṃ kāryaṃ siddhaṃ yatnastu yatkṛte

atha tau daṃpatī dhenvā vidhivadvihitārcayā /
tayā saha guroragre kṛtakṛtyasya jagmatuḥ

nirīkṣya tau munivaraḥ prasannamukhapaṃkajau /
atīṃdriyajñānanidhiḥ provācedaṃ praharṣayan

vasiṣṭha uvāca-
rājañjānāmi gaureṣā prasannā vāmabhūtkila /
apūrvā yuvayoradya mukhakāṃtirhi lakṣyate

surabhiḥ suraśākhī ca viśrutau kāmapūriṇau /
tadapatyaṃ samārādhya siddho'tha syātkimadbhutam

yo dadāti nikhilaṃ manorathaṃ kīrtiteyamanaghāpi dūrataḥ /
śraddhayā nikaṭa eva sevitā kiṃ punaḥ surataraṃgiṇīva sā

jñānato viditamadbhutaṃ mayā tvatkṛtaṃ yadanayā parīkṣaṇam /
bhūpate tvamapi dharmamātmano rakṣasi sma ca yathā ca tat

tvayyasau mama mano'nukūlatāṃ bhāvamātmani vibudhyate tathā /
tuṣyati sma kamalā yathā hareḥ pārvatīva giriśasya sajjate

rātriratra sahābhāryayānayā dhenupūjanapareṇa nīyatām /
bhūpabhavya bhavatā gamiṣyate śvaḥ samāptavidhinā nijāṃpurīm

devala uvāca-
vaiśyaivaṃ dhenumārādhya sabhāryaḥ prāptavāṃchitaḥ /
prātaryuktarathaḥ prāpya gurorājñāmagādgṛham

katicidvāsaraistasya dilīpasyābhavadraghuḥ /
yasya nāmnā raghorvaṃśaḥ pṛthivyāṃ viśruto'bhavat

yaḥ paṭhiṣyati bhūpasya dilīpasya kathāmimām /
dhanaṃ dhānyaṃ sutaṃ vaiśya lapsyate sa pumāniha

śarabhavarasutāptaye svabuddhyā samamanayā paritoṣayāśu gaurīm /
tvamapi kuladhuraṃ guṇānvitaṃ sā sutamanaghaṃ khalu dāsyate ca tubhyam

śivaśarmovāca-
muniriti caritaṃ dilīparājño lalitataraṃ śarabhāya puṇyamuktvā /
abhimatagatamātmanaḥ prapede vidhimupadiśya ca pūja janeṃbikāyāḥ

iti śrīpādme mahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatsāhasryāṃ saṃhitāyāmuttarakhaṃḍe kāliṃdīmāhātmye tryadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ